Ғайрати маъшӯқи зинат ошиқасту ғайрати ошиқи перояи маъшӯқ . Агар ғайрат маъшӯқ набошад ошиқи хлиъи алъзори нобӯд ва беқимат ва миқдор шавад ва ба ҳар сӯй равад ва ба ҳар рӯй равад аммо ҳамеша ғайрати маъшӯқ , Аннани мураккаби вуҷӯдаш гирифта бошад ва бар дар боргоҳи мурод маъшӯқ медорад ва чун оташи ишқ гармтар шавад ошиқӣ бе озармтар шавад ғайрати маъшӯқ гиребонаш гирад то домани хўдкомии дркшд ва бе худ шаваду дами дркшд . Ишқ ҳар лаҳза мегуядаш : «гар ҷонат ба кораст бирав дами даракаш . » чун ошиқ бар баҳр бехудӣ гузар кунад ва дар коми наҳанги қаҳр мақар кунад ғайрати маъшӯқ ба шаст қаҳраш баровард ва дар тоби офтоб беМуродӣ бидорад то заҳр қаҳр нанӯшад ва дар ҳалоки худ нкўшд зеро ки ноз ӯро ниёзи ин ба кораст . Ҳосил ба ҳеҷ кораш фурӯ магузорад агар малик шавад ва бар фалак шавад ба қаҳраши фурӯи ораду ҳамӯро бирав гуморд то дамор аз ниҳод ӯ برارد ва дар тоби офтоб ноМуродӣ бидорад ва агар аз вуҷӯдаш гӯй созад ва дар майдон бало андозаду дарҳолаш ба чавгони қаҳр саргардон кунад ва бепоу сараш давон кунад ; мегуядаш :

غیرت معشوق زینت عاشق است و غیرت عاشق پیرایهٔ معشوق. اگر غیرت معشوق نباشد عاشق خلیع العذار نابود و بی قیمت و مقدار شود و به هر سوی رود و به هر روی رود امّا همیشه غیرت معشوق، عنان مرکبِ وجودش گرفته باشد و بر در بارگاه مراد معشوق می‌دارد و چون آتش عشق گرمتر شود عاشقی بی‌آزرمتر شود غیرت معشوق گریبانش گیرد تا دامن خودکامی درکشد و بی‌خود شود و دم درکشد. عشق هر لحظه می‌گویدش: «گر جانت به کارست برو دم درکش.» چون عاشق بر بحر بی‌خودی گذر کند و در کام نهنگ قهر مقر کند غیرت معشوق به شستِ قهرش برآورد و در تاب آفتاب بی‌مرادی بدارد تا زهر قهر ننوشد و در هلاک خود نکوشد زیرا که ناز او را نیاز این به‌کارست. حاصل به هیچ کارش فرو مگذارد اگر ملک شود و بر فلک شود به قهرش فرو آرد و همو را برو گمارد تا دمار از نهاد او برآرد و در تاب آفتاب نامرادی بدارد و اگر از وجودش گوی سازد و در میدان بلا اندازد و درحالش به چوگان قهر سرگردان کند و بی‌پا و سرش دوان کند؛ می‌گویدش:

Ин ҳама бо овоза кунад то дар партави нури худаш ниҳон кунад вуҷӯдро бар ӯ аён кунад онгоҳи ғайрат маъшӯқ шавад то ба ҳаддӣ ки ошиқ бихоҳад ки маъшӯқи акси худ дар оина муъоина бинад зеро ки донад ки маъшӯқ бе мисоласт чун худро дид мафтӯн худ гардад ғайрати маъшӯқӣ ӯ инро аз роҳ бардорад :

این همه با آوازه کند تا در پرتو نور خودش نهان کند وجود را بر او عیان کند آنگاه غیرت معشوق شود تا به حدی که عاشق بخواهد که معشوق عکس خود در آینه معاینه بیند زیرا که داند که معشوق بی‌مثالست چون خود را دید مفتون خود گردد غیرت معشوقی او این را از راه بردارد:

Ва раво буд ки ғайрат ба васфӣ шавад ки нахоҳад ки сояи маъшӯқ бар замин уфтад чунонкӣ гуфтаанд :

و روا بود که غیرت به وصفی شود که نخواهد که سایهٔ معشوق بر زمین افتد چنانکه گفته‌اند:

Ва шояд ки ғайрати ошиқ бар маъшӯқ то ҳаддӣ бирасад ки нахоҳад ки дар ҳасани маъшӯқи чизеи биафзояд ва ин маънӣ ғӯрӣ дорад ҷуз ба завқ фаҳм натавон кард .

و شاید که غیرت عاشق بر معشوق تا حدّی برسد که نخواهد که در حسن معشوق چیزی بیفزاید و این معنی غوری دارد جز به ذوق فهم نتوان کرد.