Дар урфи ишқ ошиқ асласту ишқи маъшӯқи фаръ зеро ки ишқ дар маъшӯқ аз тобиши ишқ ошиқаст ва ин суханро мадор бар аслӣаст ва он асл онаст ки ниёзу дарду сӯзу қалақу зҷрту велъу низоу шавқу эҳтироқ дар ишқ ошиқ ёфт шўдў бе ин ҷумлаи ноқис буду мадори кори ишқи ботФоқи арбоби уқули бад-ӣн ҷумлаасту аҳволи ушшоқи далели сиҳҳат ин асласт бози ончӣ вақте басту қабзу инсу рӯҳ рӯй намояди он калимот лутф маҳбӯбаст ки бкршмаҳу ноз ва даллол гуяд :

در عرف عشق عاشق اصلست و عشق معشوق فرع زیرا که عشق در معشوق از تابش عشق عاشق است و این سخن را مدار بر اصلیست و آن اصل آنست که نیاز و درد و سوز و قلق و ضجرت و ولع و نزاع و شوق و احتراق در عشق عاشق یافت شودو بی این جمله ناقص بود و مدار کار عشق باتفاق ارباب عقول بدین جمله است و احوال عشاق دلیل صحت این اصلست باز آنچه وقتی بسط و قبض و انس و روح روی نماید آن کلمات لطف محبوبست که بکرشمه و ناز و دلال گوید:

Маъшуқа ту бош ошиқии кор ту нест . Ин шароби қаҳр дар медиҳад аммо чун дар ҷом лутфаст лиззаташ дар зоҳирасту алмшдри ботин зеро ки ӯро бтън аз мақоми ошиқӣ бадар мекунад ва худ медонад ки азуи маъшӯқии наёбад аммо дар олами ҳақиқати ишқи маъшӯқ асласту ишқи ошиқи фаръ ва сароин маънӣ дар иҳбҳм виҳбўнаҳ ёфт шавад .

معشوقه تو باش عاشقی کار تو نیست. این شراب قهر در میدهد اما چون در جام لطف است لذتش در ظاهرست و المشدر باطن زیرا که او را بطعن از مقام عاشقی بدر می کند و خود می‌داند که ازو معشوقی نیابد اما در عالم حقیقت عشق معشوق اصل است و عشق عاشق فرع و سرّاین معنی در یُحِبُّهُم وَیُحِبّونَهُ یافت شود.

Аммо ин ишқро мадор бар ҷабборӣу қаҳҳорӣу тъзз ва кибриёст :

اما این عشق را مدار بر جباری و قهاری و تعزز و کبریاست:

Уқули башарӣу мулкии дарин саргардонӣанд то бидонанд ки ишқ кадомасту ошиқи кадому маъшӯқи кадому ӣнҷои латифа латифаст чун ишқи ҳабл робита аст натавон донист ки мекашад ва ки анҷомад : касе сараши нмидонди забони даракаши забони даракаш . Ақл бихўд мегуяд ӯ кашид ва ин анҷомӣду раво буд ки кори баракс боз гардаду роҳ дигар сор гардад Аёз Маҳмӯд гардаду Маҳмӯди Аёзу мотшоؤўни алои ани ишоءи аллоҳ . Абуязиди қудси аллоҳи рӯҳа алмзид гуфт чандин гоҳ медонистам ки ман ӯро мехоҳам ӯ марои пеш аз ман хоста буд ва аз ман ҳеҷ дрнхўостаҳ буд иҳбҳми пеш аз иҳбўнаҳ бояд .

عقول بشری و ملکی درین سرگردانی‌اند تا بدانند که عشق کدامست و عاشق کدام و معشوق کدام و اینجا لطیفهٔ لطیف است چون عشق حبل رابطه است نتوان دانست که می‌کشد و که انجامد: کسی سرش نمیداند زبان درکش زبان درکش. عقل بیخود می‌گوید او کشید و این انجامید و روا بود که کار برعکس باز گردد و راه دگر سار گردد ایاز محمود گردد و محمود ایاز وَ ماتَشاؤونَ اِلّا انّ یَشاء اللّه. ابویزید قَدّسَ اللّهُ روحَهُ المَزید گفت چندین گاه می‌دانستم که من او را می‌خواهم او مرا پیش از من خواسته بود و از من هیچ درنخواسته بود یُحبّهُم پیش از یُحِبُّونَهُ باید.