Агарчӣ хотирам дарёӣ розаст
اگرچه خاطرم دریای رازست
Ки дарёро ба ғаввосем нозаст
که دریا را به غواصیم نازست
Нагӯям хусравам ё худ Низомӣ
نگویم خسروم یا خود نظامی
Ки тобад аз дилами маънии тамомӣ
که تابد از دلم معنی تمامی
Суханро он худо ҳаст ин паямбар
سخن را آن خدا هست این پیمبر
Шавад зи инкорашони андешаи кофар
شود ز انکارشان اندیشه کافر
Ба ғаввосони дарёии худоӣ
به غواصان دریای خدایی
Чаҳ лофади хоки безӣ дар гадоӣ
چه لافد خاک بیزی در گدایی
Буд мари хоки шӯро қисмати зар
بود مر خاک شو را قسمت زر
Вале хокаст пеши кӣмёгар
ولی خاکست پیش کیمیاگر
Худо аз гул тавонад кард одам
خدا از گل تواند کرد آدم
Чаҳ шуд гар шуд клоли устоди олам
چه شد گر شد کلال استاد عالم
Нагардад каси набии зи афсуну талбис
نگردد کس نبی ز افسون و تلبیس
Магар ҷбрил битарошад зи Иблис
مگر جبریل بتراشد ز ابلیس
Ба он неру ки дои ради гнҷФаҳи боз
به آن نیرو که دا رد گنجفه باز
Чу Мӯсо кӣ براردи дасти эъҷоз
چو موسی کی برآرد دست اعجاز
Чу шаҳбози худоӣ бар занад пар
چو شهباز خدایی بر زند پر
Буд анқо ба чашмаши сайди лоғар
بود عنقا به چشمش صید لاغر
Шикори анкабутони ҷуз магас нест
شکار عنکبوتان جز مگس نیست
Чаҳ чора беш зон чун дастрас нест
چه چاره بیش زان چون دسترس نیست
Нчинд ҳ нас ҷуз дар донаи дона
نچیند ه نس جز در دانه دانه
Ғанимат донад арзани мурғи хона
غنیمت داند ارزن مرغ خانه
Ва лекин ҳамтем шуд кори фармой
و لیکن همتم شد کار فرمای
Ки дар майдони мардон май нуҳуми пой
که در میدان مردان می نهم پای
Мадад аз кирдигор , аз бандаи ҳиммат
مدد از کردگار ، از بنده همت
Биҳамдиллоҳ ки аз кас нест миннат
بحمدالله که از کس نیست منّت
Чунин каз ҳамтем фармонравойӣ аст
چنین کز همتم فرمانروایی است
Гадоиро хаёл подшоҳӣ аст
گدایی را خیال پادشاهی است
Ба ҳаст ва нест , ҳиммат ошно нест
به هست و نیست، همت آشنا نیست
Ки ҳиммат подшоҳаст ва гадо нест
که همت پادشاه است و گدا نیست
Тиҳӣ дастӣ нашуд нуқсони ҳиммат
تهی دستی نشد نقصان همت
Ки баси кофӣ буд зу шани ҳиммат
که بس کافی بود زو شان همت
Чу ҳиммат аз азали зодами тиҳии даст
چو همت از ازل زادم تهی دست
Агар чизе надорам ҳамтем ҳаст
اگر چیزی ندارم همتم هست
Чу хуршедами тиҳии дасти зарафшон
چو خورشیدم تهی دست زرافشان
Ки пари созам ба гавҳари домани кон
که پر سازم به گوهر دامن کان
Бад-ӣни ҳиммат ки ҳаст ин бенаво ро
بدین همت که هست این بینوا را
Магари худро бубахшад ё худо ро
مگر خود را ببخشد یا خدا را
Сари хома чу машки ол вдаҳ кардам
سر خامه چو مشک آل وده کردم
Ҳақиқатро муҷозандӯда ки радам
حقیقت را مجاز اندوده ک ردم
Арӯси меҳр дар зевар кашидам
عروس مهر در زیور کشیدم
Пас аз анбар бирав мъҷр кашидам
پس از عنبر برو معجر کشیدم
Мънбри мъҷрши афканда бар сар
معنبر معجرش افکنده بر سر
Чу дӯди машки тоҷи кони анбар
چو دود مشک تاج کان عنبر
Ҷузи аҳли дили ҳадисам кас нахонд
جز اهل دل حدیثم کس نخواند
Ишоратҳои гунаҳгон , гунг донад
اشارتهای گنگان، گنگ داند
Диламро бо хамӯшӣ хуши сару кор
دلم را با خموشی خوش سر و کار
Забони нағмаи санҷами масти гуфтор
زبان نغمه سنجم مست گفتار
Ба мотам гарчи набӯд ҷои раққос
به ماتم گرچه نبود جای رقّاص
Малоласт аз нишастани пои раққос
ملال است از نشستن پای رقّاص
Бизан эй ташнаи лаб бар соғарами даст
بزن ای تشنه لب بر ساغرم دست
Агар обӣ надорад шарбатӣ ҳаст
اگر آبی ندارد شربتی هست
Ба хӯн , теғи забонро об додам
به خون، تیغ زبان را آب دادم
Ба захмии кишвари дилҳо кушодам
به زخمی کشور دلها گشادم
Шудам гуҳи шамъи гуҳи парвонаи ишқ
شدم گه شمع گه پروانۀ عشق
Намудем равшанӣ дар хонаи ишқ
نمودم روشنی در خانۀ عشق
Ба шмъстони даҳуми парвонаро бор
به شمعستان دهم پروانه را بار
Халилами андалеби шуълаи гулзор
خلیلم عندلیبِ شعله گلزار
зи нахл не барорам шуълаи нур
ز نخل نی برآرم شعلۀ نور
Бибин эй Мӯсои ишқи оташи тавр
ببین ای موسی عشق آتش طور
Суханро аз маъонӣ тоҷ додам
سخن را از معانی تاج دادم
Маъониро ба ҷон миъроҷ додам
معانی را به جان معراج دادم
Масӣҳии сохтам теғи забон ро
مسیحی ساختم تیغ زبان را
Ҳаёти ҷовдону мурдагон ро
حیات جاودان و مردگان را
Ҷаҳонии зиндагонии зин забон ёфт
جهانی زندگانی زین زبان یافت
Аҷаби теғӣ казу баси мурда ҷон ёфт
عجب تیغی کزو بس مرده جان یافت
На машшота шудам бар дилбари нав
نه مشّاطه شدم بر دلبر نو
Шароби куҳнаи лекини соғари нав
شراب کهنه لیکن ساغر نو
зи баҳри шавқ чун равадӣ гушӯдам
ز بحر شوق چون رودی گشودم
Чароғи афрӯзи оҳангии сурӯдам
چراغ افروز آهنگی سرودم
зи дилсӯзии хиради бас манъ фармуд
ز دلسوزی خرد بس منع فرمود
Вале парвонаи мастии кори худ буд
ولی پروانه مستی کار خود بود
Срторихи ҳиндӣ зон кушодам
سرتاریخ هندی زان گشادم
Ки андари ҷодӯии ҳиндии нажодам
که اندر جادوی هندی نژادم
Насиб аз бахт ман бигирист сад бор
نصیب از بخت من بگریست صد بار
Ки аз кирдори пардозам ба гуфтор
که از کردار پردازم به گفتار