Ба поён чун расед айёми мотам
به پایان چون رسید ایام ماتم
Вазирон машварат карданд бо ҳам
وزیران مشورت کردند با هم
Ба пеш ?бирт гуфтанд ин сухан ро
به پیش برت گفتند این سخن را
Ки шоҳо ! тоза кун аҳди куҳан ро
که شاها! تازه کن عهد کهن را
Бибояд шуд зи малик акнӯн хабардор
بباید شد ز ملک اکنون خبردار
Ҷаҳон чун бева бошад бе ҷаҳондор
جهان چون بیوه باشد بی جهاندار
Чу ҷсрти басти чашми оқибати байн
چو جسرت بست چشم عاقبت بین
Валиаҳдаши туе , бар тахт биншин
ولیعهدش تویی، بر تخت بنشین
зи доноӣ ҷавобӣ дод зонсон
ز دانایی جوابی داد زآنسان
Каз об зар нависад ақл бар ҷон
کز آب زر نویسد عقل بر جان
Маро ҳар чанд ҷсрт дод афсар
مرا هر چند جسرت داد افسر
Ва лекин ҳаст ин ҳақи бародар
و لیکن هست این حقِ برادر
Тасарруф чун кунам ? бар ман ҳаромаст
تصرف چون کنم؟ بر من حرامست
Ки ин давлати насиб бахт ромаст
که این دولت نصیبِ بخت رامست
Ҳамон беҳтар ки ба саҳрои шитобам
همان بهتر که به صحرا شتابم
з ҳар ҷои ромро ҷуста , биёбам
ز هر جا رام را جسته، بیابم
Биорам бар сари тахташи нишонам
بیارم بر سر تختش نشانم
Ман андари хизмат ӯ ҷон фишонам
من اندر خدمت او جان فشانم
Ба дилҳо зини си хни афзуди ҳайрат
به دلها زین س خن افزود حیرت
Ки аҳсант эй ?бирт бар сидқи неи т
که احسنت ای برت بر صدق نی ت
Ба ҷусту ҷӯии ром аз ҷони шитобон
به جست و جوی رام از جان شتابان
Равон шуд бо вазирон дар биёбон
روان شد با وزیران در بیابان
Ҳашами бараду сипоҳи бекарон ро
حشم برد و سپاه بیکران را
Ба маҳфил бар нишондаи модарон ро
به محفل بر نشانده مادران را
Дарон саҳрои гуруҳ зоҳидӣ дид
دران صحرا گروه زاهدان دید
?бирти зи онҳо чун ҳол ром пурсед
برت ز آنها چون حال رام پرسید
Яқин шуд дар дили он қавм яксар
یقین شد در دل آن قوم یکسر
Ки баҳри қатл ром омад бародар
که بهر قتل رام آمد برادر
Ба посухи пери зоҳид бо ?бирт гуфт
به پاسخ پیر زاهد با برت گفت
Ки эй фарзонаи рой бо хиради ҷуфт
که ای فرزانه رای با خرد جفت
Чу ром аз малику давлати гашти маъзул
چو رام از ملک و دولت گشت معزول
Ба кор тоъат яздонаст машғӯл
به کار طاعت یزدانست مشغول
Либос фақр пӯшедаст дар бар
لباس فقر پوشیدست در بر
зи сангаши болаш ва аз хоки бистар
ز سنگش بالش و از خاک بستر
Хӯрд барги гиёҳтар дарин дашт
خورد برگ گیاه تر درین دشت
Азу бигузар ки ӯ аз хеш бигузашт
ازو بگذر که او از خویش بگذشت
Ту акнӯн ромро баҳр чаҳ ҷӯй ӣ
تو اکنون رام را بهر چه جوی ی
Паии озори ҷонаш , чанд пўиӣ ?
پی آزار جانش، چند پویی؟
?бирт бигирист к-эии фарзонаи зоҳид
برت بگریست کای فرزانه زاهد
Худо бар сидқ гуфтораст шоҳид
خدا بر صدق گفتار است شاهد
Ки Аслан нестам бо роми душман
که اصلاً نیستم با رام دشمن
Бад-ӣни тӯҳмат чаҳ озории дили ман ?
بدین تهمت چه آزاری دل من؟
Ва лекини баҳр он меҷӯям ӯ ро
و لیکن بهر آن می جویم او را
з сар гӯям тамомӣ гуфту гӯ ро
ز سر گویم تمامی گفت و گو را
Мароу ромро , ҷсрти падар буд
مرا و رام را، جسرت پدر بود
Ба давлат бар сармои тоҷи сар буд
به دولت بر سرما تاجِ سر بود
Бараҳна монад зон афсари марои сар
برهنه ماند زان افسر مرا سر
Кунун хоҳам падар бошад бародар
کنون خواهم پدر باشد برادر
Ба доғи тозаи ман марҳамӣ на
به داغ تازهٔ من مرهمی نه
Агар доне , нишон ӯ ба ман даҳ
اگر دانی، نشان او به من ده
Сухан бишунид зоҳид , офарин гуфт
سخن بشنید زاهد، آفرین گفت
Нишонаши ҳам ба рой дурбин гуфт
نشانش هم به رای دوربین گفت
Ба шаб муҳимонаш карду рӯзи рухсат
به شب مهمانش کرد و روز رخصت
Нишонаш ёфт шуд роҳӣ ба суръат
نشانش یافت شد راهی به سرعت
Чу роми он гирди лашкарро назар кард
چو رام آن گرد لشکر را نظر کرد
Дилашро бар хиради ваҳшат асар кард
دلش را بر خرد وحشت اثر کرد
Ба ситои гФи ти пинҳони шӯи ту дар ғор
به سیتا گف ت پنهان شو تو در غار
Ба лчмн гуфт рӯи болои кҳсор
به لچمن گفت رو بالای کهسار
Бибин дар дашт то ин лашкар кист ?
ببین در دشت تا این لشکر کیست؟
Касеро қасди мо ӣнҷо пай чист ?
کسی را قصد ما اینجا پی چیست؟
з ки лчмни назар бар лашкари андохт
ز کُه لچمن نظر بر لشکر انداخت
Илм диду нишон ?бирт бишнохт
علم دید و نشان برت بشناخت
Фурӯд омад давон аз теғи кҳсор
فرود آمد دوان از تیغ کهسار
Шавад то роми азин маънии хабардор
شود تا رام ازین معنی خبردار
Бигуфт эй ром дар бар гири ҷавшан
بگفت ای رام در بر گیر جوشن
Муҳайёи шӯ ки наздикаст душман
مهیا شو که نزدیک است دشمن
Ндонӣ душман бегона бархест
ندانی دشمن بیگانه برخاست
Ки оташи баҳри мо аз хона бархест
که آتش بهر ما از خانه برخاست
?бирт бар қатли мо лашкар кашида сет
برت بر قتل ما لشکر کشیده ست
Ба фавҷи бекарони ӣнҷои расидаи сет
به فوج بیکران اینجا رسیده ست
Накӯ шуд каз худ ӣнҷо омад имрӯз
نکو شد کز خود اینجا آمد امروز
Ҳадафи созам ба пайконҳои длдўз
هدف سازم به پیکانهای دلدوز
Диҳад фатвои хунаши душману дӯст
دهد فتوای خونش دشمن و دوست
Ки акнӯн хӯн ӯ бар гардан ӯст
که اکنون خون او بر گردن اوست
Барои қатл мо омад ба саҳро
برای قتل ما آمد به صحرا
Вагарна чист кори ?бирти ӣнҷо ?
وگرنه چیست کار برت اینجا؟
Шунида роми номи ?бирту лашкар
شنیده رام نام برت و لشکر
Ҷавобаш дод хандон эй бародар
جوابش داد خندان ای برادر
Нахоҳад буд карда ончии тақрир
نخواهد بود کرده آنچه تقریر
Вагар бошад чунин саҳласт тадбир
وگر باشد چنین سهل است تدبیر
Дар ин андешаи чашмаш буд дар роҳ
در این اندیشه چشمش بود در راه
Назар бар рӯй ?бирт афтод ногоҳ
نظر بر روی برت افتاد ناگاه
Ба танҳо ?бирт зон лашкари пиёда
به تنها برت زان لشکر پیاده
Замин бӯсед ва дар поиши фитода
زمین بوسید و در پایش فتاده
Навозиш карда ва дар бар гирифташ
نوازش کرده و در بر گرفتش
Ҳадиси бозпурс аз сар гирифташ
حدیث بازپرس از سر گرفتش
Вазирони падарро кард эъзоз
وزیران پدر را کرد اعزاز
Саронро сохт аз пурсиши сарафроз
سران را ساخت از پرسش سرافراز
Дар он лашкар киу ма ҳар касе буд
در آن لشکر که و مه هر کسی بود
Ба қадари ҳолаташ , эъзоз фармуд
به قدر حالتش، اعزاز فرمود
Зиёрат кард зони пас модарон ро
زیارت کرد زآن پس مادران را
Ба хўшнўдии фидо ме сохт ҷон ро
به خوشنودی فدا می ساخت جان را
Ба гӯши ?бирт пинҳон гуфт пас ром
به گوش برت پنهان گفت پس رام
Ки аз ҷсрт чаҳ овардеди пайғом
که از جسرت چه آوردید پیغام
Падар аз банда хўшнўдаст ё на ?
پدر از بنده خوشنود است یا نه؟
Писарро ёд фармудаст ё на ?
پسر را یاد فرمود است یا نه؟
Ба суҳбат буд шахси нозанинаш ?
به صحبت بود شخص نازنینش؟
Дурахшонаст хуршеди ҷи бениш ?
درخشانست خورشید ج بینش؟
?бирт бигирист ва гуфт эй роми озод !
برت بگریست و گفت ای رام آزاد !
Падари худ роми гӯйон бе ту ҷон дод
پدر خود رام گویان بی تو جان داد
Кунун мо бепадар дар ятемем
کنون ما بی پدر درِ یتیمیم
Дар он гулшан чу ғунча бе насимем
در آن گلشن چو غنچه بی نسیمیم
Биё чун абр бар мо сояи афкан
بیا چون ابر بر ما سایه افکن
Ба эҳсони бушковони пажмурдаи гулшан
به احسان بشکفان پژمرده گلشن
Чу бишунид ин сухани ром аз бародар
چو بشنید این سخن رام از برادر
Ба мотами хок раҳ ифшоанд бар сар
به ماتم خاک ره افشاند بر سر
Зарурат шуд даридани ҷомаи ҷон
ضرورت شد دریدن جامۀ جان
Набӯдаш ҷома то чоки гиребон
نبودش جامه تا چاک گریبان
Ба рӯҳаши об додан омадаш ёд
به روحش آب دادن آمدش یاد
Ҳам аз даст ва ҳам аз чашм об ме дод
هم از دست و هم از چشم آب می داد
Ба зорӣ гуфт марг оё чаҳ хобаст ?
به زاری گفت مرگ آیا چه خواب است؟
Казон дарёии мо муҳтоҷ обаст ?
کزان دریای ما محتاج آبست؟
Чу фориғи гашти ром аз дидани об
چو فارغ گشت رام از دیدن آب
?бирт гуфташ ки эй меҳри ҷонтоб
برت گفتش که ای مهر جانتاب
Биёу тахтгоҳ аз сари бёроӣ
بیا و تختگاه از سر بیارای
Ба чашми осмон на миннати пой
به چشم آسمان نه منت پای
Ҳам имрӯзаст ин фархундаи соъат
هم امروز است این فرخنده ساعت
Ки дар шаҳр ӯ ди ореи саодат
که در شهر او د آری سعادت
Ҷавобаш дод он фарзонаи даҳр
جوابش داد آن فرزانۀ دهر
Ки ман акнӯн нахоҳам рафт дар шаҳр
که من اکنون نخواهم رفت در شهر
Ба саҳроҳо бигардам чордаҳи сол
به صحراها بگردم چارده سال
Турои зебандаи бодои тоҷу иқбол
ترا زیبنده بادا تاج و اقبال
Чу кардам бо падари он рӯзи ин аҳд
چو کردم با پدر آن روز این عهد
Кунун баҳри вафоӣ он кунам ҷаҳд
کنون بهر وفای آن کنم جهد
Дигар бора ?бирт афтод бар пой
دگر باره برت افتاد بر پای
Ки эй маснад нишин кишвари орой !
که ای مسند نشین کشور آرای!
На ое то ба шаҳри андари шитобон
نه آیی تا به شهر اندر شتابان
Нахоҳам рафт ман ҳам зини биёбон
نخواهم رفت من هم زین بیابان
Чу гуфту гӯйиш аз андоза шуд беш
چو گفت و گویش از اندازه شد بیش
Малоли афзуд бар роми дили андеш
ملال افزود بر رام دل اندیش
Дар аснои ҷӯи абаши он хирадманд
در اثنای جو ابش آن خردمند
Хилоф муддаояш хӯрд савганд
خلاف مدعایش خورد سوگند
Ба дилсӯзӣ насиҳат кард бисёр
به دلسوزی نصیحت کرد بسیار
зи хоби ғифлат ӯро сохт бедор
ز خواب غفلت او را ساخت بیدار
Бародарро басии панд падар дод
برادر را بسی پند پدر داد
Ки бояд доштани ин пандҳо ёд
که باید داشتن این پندها یاد
Чу лаб бар баст зон панду насиҳат
چو لب بر بست زان پند و نصیحت
?биртро кафш чубин дод рухсат
برت را کفش چوبین داد رخصت