Нмондши ихтиёр аз бе қарорӣ
نماندش اختیار از بی قراری
Арробаи хост аз баҳри саворӣ
ارابه خواست از بهر سواری
Кашидандӣ харони гардуни даҳ сар
کشیدندی خران گردون ده سر
Набошад мураккаби даҷоли ҷузи хар
نباشد مرکب دجال جز خر
Савора бар арробаи сӯии дарё
سواره بر ارابه سوی دریا
Равон гардид роўн , лек танҳо
روان گردید راون، لیک تنها
Дарахтӣ дид олии шох дар шох
درختی دید عالی شاخ در شاخ
Ҳазораш банд чун тӯбо ба ҳар шох
هزارش بند چون طوبی به هر شاخ
Ба поиши сидраи барадии сари Фропиш
به پایش سدره بردی سر فراپیش
Ки шох ӯ кунад пайванд бо хеш
که شاخ او کند پیوند با خویش
Ба сад фарсанги он бар сояи афкан
به صد فرسنگ آن بر سایه افکن
Ба зераши обидонро буд маскан
به زیرش عابدان را بود مسکن
зи дарё зон гузар бигузашт чун бод
ز دریا زان گذر بگذشت چون باد
Гузар бар манзил моричш афтод
گذر بر منزل ماریچش افتاد
Бўди моричи он деви фусуни соз
بود ماریچ آن دیو فسون ساز
Ки мурғони ҳаворо доштӣ боз
که مرغان هوا را داشتی باز
Чунон огаҳи фусуни соҳирӣ ро
چنان آگه فسون ساحری را
Ки гӯсолаи шимурдии сомрӣ ро
که گوساله شمردی سامری را
Ба Иблисӣ ба ҳар ҷои поФшрдӣ
به ابلیسی به هر جا پافشردی
Ҳазор Иблисро аз роҳи барадӣ
هزار ابلیس را از راه بردی
Ҳиўнии пели зӯрии шери ҷангӣ
هیونی پیل زوری شیر جنگی
Палангӣ гашта дар дарёи наҳангӣ
پلنگی گشته در دریا نهنگی
Самандари машрабии зи оташи даруни риш
سمندر مشربی ز آتش درون ریش
Дар оби баҳр бо моҳӣ шудаи хеш
در آب بحر با ماهی شده خویش
Чу роўни дида бар моричи андохт
چو راون دیده بر ماریچ انداخت
Ба ҳоле дид кӯро дайр бишнохт
به حالی دید کو را دیر بشناخت
На дар тани тобу неи тоқат ба бозу
نه در تن تاب و نی طاقت به بازو
Либосии сохта аз пӯсти оҳӯ
لباسی ساخته از پوست آهو
зи бади ҳоле ӯ роўн дар афсӯс
ز بد حالی او راون در افسوس
Ки морич омад ва кардаш замини бӯс
که ماریچ آمد و کردش زمین بوس
Шаҳи девону моричи фусунгар
شه دیوان و ماریچ فسونگر
Бпрсиднд ҳар як ҳоли дигар
بپرسیدند هر یک حال دیگر
Ба роўн гуфт морич эй шаҳаншоҳ
به راون گفت ماریچ ای شهنشاه
Замини бӯси ту нури чашмаи моҳ
زمین بوس تو نور چشمۀ ماه
Хилофи одат аз дарёи гузаштан
خلاف عادت از دریا گذشتن
Бисот ҳалам бошад дар навиштан
بساط حلم باشد در نوشتن
зи доролмлки худ танҳо саворӣ
ز دارالملک خود تنها سواری
Чаҳ тақрйваст ин бе ихтиёрӣ
چه تقریب است این بی اختیاری
намеояд барои маслиҳати раъй
نمی آید برای مصلحت رأی
Ки бетақрйв роўн ҷунбад аз ҷой
که بی تقریب راون جنبد از جای
Вале тақрйви он маълум ман нест
ولی تقریب آن معلوم من نیست
Вагар бошад дигар ҷой сухан нест
وگر باشد دگر جای سخن نیست
Дуои хайр хоҳон нест ҷузи хайр
دعای خیر خواهان نیست جز خیر
Ки тақрибӣ нахоҳад буд ҷузи сайр
که تقریبی نخواهد بود جز سیر
Сухан бишунид роўн дар ҷавобаш
سخن بشنید راون در جوابش
Ба хайри андеши худ кари даҳ хитобаш
به خیر اندیش خود کر ده خطابش
Накӯ гуфтӣ ки танҳо подшоҳон
نکو گفتی که تنها پادشاهان
намегирданд ҷуз бо хайрхоҳон
نمی گردند جز با خیرخواهان
Ва лекини ман салоҳ аз кас наҷӯям
و لیکن من صلاح از کس نجویم
Ки рози дили биҷуз муҳаррам нагӯям
که راز دل بجز محرم نگویم
Туро аз ҷону дили донистаи дилсӯз
ترا از جان و دل دانسته دلسوز
Мадад хоҳам ба кори хеши имрӯз
مدد خواهم به کار خویش امروز
Сухани кӯтаҳи шнидстми зи хоҳар
سخن کوته شنیدستم ز خواهر
Ки дорад роми ҷсрти қотили хар
که دارد رام جسرت قاتل خر
Парии рӯ ҳўрзодӣанд ри оғӯш
پری رو حورزادی اند ر آغوش
Ки бо меҳраст ҳасанаши дӯш бар дӯш
که با مهرست حسنش دوش بر دوش
Марои кин бародар ҳаст бо ром
مرا کین برادر هست با رام
Ҳаме хоҳам намонад зу дигар ном
همی خواهم نماند زو دگر نام
Дигар кӯшам зи мардони кони парии зан
دگر کوشم ز مردان کان پری زن
Ба зӯр аз ваии кашам чун рӯҳаш аз тан
به زور از وی کشم چون روحش از تن
зи ном ром шуд морич бе тоб
ز نام رام شد ماریچ بی تاب
Чу мсрўъӣ ки бинад оташу об
چو مصروعی که بیند آتش و آب
Пас аз дерӣ ба худ боз омад он дев
پس از دیری به خود باز آمد آن دیو
Ба роўн гуфт к-эии девонаи ҷони дев
به راون گفت کای دیوانه جان دیو
Нигини ҷам рубудани аҳриман ро
نگین جم ربودن اهرمن را
Буд бар бод додани хештан ро
بود بر باد دادن خویشتن را
Шағолии хуш мисл зад гоҳи мурдан
شغالی خوش مثل زد گاه مردن
Ки натавон нешикар бо пел хӯрдан
که نتوان نیشکر با پیل خوردن
Забони даракаши забонатро чаҳ ёро
زبان درکش زبانت را چه یارا
Кигирӣ бе муҳобои номи сито
که گیری بی محابا نام سیتا
Мҷуи зинҳори кини рому дигар
مجو زنهار کین رام و دیگر
Змн бишинав ҳадиси он зФрўр
زمن بشنو حدیث آن ظفرور
Ки ман дар ҷги бсўомтр ӯ ро
که من در جگ بسوامتر او را
Накӯ бишнохтам худ ҷангҷӯ ро
نکو بشناختم خود جنگجو را
зи дасташ новакӣ хӯрдам чу нахи ҷир
ز دستش ناوکی خوردم چو نخ جیر
Дар онам то кунун зон сӯзиши тир
در آنم تا کنون زان سوزش تیر
Дар он дами сода рӯ будаст чун гул
در آن دم ساده رو بودست چون گُل
Чу сунбул дошт б ри сар низ кокул
چو سنبل داشت ب ر سر نیز کاکل
Қиёсӣ кун кунун кандар ҷавонӣ
قیاسی کن کنون کاندر جوانی
Чисони зӯраш буд ! дигари ту доне
چِسان زورش بود! دیگر تو دانی
Агар дуздии зи хуршедии барии нур
اگر دزدی ز خورشیدی بری نور
Вар аз фирдавс аъло баркашӣ ҳур
ور از فردوس اعلی برکشی حور
Буд мумкин ки чандини ёбии ором
بود ممکن که چندین یابی آرام
Маҳоласт ин вале бо хасмии ром
محالست این ولی با خصمیِ رام
Шуниду гашти роўн дар ғазаби тез
شنید و گشت راون در غضب تیز
Марӣзӣ шуд малул аз номи парҳез
مریضی شد ملول از نام پرهیز
Чу мешуд талх аз он пери хирадманд
چو می شد تلخ از آن پیر خردمند
Ки ошиқро набошад кор бо панд
که عاشق را نباشد کار با پند
Кашида барқи теғи он сҳгмини меғ
کشیده برق تیغ آن سهگمین میغ
Ҷазои бад забонон нест ҷузи теғ
جزای بد زبانان نیست جز تیغ
Ба морич аз ғазаб роўн барошуфт
به ماریچ از غضب راون برآشفت
Сухани ҳам аз забон теғ ме гуфт
سخن هم از زبان تیغ می گفت
Ки донистам зи дилсӯзони худ беш
که دانستم ز دلسوزان خود بیش
Гузидам аз ҳамаи бегонау хеш
گزیدم از همه بیگانه و خویش
Туро гуфтам ман эй нодири баробар
ترا گفتم من ای نادر برابر
Бибояд шуд ба шакли оҳӯии зар
بباید شد به شکل آهوی زر
Чу ром уфтад ба дунболати паии сайд
چو رام افتد به دنبالت پی صید
Дар орми он санамро рафта дар қайд
در آرم آن صنم را رفته در قید
Напурсидам ки ром акнӯн ҷавонаст
نپرسیدم که رام اکنون جوانست
Ки май гӯйӣ чунинаст ва чунонаст
که می گویی چنین است و چنانست
зи доноӣ мисл зад хуши мси ли зан
ز دانایی مثل زد خوش مث ل زن
Ки душман бар наомад васфи душман
که دشمن بر نیامد وصف دشمن
Савол аз осмон кардам ман акнӯн
سؤال از آسمان کردم من اکنون
Ҷавоб аз ресмон додӣ , шудам хӯн
جواب از ریسمان دادی، شدم خون
Даҳуми ваъда гарм фармо Ни пазирӣ
دهم وعده گرم فرما ن پذیری
Ба дастурии ман ёбии амӣрӣ
به دستوری من یابی امیری
Вагарнаи ҷомаи умрати занами чок
وگرنه جامۀ عمرت زنم چاک
Ба хӯнати ранги созами бистари хок
به خونت رنگ سازم بستر خاک
Чу роўнро бад-инсон дар ғазаб дид
چو راون را بدینسان در غضب دید
Дили морич аз ва чун бед ларзид
دل ماریچ از و چون بید لرزید
Биандешед зон морич дар дил
بیندیشید زان ماریچ در دل
Маро дар ҳар ду сӯрат ҳаст мушкил
مرا در هر دو صورت هست مشکل
Бидӯзад новаки ромам дар иқрор
بدوزد ناوک رامم در اقرار
Занад роўн ба теғами андари инкор
زند راون به تیغم اندر انکار
Яқин шуд дар дили деви сияҳи рӯз
یقین شد در دل دیو سیه روز
Ки аз мурдан халосам нест имрӯз
که از مردن خلاصم نیست امروز
Ҳамон беҳтар ки чун мардон ба пайкор
همان بهتر که چون مردان به پیکار
Шавам кушта ба дасти он накукор
شوم کشته به دست آن نکوکار
Ба роўн гуфт к-эии шоҳи зафари ҷӯй
به راون گفت کای شاه ظفر جوی
Ман аз ҳукми ту кӣ метофтам рӯй
من از حکم تو کی می تافتم روی
зи бими ҷо Н накардам манъи ин кор
ز بیم جا ن نکردم منع این کار
Ману ҷонами фидои шоҳи сад бор
من و جانم فدای شاه صد بار
намегӯям макун кин кор ҷаҳл аст
نمی گویم مکن کاین کار جهل است
Вале тақдири тадбири ту саҳл аст
ولی تقدیر تدبیر تو سهل است
Агар болФрзи ман бар шакли оҳӯ
اگر بالفرض من بر شکل آهو
Фиребами хотири сито ба ҷодӯ
فریبم خاطر سیتا به جادو
Ба тақдирӣ ки он ҳам гашти таҷвиз
به تقدیری که آن هم گشت تجویز
Ки ром ояд зи баҳри сайди ман низ
که رام آید ز بهر صید من نیز
Вале лчмни дамӣ аз назд сито
ولی لچمن دمی از نزد سیتا
Нахоҳад шуд ҷудо ва монад танҳо
نخواهد شد جدا و ماند تنها
Бикун маъқӯл онгаҳ фикр ӯ чист
بکن معقول آنگه فکر او چیست
Ҳарифи ҷанги лчмн дар ҷаҳон кист ?
حریف جنگ لچمن در جهان کیست؟
Агар якҷо шавад сад ҳамчуи роўн
اگر یکجا شود صد همچو راون
Набояд баради ситоро зи лчи ман
نباید برد سیتا را ز لچ من
Ҷавобаш дод роўн бо дами сард
جوابش داد راون با دمِ سرد
зи дили гармии ишқ оҳӣ баровард
ز دل گرمی عشق آهی برآورد
Марои худ ихтиёрӣ нест онҷо
مرا خود اختیاری نیست آنجا
Каманд гарданам шуд ишқи сито
کمند گردنم شد عشق سیتا
Дилам дар орзӯӣ ӯ ҳалок аст
دلم در آرزوی او هلاک است
Агар ҷонам равад , гӯи рӯ чаҳ бокаст ?
اگر جانم رود، گو رو چه باک است؟
Вар аз саъйат ба даст ояд длором
ور از سعیت به دست آید دلارام
Даҳум аз малики хешати нимаи анъом
دهم از ملک خویشت نیمه انعام
Нишондаш бар арробаи хоҳи нохоҳ
نشاندش بر ارابه خواه ناخواه
Равон шуд роўну моричи ҳамроҳ
روان شد راون و ماریچ همراه
Пас аз қатъи масофат дайр бишитофт
پس از قطع مسافت دیر بشتافت
Нишон монад ва буд ҷоишон ёфт
نشانِ ماند و بود جایشان یافت
Ба дндки крни рафтаи тираи бахатон
به دندک کرن رفته تیره بختان
Камӣн карданд дар зери дарахтон
کمین کردند در زیر درختان