Куҳани торихдони ишқи нома
کهن تاریخدان عشق نامه
Чунин ҷанбанд хӯнии нӯки хома
چنین جنباند خونی نوک خامه
Ки чун баҳри длосои длором
که چون بهر دلاسای دلارام
Гирифт ангуштарии ҳнўнт аз ром
گرفت انگشتری هنونت از رام
Ҳазорон каси зи маймунони чида
هزاران کس ز میمونان چیده
Барои ҳамраҳеи худ бар гузида
برای همرهی خود بر گزیده
Дигар ҷомўну ангад низ чун бод
دگر جامون و انگد نیز چون باد
Равони гаштанд бо ӯ баҳри имдод
روان گشتند با او بهر امداد
Нахустин чун париро ҷуст ваҷу кард
نخستین چون پری را جست وجو کرد
Сӯй дар банди кӯҳии банда рӯ кард
سوی در بند کوهی بنده رو کرد
Басии ҷустанд лек аз ҷустани кӯҳ
بسی جستند لیک از جستن کوه
Нашуд пайдои зи мақсади ғайри андӯҳ
نشد پیدا ز مقصد غیر اندوه
Ба пеш омад биёбон дигар боз
به پیش آمد بیابانِ دگر باز
Ки пойонаши надидаи ваҳми тктоз
که پایانش ندیده وهم تکتاز
Саросар чун дили ошиқи харобӣ
سراسر چون دل عاشق خرابی
Чу чашми биғмон , нодидаи обӣ
چو چشم بیغمان، نادیده آبی
Бҷзхўршиду гардуни дида дар хоб
بجزخورشید و گردون دیده در خواب
Надид онҷои нишони сабзау об
ندید آنجا نشان سبزه و آب
зи сояи давр ҳамчун соя аз нур
ز سایه دور همچون سایه از نور
Биҷузи ваҳшат дар онҷои кас на маъмур
بجز وحشت در آنجا کس نه معمور
Ҳавояши душмани ҷони растанӣ ро
هوایش دشمن جان رستنی را
Замини хӯрдаи қисми обистанӣ ро
زمین خورده قسم آبستنی را
На даштӣ , диўлохӣ буд ҷонкоҳ
نه دشتی، دیولاخی بود جانکاه
Ки сари ғӯли биёбонро задӣ роҳ
که سر غول بیابان را زدی راه
Грс на ташна , ҷустандии шитобон
گرس نه تشنه، جستندی شتابان
Биҷуз гардӣ надиданд аз биёбон
بجز گردی ندیدند از بیابان
Ба сад сахтии зи дашти меҳнати он рӯз
به صد سختی ز دشت محنت آن روز
Буруни бурданди ҷон дар се шборўз
برون بردند جان در سه شباروز
Ҳамеи ҷустанди кӯҳу дашту саҳро
همی جستند کوه و دشت و صحرا
Бпимўднди роҳи шебу боло
بپیمودند راه شیب و بالا
Басии гаштанд то дар охири кор
بسی گشتند تا در آخر کار
Ба ғорстон дар афтоданд чун мор
به غارستان در افتادند چون مار
Дарон ғорони қазоро буд ғорӣ
دران غاران قضا را بود غاری
Маҳибу саҳмгин чун тири ҳи Марӣ
مهیب و سهمگین چون تیر ه ماری
Сияҳтар аз даруни зрдгўшон
سیه تر از درون زردگوشان
Чун зиндони хонаи бидодкўшон
چون زندان خانۀ بیدادکوشان
Чаҳ қаъри ғори тангу тираи манзил
چه قعر غار تنگ و تیره منزل
Чу чашми ҳосид ва дилҳои мадхал
چو چشم حاسد و دلهای مدخل
Дарави роҳӣ чу рамзи ишқи борӣк
درو راهی چو رمز عشق باریک
Чу гӯри золимони пари тангу торик
چو گور ظالمان پر تنگ و تاریک
Шуданд он рустамон дар чоҳи бежан
شدند آن رستمان در چاه بیژن
Басони нақби зан дар нақб кон кун
بسان نقب زن در نقب کان کن
Гирифтаи дасти якдигар дарон роҳ
گرفته دست یکدیگر دران راه
Чу маймунон ба вақти об дар чоҳ
چو میمونان به وقت آب در چاه
Дар он злмткдаҳи рафтанди пари давр
در آن ظلمتکده رفتند پر دور
Надидаи чашми шан то ҳафтае нур
ندیده چشم شان تا هفته ای نور
Аён шуд зон сиёҳии пас сифедӣ
عیان شد زان سیاهی پس سفیدی
Чу субҳии баъди шоми нои умедӣ
چو صبحی بعد شام نا امیدی
Дар он ғори сияҳи диданди моҳӣ
در آن غار سیه دیدند ماهی
Мисоли Юсуфӣ дар қаъри чоҳӣ
مثال یوسفی در قعر چاهی
Парии зодӣ чу дар шаби шбчроғӣ
پری زادی چو در شب شبچراغی
Нишаста дар миёни шоҳи боғӣ
نشسته در میان شاه باغی
Даруни боғи заррини қасру бомаш
درون باغ زرین قصر و بامش
Париро сеюм бурно буд номаш
پری را سوم برنا بود نامش
Сӯй шан кард рӯи он ҳўрзодаҳ
سوی شان کرد رو آن حورزاده
Ки ӣнҷоатони гузар чун ӯ фитода ?
که اینجاتان گذر چون او فتاده؟
Чу маймунони сухан зон бути шнФтнд
چو میمونان سخن زان بت شنفتند
Ҷавоби ончӣ бшнФтнд гуфтанд
جواب آنچه بشنفتند گفتند
Бадв гуфтанд кин ҷинат саро чист
بدو گفتند کاین جنت سرا چیست
Ту худ гӯ кистӣ венаи гулшан аз кист ?
تو خود گو کیستی وین گلشن از کیست؟
Санами гуфто ки ман яздони пурситам
صنم گفتا که من یزدان پرستم
Ба гавҳари духтари ман дев ҳастам
به گوهر دختر من دیو هستم
Призодм надонам шеваи рию
پریزادم ندانم شیوه ریو
Ки ҷузи тоъати набӯдаи кори ман дев
که جز طاعت نبوده کارِ من دیو
Ҳазорон сол тоъат карда дархост
هزاران سال طاعت کرده درخواست
Чунин ҷое ки натавон карданаши рост
چنین جایی که نتوان کردنش راست
Дуоӣ ӯ иҷобат ёфт осон
دعای او اجابت یافت آسان
Дарин олам биҳишташ дод яздон
درین عالم بهشتش داد یزدان
Чу ин гулгашти ҷо хилват саройаст
چو این گلگشت جا خلوت سرایست
Касе огоҳи неи кини ҷо чаҳ ҷойаст ?
کسی آگاه نی کین جا چه جایست؟
Саборо низ бори о мдн нест
صبا را نیز بارِ آ مدن نیست
Вагар ояд раҳи берун шудан нест
وگر آید ره بیرون شدن نیست
Дринҷо нест меҳру моҳро роҳ
درینجا نیست مهر و ماه را راه
Ки дорад аз рухами ҳам меҳр ва ҳам моҳ
که دارد از رخم هم مهر و هم ماه
зи шамъ оризам ӣнҷост равшан
ز شمع عارضم اینجاست روشن
Яқинаст ин сухан дигар мабар занн
یقین است این سخن دیگر مبر ظن
Марои зини ҳасан бар хуршед ноз аст
مرا زین حسن بر خورشید ناز است
Ки гоҳи саҷда бар хок ниёз аст
که گاه سجده بر خاک نیاز است
Сухан гуфт ва дар ҳайрати гушӯда
سخن گفت و در حیرت گشوده
Ба як ҳайрати ду сад ҳайрат фузуда
به یک حیرت دو صد حیرت فزوده
зи боғи хеши шаҳду мивау об
ز باغ خویش شهد و میوه و آب
Намӯд он моҳи вақфи ҷамъи аҳбоб
نمود آن ماه وقف جمع احباب
Чу меҳмонони з хӯрдани сайри гаштанд
چو مهمانان ز خوردن سیر گشتند
зи аҷзи рӯбаҳӣ чун шери гаштанд
ز عجز روبهی چون شیر گشتند
Бигуфто чашм бандед он маи нав
بگفتا چشم بندید آن مه نو
Ки бинмоем кунун роҳи бадари рӯ
که بنمایم کنون راه بدر رو
Чу дидаи баста икдм орамиданд
چو دیده بسته یکدم آرمیدند
Ба дами худро фарози кӯҳи диданд
به دم خود را فراز کوه دیدند
Чу мушарраф буд кӯҳи шан ба дарё
چو مشرف بود کوه شان به دریا
Нашуд мумкини сафарҳо пеши азинҷо
نشد ممکن سفرها پیش ازینجا
Ба дил карданд , гармо боз гирдем
به دل کردند، گرما باز گردیم
Накарда кори ёри худ , на мардем
نکرده کار یار خود، نه مردیم
Ки роми ҷон ба лаб , чашмаст дар роҳ
که رام جان به لب، چشم است در راه
Чу бо беҳосилӣ рафтем ногоҳ
چو با بی حاصلی رفتیم ناگاه
Ба навмидӣ диҳад ҷони ром дар ғам
به نومیدی دهد جان رام در غم
зи марг ӯ бимиради модараши ҳам
ز مرگ او بمیرد مادرش هم
Дарин сӯрати яқин бад карда бошем
درین صورت یقین بد کرده باشیم
Ҳалоки роми мо худ карда бошем
هلاک رام ما خود کرده باشیم
Ба тадбири ҳаёти он ягона
به تدبیر حیات آن یگانه
Бибояд кард тарки обу дона
بباید کرد ترک آب و دانه
Аҷал чун воми ҷон аз мо сетанд
اجل چون وام جان از ما ستاند
Барин умед шояд зинда монад
برین امید شاید زنده ماند
Қисм хӯрданд кони кӯи аҳл ном аст
قسم خوردند کان کو اهل نام است
Биҷузи ғам , хӯрданӣ бар вай ҳаром аст
بجز غم، خوردنی بر وی حرام است
Чу ангад буд зоишони нози пурвирд
چو انگد بود زایشان ناز پرورد
Нахустин заъфи дил дар вай асар кард
نخستین ضعف دل در وی اثر کرد
Аз он заъфи дили ангади гашти биҳуш
از آن ضعف دل انگد گشت بیهوش
Ғами худ ҳамгинонро шуд фаромӯш
غم خود همگنان را شد فراموش
Нишаста зори маймунони сардор
نشسته زار میمونان سردار
Паии тимор бар болини бемор
پی تیمار بر بالین بیمار