Қавлаи таъолӣ : аллазӣнаи иқўлўни рбнои раби Алъоламин ҷли ҷалолау тақаддусати асмоӣаҳу лои илоҳи ғайра , дарин ояти дӯстони худро май навозад ,у равиши эшон боз мегуяду гуфтору кирдор эшон меситояд , ва май писандад . Офарини худо бар он ҷавонмардони бод ки дар ҳар чаҳ гӯйанд ва ҳар чаҳ хоҳанд ва ҳар қоида ки ниҳанд аз аввали ном дӯст баранд , ва азу гӯйанд , ва бова гӯйанд , ки бо ӯ ху кардаанду бон осӯдаанд .

قوله تعالی: الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنا رب العالمین جل جلاله و تقدست اسمائه و لا اله غیره، درین آیت دوستان خود را می‌نوازد، و روش ایشان باز می‌گوید و گفتار و کردار ایشان می‌ستاید، و می‌پسندد. آفرین خدا بر آن جوانمردان باد که در هر چه گویند و هر چه خواهند و هر قاعده که نهند از اول نام دوست برند، و ازو گویند، و باو گویند، که با او خو کرده‌اند و بآن آسوده‌اند.

Он гуҳ дар ҳар чаҳ шунаванд ва хонанд гӯйанд : « омно » дар гуфта аллоҳ гӯйанд « омно » дар гуфта расӯл гӯйанд « омно » аз зоти самадӣу сифот сармадӣ шунаванд гӯйанд « омно » биҳишту дӯзаху тарозу ва сирот шунаванд гӯйанд « омно » имрӯзи нодида дар ғайбат « омно » фардо дар қиёмат бо мшоҳдт « омно » ҷалоли руяти зўи алҷлол ,у ризвони Акбар , ҳам дар қиёмати ҳам дар биҳишти самара « омно . »

آن گه در هر چه شنوند و خوانند گویند: «آمنّا» در گفته اللَّه گویند «آمنّا» در گفته رسول گویند «آمنا» از ذات صمدی و صفات سرمدی شنوند گویند «آمنّا» بهشت و دوزخ و ترازو و صراط شنوند گویند «آمنّا» امروز نادیده در غیبت «آمنّا» فردا در قیامت با مشاهدت «آمنّا» جلال رؤیت ذو الجلال، و رضوان اکبر، هم در قیامت هم در بهشت ثمره «آمنّا.»

Агар ниёз намуданд ва омурзиш хостанд ФоғФри лнои знўбно худовандо ! хати карам бар гуноҳони мо каш , ва ин ниҳодҳои заъифро мсўзи ботш . Худовандо ! бҳрмти ин дилҳои бо висоли ту хуш , ки насӯзӣ моро ботш ! фарёди азу ки бова бад гумонаст , аз гумони бадат ӯро чаҳ зиёнаст !у қнои азоби алнор худовандо ! моро аз оташи дӯзахи парҳези даҳ ! ва аз уқубати хеши моро гурези даҳ ! ин ҷои нукта азиз гуфтаанд : оташ ҳар чанд қавитару сӯзонтар буд чун об бон расад нест шавад , ё бибояд кушта гардад , он соъат ки ту хилватиро дасти оре , ва дар пас зонуи нишинӣ ,у қатра чанд об аз чашми Фрўборӣ , фириштаро гӯйанд ин оби нигаҳи дор . Нафасии сард аз сари ҳасрату дард бар оре , фириштаи дигарро гўиндоин бурдор . То фардо ки оташи дӯзах тохтани орад , аз як сӯ об ояд ва аз як сӯи бод , ва он оташ ҳазимат гирад , банда гуяд бори худоё ! ин чист ? гӯйанд ӯро : ин оби дидаи ту ва он оҳи синаи ту .

اگر نیاز نمودند و آمرزش خواستند فَاغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا خداوندا! خط کرم بر گناهان ما کش، و این نهادهای ضعیف را مسوز بآتش. خداوندا! بحرمت این دلهای با وصال تو خوش، که نسوزی ما را بآتش! فریاد ازو که باو بد گمانست، از گمان بدت او را چه زیان است! وَ قِنا عَذابَ النَّارِ خداوندا! ما را از آتش دوزخ پرهیز ده! و از عقوبت خویش ما را گریز ده! این جا نکته عزیز گفته‌اند: آتش هر چند قوی‌تر و سوزان‌تر بود چون آب بآن رسد نیست شود، یا بباید کشته گردد، آن ساعت که تو خلوتی را دست آری، و در پس زانو نشینی، و قطره چند آب از چشم فروباری، فرشته را گویند این آب نگه‌دار. نفسی سرد از سر حسرت و درد بر آری، فرشته دیگر را گوینداین بردار. تا فردا که آتش دوزخ تاختن آرد، از یک سو آب آید و از یک سو باد، و آن آتش هزیمت گیرد، بنده گوید بار خدایا! این چیست؟ گویند او را: این آب دیده تو و آن آه سینه تو.

Алсобрин эй бқлўбҳм , алсодқини борўоҳҳм , алқонтини бнФўсҳм , алмнФқини бмисўрҳм , алмстғФрини болснтҳм . Он ҷавонмардоне ки гуфторашон онаст , кирдорашон инаст ки бадали шкибоённд бар фармони ҳақ , брўҳ рост равонанд дар аҳди ҳақ , бетони фармони брдороннд дар ҳақи ҳақ , бимол ҳазина кунандагонанд дар роҳи ҳақ , бзбон омурзиш хоҳонанд ва ҷуиндагонанд аз карами ҳақ .

الصَّابِرِینَ ای بقلوبهم، الصَّادِقِینَ بارواحهم، الْقانِتِینَ بنفوسهم، الْمُنْفِقِینَ بمیسورهم، الْمُسْتَغْفِرِینَ بالسنتهم. آن جوانمردانی که گفتارشان آنست، کردارشان اینست که بدل شکیبایانند بر فرمان حق، بروح راست روانند در عهد حق، بتن فرمان بردارانند در حق حق، بمال هزینه کنندگانند در راه حق، بزبان آمرزش خواهانند و جویندگانند از کرم حق.

Алсобрин эй сбрўои алии алблўӣ ,у рФзўои алшкўӣ ҳаттоу слўои илои алмўлӣ ,у лами иқтъҳми шайъи ءи ман алднёу алъқбӣ . Баҳри блўӣ сабр карданд ,у ?шкевии бгзоштнд , аз дунёу уқбо рӯй бартофтанд то бмўлии расиданд . Ва алсодқин эй сдқўои фии алтлби Фқсдўо , сами сдқўо ҳатто шҳдўо , сами сдқўо ҳатто вҷдўо , сами вҷдўо ҳатто қъдўои фии мақъад сидқ ъанд млики муқтадир . Рост гуфтанд то дар равиш омаданд , пас рости рафтанд то манзил буриданд , рост андешеданд то бмқсди расиданд , пас шоҳиди сидқи бгзоштнд ва худро фаро об доданд то бсоҳли амну мақъади сидқи расиданд , ъанд млики муқтадир .

الصَّابِرِینَ ای صبروا علی البلوی، و رفضوا الشکوی حتی و صلوا الی المولی، و لم یقطعهم شی‌ء من الدنیا و العقبی. بهر بلوی صبر کردند، و شکوی بگذاشتند، از دنیا و عقبی روی برتافتند تا بمولی رسیدند. وَ الصَّادِقِینَ ای صدقوا فی الطلب فقصدوا، ثم صدقوا حتی شهدوا، ثم صدقوا حتی وجدوا، ثم وجدوا حتی قعدوا فی مقعد صدق عند ملیک مقتدر. راست گفتند تا در روش آمدند، پس راست رفتند تا منزل بریدند، راست اندیشیدند تا بمقصد رسیدند، پس شاهد صدق بگذاشتند و خود را فرا آب دادند تا بساحل امن و مقعد صدق رسیدند، عند ملیک مقتدر.

Алқонтин эй бмлозмаҳи албоб ,у тҷръи алоктӣоб ,у тарки алмҳоб ,у рФзи алосҳоб , илои ани тҳққўои болоқтроб , ҷомаи фақри бпўшиднд , ва бар дар сарои карами даст ниёз бардоштанд , ки то нагушойӣ наравем , ва то нанавозӣ барнагардем , соҷдоу қоӣмои иҳзри алохраҳу ирҷўи раҳмаи раба . Гуҳ дар суҷуду гуҳ дар қиём , гуҳ бо биму гуҳ бо умед . Аз ҳазрати иззат ин навохт меояд ки майдони роҳ дӯстӣ афродаст , ошомндаҳи шароби он аз дидор бар меодаст . Бирасад ҳар ки содиқаст рӯзӣ бончаҳ муродаст .

الْقانِتِینَ ای بملازمة الباب، و تجرّع الاکتئاب، و ترک المحاب، و رفض الاصحاب، الی ان تحققوا بالاقتراب، جامه فقر بپوشیدند، و بر در سرای کرم دست نیاز برداشتند، که تا نگشایی نرویم، و تا ننوازی برنگردیم، ساجدا و قائما یحذر الآخرة و یرجو رحمة ربه. گه در سجود و گه در قیام، گه با بیم و گه با امید. از حضرت عزّت این نواخت می‌آید که میدان راه دوستی افرادست، آشامنده شراب آن از دیدار بر میعاد است. برسد هر که صادق است روزی بآنچه مرادست.

Ва алмнФқин эй ҷодўои бмисўрҳми ман аломўол , сами бнФўсҳми ман ҳайси алоъмол , сами бқлўбҳми ман сидқи алаҳвол . Гуҳ мол бозанаду гуҳи ҳол , гуҳ тан бозанаду гуҳи ҷон . Мол дар роҳи дӯст ,у ҳол дар кори дӯст , тан дар ҷустани дӯст ,у ҷон дар дидори дӯст .

وَ الْمُنْفِقِینَ ای جادوا بمیسورهم من الاموال، ثم بنفوسهم من حیث الاعمال، ثم بقلوبهم من صدق الاحوال. گه مال بازند و گه حال، گه تن بازند و گه جان. مال در راه دوست، و حال در کار دوست، تن در جستن دوست، و جان در دیدار دوست.

Ва алмстғФрини болأсҳор эй истғФрўни ани ҷамеъи злки азои рҷъўои ило алсҳў ъанд зуҳӯри алосФори ман фаҷри улқулуб , лои ман фаҷри изҳри фии алоқтор . То дар равиш бошанд ин сону сифати эшону наъту сирати эшон ! боз ки бикашаш расанду субҳи ягонагӣ аз уфуқи таҷаллӣ асфор диҳад , аз он шавоҳиди хавфу раҷоу сидқу сабр истиғфор кунанд . Мустафои си азин ҷо гуфт : анаи лиғони алии қалбии лонии лостғФри аллоҳи фии алиўми сабъин мара

وَ الْمُسْتَغْفِرِینَ بِالْأَسْحارِ ای یستغفرون عن جمیع ذلک اذا رجعوا الی الصّحو عند ظهور الاسفار من فجر القلوب، لا من فجر یظهر فی الاقطار. تا در روش باشند این سان و صفت ایشان و نعت و سیرت ایشان! باز که بکشش رسند و صبح یگانگی از افق تجلی اسفار دهد، از آن شواهد خوف و رجا و صدق و صبر استغفار کنند. مصطفی ص ازین جا گفت: انّه لیغان علی قلبی لانّی لاستغفر اللَّه فی الیوم سبعین مرة

Аз маърифати фарои гузаранд то бмърФт расанд , ва аз дӯстӣ бартар шаванд то дӯсти бенанд , дӯстонро дӯстӣ манзиласту дӯсти ватан , бо шинохтаи ороми гир на бо шинохтан ! инаст ки раб алъзт гуфт :у أни إлии рбки алмнтҳӣ .

از معرفت فرا گذرند تا بمعرفت رسند، و از دوستی برتر شوند تا دوست بینند، دوستان را دوستی منزل است و دوست وطن، با شناخته آرام گیر نه با شناختن! این است که ربّ العزت گفت: وَ أَنَّ إِلی‌ رَبِّکَ الْمُنْتَهی‌.

Шайхи алисломи Ансории раҳмаи аллоҳи бҷмлаҳи ин маъонӣ ишора кардааст ва гуфт : нишони ҳаводис дар азаляти кӯам , сайл ки бдрё расед аз он сайл чаҳ маълум ? ҳама ҳастӣҳо нестанд дар он аввали қиўм ! эй растохези шавоҳиду истеҳлоки русум , ориф ба нестии худ зиндааст , эй моҷди қиўм ! ҷаҳон аз рӯзи пару нобӣнои маҳрӯм ! зоҳир шудӣ сухан шудам сухан намонад , пайдо шудӣ дида шудам дида намонад !

شیخ الاسلام انصاری رحمه اللَّه بجمله این معانی اشاره کرده است و گفت: نشان حوادث در ازلیت کوم، سیل که بدریا رسید از آن سیل چه معلوم؟ همه هستیها نیستند در آن اول قیّوم! ای رستاخیز شواهد و استهلاک رسوم، عارف به نیستی خود زنده است، ای ماجد قیوم! جهان از روز پر و نابینا محروم! ظاهر شدی سخن شدم سخن نماند، پیدا شدی دیده شدم دیده نماند!

Қавла : шаҳди аллоҳи أнаҳи лои إлаҳи إлои ҳўи шаҳд алҳақ ллҳқ бона алҳақ , худро худ ситуд ! ва худро худ гувоҳӣ дод , бсзои хеш , аз сифати хеш , дар каломи хеш хабар дод аз вуҷӯди хеш ,у самадяти хеш ,у қиўмити хеш ,у димўмити хеш , шаҳди субҳонаи бҷлоли қадарау камоли ъзаҳи ҳайни лои ҷҳду лои ҷаҳлу лои ирфони лмхлўқ ,у лои ақлу лои вифоқу лои нифоқу лои ҳдсону лои смоءу лои Фзоءу лои злому лои зиё . На олам буд ва на одам , на ҳаво ва на фазо , на бар ва на баҳр , на нур ва на зулмат , на фаҳм ва на фарҳанг , на вифоқ ва на нифоқ . Ки раби Алъоламин бҷлоли қадари хешу камоли ъзи хеш сухан гуфт ва гувоҳӣ дод биктоиӣ ва бе ҳамтои хеш , ва хабар дод аз сифоту зоти хеш ! имрӯз ҳамонаст ки буд ,у ҷовиди ҳамон ! ҳаргиз набӯд ки набӯда ва ҳаргиз набошад ки набошад ! авваласту охир , зоҳиру ботин ! аввал ки ҳамеша ҳаст , ва буд ва набӯдҳо донист ! охир ки ҳамеша бошад , ва медонад ончӣ донист . Зоҳири бкрдгорӣ ,у ғолиб ҳар каси бҷборӣ ,у бартар аз ҳар чиз ба бузургворӣ ! ботин аз дарёфт чун , ва аз қиёси ваҳмҳо берун !у пок аз гумону пиндор ва айдун .

قوله: شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ شهد الحقّ للحقّ بانّه الحقّ، خود را خود ستود! و خود را خود گواهی داد، بسزای خویش، از صفت خویش، در کلام خویش خبر داد از وجود خویش، و صمدیت خویش، و قیّومیت خویش، و دیمومیت خویش، شهد سبحانه بجلال قدره و کمال عزّه حین لا جحد و لا جهل و لا عرفان لمخلوق، و لا عقل و لا وفاق و لا نفاق و لا حدثان و لا سماء و لا فضاء و لا ظلام و لا ضیاء. نه عالم بود و نه آدم، نه هوا و نه فضا، نه بر و نه بحر، نه نور و نه ظلمت، نه فهم و نه فرهنگ، نه وفاق و نه نفاق. که ربّ العالمین بجلال قدر خویش و کمال عز خویش سخن گفت و گواهی داد بیکتایی و بی‌همتایی خویش، و خبر داد از صفات و ذات خویش! امروز همانست که بود، و جاوید همان! هرگز نبود که نبوده و هرگز نباشد که نباشد! اولست و آخر، ظاهر و باطن! اول که همیشه هست، و بود و نبودها دانست! آخر که همیشه باشد، و میداند آنچه دانست. ظاهر بکردگاری، و غالب هر کس بجبّاری، و برتر از هر چیز به بزرگواری! باطن از دریافت چون، و از قیاس وهمها بیرون! و پاک از گمان و پندار و ایدون.

Ва алмлоӣкаҳу أўлўо алълм бузургаст шарафи Фариштагону анбёءу уламо ,у шигарф бар омад кори эшон , ки аллоҳи шаҳодати эшон бо шаҳодати худ пайванд дод , на аз он ки шаҳодати вайро бўҳдонити худ пайвандӣ медарёбад аз шаҳодати махлуқон ! неи не ки иззати ваии ваии шиносаду иззати ваии аҳадят вай донад , аз набӯд пас буд пайванди наёбад ,у ваҳдоният ӯро муваҳҳидӣ май дрнёбд , ва ҳастӣ вайро мақарӣ май дрнёбд ,у давоми малики вайро осмону осмонёну замину заминён май дрнёбд ,у камоли алуҳияти вайро дунёу охират , биҳишту дӯзах май дрнёбд , кбрёءи ваии иззати ваии шиносаду иззати ваии аҳадят вай донад !

وَ الْمَلائِکَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ بزرگست شرف فرشتگان و انبیاء و علما، و شگرف بر آمد کار ایشان، که اللَّه شهادت ایشان با شهادت خود پیوند داد، نه از آن که شهادت وی را بوحدانیت خود پیوندی می‌دریابد از شهادت مخلوقان! نی‌نی که عزت وی وی شناسد و عزت وی احدیت وی داند، از نبود پس بود پیوند نیابد، و وحدانیت او را موحّدی می‌درنیابد، و هستی وی را مقرّی می درنیابد، و دوام ملک وی را آسمان و آسمانیان و زمین و زمینیان می‌درنیابد، و کمال الوهیت وی را دنیا و آخرت، بهشت و دوزخ می‌درنیابد، کبریاء وی عزت وی شناسد و عزت وی احدیت وی داند!

Туро ки донад ки турои ту доне ва ту , туро на донад кас , турои ту донеи бас ! , балии саодати Фариштагону анбёءу уламо буду ташрифу икроми эшону тахсӣси эшон аз миёни халқон ки худ хост ва худ кард ва худ навохт ,у бмърФти худашон роҳ дод . Ва аллоҳи ихтси брҳмтаҳи ман ишоء .

ترا که داند که ترا تو دانی و تو، ترا نه داند کس، ترا تو دانی بس!، بلی سعادت فرشتگان و انبیاء و علما بود و تشریف و اکرام ایشان و تخصیص ایشان از میان خلقان که خود خواست و خود کرد و خود نواخت، و بمعرفت خودشان راه داد. و اللَّه یختص برحمته من یشاء.

إн аддӣн ъанд аллоҳи алإсломи дайни писандида ки худоиро ббндгӣ бон барзананд ва бар ҳукми он вайро парастанд ,у ризои ваии бони ҷӯянд ,у бони буи боз гирданд дайн исломаст . Ва исломро се манзиласт : аввали манзили эътирофи ҳқни дмоء ва амволаст , шамшер аз гардан бардорад ,у моли вай бар вай нигаҳ дорад , агар мувофиқ бошанд ё мунофиқ , мтбъ ё мбтдъ . Манзили дигар эътирофаст бо эътиқоди дуруст ,у атбоъи суннат ,у вФоءи амал . Сеюм манзили ислом астсломаст : ва ин ғоят кораст ,у писандида аллоҳаст ,у маърифатро паноҳаст . Худро бар даргоҳи иззати ҳақи биФкндну вайро мнқод бӯдан ,у бҳкми ваии розӣ шудан . Ва бони эътироз наёвардан , ва аз он эъроз накардан ва онро таъзим ниҳодан ,у шикваи доштан !у ончии иброҳӣм дуо кард худроу Исмоилро мусулмони хости ғояти ин манзили сеюм буд ва гуфт : рбноу аҷълнои мусалламин лак ҳамонаст ки гуфтанд ӯро أслми Фқоли أслмти лрби Алъоламину ҳўи алмшори илайҳи бқўлаҳи таъолии ҳикояи ани Юсуфи алайҳи алслоаҳу ассаломи тўФнӣ мусалламану أлҳқнии болсолҳин .

إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ دین پسندیده که خدای را ببندگی بآن برزنند و بر حکم آن وی را پرستند، و رضای وی بآن جویند، و بآن بوی باز گردند دین اسلام است. و اسلام را سه منزل است: اول منزل اعتراف حقن دماء و اموال است، شمشیر از گردن بردارد، و مال وی بر وی نگه دارد، اگر موافق باشند یا منافق، متّبع یا مبتدع. منزل دیگر اعتراف است با اعتقاد درست، و اتباع سنت، و وفاء عمل. سوم منزل اسلام استسلام است: و این غایت کار است، و پسندیده اللَّه است، و معرفت را پناه است. خود را بر درگاه عزّت حق بیفکندن و وی را منقاد بودن، و بحکم وی راضی شدن. و بآن اعتراض نیاوردن، و از آن اعراض نکردن و آن را تعظیم نهادن، و شکوه داشتن! و آنچه ابراهیم دعا کرد خود را و اسماعیل را مسلمان خواست غایت این منزل سوم بود و گفت: رَبَّنا وَ اجْعَلْنا مُسْلِمَیْنِ لَکَ همانست که گفتند او را أَسْلِمْ فقال أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعالَمِینَ و هو المشار الیه بقوله تعالی حکایة عن یوسف علیه الصلاة و السلام تَوَفَّنِی مُسْلِماً وَ أَلْحِقْنِی بِالصَّالِحِینَ.