Қавлаи ъзу ҷл : إзи қолати амрأти умрони раб إнӣ назуррат лаки мо фии батнии мҳрро дар завқи арбоби маърифат муҳаррир онаст ки дар азали озоли озод абад шуд . На дунёи доман ӯ гирифт , на уқбо ӯро фирефт на бо шавоҳид ва русум бимонад , на бо подоши дроўихт .

قوله عزّ و جلّ: إِذْ قالَتِ امْرَأَتُ عِمْرانَ رَبِّ إِنِّی نَذَرْتُ لَکَ ما فِی بَطْنِی مُحَرَّراً در ذوق ارباب معرفت محرّر آنست که در ازل آزال آزاد ابد شد. نه دنیا دامن او گرفت، نه عقبی او را فریفت نه با شواهد و رسوم بماند، نه با پاداش درآویخت.

Пер тариқат гуфт : « подош бар рӯй мҳртошаст ! боз хостан худро аз дӯст , пархошаст ! ҳама ёфтҳо дарёфт озодӣ лоашаст !

پیر طریقت گفت: «پاداش بر روی مهرتاش است! باز خواستن خود را از دوست، پرخاش است! همه یافتها دریافت آزادی لاش است!

Нишон озодӣ онаст ки : аз он Фариди асри хеши бӯи бикри қҳтбӣ ҳикоят кунанд ки : ӯро писарӣ буд сар ба бе расмӣҳо бароварда , ва аз шухӣу нопокӣ бо ҷавонони Фсоқи даромехта . Яке аз перони тариқати бойени писари бргзшту вай бо ақрони хеш дар маҷлис млоҳӣ нишаста , ва он бе расмӣҳо бар дасти гирифта ,у мардум аз ғайбати вай дар днднаҳ эй афтода , он перро раҳмат омад бар бӯи бикри қҳтбӣ ки то ин мқосот чун мекашад ? ва бо ин гуфтугӯии мардум дар ҳақи писари вай , чун рӯзгори басар май барад ? ! ҳам чунон мерафт то бар дар қҳтбӣ шуд . ӯро бсФтӣ дид , аз худ бихўд шуда , ва аз он қисса ва он аҳвол бехабар ! лои бал ки аз хешу бегона бехабар ! лои бал ки аз дунёу днёўён бехабар ! ин шайх аз ҳоли вай дар таъаҷҷуб шуд , гуфт : « Фдити ман лои иؤсри фӣаи алҷболи алрўосӣ » ! қҳтбӣ бФрост бидонаст ки ӯ таъаҷҷуб мекунад . Гуфт : « анои қади ҳррнои ани рқи алошёءи фии алозл » .

نشان آزادی آنست که: از آن فرید عصر خویش بو بکر قحطبی حکایت کنند که: او را پسری بود سر به بی‌رسمیها برآورده، و از شوخی و ناپاکی با جوانان فساق درآمیخته. یکی از پیران طریقت باین پسر برگذشت و وی با اقران خویش در مجلس ملاهی نشسته، و آن بی‌رسمیها بر دست گرفته، و مردم از غیبت وی در دندنه‌ای افتاده، آن پیر را رحمت آمد بر بو بکر قحطبی که تا این مقاسات چون میکشد؟ و با این گفتگوی مردم در حق پسر وی، چون روزگار بسر می‌برد؟! هم چنان میرفت تا بر در قحطبی شد. او را بصفتی دید، از خود بیخود شده، و از آن قصه و آن احوال بی‌خبر! لا بل که از خویش و بیگانه بی‌خبر! لا بل که از دنیا و دنیاویان بی‌خبر! این شیخ از حال وی در تعجب شد، گفت: «فدیت من لا یؤثّر فیه الجبال الرّواسی»! قحطبی بفراست بدانست که او تعجب میکند. گفت: «انّا قد حرّرنا عن رقّ الاشیاء فی الازل».

إзи қолати амрأт умрон гуфтаанд ки : чун он мухаддираи Марями бинти умрон дар вуҷӯд омад , модари вай дилтанг шуду хаҷали гашт . Гуфт : ман пиндоштам ки ин фарзанд писар хоҳад буд ва дар роҳи худо озодаш кардам , акнӯн духтар омаду духтари ин маъниро чун шояд ? аз сар дилтангӣ гуфт : « раби إнии взътҳои أнсӣ » : , гуфтанд : ин чаҳ хитобаст ки мекунӣ ? худоӣ худ медонад ва мебинад ? гуфт : оре донам ки медонад , локин то марҳамӣ бар наад ! пас марҳами дили ваии ин буд киу аллоҳи أълми бмои вазъати назир ин онаст ки : Мустафо ( с )ро аз куффори Қурайшу аъдоءи дайн ранҷҳо расед ва аз кард ва гуфт эшон меҳнатҳо кашид , то таскини дили вайро ин фармон омад ки :у асбри лҳкми рбки Сайид ( с ) бҳкми фармон сабр мекард ва дар дили он андӯҳ медошт , чун тақозое аз даруни дили вай падед омадӣ ки агар навохтӣ будӣ ин ранҷ кашӣдан бар шоҳид он навохт осон будӣ . Раби алъзти таскину таслияти вайро оят фиристод : ва лақад наилм أнки изиқи сдрки бмои иқўлўн . Туро он навохт на бас ки мо дар дили ту назар мекунем ? ва ҳар чаҳ бар ту меравад мебайнем ва медонем ? модари Марямро ҳамчунин навохт омад ки :у аллоҳи أълми бмои вазъат . Турои он на бас ки мо майдонем фарзанд ки наҳодӣу бон ки духтар буд хаҷали гаштӣ ? ореи бмқсўди он зани таҳрири ду чиз буд : яке навохтӣ ки аз ҳақ буи расед , дайгарии қабули он фарзанд . Ва ҳар ду мақсӯд дар канораш ниҳоданд , пас ӯро чаҳ зиён ки духтар омад ! навохт инаст ки :у аллоҳи أълми бмои вазъат ва қабул инаст ки : Фтқблҳои рабҳо бқбўл . Он гуҳи бқбўли муҷаддад ақтсор накард ки ҳасани фарои он пайваст ва гуфт : бқбўли ҳасан . Некӯаш қабул кард ки вайро бнъмти исмати бпрўрд , ва ба набот некӯ баровард ,у блбоси тоъати бдошт ,у бшриФтрини бқътҳои Фрўоўрд ,у пайғомбарӣ чун закариё ( ъ ) бар вай қайи гумошт . Ин ҳамчунонаст ки ба Довӯд ( ъ ) ваҳй фиристод : « азои раъйати лӣ толбо фикан ?лаи ходмо . »

إِذْ قالَتِ امْرَأَتُ عِمْرانَ گفته‌اند که: چون آن مخدّره مریم بنت عمران در وجود آمد، مادر وی دلتنگ شد و خجل گشت. گفت: من پنداشتم که این فرزند پسر خواهد بود و در راه خدا آزادش کردم، اکنون دختر آمد و دختر این معنی را چون شاید؟ از سر دلتنگی گفت: «رَبِّ إِنِّی وَضَعْتُها أُنْثی‌»:، گفتند: این چه خطاب است که میکنی؟ خدای خود میداند و می‌بیند؟ گفت: آری دانم که می‌داند، لکن تا مرهمی بر نهد! پس مرهم دل وی این بود که وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما وَضَعَتْ نظیر این آنست که: مصطفی (ص) را از کفار قریش و اعداء دین رنجها رسید و از کرد و گفت ایشان محنتها کشید، تا تسکین دل وی را این فرمان آمد که: وَ اصْبِرْ لِحُکْمِ رَبِّکَ سیّد (ص) بحکم فرمان صبر می‌کرد و در دل آن اندوه می‌داشت، چون تقاضایی از درون دل وی پدید آمدی که اگر نواختی بودی این رنج کشیدن بر شاهد آن نواخت آسان بودی. ربّ العزّت تسکین و تسلیت وی را آیت فرستاد: وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّکَ یَضِیقُ صَدْرُکَ بِما یَقُولُونَ. ترا آن نواخت نه بس که ما در دل تو نظر میکنیم؟ و هر چه بر تو می‌رود می‌بینیم و می‌دانیم؟ مادر مریم را همچنین نواخت آمد که: وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما وَضَعَتْ. ترا آن نه بس که ما میدانیم فرزند که نهادی و بآن که دختر بود خجل گشتی؟ آری بمقصود آن زن تحریر دو چیز بود: یکی نواختی که از حق بوی رسید، دیگری قبول آن فرزند. و هر دو مقصود در کنارش نهادند، پس او را چه زیان که دختر آمد! نواخت اینست که: وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما وَضَعَتْ و قبول اینست که: فَتَقَبَّلَها رَبُّها بِقَبُولٍ. آن گه بقبول مجدد اقتصار نکرد که حسن فرا آن پیوست و گفت: بِقَبُولٍ حَسَنٍ. نیکوش قبول کرد که وی را بنعمت عصمت بپرورد، و به نبات نیکو برآورد، و بلباس طاعت بداشت، و بشریفترین بقعتها فروآورد، و پیغامبری چون زکریا (ع) بر وی قیّم گماشت. این همچنانست که به داود (ع) وحی فرستاد: «اذا رأیت لی طالبا فکن له خادما.»

Ва он гуҳи вайро ба закариё ( ъ ) боз нагузошт ки аз ғайби рӯзӣ ӯ равон кард , ки раб Алъоламин гуфт : клмои дахли алайҳои закариёи алмҳроби ваҷди ъндҳои рзқо то оламён бидонанд ки худои таъолии дӯстони худро худ дорад , ва эшонро бкси бознгзорд . Ин ҷои латифаи ист яъне ки : то ходимон ки фуқароро хизмат мекунанд , ва тавонгарон ки авлиёъро таъаҳҳуд мекунанд , бидонанд ки эшон дар рФқи авлиёъ ва фуқароанд ,у авлиёъу Фқроء дар рФқ ва навохт ҳақанд . Ва ончии закариё ( ъ ) аз Марям бипурсед : « أнии лаки ҳозо » , аз он буд ки тарсид агар дайгарӣ бар закариё ( ъ ) сабақи баради бтъҳди вай , худ надониста буду нашинохта , он қурбату манзалати Марями бнздики худованди ъзу ҷл . Аз онкии кӯдак буд на собиқаи тоъатӣ , на василаи ибодатӣ аз ваии дида , ва на вақти он дарёфта . Марями бтأииди илоҳӣу анояти азалӣ аз айни тавҳид ӯро ҷавоб дод ва гуфт : ҳў ман ъанд аллоҳ , яъне аллоҳи рӯзӣ ки диҳад ва навохт ки фиристад , на бсобқаҳ тоъат диҳад , на бавасилаи ибодат балки аз наздик худ фиристаду бмшит хеш диҳад . На бинӣ ки дарин ояти рӯзӣ додан дар машйати хеши баст , на дар тоъату ибодати бандагон ? Фқоли таъолӣ : إни аллоҳи ирзқи ман ишоءи бғири ҳисоб .

و آن گه وی را به زکریا (ع) باز نگذاشت که از غیب روزی او روان کرد، که رب العالمین گفت: کُلَّما دَخَلَ عَلَیْها زَکَرِیَّا الْمِحْرابَ وَجَدَ عِنْدَها رِزْقاً تا عالمیان بدانند که خدای تعالی دوستان خود را خود دارد، و ایشان را بکس بازنگذارد. این جا لطیفه‌ایست یعنی که: تا خادمان که فقرا را خدمت میکنند، و توانگران که اولیاء را تعهد میکنند، بدانند که ایشان در رفق اولیاء و فقرااند، و اولیاء و فقراء در رفق و نواخت حق‌اند. و آنچه زکریا (ع) از مریم بپرسید: «أَنَّی لَکِ هذا»، از آن بود که ترسید اگر دیگری بر زکریا (ع) سبق برد بتعهد وی، خود ندانسته بود و نشناخته، آن قربت و منزلت مریم بنزدیک خداوند عزّ و جلّ. از آنکه کودک بود نه سابقه طاعتی، نه وسیله عبادتی از وی دیده، و نه وقت آن دریافته. مریم بتأیید الهی و عنایت ازلی از عین توحید او را جواب داد و گفت: هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ، یعنی اللَّه روزی که دهد و نواخت که فرستد، نه بسابقه طاعت دهد، نه بوسیله عبادت بلکه از نزدیک خود فرستد و بمشیت خویش دهد. نه‌بینی که درین آیت روزی دادن در مشیّت خویش بست، نه در طاعت و عبادت بندگان؟ فقال تعالی: إِنَّ اللَّهَ یَرْزُقُ مَنْ یَشاءُ بِغَیْرِ حِسابٍ.

Закариё ( ъ ) аз он пас чунон адаб гирифт ки дар маҳали тоъату ибодати ло балки дар мақоми набуввату рисолати истеҳқоқи як иҷобати даъват худ надид . Ало аз фазли маҳзу машйати ҳақ . Ва он дар қиссаи фарзанд хостанаст . Чун ӯро бишорат дод бФрзнд , гуфт : « أнии икўни лии ғулом » . Як қавл онаст ки « бои истеҳқоқи манӣ ткўни лии ҳзаҳи алоҷобаҳ ? луи лои мшитку Фзлк ? » . Як қавл дигар онаст ки : закариё ( ъ ) гуфт худовандо ин фарзанди ҳам азин зан бошад , ки рӯзгорӣ ба перӣ бо ман басар оварад ё аз зани дигар ? ҷавоб доданд ӯро ки ҳам азин зан бошад , аз баҳри онкӣ чун бо ваҳшати анФрод ҳар ду баҳам будандӣ , имрӯз ки рӯзи шодӣу бишорат фарзандаст , бо дайгарӣ шарт набошад . Ва дарин ишоратӣаст , ва дар он ишорати бишоратӣ . Фардои қиёмат ки раби Алъоламин таҷаллӣ кунаду бандагонро бкромти дидори бози расонад , ҳамин дида боз диҳад ки имрӯзаст , ин дида ки имрӯз дар роҳ худоӣ гиристу ваҳшат фироқ кашид , ҳар оинаи ҳамон бъз висол расаду бтҷлии зўи алҷлол бар осоед .

زکریا (ع) از آن پس چنان ادب گرفت که در محل طاعت و عبادت لا بلکه در مقام نبوت و رسالت استحقاق یک اجابت دعوت خود ندید. الّا از فضل محض و مشیت حق. و آن در قصه فرزند خواستن است. چون او را بشارت داد بفرزند، گفت: «أَنَّی یَکُونُ لِی غُلامٌ». یک قول آنست که «بای استحقاق منی تکون لی هذه الاجابة؟ لو لا مشیتک و فضلک؟». یک قول دیگر آنست که: زکریا (ع) گفت خداوندا این فرزند هم ازین زن باشد، که روزگاری به پیری با من بسر آورد یا از زن دیگر؟ جواب دادند او را که هم ازین زن باشد، از بهر آنکه چون با وحشت انفراد هر دو بهم بودندی، امروز که روز شادی و بشارت فرزند است، با دیگری شرط نباشد. و درین اشارتی است، و در آن اشارت بشارتی. فردای قیامت که رب العالمین تجلی کند و بندگان را بکرامت دیدار باز رساند، همین دیده باز دهد که امروز است، این دیده که امروز در راه خدای گریست و وحشت فراق کشید، هر آینه همان بعزّ وصال رسد و بتجلی ذو الجلال بر آساید.

Қоли раби аҷъли лии ояи закариё ( ъ ) нишони вуҷӯди фарзанди хост , ӯро гуфтанд : нишон онаст ки се рӯзи забони ту аз сухан бо мардуми боз барам , то ҳамаи розат бо мо буд , ва бар забонати ҳамаи ҳадис мо равад . Аз рӯй ишорат мегуяд : турои фарзандии даҳум ки вайро аз дунёу хлоӣқи боз барам , ва рӯй дили ваии фарои худ гардонам , то қиблаи худ ҷузи ҳазрат мо надонаду ҷуз бо ҳадиси мо нёромд .

قالَ رَبِّ اجْعَلْ لِی آیَةً زکریا (ع) نشان وجود فرزند خواست، او را گفتند: نشان آنست که سه روز زبان تو از سخن با مردم باز برم، تا همه رازت با ما بود، و بر زبانت همه حدیث ما رود. از روی اشارت میگوید: ترا فرزندی دهم که وی را از دنیا و خلائق باز برم، و روی دل وی فرا خود گردانم، تا قبله خود جز حضرت ما نداند و جز با حدیث ما نیارامد.

Закариё ( ъ )ро бар хусӯс ҳамин фармуд :у азкри рбки ксироу сбҳи болъшӣу алإбкору муъминонро бар умум ҳамин фармуд :у азкрўои аллоҳи ксиро . Мегуяд : худоиро ёд кунед , ва дар тоъату хизмати ваии рӯзгор сар ояд , ҳама ӯро бошед ва дар ҳамаи ҳолу ҳамаи кор ӯро хонед , ва ӯро донед . Агар осоӣид , бо зикру пайғом ӯ осоӣид ва гар нозед , баному нишон вай нозед :

زکریا (ع) را بر خصوص همین فرمود: وَ اذْکُرْ رَبَّکَ کَثِیراً وَ سَبِّحْ بِالْعَشِیِّ وَ الْإِبْکارِ و مؤمنان را بر عموم همین فرمود: وَ اذْکُرُوا اللَّهَ کَثِیراً. میگوید: خدای را یاد کنید، و در طاعت و خدمت وی روزگار سر آید، همه او را باشید و در همه حال و همه کار او را خوانید، و او را دانید. اگر آسائید، با ذکر و پیغام او آسائید و گر نازید، بنام و نشان وی نازید:

Ва азкри рбк ксиро гуфтаанд : ки зикри худоро се дараҷааст : аввали зикри зоҳири бзбон аз саноу дуо ,у ҳўи қавлаи таъолӣу азкри рбки ксиро . Дигари зикри хФии бадал . Ва злки фии қавлаи таъолии أўи أшди зкроу қавл алнабӣ ( с ) « хайри аззикри алхФӣу хайри алрзқи мо икФӣ » .

وَ اذْکُرْ رَبَّکَ کَثِیراً گفته‌اند: که ذکر خدا را سه درجه است: اول ذکر ظاهر بزبان از ثنا و دعا، و هو قوله تعالی وَ اذْکُرْ رَبَّکَ کَثِیراً. دیگر ذکر خفی بدل. و ذلک فی قوله تعالی أَوْ أَشَدَّ ذِکْراً و قول النبی (ص) «خیر الذکر الخفی و خیر الرزق ما یکفی».

Сдигри зикр ҳақиқӣаст , ва он шуҳуди зикр ҳақаст туро :у злки қавла :у азкри рбки إзои нсит эй нсити нФски фии зкрк , сами нсити зкрки фии зкрк , сами нсити фии зикр алҳақ аёки кули зикр .

سدیگر ذکر حقیقی است، و آن شهود ذکر حق است ترا: و ذلک قوله: وَ اذْکُرْ رَبَّکَ إِذا نَسِیتَ ای نسیت نفسک فی ذکرک، ثم نسیت ذکرک فی ذکرک، ثم نسیت فی ذکر الحقّ ایّاک کل ذکر.

Пер тариқат гуфт : « илоҳӣ ! чаҳ бод кунам ки худ ҳамаи ёдам , ман хирмани нишони худ фаро бод додам . Ёд кардан касбасту фаромӯш накардани зиндагонӣ , зиндагонии вроءи ду гетӣаст ,у касб чунонк доне . Илоҳӣ ! як чанде бксби ёди ту варзедам , бози як чанде биёади худ турои нозидми дида бар ту омад , бо назораи прдозидм акнӯн ки ёд бишнохтам хомӯшӣ гузидам чун ман кист ки ин мартабатро сзидм ? фарёд аз ёди бондозаҳ ,у дидори бҳнгом , ваз ошноӣ бинишон ,у дӯстӣ ба пайғом » .

پیر طریقت گفت: «الهی! چه باد کنم که خود همه یادم، من خرمن نشان خود فرا باد دادم. یاد کردن کسب است و فراموش نکردن زندگانی، زندگانی وراء دو گیتی است، و کسب چنانک دانی. الهی! یک چندی بکسب یاد تو ورزیدم، باز یک چندی بیاد خود ترا نازیدم دیده بر تو آمد، با نظاره پردازیدم اکنون که یاد بشناختم خاموشی گزیدم چون من کیست که این مرتبت را سزیدم؟ فریاد از یاد باندازه، و دیدار بهنگام، وز آشنایی بنشان، و دوستی به پیغام».