Қавлаи таъолӣ : мо кони лбшри أни иؤтиаҳи аллоҳи алкитоби алоиаҳ . . . Ҷалилу ҷаббор , худованди бузургвор , кирдигори номи дор , ҷли ҷалола ,у азми шаънаи пеш аз эҷоди олам ,у пеш аз халқи одам , бълми қадим худ донист ки аз фарзандони одами сазовори набувват ва вилоят кист ?у аҳли муҳаббату шоиста рисолат кист ? аллоҳи أълми ҳайси иҷъли рисолата .

قوله تعالی: ما کانَ لِبَشَرٍ أَنْ یُؤْتِیَهُ اللَّهُ الْکِتابَ الآیة... جلیل و جبّار، خداوند بزرگوار، کردگار نام‌دار، جلّ جلاله، و عظم شأنه پیش از ایجاد عالم، و پیش از خلق آدم، بعلم قدیم خود دانست که از فرزندان آدم سزاوار نبوت و ولایت کیست؟ و اهل محبت و شایسته رسالت کیست؟ اللَّهُ أَعْلَمُ حَیْثُ یَجْعَلُ رِسالَتَهُ.

Онро ки дар азали доғи маҳҷӯрии ниҳод ,у рақам бехабарӣ кашид имрӯзи маъсӯму рости роҳ чун шавад ? ва онро ки ройгонӣ давлат доду роҳи сидқу исмати фарои пеши ниҳоди имрӯз бероҳу бади ҳол чун буд ? пас чаҳ сӯрати бандад ва чун бўҳми даройад ? ва ҳаргиз набӯд ки Мустафо ( с ) гузидау исо ( ъ ) навохтаи баъд аз каромати набувват ,у таъӣди исмат ,у қӯти рисолати пой аз рақам баргиранду халқро гӯйанд : кўнўои ъбодои лии ман дуни аллоҳ .

آن را که در ازل داغ مهجوری نهاد، و رقم بی‌خبری کشید امروز معصوم و راست راه چون شود؟ و آن را که رایگانی دولت داد و راه صدق و عصمت فرا پیش نهاد امروز بی‌راه و بد حال چون بود؟ پس چه صورت بندد و چون بوهم درآید؟ و هرگز نبود که مصطفی (ص) گزیده و عیسی (ع) نواخته بعد از کرامت نبوت، و تأیید عصمت، و قوّت رسالت پای از رقم برگیرند و خلق را گویند: کُونُوا عِباداً لِی مِنْ دُونِ اللَّهِ.

Раби Алъоламин иҳкми ихтиёри азалӣу анояти сармадӣ аз баҳри эшон ҷавоб дод , ва ниёбат дошт ки эшон ин нгўинд , ва локин гӯйанд : кўнўои раббонӣин эй кўнўои ман алмхтсини биллоҳи аллазӣнаи всФўои бқўлаҳ :у азои аҳббтаҳи канти самъаи алзии исмъ бау Басраи алзии ибср ба . Раббонӣон бар мазоқи аҳл маърифат эшонанд ки худоиро ягона шаванд дар таҷреди қасд , ҳам дар сиҳҳати таваккул , ҳам дар насими инс . Қадам аз ду гетии баргирифта ,у дасти блтФи меҳр мавло зада , ва чаҳор такбир дар сифот хеш карда .

ربّ العالمین یحکم اختیار ازلی و عنایت سرمدی از بهر ایشان جواب داد، و نیابت داشت که ایشان این نگویند، و لکن گویند: کُونُوا رَبَّانِیِّینَ ای کونوا من المختصّین باللّه الّذین وصفوا بقوله: و اذا احببته کنت سمعه الذی یسمع به و بصره الذی یبصر به. ربانیان بر مذاق اهل معرفت ایشانند که خدای را یگانه شوند در تجرید قصد، هم در صحّت توکل، هم در نسیم انس. قدم از دو گیتی برگرفته، و دست بلطف مهر مولی زده، و چهار تکبیر در صفات خویش کرده.

Нафасӣ доранд фонӣ ! дилӣ доранд ташна ! нафасии сӯхта ! сиррии бъшқи афрӯхта ! ҷонии борзўи овехта !

نفسی دارند فانی! دلی دارند تشنه! نفسی سوخته! سرّی بعشق افروخته! جانی بآرزو آویخته!

Ҳимматашон аз дунёи ма ! муродашон аз биҳишти ма ! оромашон аз ҳафт осмон ва аз замини ма ! гӯш дошта то офтоби меҳр кӣ бар ояд ?у моҳ рӯй давлат кӣ дар ояд !у насими саодат кӣ дамад !у ёдгори азалӣ кӣ бар диҳад !

همّتشان از دنیا مه! مرادشان از بهشت مه! آرامشان از هفت آسمان و از زمین مه! گوش داشته تا آفتاب مهر کی بر آید؟ و ماه روی دولت کی در آید! و نسیم سعادت کی دمد! و یادگار ازلی کی بر دهد!

Ва гуфтаанд ки : раббонӣон эшонанд ки ихтисос доранд ба аллоҳ ки бони ихтисоси нисбат бо вай баранду боўсоФ ӯ мавсуф шаванд ,у бохаллоқ ӯ бароянд , чандон ки бандагӣ эшон бартобад ,у ниҳоди эшон ҷой дорад . Ва ин қавл аз он хабар барграфтанд ки Мустафо ( с ) гуфт : « тхлқўои бохаллоқи аллоҳ » ,у қоли алайҳи ассалом : « ани аллоҳи таъолии кзои хлқо , ман тхлқи бўоҳди минҳои дахли алҷнаҳ » .

و گفته‌اند که: ربّانیان ایشانند که اختصاص دارند به اللَّه که بآن اختصاص نسبت با وی برند و باوصاف او موصوف شوند، و باخلاق او برآیند، چندان که بندگی ایشان برتابد، و نهاد ایشان جای دارد. و این قول از آن خبر برگرفتند که مصطفی (ص) گفت: «تخلّقوا باخلاق اللَّه»، و قال علیه السّلام: «انّ اللَّه تعالی کذا خلقا، من تخلّق بواحد منها دخل الجنّة».

Аҳл илм гуфтанд : тафсири ин ахлоқи маъонии навад ва на ном худост ки бандаро дар равиши хеши бони маъонии гузар бояд кард то бўсол аллоҳ расад , пери хуросони абӯи алқосми гургонеи раҳма аллоҳ гуфт : банда то дар таҳсили ин маъонӣу ҷамеъи ин авсофаст ҳануз дар роҳаст , бмқсди норасида , ва дар равиш худаст кашиш ҳақ ноёфта , то дар маърифатаст аз маърифати бози монда , ва то дар талаб муҳаббатаст аз маҳбӯб бехабар шуда .

اهل علم گفتند: تفسیر این اخلاق معانی نود و نه نام خداست که بنده را در روش خویش بآن معانی گذر باید کرد تا بوصال اللَّه رسد، پیر خراسان ابو القاسم گرگانی رحمه اللَّه گفت: بنده تا در تحصیل این معانی و جمیع این اوصاف است هنوز در راه است، بمقصد نارسیده، و در روش خود است کشش حق نایافته، تا در معرفت است از معرفت باز مانده، و تا در طلب محبّت است از محبوب بی‌خبر شده.

Бузургиро пурседанд ки бандаи бмўлӣ кӣ расад ? гуфт он гуҳ ки дар худ бирасад .

بزرگی را پرسیدند که بنده بمولی کی رسد؟ گفت آن گه که در خود برسد.

Пурседанд ки дар худ чун бирасад ? гуфт : талаб дар сар матлӯб шаваду маърифат дар сари маърӯф . Гуфт шарҳӣ беафзой , гуфт : аз тан забон монаду бас ! ва аз дил нишон монаду бас ! вази ҷон аён монаду бас ! самъ баравад шунӯда монаду бас , дил баравад намӯда монаду бас , ҷон баравад бӯда монаду бас .

پرسیدند که در خود چون برسد؟ گفت: طلب در سر مطلوب شود و معرفت در سر معروف. گفت شرحی بیفزای، گفت: از تن زبان ماند و بس! و از دل نشان ماند و بس! وز جان عیان ماند و بس! سمع برود شنوده ماند و بس، دل برود نموده ماند و بس، جان برود بوده ماند و بس.

Ва қили маънии қавлаи кўнўои раббонӣин эй мутахасассини биллоҳи ғайри мултафитин илои алўсоӣт , кأбии бикри лмои қоли ҳайни мот алнабӣ ( с )у азтрбти асрори оммаи аннос : « ман кони иъбди мҳмдо ( с ) ?фони мҳмдои қади мот , ва ман кони иъбди аллоҳи ?фони аллоҳи таъолии ҳии лои имўт » .

و قیل معنی قوله کُونُوا رَبَّانِیِّینَ ای متخصّصین باللّه غیر ملتفتین الی الوسائط، کأبی بکر لمّا قال حین مات النّبی (ص) و اضطربت اسرار عامة الناس: «من کان یعبد محمّدا (ص) فانّ محمّدا قد مات، و من کان یعبد اللَّه فانّ اللَّه تعالی حیّ لا یموت».

Ва إзи أхзи аллоҳи мисоқи алнабӣин алоиаҳ . . . Дар ҳамаи қуръони ҳеҷ оят нест дар баёни фазилати Мустафо ( с ) тамомтар азин оят ки вайро хосаст , касро дар он ширкат на . Раби Алъоламин ду аҳд гирифт аз халқи хеш , ва ду паймони ситад аз эшон : яке онкии паймони ситад аз ҳамаи халқ бар худоӣу кирдигории хеш . Чунон ки гуфт :у إзи أхзи рбки ман банӣ одами алоиаҳ .

وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِیثاقَ النَّبِیِّینَ الآیة... در همه قرآن هیچ آیت نیست در بیان فضیلت مصطفی (ص) تمامتر ازین آیت که وی را خاص است، کس را در آن شرکت نه. ربّ العالمین دو عهد گرفت از خلق خویش، و دو پیمان ستد از ایشان: یکی آنکه پیمان ستد از همه خلق بر خدایی و کردگاری خویش. چنان که گفت: وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّکَ مِنْ بَنِی آدَمَ الآیة.

Дигари онкӣ : паймони ситад аз Фриштгону пайғомбарон бар набуввати Муҳамад ( с )у нусрат додани вай , чунон ки гуфт :у إзи أхзи аллоҳи мисоқи алнабӣин . . . Ва ин ғоят ташрифасту камоли тафзил ки номаш бо номи хеш бузург кард ,у қадараш бо қадари худ бардошт . Пеш аз вуҷӯди Муҳамад ( с ) бчндини ҳазор сол фармон омад ки : ё Ҷабраил ! ман дӯстӣ хоҳам офарид , номи ваии Муҳамад ( с ) , сутӯдау навохтаи ман , ном ӯ қарини номи ман , қадар ӯ бардошта лутфи ман , тоъат дошт ӯ тоъати ман , қавл ӯ ваҳии ман , атбоъ ӯ дӯстии ман .

دیگر آنکه: پیمان ستد از فریشتگان و پیغامبران بر نبوّت محمد (ص) و نصرت دادن وی، چنان که گفت: وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِیثاقَ النَّبِیِّینَ... و این غایت تشریف است و کمال تفضیل که نامش با نام خویش بزرگ کرد، و قدرش با قدر خود برداشت. پیش از وجود محمد (ص) بچندین هزار سال فرمان آمد که: یا جبرئیل! من دوستی خواهم آفرید، نام وی محمد (ص)، ستوده و نواخته من، نام او قرین نام من، قدر او برداشته لطف من، طاعت داشت او طاعت من، قول او وحی من، اتّباع او دوستی من.

ё Ҷабраил ! бо ман аҳд кардӣ ки буии имони оре ва ӯро нусрат кунӣ , инаст ки гуфт : лтؤмнн бау лтнсрнаҳ . Ҷабраил гуфт : худовандо ! аҳд кардам ки бо ӯ даст яке дорам ва нусрат кунаму буи имон оварам . Худоӣ гуфт ё Ҷабраил ! ҳам барин аҳд бошӣ ва хилоф накунӣ . Гуфт : худовандо !у крои Зуҳра он бошад ки туро хилоф кунад ? он гуҳ гуфт : ё Микоил ! ту бар аҳди Ҷабраил гувоҳ бош , ва он гуҳи ҳам чунон аҳд гирифт бар Микоил ,у Ҷабраилро гуфт : ту бар аҳди мкоӣил гувоҳ бош , ва бо исрофилу ъзроӣили ҳамин аҳд гирифт .

یا جبرئیل! با من عهد کردی که بوی ایمان آری و او را نصرت کنی، اینست که گفت: لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ. جبرئیل گفت: خداوندا! عهد کردم که با او دست یکی دارم و نصرت کنم و بوی ایمان آورم. خدای گفت یا جبرئیل! هم برین عهد باشی و خلاف نکنی. گفت: خداوندا! و کرا زهره آن باشد که ترا خلاف کند؟ آن گه گفت: یا میکائیل! تو بر عهد جبرئیل گواه باش، و آن گه هم چنان عهد گرفت بر میکائیل، و جبرئیل را گفت: تو بر عهد مکائیل گواه باش، و با اسرافیل و عزرائیل همین عهد گرفت.

Пас ки одам ( ъ )ро бёФриди ҳамин аҳд гирифт бар одам ,у одами дрпзирФт . Ва зон пас одам бо шис бигуфту шиси дрпзирФт ,у ҳиллами ҷрои қрнои баъди қарн . Инат каромату фазилат ! ва инат мартабату манзалат ! кро бошад фазли бад-ӣни тамомӣ ?у кори бад-ӣни Низомии кро буд ?

پس که آدم (ع) را بیافرید همین عهد گرفت بر آدم، و آدم درپذیرفت. و زان پس آدم با شیث بگفت و شیث درپذیرفت، و هلمّ جرّا قرنا بعد قرن. اینت کرامت و فضیلت! و اینت مرتبت و منزلت! کرا باشد فضل بدین تمامی؟ و کار بدین نظامی کرا بود؟

Нест дори алмалики ҷузи рухсору зулфи Мустафо

نیست دار الملک جز رخسار و زلف مصطفی‌