Қавлаи таъолӣ : лни тнолўои албр ҳатто тнФқўои ммои тҳбўни ман анФқи маҳбӯбаи ман алднёи ваҷди матлӯбаи ман алмўлӣ . Ва ман анФқи алднёу алъқбӣу ҷад алҳақ таъолӣ ,у шатони мо бинҳмо . Яке моли бохт дар дунёи бабр аллоҳ расед , яке савоби бохт ва дар уқбои бўсл аллоҳ расед .

قوله تعالی: لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّی تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ من انفق محبوبه من الدنیا وجد مطلوبه من المولی. و من انفق الدّنیا و العقبی و جد الحقّ تعالی، و شتّان ما بینهما. یکی مال باخت در دنیا ببرّ اللَّه رسید، یکی ثواب باخت و در عقبی بوصل اللَّه رسید.

Ҳар ки имрӯз бимол ва ҷоҳ бимонад фардо аз нозу неъмати дармонд , ва ҳар ки фардо бо ноз ва неъмат бимонад , аз роз вале неъмат боз монад .

هر که امروز بمال و جاه بماند فردا از ناز و نعمت درماند، و هر که فردا با ناز و نعمت بماند، از راز ولی نعمت باز ماند.

Ҳатто тнФқўои ммои тҳбўн « ман » табъиз дар сухан оварад . Мегуяд : агар баъзе ҳазина кунӣ аз ончии дӯсти дории бабри мавлои рисӣ , далел кунад ки агар ҳама ҳазина кунӣ бқрби мавлои рисӣ . эй бечора чун майдонӣ ки бабр ӯ менарисӣ то ончии дӯст дорӣ надиҳӣ , пас чаҳ тамаъи дорӣ ки бабори рисӣ бо ин ҳамаи ғавғоу савдо ки дар сари дорӣ ? !

حَتَّی تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ «من» تبعیض در سخن آورد. میگوید: اگر بعضی هزینه کنی از آنچه دوست داری ببرّ مولی رسی، دلیل کند که اگر همه هزینه کنی بقرب مولی رسی. ای بیچاره چون میدانی که ببرّ او می‌نرسی تا آنچه دوست داری ندهی، پس چه طمع داری که ببارّ رسی با این همه غوغا و سودا که در سر داری؟!

Гуфтаанд : инфоқ бар се ртбтаст : аввали сахо , дигари ҷӯад , сдигри эсор . Соҳиби сахо баъзе диҳад ва баъзе надиҳад , соҳиби ҷӯад бештар диҳад ва қадре зарурати худро бигузорад ,у соҳиби эсор ҳама бидиҳад ва худроу аёлро бхдо ва расӯл сипорад . Ва ин ртбт садиқ Акбараст ки ҳар чаҳ дошт бидод ва дар роҳи ҳақ ҳазина кард ,у фии злки мо

گفته‌اند: انفاق بر سه رتبت است: اوّل سخا، دیگر جود، سدیگر ایثار. صاحب سخا بعضی دهد و بعضی ندهد، صاحب جود بیشتر دهد و قدری ضرورت خود را بگذارد، و صاحب ایثار همه بدهد و خود را و عیال را بخدا و رسول سپارد. و این رتبت صدیق اکبرست که هر چه داشت بداد و در راه حق هزینه کرد، و فی ذلک ما

Рӯй ани умри бен улхитоби қол : амрнои расӯли аллоҳ ( с ) ани нтсдқ , ФўоФқи злки молои кони ъндӣ , Фқлти алиўми асбақи абои бикри ани сабқата , Фҷӣти бнсФи молӣ . Фқоли расӯли аллоҳ ( с ) мо зои абқити лоҳлк ? Фқлт мислаи . Ва ?утии абӯи бикри бакули мо ъндаҳ . Фқол ё أбои бикри мо зои абқити лоҳлк ? Фқол : аллоҳу расӯлаи Фқлти лои асобқки илои шайъи ء абадан .

روی انّ عمر بن الخطاب قال: امرنا رسول اللَّه (ص) ان نتصدق، فوافق ذلک مالا کان عندی، فقلت الیوم اسبق ابا بکر ان سبقته، فجئت بنصف مالی. فقال رسول اللَّه (ص) ما ذا ابقیت لاهلک؟ فقلت مثله. و اتی ابو بکر بکلّ ما عنده. فقال یا أبا بکر ما ذا ابقیت لاهلک؟ فقال: اللَّه و رسوله فقلت لا اسابقک الی شی‌ء ابدا.

Он рӯз ки Мустафо ( с ) ёронро бар садақа дошт ва аз эшон дар роҳи ҳақи инфоқи хост , умр гуфт он рӯзи марои молии ҷамъ шуда буд , бо худ гуфтам агар ман рӯзӣ бар абӯи бикр пешӣ хоҳам баради имрӯз он рӯзаст ки ман бар ваии пешӣ барам . Як нима аз он моли бардоштаму бҳзрти набавии барадам . Мустафо ( с ) гуфт : аёлу зердастонро чаҳ гузоштӣ ё умр ?

آن روز که مصطفی (ص) یاران را بر صدقه داشت و از ایشان در راه حق انفاق خواست، عمر گفت آن روز مرا مالی جمع شده بود، با خود گفتم اگر من روزی بر ابو بکر پیشی خواهم برد امروز آن روزست که من بر وی پیشی برم. یک نیمه از آن مال برداشتم و بحضرت نبوی بردم. مصطفی (ص) گفت: عیال و زیردستان را چه گذاشتی یا عمر؟

Умр гуфт : чандон ки оварадам эшонро бгзоштм . Гуфт аз он пас бӯи бикрро дидам ки ҳар чаҳ дошт ҳама оварда буд , ва худроу аёлро ҳичизии бнгзоштаҳ буд ,у Мустафо ( с ) вайро мегуяд : аҳлу аёлро чаҳ бгзоштӣ ?у бӯ бикр мегуяд « худоу расӯл ӯ , » пас умр гуфт : ё абои бикр ! ҳаргиз то ман бошам бтў нарасм .

عمر گفت: چندان که آوردم ایشان را بگذاشتم. گفت از آن پس بو بکر را دیدم که هر چه داشت همه آورده بود، و خود را و عیال را هیچیزی بنگذاشته بود، و مصطفی (ص) وی را میگوید: اهل و عیال را چه بگذاشتی؟ و بو بکر می‌گوید «خدا و رسول او،» پس عمر گفت: یا ابا بکر! هرگز تا من باشم بتو نرسم.

Овардаанд ки рӯзии умр дар хонаи бӯ бикр шуд . Аҳли байти вайро гуфт ки бӯи бикри бшб чаҳ кунад ? магари намоз фаровон кунад ,у тасбеҳу тҳлил бисёр гуяд ? эшон гуфтанд на ки ваии намоз бисёр накунаду овозии надиҳад . Локини ҳамаи шаб дар пас зону нишаста , чун вақт саҳар бошад нафасӣ бар орад ки аз он нафаси ваии ҳамаи хонаи буии ҷигар сӯхта бигирад .

آورده‌اند که روزی عمر در خانه بو بکر شد. اهل بیت وی را گفت که بو بکر بشب چه کند؟ مگر نماز فراوان کند، و تسبیح و تهلیل بسیار گوید؟ ایشان گفتند نه که وی نماز بسیار نکند و آوازی ندهد. لکن همه شب در پس زانو نشسته، چون وقت سحر باشد نفسی بر آرد که از آن نفس وی همه خانه بوی جگر سوخته بگیرد.

Умри оҳӣ сард баркашид , гуфт : агар намоз будӣ кори вай бо тасбеҳу тҳлили фаровон будӣ ман низ кардамӣ , аммо сӯхтани ҷигарро дармон надонам .

عمر آهی سرد برکشید، گفت: اگر نماز بودی کار وی با تسبیح و تهلیل فراوان بودی من نیز کردمی، امّا سوختن جگر را درمان ندانم.

Ва мо тнФқўои ман шайъи ءи Фإни аллоҳ ба алӣами яке ҳазина кунад чашм бар подошу ивази ниҳода , яке дил дар дафъи музирату бгрдонидни офати баста , яке бон кунад ки аллоҳ медонад ва мебинад , ки худ мегуяд : Фإни аллоҳ ба алӣаму аншдўои фии маъноа :

وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَیْ‌ءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِیمٌ یکی هزینه کند چشم بر پاداش و عوض نهاده، یکی دل در دفع مضرّت و بگردانیدن آفت بسته، یکی بآن کند که اللَّه می‌داند و می‌بیند، که خود می‌گوید: فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِیمٌ و انشدوا فی معناه:

Кули алтъоми кони ҳлои лабании إсроӣили алоиаҳ . . . Гуфтаанд ки : дарин ояти баёни шарафу фазилати пайғомбари мости Муҳамад ( с ) бар ёқӯб ( ъ ) , ки ёқӯби таомии ҳалол бар худ ҳаром кард , ва он ҳаром бар вай муқарар карданду вайро дар он таҳрими бгзоштнд . Ва Муҳамад ( с ) Марӣаи қибтӣаро ки бар худ ҳаром кард , ӯро дар он таҳрими бнгзоштнд ва он кушода бар вай баста накарданд ,у тҳлаҳи имони вайро падед карданд , чунон ки гуфт ъзи исма : « қади фарзи аллоҳи лаками тҳлаҳи аимонкм » .

کُلُّ الطَّعامِ کانَ حِلًّا لِبَنِی إِسْرائِیلَ الآیة... گفته‌اند که: درین آیت بیان شرف و فضیلت پیغامبر ماست محمد (ص) بر یعقوب (ع)، که یعقوب طعامی حلال بر خود حرام کرد، و آن حرام بر وی مقرّر کردند و وی را در آن تحریم بگذاشتند. و محمد (ص) ماریه قبطیه را که بر خود حرام کرد، او را در آن تحریم بنگذاشتند و آن گشاده بر وی بسته نکردند، و تحلّة ایمان وی را پدید کردند، چنان که گفت عزّ اسمه: «قد فرض اللَّه لکم تحلّة ایمانکم».

Ваҷҳе дигар гуфтаанд ки банӣ Исроили корӣ дар худ гирифтанд , ва илтизом намуданд онро ки дар асли шариъат на тоъат буд , пас вФоءи он эшонро лозим омад , ва бо эшон ташдид рафт , то кор бар эшон дшхўор шуд . Ва ин дар хабараст ки Мустафо ( с ) гуфт : « ан банӣ Исроили шддўои алии анФсҳми Фшдди аллоҳи алайҳим » .

وجهی دیگر گفته‌اند که بنی اسرائیل کاری در خود گرفتند، و التزام نمودند آن را که در اصل شریعت نه طاعت بود، پس وفاء آن ایشان را لازم آمد، و با ایشان تشدید رفت، تا کار بر ایشان دشخوار شد. و این در خبر است که مصطفی (ص) گفت: «انّ بنی اسرائیل شدّدوا علی انفسهم فشدّد اللَّه علیهم».

Пас навбат ки бойен уммат расед он ташдид боишон нарафт ,у фазилату шарафи Мустафо ( с )ро кор бар эшон осон барграфтанд . Ва он чунон назр ки дар мубоҳот равад онро худ ҳукмӣ наниҳоданд ,у вФоءи он илзом накарданд . Он ваҷҳи аввали тафзили Мустафо ( с ) бар ёқӯб ( ъ )аст ва ин ваҷҳи дувуми тафзили уммати Муҳамад ( с ) бар банӣ Исроил .

پس نوبت که باین امّت رسید آن تشدید بایشان نرفت، و فضیلت و شرف مصطفی (ص) را کار بر ایشان آسان برگرفتند. و آن چنان نذر که در مباحات رود آن را خود حکمی ننهادند، و وفاء آن الزام نکردند. آن وجه اوّل تفضیل مصطفی (ص) بر یعقوب (ع) است و این وجه دوم تفضیل امّت محمد (ص) بر بنی اسرائیل.