Қавлаи таъолӣ : кули нафаси зоиқаи аламут эй худовандӣ ки бандагонати ҳама фонӣанд ва ту боқӣ ! эй худовандӣ ки рҳигонти ҳама брсиднӣанд ва ту бӯданӣ ! будӣ ту ва кас набӯд ! Бамонеи ту ва кас намонад ! ҳама мақҳуранд ва ту қаҳҳор ! ҳама маъмуранд ва ту ҷаббор ! ҳама маснӯъанд ту кирдигор ! ҳама мурданӣанд ва ту зиндаи поянда ! ҳама рафтанӣанд ва ту худовандии гморндаҳ , ва бо ҳамаи тоўндаҳ .

قوله تعالی: کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ ای خداوندی که بندگانت همه فانی‌اند و تو باقی! ای خداوندی که رهیگانت همه برسیدنی‌اند و تو بودنی! بودی تو و کس نبود! بمانی تو و کس نماند! همه مقهوراند و تو قهار! همه مأموراند و تو جبّار! همه مصنوع‌اند تو کردگار! همه مردنی‌اند و تو زنده پاینده! همه رفتنی‌اند و تو خداوندی گمارنده، و با همه تاونده.

Муошири алмуслимӣн ! ин сарои фонии манзил гоҳасту гузаргоҳ ! нигаред то дил дар он набандед ,у ором гоҳ насозед , бурид маргро бҷону дил истиқбол кунед ,у ҳаёти он ҷаҳонӣу Наими ҷовдонӣ талаб кунед , ва мо ҳзаҳи алҳёҳи алднёи إлои лаҳву лаъибу إни ?илдори алохраҳи ?лаии алҳиўони луи конўои иълмўн . Ту имрӯз бичишам бедорӣ дар кору ҳол худ нанигарӣ !у соз рафтан бадаст наёрӣ ? то он соъат ки оби ҳасрату дареғ гирд дидат дар ояд !у ғубори марг бар изор мишкӣнат нишинад ! ва он рӯй арғавонӣ заъфаронӣ шавад !

معاشر المسلمین! این سرای فانی منزل‌گاه است و گذرگاه! نگرید تا دل در آن نبندید، و آرام‌گاه نسازید، برید مرگ را بجان و دل استقبال کنید، و حیات آن جهانی و نعیم جاودانی طلب کنید، وَ ما هذِهِ الْحَیاةُ الدُّنْیا إِلَّا لَهْوٌ وَ لَعِبٌ وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِیَ الْحَیَوانُ لَوْ کانُوا یَعْلَمُونَ. تو امروز بچشم بیداری در کار و حال خود ننگری! و ساز رفتن بدست نیاری؟ تا آن ساعت که آب حسرت و دریغ گرد دیدت در آید! و غبار مرگ بر عذار مشکینت نشیند! و آن روی ارغوانی زعفرانی شود!

Қол алнабӣ ( с ) : « ани алъбди лиъолҷи крби аламуту сакароти аламут ,у ани мафосилаи ислми баъзҳо илои баъз , иқўл : алейк ассаломи тФорқнӣу аФорқки илои явми алқёмаҳ » !

قال النبی (ص): «انّ العبد لیعالج کرب الموت و سکرات الموت، و انّ مفاصله یسلّم بعضها الی بعض، یقول: علیک السّلام تفارقنی و افارقک الی یوم القیامة»!

Мискини одамӣ ки ҳамеша хештанро назорагӣ дидааст ! пиндорад ки ҳамеша ҳамчунин хоҳад буд ки назораи марг дигарон мекунад , ва худ намирад . Мустафо ( с ) аз ӣнҷо гуфт : кأни аламути алии ғайринои кутуб ,у кأн алҳақ фӣҳо алии ғайринои ваҷаб ,у кأни аллазӣнаи ншиъи ман алأмўоти сафари ъмои қалили алинои роҷъўн , нбўӣҳми أҷдосҳм ,у нأкли тросҳм , кأнои мхлдўни бъдҳм !

مسکین آدمی که همیشه خویشتن را نظارگی دیده است! پندارد که همیشه همچنین خواهد بود که نظاره مرگ دیگران می‌کند، و خود نمیرد. مصطفی (ص) از اینجا گفت: کأنّ الموت علی غیرنا کتب، و کأنّ الحقّ فیها علی غیرنا وجب، و کأنّ الّذین نشیّع من الأموات سفر عمّا قلیل الینا راجعون، نبوّئهم أجداثهم، و نأکل تراثهم، کأنّا مخلّدون بعدهم!

Агар худро медарёбӣу тадбири кор хеш мекунӣ роҳат онаст ки дар аҳволи гузаштагону сирати рафтагони азин ҷаҳонёну ҷаҳони дорон ки буданд андеша кунӣ ,у имрӯз дар саранҷоми кори эшоннигарӣ , онон ки кибр палангон доштанд , он яке қаср қайсарӣ месохт , ва он дайгарии малики сулаймон май ҷуст , ва он золимӣ аз ҷигари ятемон кабоб мекард , ва он дайгарӣ ки аз хӯни муфлисон шароб мехӯрд , гулӣ буданд дар шўрстони дунёи шукуфта , ногоҳ змҳрири марг аз мҳби баромаду оризи рахшони эшонро торик гардонид . Пас аз онкӣ чун гули бшкФтнд аз бор бирехтанд , ва дар гул бихуфтанд .

اگر خود را می‌دریابی و تدبیر کار خویش میکنی راهت آنست که در احوال گذشتگان و سیرت رفتگان ازین جهانیان و جهان داران که بودند اندیشه کنی، و امروز در سرانجام کار ایشان نگری، آنان که کبر پلنگان داشتند، آن یکی قصر قیصری میساخت، و آن دیگری ملک سلیمان می‌جست، و آن ظالمی از جگر یتیمان کباب می‌کرد، و آن دیگری که از خون مفلسان شراب می‌خورد، گلی بودند در شورستان دنیا شکفته، ناگاه زمهریر مرگ از مهبّ برآمد و عارض رخشان ایشان را تاریک گردانید. پس از آنکه چون گل بشکفتند از بار بریختند، و در گل بخفتند.

Ва ба қол алнабӣ ( с ) : أи мо раъйати алмأхўзини алии алъзаҳ !у алмзъҷини баъди алтмأнинаҳ , аллазӣнаи ақомўои алии алшбҳот ,у ҷнҳўои илои алшҳўот , ҳатто аттҳми русули рбҳм , Флои мо конўои амлўои адркўо ,у лои илои мо Фотҳми рҷъўо , қдмўои алии мо ъҷлўо ,у нзмўои алии мо хлФўо ,у лами иъни алндм ,у қади ҷуфти алқлм , агар касеро дар дунё аз марги эминӣ будӣ , он каси расӯли худо будӣ ки аз зрити одами ҳеҷ касро он қурбату зулфати бадаргоҳ аҳадят набӯд ки вайро буд . Бо ин

و به‌ قال النبی (ص): أ ما رأیت المأخوذین علی العزّة! و المزعجین بعد الطمأنینة، الّذین اقاموا علی الشّبهات، و جنحوا الی الشّهوات، حتّی اتتهم رسل ربّهم، فلا ما کانوا امّلوا ادرکوا، و لا الی ما فاتهم رجعوا، قدموا علی ما عجلوا، و نذموا علی ما خلفوا، و لم یعن النّدم، و قد جفّت القلم،اگر کسی را در دنیا از مرگ ایمنی بودی، آن کس رسول خدا بودی که از ذریت آدم هیچ کس را آن قربت و زلفت بدرگاه احدیت نبود که وی را بود. با این

Ҳамаи раб Алъоламин гуфт : ва мо ҷълнои лбшри ман қблки алхлди أи Фإни мати фаҳми алхолдўну Мустафо ( с ) гуфт : азои Аштади ҳузни аҳдкми алии ҳолки Флизкрнӣу лиълми ании қади ҳлкт .

همه رب العالمین گفت: وَ ما جَعَلْنا لِبَشَرٍ مِنْ قَبْلِکَ الْخُلْدَ أَ فَإِنْ مِتَّ فَهُمُ الْخالِدُونَ و مصطفی (ص) گفت: اذا اشتدّ حزن احدکم علی هالک فلیذکرنی و لیعلم انّی قد هلکت.

Ва хабар дурустаст аз ибн умр гуфт : расӯли худо ( с ) хост ки касеро ба Яман фиристад гуфт : ё мъшри алмҳоҷрину алонсор ! аикми интдби илои алимн ?

و خبر درست است از ابن عمر گفت: رسول خدا (ص) خواست که کسی را به یمن فرستد گفت: یا معشر المهاجرین و الانصار! ایّکم ینتدب الی الیمن؟

Абӯи бикр садиқ бархест . Гуфт : أно ё расӯли аллоҳ . Расӯли худовандӣ иҷобат накард , дигари бораи ҳамон сухан гуфт . Умр бархест , ҳам иҷобат наёфт , сдигри бор боз гуфт он сухан , маоз ҷабал бархест , то расӯл ( с ) гуфт : анати лҳо ё маоз !у ҳаии лак , он гуҳи ъамомаи хеши бхўост , ва бар сари ваии ниҳоду фаро роҳ кард , расӯлу ҷамоатӣ аз муҳоҷиру ансори бтшииъ бо вай берун шуданд , маози рокиб буду расӯл ( с ) пиёда мерафт ,у маозро васият мекард , маоз гуфт : ё расӯли аллоҳ чунаст инки ту пиёда рӯй ва ман савор бошам ?

ابو بکر صدیق برخاست. گفت: أنا یا رسول اللَّه. رسول خداوندی اجابت نکرد، دیگر باره همان سخن گفت. عمر برخاست، هم اجابت نیافت، سدیگر بار باز گفت آن سخن، معاذ جبل برخاست، تا رسول (ص) گفت: انت لها یا معاذ! و هی لک‌، آن گه عمامه خویش بخواست، و بر سر وی نهاد و فرا راه کرد، رسول و جماعتی از مهاجر و انصار بتشییع با وی بیرون شدند، معاذ راکب بود و رسول (ص) پیاده میرفت، و معاذ را وصیت میکرد، معاذ گفت: یا رسول اللَّه چون است اینکه تو پیاده روی و من سوار باشم؟

Фқол : ё маоз ! анмои أҳтсби хатоёии ҳзаҳи фии сиблати аллоҳ , он гуҳ ӯро васият кард бтқўӣу сидқ ,у адоءи амонат ,у тарки хиёнат ,у амри маърӯф , ва наҳй мункир ,у мурооти ҳамсояу ятему беваи зан , ва маҷоласт фуқаро , ва навохт зуъафо . Ва амсоли ин суханони фаровони бргФт , ва насиҳат кард . Он гуҳ гуфт : ё маоз ! чунон дон ки то бурузи растохези мо бар ҳам нарасем ,у якдигарро на байнем . Ин бигуфт он гуҳ видоъ карду бозгашт .

فقال: یا معاذ! انّما أحتسب خطایای هذه فی سبیل اللَّه،آن گه او را وصیت کرد بتقوی و صدق، و اداء امانت، و ترک خیانت، و امر معروف، و نهی منکر، و مراعات همسایه و یتیم و بیوه‌زن، و مجالست فقرا، و نواخت ضعفا. و امثال این سخنان فراوان برگفت، و نصیحت کرد. آن گه گفت: یا معاذ! چنان دان که تا بروز رستاخیز ما بر هم نرسیم، و یکدیگر را نه بینیم. این بگفت آن گه وداع کرد و بازگشت.

Маоз рафт то ба снъоءи Яман , чаҳордаҳи моҳи онҷо буд . Шабии хуфта буд , ногоҳ ҳотифӣ овоз дод ки : ё маози Киеви иҳнӣки алъишу Муҳамади фии сакароти аламут ! маоз гуфт : тарсону ларзон бо ваҳшату ҳайрат аз хоб даромадам , пиндоштам қиёмат бархесту олами зеру зибри гашт , гуфт охири дили худро таскин кардам гуфтам ин намӯда шайтонаст , калима аъўз бигуфтам . Шаб дигар наДоӣ шунидам аз он қавитару азимтар ки : ё маоз ! Киеви иҳнӣки алъишу Муҳамади байни атбоқи алтроб ? ! маозро яқин шуд ки Мустафо ( с ) шарбат марг чашид . Даст бар сари ниҳод , ва бонг баровард ки « ё мҳмдоаҳ » пас барон мркўбӣ ки дошт нишасту рӯз дар шабу шаб дар рӯзи пайваст дар рафтан , то онҷо расед ки се марҳала ба Мадина буд . Дар миёнаи шаб аз чапи роҳ овозӣ шунид касе мегуфт : ё илоҳи Муҳамади аълами мъозои бأни мҳмдои қади зоқи аламут ,у Форқи алднё .

معاذ رفت تا به صنعاء یمن، چهارده ماه آنجا بود. شبی خفته بود، ناگاه هاتفی آواز داد که: یا معاذ کیف یهنئک العیش و محمد فی سکرات الموت! معاذ گفت: ترسان و لرزان با وحشت و حیرت از خواب درآمدم، پنداشتم قیامت برخاست و عالم زیر و زبر گشت، گفت آخر دل خود را تسکین کردم گفتم این نموده شیطان است، کلمه اعوذ بگفتم. شب دیگر ندایی شنیدم از آن قوی‌تر و عظیم‌تر که: یا معاذ! کیف یهنئک العیش و محمد بین اطباق التراب؟! معاذ را یقین شد که مصطفی (ص) شربت مرگ چشید. دست بر سر نهاد، و بانگ برآورد که «یا محمداه» پس بران مرکوبی که داشت نشست و روز در شب و شب در روز پیوست در رفتن، تا آنجا رسید که سه مرحله به مدینه بود. در میانه شب از چپ راه آوازی شنید کسی میگفت: یا اله محمّد اعلم معاذا بأنّ محمّدا قد ذاق الموت، و فارق الدّنیا.

Маоз гуфт : « ё аиҳо алҳотФи фии ҳзаҳи аллил ! ман анати рҳмки аллоҳ ? қол : أнои аммори бен ёсир ,у ҳозои китоби абии бикри илои маози болимн , лиълмаҳи бأни мҳмдои қади зоқи аламут ,у Форқи алднё .

معاذ گفت: «یا ایّها الهاتف فی هذه اللّیل! من انت رحمک اللَّه؟ قال: أنا عمار بن یاسر، و هذا کتاب ابی بکر الی معاذ بالیمن، لیعلمه بأنّ محمّدا قد ذاق الموت، و فارق الدّنیا.

Маоз гуфт : ё аммор агар Муҳамад ( с ) аз миён рафт пас корсозу ғмгсори заъифону ятемону бева занон кист ? ё аммор ! баҳақи Муҳамад ( с ) ки бигӯӣ асҳоби Муҳамад ( с )ро чун гузоштӣ ? ва чунанд пас аз вай ? аммор ҷавоб медиҳад : « трктҳми кأнҳми лои роъии лҳо » . ё аммор ! баҳақи Муҳамад ( с ) ки бигӯӣ то Мадинаро бевай бар чаҳ сифати бгзоштӣ ?

معاذ گفت: یا عمار اگر محمد (ص) از میان رفت پس کارساز و غمگسار ضعیفان و یتیمان و بیوه زنان کیست؟ یا عمار! بحق محمد (ص) که بگوی اصحاب محمد (ص) را چون گذاشتی؟ و چون‌اند پس از وی؟ عمار جواب میدهد: «ترکتهم کأنّهم لا راعی لها». یا عمار! بحق محمد (ص) که بگوی تا مدینه را بی وی بر چه صفت بگذاشتی؟

Аммор ҷавоб дод : « трктҳоу ҳаии азиқи алии аҳлҳо ман алхотм » . Чун бнздикии Мадинаи расиданди пери заниро диданд бо чанд сари гўспнд ки бчро дошт , ва он гиристан маоз диду зикри Муҳамад ( с ) ки бисёр мекард , пер зан гуфт : ё абди аллоҳ ! аммо мҳмдои Флми арра ,у локини раъйати абнтаҳи Фотима ( ъ ) тбкӣу тқўл : « ё абтоаҳи илои Ҷабраили тнъоаҳ ! анқтъти ънои ахбори алсмоء ! ё абтоаҳи лои инзли алўҳии алино ман ъанд аллоҳ абадан !у раъйати улёи ибкӣ ,у иқўл : ё расӯли аллоҳ . Ва раъйати алҳсн ва алҳусайн ( ъ ) ибкёну иқўлон :у аҷдоаҳ ,у аҷдоаҳ .

عمار جواب داد: «ترکتها و هی اضیق علی اهلها من الخاتم». چون بنزدیکی مدینه رسیدند پیر زنی را دیدند با چند سر گوسپند که بچرا داشت، و آن گریستن معاذ دید و ذکر محمد (ص) که بسیار میکرد، پیر زن گفت: یا عبد اللَّه! امّا محمّدا فلم اره، و لکن رأیت ابنته فاطمة (ع) تبکی و تقول: «یا ابتاه الی جبرئیل تنعاه! انقطعت عنّا اخبار السّماء! یا ابتاه لا ینزل الوحی الینا من عند اللَّه ابدا! و رأیت علیا یبکی، و یقول: یا رسول اللَّه. و رأیت الحسن و الحسین (ع) یبکیان و یقولان: و اجدّاه، و اجدّاه.

Маози ҳам чунон мерафт бамӣонаи шаб дар Мадина шуд бадари ҳуҷраи Оиша ва дар мезад .

معاذ هم چنان میرفت بمیانه شب در مدینه شد بدر حجره عایشه و در میزد.

Оиша гуфт : кист ки бар дар мост дар миёнаи шаб ? маоз гуфт : أнои ходими расӯли аллоҳ ( с ) .

عایشه گفت: کیست که بر در ماست در میانه شب؟ معاذ گفت: أنا خادم رسول اللَّه (ص).

Оиша гуфт : ё афва ! аФтҳии лходми расӯли аллоҳ . Чун дар бикшод ,у якдигарро таъзият доданд , маоз гуфт ё Оиша ! Киеви ваҷдати расӯл аллоҳ ъанд шудаи вҷъаҳ ? Оиша гуфт : рӯ аз Фотима бипурс ки ман тоқат гуфтан надорам ! маози бадари ҳуҷра Фотима рафт , ва гуфт : أнои маози ходими расӯли аллоҳ ( с ) , чун Фотимаи хост ки дар бигушоед ҳасан ( ъ ) гуфт : « ё аммоа хзинии мък ҳатто аъзии мъозои бўФоаҳи ҷаддӣ » .

عایشه گفت: یا عفوة! افتحی لخادم رسول اللَّه. چون در بگشاد، و یکدیگر را تعزیت دادند، معاذ گفت یا عایشه! کیف وجدت رسول اللَّه عند شدّة وجعه؟ عایشه گفت: رو از فاطمه بپرس که من طاقت گفتن ندارم! معاذ بدر حجره فاطمه رفت، و گفت: أنا معاذ خادم رسول اللَّه (ص)، چون فاطمه خواست که در بگشاید حسن (ع) گفت: «یا امّاه خذینی معک حتّی اعزّی معاذا بوفاة جدّی».

Пас Фотима ( ъ ) қисса дар гирифту вафот вай гуфт . Ва фии злки ҳадиси машҳури изкри фии ғайри ҳозои алмўзъи ани шоءи аллоҳи таъолӣ .

پس فاطمه (ع) قصّه در گرفت و وفات وی گفت. و فی ذلک حدیث مشهور یذکر فی غیر هذا الموضع ان شاء اللَّه تعالی.