Гуфт « дар ин кори тааммул бояд кард , ва дар фарозу нишебу чапу рости он некӯи бнгрист , ки подшоҳонро ба рои носеҳони он ағроз ҳосил ояд ки ба ъдт бисёру лашкари анбӯҳ мумкин набошад . Ва рои мулӯк ба мушовирати вазирони носеҳи зиёдат нур гирад , чунонкии оби дарёро ба ммди ҷӯйҳо Модат ҳосил ояд .

گفت «در این کار تامل باید کرد، و در فراز و نشیب و چپ و راست آن نیکو بنگریست، که پادشاهان را به رای ناصحان آن اغراض حاصل آید که به عدت بسیار و لشکر انبوه ممکن نباشد. و رای ملوک به مشاورت وزیران ناصح زیادت نور گیرد، چنانکه آب دریا را به ممد جوی‌ها مادت حاصل آید.

Ва бар хирадманди андозаи қӯту зӯри худу миқдори мкидту рои душман пӯшида нагардад , ва ҳамеша корҳои ҷонибин бар ақл арза мекунад , ва дар тақдиму тохири он ба ансору аъвон ки амин ва муътамад бошанд руҷӯъ май намояд . Чаҳ ҳарки ба рои носеҳони мақбули сухани тамоми ҳунар астзҳор наҷуед дирангӣ науфтад то ончӣ аз мусоидати бахту мувофиқати саодати бадв расида бошад зойеъ ва мутафарриқ шавад . Чаҳ ақсоми хайрот ба долати насаб ва ҷамол натавон ёфт , локин ба всилти ақлу шунидани насоеҳи арбоби тҷрбту муморасат бадаст ояд .

و بر خردمند اندازه قوت و زور خود و مقدار مکیدت و رای دشمن پوشیده نگردد، و همیشه کارهای جانبین بر عقل عرضه می‌کند، و در تقدیم و تاخیر آن به انصار و اعوان که امین و معتمد باشند رجوع می‌نماید. چه هرکه به رای ناصحان مقبول سخن تمام هنر استظهار نجوید درنگی نیفتد تا آنچه از مساعدت بخت و موافقت سعادت بدو رسیده باشد ضایع و متفرق شود. چه اقسام خیرات به دالت نسب و جمال نتوان یافت، لکن به وسیلت عقل و شنودن نصایح ارباب تجربت و ممارست بدست آید.

Ва ҳарки аз шуъоъи ақли ғарӣзӣ бҳрўмнд шуду истимоъи сухани носеҳонро шиори сохт иқбол ӯ чун сояи чоҳ пойдор бошад , на чун нури моҳ дар муҳоқу завол . Дасти миррӣхи силаҳи нусраташ сайқал кунад ,у қалами Уториди маншури давлаташ тўқиъ кунад . Ва малики имрӯз ба ҷамоли ақли малики орой мтҳлӣаст .

و هرکه از شعاع عقل غریزی بهرومند شد و استماع سخن ناصحان را شعار ساخت اقبال او چون سایه چاه پایدار باشد، نه چون نور ماه در محاق و زوال. دست مریخ سلاح نصرتش صیقل کند، و قلم عطارد منشور دولتش توقیع کند. و ملک امروز به جمال عقل ملک آرای متحلی است.

Ва чун марои дарини муҳими ъзи машварат арзонӣ дошт мехоҳам ки баъзе ҷавоб дар ҷамъ гӯям ва баъзе дар хало . Ва ман чунонкии ҷангро мункирами тавозуъу тзллу қабули ҷузяту хароҷу таҳаммули орӣ , ки замона куҳан гардаду таърихи он ҳануз тоза бошад , ҳам кори ҳам .

و چون مرا دراین مهم عز مشورت ارزانی داشت می‌خواهم که بعضی جواب در جمع گویم و بعضی در خلا. و من چنانکه جنگ را منکرم تواضع و تذلل و قبول جزیت و خراج و تحمل عاری، که زمانه کهن گردد و تاریخ آن هنوز تازه باشد، هم کار هم .

Ва Карими зиндагонии дароз барои тхлиди зикру маҳосини осорро хоҳад . Ва агар нокомеи дарин ҳиз уфтаду орӣ бар вай хоҳад расед кӯтоҳии умрро барон тарҷеҳ наад ,у танагии гӯрро паноҳи мниъи шимурд . Ва савоб наме байнами маликро изҳори аҷз , ки он муқаддамаи ҳалоку доъии зёъи малик ва нафасаст , ва ҳар ки тан бидон дар дод дарҳои хайр биравӣ баста гардад ва дар тариқи ҳиялат ӯ садҳои қавӣ пайдо ояд .

و کریم زندگانی دراز برای تخلید ذکر و محاسن آثار را خواهد. و اگر ناکامیی دراین حیز افتد و عاری بر وی خواهد رسید کوتاهی عمر را بران ترجیح نهد، و تنگی گور را پناه منیع شمرد. و صواب نمی‌بینم ملک را اظهار عجز، که آن مقدمه هلاک و داعی ضیاع ملک و نفس است، و هر که تن بدان در داد درهای خیر بروی بسته گردد و در طریق حیلت او سدهای قوی پیدا آید.

Ва боқии ин фусӯлро хилватӣ бояд то бар рои малик гузоронида шавад , ки сармояи зафару нусрату умдаи иқболу саодат ҳзмаст , аввали алҳзми алмшўраҳ . Ва бад-ӣни астшорт ки малик фармуду хдмтгоронро дар ин муҳим муҳаррам дошт далели ҳзму саботу бурҳони хираду виқор ӯ ҳарчӣ зоҳиртар гашт .

و باقی این فصول را خلوتی باید تا بر رای ملک گذرانیده شود، که سرمایه ظفر و نصرت و عمده اقبال و سعادت حزم است، اول الحزم المشورة. و بدین استشارت که ملک فرمود و خدمتگاران را در این مهم محرم داشت دلیل حزم و ثبات و برهان خرد و وقار او هرچه ظاهر تر گشت.

Ва пӯшида намонад ки мушовират , барандохтани ройҳост ,у рои рост ба такрори назару тҳсини сар ҳосил ояд . Ва фоши гардонӣдани асрор аз ҷиҳати подшоҳон мумкин бошад , ё аз мушовирон ,у расӯлон , ё касоне ки дунбол хиёнат доранду гирди истироқи самъи бароянду ончӣ ба гӯш эшон расад дар афвоҳ диҳанд , иои тайифае ки дар махориҷи ройу мавоқиъи осори тааммули воҷиби бенанд ва онро бар назоири он аз завоҳири аҳвол боз андозанду гумонҳои худро бар он муқобила кунанд . Ва ҳар сар ки аз ин маъонӣ масӯн монад рӯзгорро бар он итилоъи сӯрати нбнндду чархро дар он мадохилати дасти надиҳад . Ва китмони асрори ду фоида дорад : агар андеша бнФоз расад зафари бҳоҷти пайвандад , ва агар тақдир мусоидат нанамояд саломат аз айбу мнқст .

و پوشیده نماند که مشاورت، برانداختن رای‌هاست، و رای راست به تکرار نظر و تحصین سر حاصل آید. و فاش گردانیدن اسرار از جهت پادشاهان ممکن باشد، یا از مشاوران، و رسولان، یا کسانی که دنبال خیانت دارند و گرد استراق سمع برآیند و آنچه به گوش ایشان رسد در افواه دهند، یآ طایفه ای که در مخارج رای و مواقع آثار تامل واجب بینند و آن را بر نظایر آن از ظواهر احوال باز اندازند و گمان‌های خود را بر آن مقابله کنند. و هر سر که از این معانی مصون ماند روزگار را بر آن اطلاع صورت نبنندد و چرخ را در آن مداخلت دست ندهد. و کتمان اسرار دو فایده دارد: اگر اندیشه بنفاذ رسد ظفر بحاجت پیوندد، و اگر تقدیر مساعدت ننماید سلامت از عیب و منقصت.

Ва чора нест мулӯкро аз мстошри муътамаду ганҷури амин ки хазонаи асрори пеш вай бигушоӣанду ганҷи розҳо ба амонату мносҳт вай супоранду азу дар имзоӣ азоем мъўнт талабанд , ки руҷҳон дорад ба ишорат ӯ фавойид бинад , чунонкии нури чароғ ба Модати равған ва , фурӯғи оташ ба мадади ҳизум . Ва ҳркрои метанати ройу мазоҳирати кафот , ҷамъ шуд ,

و چاره نیست ملوک را از مستاشر معتمد و گنجور امین که خزانه اسرار پیش وی بگشایند و گنج رازها به امانت و مناصحت وی سپارند و ازو در امضای عزایم معونت طلبند، که رجحان دارد به اشارت او فواید بیند، چنانکه نور چراغ به مادت روغن و، فروغ آتش به مدد هیزم. و هرکرا متانت رای و مظاهرت کفات، جمع شد،

Бад-ӣни пой зафар гирад бидон дасти хатари бандад .

بدین پای ظفر گیرد بدان دست خطر بندد.

Ва эзади таъолӣ ки пайғомбарро алайҳи ассалом мушовират фармуд на барои он буд то рой ӯро ки бомдоди илҳоми эзадӣу файз илоҳӣ мӯед буду тавотури ваҳйу ихтилофи рӯҳи аломини алайҳ ассалом бидон мақрун , мададӣ ҳосил ояд , локини ин ҳукм барои баёни манофеу тақрири фавойиди машварати нозили гашт то оламёни бад-ӣни хислати писандида мтҳлӣ гирданд , вела алҳмди алшокрин . Ва воҷиб бошад бар хдмтгорон ки чун махдуми тадбирии андешад дар ончӣ ба савоби пайвандад ӯро мувофиқати намоянд , ва агар азимат ӯро ба хатои майлии бенанди ваҷҳи фасоди он муқарар гардонанд ,у сухани брФқ ва мудоро ронанд . Ва онгоҳи анвоъи фикрат бакор дорад то истиқоматӣ пайдо ояд ва аз ҳар ду ҷониби рои мухаммиру азм мусаммам шавад . Ва ҳар вазиру мушир ки ҷониби махдумро аз ин навъ таъзим нанамояд , ва дар ишорати ҳақи эътимоди нгзорд ӯро душман бояд пиндошт , ва бо чунин каси тадбир кардан барои мисоласт ки мардӣ афсун мехонд то деви якеро бигирад . Чун некӯ натавонад хонд ,у шароити аҳкоми андарони биҷой натавонад оварад , форуманду дев дар вай уфтад . Ва малик аз шунидани ин тараот мустағнӣаст ки бкмоли ҳзму нФози азми хок дар ҷшм ( ? чашм ) мулӯк задааст ва аз бأсу сиёсати хеш дар ҳарими мамолики посбони бедору дидбон дурбин гумошта , чунонкӣ аз шиквау ҳайбати он ҳодиса дар сояи амн талабидаасту фитна дар ҳимояти хоби бёромидаҳ .

و ایزد تعالی که پیغامبر را علیه السلام مشاورت فرمود نه برای آن بود تا رای او را که بامداد الهام ایزدی و فیض الهی موید بود و تواتر وحی و اختلاف روح الامین علیه السلام بدان مقرون، مددی حاصل آید، لکن این حکم برای بیان منافع و تقریر فواید مشورت نازل گشت تا عالمیان بدین خصلت پسندیده متحلی گردند، وله الحمد الشاکرین. و واجب باشد بر خدمتگاران که چون مخدوم تدبیری اندیشد در آنچه به صواب پیوندد او را موافقت نمایند، و اگر عزیمت او را به خطا میلی بینند وجه فساد آن مقرر گردانند، و سخن برفق و مدارا رانند. و آنگاه انواع فکرت بکار دارد تا استقامتی پیدا آید و از هر دو جانب رای مخمر و عزم مصمم شود. و هر وزیر و مشیر که جانب مخدوم را از این نوع تعظیم ننماید، و در اشارت حق اعتماد نگزارد او را دشمن باید پنداشت، و با چنین کس تدبیر کردن برای مثالست که مردی افسون می‌خواند تا دیو یکی را بگیرد. چون نیکو نتواند خواند، و شرایط احکام اندران بجای نتواند آورد، فروماند و دیو در وی افتد. و ملک از شنودن این ترهات مستغنی است که بکمال حزم و نفاذ عزم خاک در جشم (؟چشم) ملوک زده است و از بأس و سیاست خویش در حریم ممالک پاسبان بیدار و دیدبان دوربین گماشته، چنانکه از شکوه و هیبت آن حادثه در سایه امن طلبیده است و فتنه در حمایت خواب بیارامیده .

Ва чун подшоҳи асрори хешро бар ин нсқи азиз ва мастур дошт ,у вазир кофӣ гузид , ва дар дилҳои авоми маҳиб буд ,у ҳишмат ӯ аз тнсми замиру татаббуъи сар ӯ монеъи гашт ,у мукофоти никўкрдорону самарати хизмати мухлисон дар шароеъи ҷаҳони дории воҷиби шимурд ,у заҷри мутаъаддӣону търики муқассирони фарзи шинохт , ва дар инфоқи ҳасани тақдир биҷой оварад сзўор бошад ки малик ӯ пойдор бошаду дасти ҳаводиси мавоҳиби замона аз ваии натавонади рўбд , ва дар хизмат ӯ гардад .

و چون پادشاه اسرار خویش را بر این نسق عزیز و مستور داشت، و وزیر کافی گزید، و در دلهای عوام مهیب بود، و حشمت او از تنسم ضمیر و تتبع سر او مانع گشت، و مکافات نیکوکرداران و ثمرت خدمت مخلصان در شرایع جهان‌داری واجب شمرد، و زجر متعدیان و تعریک مقصران فرض شناخت، و در انفاق حسن تقدیر بجای آورد سزوار باشد که ملک او پایدار باشد و دست حوادث مواهب زمانه از وی نتواند روبد، و در خدمت او گردد .

Даҳри хоини рости кору чархи золими додгар

دهر خائن راست کار و چرخ ظالم دادگر

Чаҳ муқарараст ки ҳамгинонро дар касби саодату талаби давлати ҳаракатии ббошду ҳаряки фарохури ҳоли худ аз он ҷиҳати савдоеи бпзд , аммо ёфтан он ба қӯти ҳиммату саботи азимат даст диҳад .

چه مقرر است که همگنان را در کسب سعادت و طلب دولت حرکتی بباشد و هریک فراخور حال خود از آن جهت سودایی بپزد، اما یافتن آن به قوت همت و ثبات عزیمت دست دهد .

Ва асрори мулӯкро манозил мутафовитаст , баъзе онаст ки ду танро муҳаррами он натавонад дошт ва дар баъзе ҷамоатиро ширкат шояд дод . Ва ин сар аз онҳост ки ҷузи ду сару чаҳоргӯшро шоёнии муҳаррамят он нест . »

و اسرار ملوک را منازل متفاوتست، بعضی آن است که دو تن را محرم آن نتواند داشت و در بعضی جماعتی را شرکت شاید داد. و این سِر از آنهاست که جز دو سر و چهارگوش را شایانیِ محرمیت آن نیست.»

Малик бар ҷонибӣ рафт ва ва бар вай холӣ кард , ва аввал пурсед ки : « мӯҷиби адовату сабаби дшмноигӣу асабяти миёни моу бум чаҳ бӯдааст ? » гуфт : « клмтӣ ки бар забон зоғӣ рафт . » пурсед ки : « чигуна ? »

ملک بر جانبی رفت و و بر وی خالی کرد، و اول پرسید که: «موجب عداوت و سبب دشمنایگی و عصبیت میان ما و بوم چه بوده است؟» گفت: «کلمتی که بر زبان زاغی رفت.» پرسید که: «چگونه؟»

Гуфт :

گفت: