Ин қадар аз фазойили малик ки толӣ дайнаст тақрир афтод , акнӯн шмтӣ аз маҳосини адл ки подшоҳонро сминтар ҳлитӣу нафистар мавҳибатӣаст ёд карда шавад , ва дарон ҳам ҷониби эҷозу ихтисорро бръоит расонида ояд бъўни аллоҳу тисираҳ . Қоли таъолӣ : ёди Довӯди анои ҷълноки Халифаи фии аларзи Фоҳкми байни анноси болҳқ . Довӯдро , слии аллоҳи алайҳ , бо манқибати набуввати бад-ӣни иршоду ҳидоят махсӯс гардонид , на ба ронкаҳ дар сирати анбиёи ҷузи некӯкории сӯрати бандад , аммо таровати хилофати бҷмоли инсофу муъаддилат мутаъаллиқаст . Ва дар қасаси хонда омадааст ки яке аз мункирони набуввати соҳиби шариъати ин оят башнавад ки : ани аллоҳи ёмри болъдлу алоҳсону аитоءи зии алқрбӣу инҳии ани алФҳшоءу алмнкру албғӣ , иъзкми лълкми тзкрўн , мутаҳайири гашт ва гуфт : тамомии ончӣ дар дунё барои ободонии олам бакор шаваду аўсоти мардумонро дар сиёсати зоту хонау табаъ хеш бидон эҳтиёҷ уфтад , Маслан нФози кори деҳқони ҳам беарзон мумкин нагардад , дар ин оят биёмадааст ,у кадоми эъҷози азин фаротар , ки агар махлуқи хостӣ ки ин маъонӣ дар иборати оради басии коғази мустағриқи гаштӣу ҳақи сухан бар ин ҷумла гзордаҳ нашудӣ ; дар ҳол имон оварад ва дар дайни манзалат шариф ёфт . Ва возеҳи фармон ки бар мулозимати се хислати писандида мқсўраст ва наҳй ки бар муҷонибат аз се феъли накӯҳидаи муштамил пӯшида намонаду бтқриру аизоҳи он ҳоҷат набошад . Ва дар тарҷумаи суханони Ардашери Бобак , хФФи аллоҳ анҳу овардаанд ки : ломлки болрҷол ,у лорҷоли алои болмол ,у ломоли алои болъмораҳ ,у лои аммораи алои болъдли волсёсаҳ , маънӣ чунон бошад ки : малик бемард мзбўт намонад ,у мард бемол қоим нагардад ,у мол бадаст наёяд ,у иморат бе адли сиёсат мумкин нашавад . Ва бар ҳасби ин сухан ме тавон шинохт ки олати ҷаҳон гирӣ моласту кимиёии моли адл ва сиёсатаст . Ва Фоиأаҳ дар тахсӣси адлу сиёсат ,у тарҷеҳи он бар дигари ахлоқи мулӯк , онаст ки абвоби макориму анвоъи ъўотқро бешак ниҳоятӣаст , ва расӣдан он бхосу оми таазур зоҳир дорад , влкни манофеи ин ду хислати кафеи мардумонро шомил гардад ,у давру наздики ҷаҳонро азон насиб бошад , чаҳ иморати навоҳӣ ,у мазиди иртифоъоту тавотури дахлҳо ,у эҳёии мӯот ,у трФиаҳи даравишон ,у тамҳиди асбоби маишату касби арбоби ҳарфат ,у амсолу ахўоти он , бъдл мутаъаллиқаст ,у амни роҳҳо ,у қамъи муфсидон . Ва забти масолик ,у ҳифзи мамолик ,у заҷри мутаъаддӣон , бсёсти манӯт ,у ҳичизи бақои оламро аз ин ду боби қавӣ тар нест . Ва низ кадоми накукориро ин манзалат тавонад буд ки муслеҳон осӯда бошанд ва муфсидон молидаа ? ва ҳар гоҳ ки ин ду тарафи бўоҷбӣ риоят карда ояд камоли комгорӣ ҳосил ояд , ва дилҳои хосу ому лашкарӣу раияти брқоъдаҳи ҳаво влоқрор гирад ,у дӯсту душман дар рбқаҳи тоъату хизмат ҷамъ шаванд ва на дар замири заъифони озории сӯрати бандад , ва на гардани кашонро маҷол тамарруд монад ,у зикри он дар офоқ соир шавад ,у кисвати подшоҳӣ мтрз гардад ,у рҳинаҳи давом дар зимни ин бадаст ояд . Ин клмтӣ чанд мӯҷаз аз хасоиси малику давлат ,у маҳосини адлу сиёсат , тақрир уфтад , акнӯн рӯй бадгар ағроз оварда шавад , валлоҳи алмўФқи лотмомаҳ , бмнаҳи вусъаи ҷўдаҳ .

این قدر از فضایل ملک که تالی دین است تقریر افتاد، اکنون شمتی از محاسن عدل که پادشاهان را ثمین‌تر حلیتی و نفیس‌تر موهبتی است یاد کرده شود، و در آن هم جانب ایجاز و اختصار را به رعایت رسانیده آید بعون الله و تیسیره. قال تعالی: یاد داود انا جعلناک خلیفة فی الارض فاحکم بین الناس بالحق. داوود را، صلی الله علیه، با منقبت نبوت بدین ارشاد و هدایت مخصوص گردانید، نه بهر آنکه در سیرت انبیا جز نیکوکاری صورت بندد، اما طراوت خلافت به جمال انصاف و معدلت متعلق است. و در قصص خوانده آمده است که یکی از منکران نبوت صاحب‌شریعت این آیت بشنود که: ان الله یامر بالعدل و الاحسان و ایتاء ذی القربی و ینهی عن الفحشاء و المنکر و البغی، یعظکم لعلکم تذکرون، متحیر گشت و گفت: تمامی آنچه در دنیا برای آبادانی عالم به‌کار شود و اوساط مردمان را در سیاست ذات و خانه و تبع خویش بدان احتیاج افتد، مثلا نفاذ کار دهقان هم بی ارزان ممکن نگردد، در این آیت بیامده است، و کدام اعجاز ازین فراتر، که اگر مخلوق خواستی که این معانی در عبارت آرد بسی کاغذ مستغرق گشتی و حق سخن بر این جمله گزارده نشدی؛ در حال ایمان آورد و در دین منزلت شریف یافت. و واضح فرمان که بر ملازمت سه خصلت پسندیده مقصور است و نهی که بر مجانبت از سه فعل نکوهیده مشتمل پوشیده نماند و به‌تقریر و ایضاح آن حاجت نباشد. و در ترجمه سخنان اردشیر بابک، خفف الله عنه آورده‌اند که: لاملک بالرجال، و لارجال الا بالمال، و لامال الا بالعماره، و لا عماره الا بالعدل والسیاسة، معنی چنان باشد که: ملک بی مرد مضبوط نماند، و مرد بی مال قائم نگردد، و مال بدست نیاید، و عمارت بی عدل سیاست ممکن نشود. و بر حسب این سخن می‌توان شناخت که آلت جهان‌گیری مال است و کیمیای مال عدل و سیاست است. و فایده در تخصیص عدل و سیاست، و ترجیح آن بر دیگر اخلاق ملوک، آن است که ابواب مکارم و انواع عواطف را بی شک نهایتی است، و رسیدن آن به‌خاص و عام، تعذّر ظاهر دارد، ولکن منافع این دو خصلت کافه مردمان را شامل گردد و دور و نزدیک جهان را ازان نصیب باشد، چه عمارت نواحی، و مزید ارتفاعات و تواتر دخلها، و احیای موات، و ترفیه درویشان، و تمهید اسباب معیشت و کسب ارباب حرفت، و امثال و اخوات آن، به‌عدل متعلق است، و امن راه‌ها، و قمع مفسدان. و ضبط مسالک، و حفظ ممالک، و زجر متعدیان، به‌سیاست منوط، و هیچ‌چیز بقای عالم را از این دو باب قوی‌تر نیست. و نیز کدام نکوکاری را این منزلت تواند بود که مصلحان آسوده باشند و مفسدان مالیده؟ و هر گاه که این دو طرف به‌واجبی رعایت کرده آید کمال کامگاری حاصل آید، و دل‌های خاص و عام و لشکری و رعیت بر قاعده هوا ولاقرار گیرد، و دوست و دشمن در ربقه طاعت و خدمت جمع شوند و نه در ضمیر ضعیفان آزاری صورت بندد، و نه گردن‌کشان را مجال تمرّد ماند، و ذکر آن در آفاق سایر شود، و کسوت پادشاهی مطرز گردد، و رهینه دوام در ضمن این به‌دست آید. این کلمتی چند موجز از خصایص ملک و دولت، و محاسن عدل و سیاست، تقریر افتاد، اکنون روی به‌دگر اغراض آورده شود، والله الموفق لاتمامه، بمنه وسعة جوده.