Ва дар он шаҳри суннатӣ буд ки мулӯки рӯзи аввал бар пели сипеди гирд шаҳр баромадандӣ . ӯ ҳамон суннат нигоҳ дошт ; чун ба дарвоза раседу хутут ёрон бидид бифармуд то пайвастаи он бнбштнд ки « иҷтиҳоду ҷамолу ақли онгоҳ ба самарат диҳад ки қазои осмонии онро мувофиқати намояд ,у ибрати ҳамаи ҷаҳони як рӯзаи ҳол ман тамомаст . »
و در آن شهر سنتی بود که ملوک روز اول بر پیل سپید گرد شهر برآمدندی. او همان سنت نگاه داشت؛ چون به دروازه رسید و خطوط یاران بدید بفرمود تا پیوسته آن بنبشتند که «اجتهاد و جمال و عقل آنگاه به ثمرت دهد که قضای آسمانی آن را موافقت نماید، و عبرت همه جهان یک روزه حال من تمامست. »
Пас ба сарои малик боз омад ва бар тахт малик бинишасту малик бар вай қарор гирифт . Ва ёронро бихонад ,у соҳиби ақлро бо вузаро шарик гардонид ;у соҳиби ҷамолро слтӣ гарон фармуд ва мисол дод ки : аз ин диёр бибояд рафт то занон ба ту мафтӯн нигараданд ва аз он фасодӣ назояд . Ва онгоҳи уламоу бузургони ҳазратро ҳозири хост ва гуфт : дар миёни шумо бисёр кас ба ақлу шуҷоату ҳунару кифоят бар ман роҷҳаст аммо малик ба анояти азалӣу мусоидати рӯзгор тавон ёфт ; ва ҳам роҳони ман дар касб мекӯшиданду ҳаркасро дасти овезии ҳосил буд , ман на бар касбу дониши хеши эътимод май доштам ва на ба мъўнту мазоҳират касе астзҳорӣ фаро менамудем . Ва аз он таърих ки бародарам аз мамлакат маврӯс баранд ҳаргизи ин дарҷат чашм надоштам . Ва некӯ гуфтаанд ки :
پس به سرای ملک باز آمد و بر تخت ملک بنشست و ملک بر وی قرار گرفت. و یاران را بخواند، و صاحب عقل را با وزرا شریک گردانید؛ و صاحب جمال را صلتی گران فرمود و مثال داد که: از این دیار بباید رفت تا زنان به تو مفتون نگردند و ازآن فسادی نزاید. وآنگاه علما و بزرگان حضرت را حاضر خواست و گفت: در میان شما بسیار کس به عقل و شجاعت و هنر و کفایت بر من راجح است اما ملک به عنایت ازلی و مساعدت روزگار توان یافت؛ و هم راهان من در کسب میکوشیدند و هرکس را دست آویزی حاصل بود، من نه بر کسب و دانش خویش اعتماد میداشتم و نه به معونت و مظاهرت کسی استظهاری فرامینمودم. و از آن تاریخ که برادرم از مملکت موروث براند هرگز این درجت چشم نداشتم. و نیکو گفتهاند که:
Баракс шавад ҳарчӣ ба ғоят барисед
برعکس شود هرچه بهغایت برسید
Шодӣ кун чун ғам ба ниҳоят барисед
شادی کن چون غم بهنهایت برسید
Аз миёни ҳозирони мардӣ сайёҳ бархест ва гуфт : ончӣ бар лафз малик меравад суханӣ сахтааст ба шоҳини хираду тҷрбту зкоу Фтнт , ва ҳеҷ аҳляти ҷаҳони дориро чун илм ва ҳикмат нест ;у истеҳқоқи подшоҳи бад-ӣни ишорат чун офтоб , ҷаҳони дориро чун илм ва ҳикмат нест ;у истеҳқоқи подшоҳи бад-ӣни ишорат чун офтоби тобони гашт , ва бар ҷаҳони офарини худ мавзеи тршиҳу истиқлол пӯшида намонад . Аллоҳи аълами ҳайси иҷъли рисолата . Ва саодати аҳли ин ноҳити турои бад-ӣни манзалати расониду нури адлу зилли рأФти ту бар эшон густард . Чун ӯ фориғ шуд дайгарӣ бархест ва гуфт : фасл дар таваққуф хоҳам дошт ва бар ин байт ақтсор намӯд :
از میان حاضران مردی سیاح برخاست و گفت: آنچه بر لفظ ملک میرود سخنی سخته است به شاهین خرد و تجربت و ذکا و فطنت، و هیچ اهلیت جهان داری را چون علم و حکمت نیست؛ و استحقاق پادشاه بدین اشارت چون آفتاب، جهان داری را چون علم و حکمت نیست؛ و استحقاق پادشاه بدین اشارت چون آفتاب تابان گشت، و بر جهانآفرین خود موضع ترشیح و استقلال پوشیده نماند. الله اعلم حیث یجعل رسالته. و سعادت اهل این ناحیت ترا بدین منزلت رسانید و نور عدل و ظل رأفت تو بر ایشان گسترد. چون او فارغ شد دیگری برخاست و گفت: فصل در توقف خواهم داشت و بر این بیت اقتصار نمود:
Ягонаи олимии шоҳо , чаҳ гӯям беш азин ? зеро
یگانه عالمی شاها، چه گویم بیش ازین؟ زیرا
Ҳамон обаст агар кӯбии ҳазорон бор дар ҳован
همان آبست اگر کوبی هزاران بار در هاون
Агар фармон бошад саргузаштӣ бозгуем ки ба шигифтии пайвандад . Мисол дод : биор то чаҳ дорӣ .
اگر فرمان باشد سرگذشتی بازگویم که به شگفتی پیوندد. مثال داد: بیار تا چه داری.
Гуфт :
گفت: