Баҳори олами ҳасанаши дилу ҷон зинда ме дорад

بهار عالم حسنش دل و جان زنده می‌دارد

Ба ранги асҳоби сӯрати ро баи бўорбоби маънӣ ро

به رنگ اصحاب صورت رابه بوارباب معنی را

То ки нишон аз дил ва аздлбр аст

تا که نشان از دل و ازدلبر است

Номи худои зинат ҳрдФтр аст

نام خدا زینت هردفتر است

Ҳокими аҳкоми қазоу қадар

حاکم احکام قضا و قدر

Мубдиъи атбоқи ҷинону сқр

مبدع اطباق جنان و سقر

Матлаъи анвори ҳудусу қадам

مطلع انوار حدوث و قدم

Мақтаи атвори вуҷӯду адам

مقطع اطوار وجود و عدم

По чу бар ӯ ранг тақаддус зада

پا چو بر او رنگ تقدس زده

Хайма бар офоқ ва бар анфус зада

خیمه بر آفاق و بر انفس زده

Карда падед аз адами ашбоҳ ро

کرده پدید از عدم اشباح را

Дода ба ашбоҳи раҳи арвоҳ ро

داده به اشباح ره ارواح را

Рӯҳи муҷарради мтҷсд шуда

روح مجرد متجسد شده

Воҳид бе чун мтъддшдаҳ

واحد بی چون متعددشده

эй дар ту мақсади вмқсўди мо

ای درِ تو مقصد ومقصود ما

Ваии рухи ту шоҳиду машҳӯди мо

وی رخِ تو شاهد و مشهود ما

Нақди ғамати моя ҳар шоде

نقد غمت مایهٔ هر شادیی

Бандагӣат ба з ҳар озоде

بندگیت به ز هر آزادیی

Нест касе ҷузи ту ҳаводори мо

نیست کسی جز تو هوادار ما

Мӯниси мо , ёвари мо , ёри мо

مونس ما، یاور ما، یار ما

Лутфи ту коми дили нокоми мост

لطف تو کام دل ناکام ماست

Соқии мо , бодаи мо , ҷоми мост

ساقی ما، بادهٔ ما، جام ماست

Ҷилваи ту бодаи гулранги мост

جلوهٔ تو بادهٔ گلرنگ ماست

Мутриби мо нағмаи мо чанги мост

مطرب ما نغمهٔ ما چنگ ماست

Кӯии ту базми дили шайдои мост

کوی تو بزم دل شیدایِ ماست

Маскани мо манзили мо ҷои мост

مسکن ما منزل ما جای ماست

Ишқи тўмкнўни замир ман аст

عشق تومکنونِ ضمیر من است

Хоки сарои ту сарир ман аст

خاکِ سرایِ تو سریرِ من است

эй ғамат аз шодии аҳбоб ба

ای غمت از شادی احباب به

Дарди ту аз доруии асҳоб ба

درد تو از داروی اصحاب به

Кӯҳи ғамати синаи синои ман

کوه غمت سینهٔ سینای من

Равшании дидаи бинои ман

روشنی دیدهٔ بینای من

Бози дилами ошиқӣ аз сргрФт

باز دلم عاشقی از سرگرفت

То ки дигар пардаи з рух барграфт

تا که دگر پرده ز رخ برگرفت

Бози дилам бехудӣ оғоз кард

باز دلم بی خودی آغاز کرد

То ки дигар банди қабо боз кард

تا که دگر بند قبا باز کرد

Чашми сиёҳ ки дигар маст шуд

چشم سیاه که دگر مست شد

Кин дили шӯридаи сар аз даст шуд

کاین دل شوریده سر از دست شد

Рояти ҳасан ки намӯдор шуд

رایت حسن که نمودار شد

Кин дили сўдоздаҳ аз кор шуд

کاین دل سودازده از کار شد

эй дилам аз ғайри ту пардохта

ای دلم از غیر تو پرداخته

Чанд ҷафо бо ман дили бохта

چند جفا با من دل باخته

Хези штрбон ки дамид офтоб

خیز شتربان که دمید آفتاب

Вақт раҳиласт на ҳангоми хоб

وقت رحیل است نه هنگام خواب

Тонигарӣ аз ҳамаи вомонда Эй

تا نگری از همه وامانده‌ای

Қофила рафтааст ва ба ҷои монда Эй

قافله رفته است و به جا مانده‌‌ای

Хез ва навой ҳаддии оғозкн

خیز و نوای حُدی آغازکن

Маст шудам замзамае созкн

مست شدم زمزمه‌ای سازکن

Хези штрбон ки ман нотавон

خیز شتربان که منِ ناتوان

намешавам инак зи паии дили равон

می‌شوم اینک ز پیِ دل روان

То дили саргаштаи куҷои рўкнд

تا دل سرگشته کجا روکند

То ба ки ин шефтаи ҷон ху кунад

تا به که این شیفته جان خو کند

намеравад ва май барадами сӯии дӯст

می‌رود و می‌بردم سویِ دوست

То кашадам дар хами гесуии дӯст

تا کشدم در خمِ گیسوی دوست

Дил шударо сабри вшкиб аз куҷост

دل شده را صبر وشکیب از کجاست

Тоби сабурии зи ҳабиб аз куҷост

تاب صبوری ز حبیب از کجاست

Ақли куҷои ишқу ҷунун аз куҷо

عقل کجا عشق و جنون از کجا

Ишқи куҷои сабру сукӯн аз куҷо

عشق کجا صبر و سکون از کجا

Хез биор он шутури бурдбор

خیز بیار آن شتر بردبار

То кашадам рахти сӯии кӯии ёр

تا کشدم رخت سوی کوی یار

Рахт ба сари манзили слмии кашам

رخت به سر منزلِ سَلْمی کشم

То зи срии сар ба сурайёи кашам

تا ز ثری سر به ثریا کشم

Манзили слмии зи куҷои ман куҷо

منزل سلمی ز کجا من کجا

Хаймаи Лайлии зи куҷои ман куҷо

خیمهٔ لیلی ز کجا من کجا

Гар ману дил бар дар ӯ ҷокним

گر من و دل بر در او جاکنیم

Дгарои зин ба чаҳ таманно кунем

دیگرا زین به چه تمنا کنیم

Ҳарчӣ ба ман ғамза ӯ ме кунад

هرچه به من غمزهٔ او می‌کند

Чун нагарм нек накӯ ме кунад

چون نگرم نیک نکو می‌کند

Шарт вафо нест шикояти здўст

شرط وفا نیست شکایت زدوست

Кончаҳ накӯ мекунад он ҳам накӯаст

کانچه نکو می‌کند آن هم نکوست

эй ки дилами барадӣу тани костӣ

ای که دلم بردی و تن کاستی

Кард ғамати ончии ту май хостӣ

کرد غمت آنچه تو می‌خواستی

Рафт яке дар бар шайхи кабӣр

رفت یکی در بر شیخ کبیر

Каз карам эй шайхи марои дасти гир

کز کرم ای شیخ مرا دست گیر

Завқ ва тараб нест дар обу гулам

ذوق و طرب نیست در آب و گلم

Дард талаб нест ба ҷону дилам

درد طلب نیست به جان و دلم

Бастаи қайди тан афсурда ам

بستهٔ قید تن افسرده‌ام

Ғмздаҳу хастау дил мурда ам

غمزده و خسته و دل مرده‌ام

Роҳбарами шӯ ба сӯии кибриё

راهبرم شو به سوی کبریا

Чун ту нае дар паии кибру риё

چون تو نه‌ای در پی کبر و ریا

Шайх бадв гуфт ки эй бенаво

شیخ بدو گفت که ای بینوا

Дарди ту ҷуз ишқ надорад даво

درد تو جز عشق ندارد دوا

Майли дилатгар ба сӯй содагӣ аст

میل دلت گر به سوی سادگی است

Ошиқяти моя озодагӣ аст

عاشقیت مایهٔ آزادگی است

Рафт дили озурдау афсурдаи ҷон

رفت دل آزرده و افسرده جان

Ҷусти бутии ғайрати срўчмон

جست بتی غیرت سروچمان

Чашм чу бар рӯй чу моҳаш фиканд

چشم چو بر روی چو ماهش فکند

Дил ба хами зулф сиёҳаш фиканд

دل به خم زلف سیاهش فکند

Оташи ишқи санами длстон

آتش عشق صنم دلستان

Шуъла кашид аз дили он хастаи ҷон

شعله کشید از دل آن خسته جان

Шуд дили афсурда ӯ шуълаи вар

شد دل افسردهٔ او شعله‌ور

зи оташи савдои бути сим бар

ز آتش سودای بت سیم بر

Нола бароварду фиғон соз кард

ناله برآورد و فغان ساز کرد

Ошиқӣ ва бехудӣ оғоз кард

عاشقی و بی خودی آغاز کرد

Тан ба сабки рӯҳӣ ва таслим дод

تن به سبک روحی و تسلیم داد

Дил ба ҷигари хорӣу зории ниҳод

دل به جگر خواری و زاری نهاد

Раст з ҳар ншأ ки поёни бадаш

رست ز هر نشأ که پایان بدش

Хӯрд ҳамон бода ки шоёни бадаш

خورد همان باده که شایان بدش

Ҷуст аз он қайд ки иқрор дошт

جست از آن قید که اقرار داشت

Рафт дар он базм ки инкор дошт

رفت در آن بزم که انکار داشت

Хези штрбон ки бишуд қофила

خیز شتربان که بشد قافله

Мо ва ту монадем дарин марҳала

ما و تو ماندیم درین مرحله

Қофилаи ишқ ба манзил расед

قافلهٔ عشق به منزل رسید

Киштии ушшоқ ба соҳил расед

کشتی عشاق به ساحل رسید

Ҳар ки азин қофила ғофил шавад

هر که ازین قافله غافل شود

Ҳамчуи ман дил шуда бедил шавад

همچو من دل شده بیدل شود

Нғмҳъшқаст ки оради шағаб

نغمهٔعشق است که آرد شغب

Бода ҳасанаст ки оради тараб

بادهٔ حسن است که آرد طرب

Соқӣ скраст ки ҳастӣ рибост

ساقی سکر است که هستی رباست

Соғар ваҷдаст ки мастии Фзост

ساغر وجد است که مستی فزاست

Ваҳдат зотаст ки бе ибтидост

وحدت ذات است که بی ابتداست

Касрат исмаст ки бе мунтаҳост

کثرت اسم است که بی منتهاست

Нихват ҳастӣаст ки оради ғурур

نخوت هستی است که آرد غرور

Ҳиммат мастӣаст ки оради ҳузур

همت مستی است که آرد حضور

Сар ба дарӣ на ки диҳад афсараш

سر به دری نه که دهد افسرش

Ҳиммати дарбони баланди ахтараш

همت دربان بلند اخترش

Ишқу таҳайюр чу ба дил ҷо гирифт

عشق و تحیر چو به دل جا گرفت

Ақлу тадаббури раҳ саҳро гирифт

عقل و تدبر ره صحرا گرفت

Дил шударо базм ва бисотӣ намонад

دل شده را بزم و بساطی نماند

Сабру сукӯни айш ва нишотӣ намонад

صبر و سکون عیش و نشاطی نماند

Ман кӣми он роҳила гум гашта Эй

من کیم آن راحله گم گشته‌ای

Дида ба хуноби дили оғишта Эй

دیده به خوناب دل آغشته‌ای

Хези штрбон ки з афсона ам

خیز شتربان که ز افسانه‌ام

Сӯхт ба ҳолами дил девона ам

سوخت به حالم دل دیوانه‌ام

Ошиқи дили сӯхта девона шуд

عاشق دل سوخته دیوانه شد

Тарк хирад гуфт ва ба майхона шуд

ترک خرد گفت و به میخانه شد

Силсила зон зулфи ду то боядам

سلسله زان زلف دو تا بایدم

Варна басии силсилаҳо боядам

ورنه بسی سلسله‌ها بایدم

эй зада бар хирмани сабри оташам

ای زده بر خرمن صبر آتشم

Сӯзаму зини оташи сӯзони хушам

سوزم و زین آتش سوزان خوشم

Хези штрбон ки шутурҳои маст

خیز شتربان که شترهای مست

Сар нашносанд зи по , пои зи даст

سر نشناسند ز پا، پا ز دست

Шефтаи ҷонӣ ки гирифтор ӯст

شیفته جانی که گرفتار اوست

Орзӯӣ ӯ ҳама дидор ӯст

آرزوی او همه دیدار اوست

Ҳаргизи азин деҳкадаи мардии нхост

هرگز ازین دهکده مردی نخاست

Аҳли дилии соҳиби дардии нхост

اهل دلی صاحب دردی نخاست

эй ки надории хабар аз ҳоли ман

ای که نداری خبر از حال من

Таъни занӣ аз чаҳ бар афъоли ман

طعن زنی از چه بر افعال من

Ин ҳамаи таън аз раҳи кин май занӣ

این همه طعن از ره کین می‌زنی

Таън бар арбоби яқин май занӣ

طعن بر ارباب یقین می‌زنی

Рӯи зи паии тақво ва солус бош

رو ز پی تقوی و سالوس باش

Номи талаби соҳиб номӯс бош

نام طلب صاحب ناموس باش

Несте мзблаҳ чун бдрҷўӣ

نیستیی مزبله چون بدرجوی

Пӯши яке хирқау шӯи садри ҷӯй

پوش یکی خرقه و شو صدر جوی

Ҳеҷ матарс аҳмақу аблаҳи параст

هیچ مترس احمق و ابله پرست

Чун ту дарин деҳкадаи гмраҳи параст

چون تو درین دهکده گمره پرست

Хори бало дар раҳ Аброр бош

خار بلا در ره ابرار باش

Хоки ҷафо бар сар аҳрор бош

خاک جفا بر سر احرار باش

Доми ту бас дар талаби айшу нӯш

دام تو بس در طلب عیش و نوش

Хирқау саҷҷода ки дорӣ ба дӯш

خرقه و سجاده که داری به دوش

Мӯсоу фиръавн ба маҳди ҳманд

موسی و فرعون به مهد همند

Аҳмаду бўҷҳл ба аҳди ҳманд

احمد و بوجهل به عهد همند

Мори ҳаму муҳра ҳам дигаранд

مار هم و مهرهٔ هم دیگراند

Заҳри ҳаму Зуҳра ҳам дигаранд

زهر هم و زهرهٔ هم دیگرند

Хасми ҳаму дӯш ба дӯш ҳам анд

خصم هم و دوش به دوش هم‌اند

Зиди ҳаму гӯш ба гӯш ҳам анд

ضد هم و گوش به گوش هم‌اند

Боиси нақси ҳаму такмили ҳам

باعث نقص هم و تکمیل هم

Мӯҷиби рафъи ҳаму табдили ҳам

موجب رفع هم و تبدیل هم

Даъвӣу дониш зид якдигаранд

دعوی و دانش ضد یکدیگرند

Дар бар он қавм ки донишваранд

در بر آن قوم که دانشورند

Дониш агар баҳри басират буд

دانش اگر بهر بصیرت بود

Табсираи сӯрату сират буд

تبصرهٔ صورت و سیرت بود

Варна пай даъват даъвӣаст ӯ

ورنه پی دعوت دعویست او

Хасми вараъ душман тақвоаст ӯ

خصم ورع دشمن تقویست او

Гар набӯд дил ба сухани моилат

گر نبود دل به سخن مایلت

Пар шавад аз илми ладуннии дилат

پر شود از علم لدنی دلت

Лаб нагушойӣ ва нагӯйӣ сухан

لب نگشایی و نگویی سخن

То чу ҳусайнии раҳе аз мо ва ман

تا چو حسینی رهی از ما و من

эй ба науммат ифтитоҳи нома ҳо

ای به نامت افتتاح نامه‌ها

Вай ба ёдати гармии ҳангома ҳо

وی به یادت گرمی هنگامه‌ها

Номи ту дебочаи девони ишқ

نام تو دیباچهٔ دیوان عشق

Ёди ту сармояи дукони ишқ

یاد تو سرمایهٔ دکان عشق

Кори зоҳиди зикру зикри номи ту

کار زاهد ذکر و ذکر نام تو

Ҷони ошиқи масту масти ҷоми ту

جان عاشق مست و مست جام تو

Номи ҷӯ аз номи ту бе ҳосилон

نام جو از نام تو بی حاصلان

Коми ҷӯ аз ҷоми ту соҳибдилон

کام جو از جام تو صاحبدلان

Чун ма рӯй ту базм афрӯз шуд

چون مه روی تو بزم افروز شد

Ва офтоби ҳасанати ахтар сӯз шуд

و آفتاب حسنت اختر سوز شد

Зон фурӯғӣ тофт бар малики малик

زان فروغی تافت بر ملک ملک

Зини шуъоъии рехт бар фалаки фалак

زین شعاعی ریخت بر فلک فلک

Шуд малик ҳамчун фалаки ҷӯёии ту

شد ملک همچون فلک جویای تو

Шуд фалак ҳамчун малики шайдои ту

شد فلک همچون ملک شیدای تو

На фалак донад малик ҳайрон кист

نه فلک داند ملک حیران کیست

На малик донад фалак айвон кист

نه ملک داند فلک ایوان کیست

эй фурӯзони оФоби фоши ғайб

ای فروزان آفاب فاش غیب

Ошиқонро сари буруновар зи ҷайб

عاشقان را سر برون آور ز جیب

эй дили орои шоҳиди мишкӣни ниқоб

ای دل آرا شاهد مشکین نقاب

Ҷилва кун бар тираи рӯзон бе ҳиҷоб

جلوه کن بر تیره روزان بی حجاب

Як таҷаллӣ кун з рӯй дили навоз

یک تجلی کن ز روی دل نواز

Як гиреҳ бигушо зи гесуии дароз

یک گره بگشا ز گیسوی دراز

Пас ҷаҳониро ба хӯни оғиштаи байн

پس جهانی را به خون آغشته بین

Олимиро волаи всргштаҳи байн

عالمی را واله وسرگشته بین

эй худо эй бепаноҳонро паноҳ

ای خدا ای بی پناهان را پناه

Раҳ намой ошиқ гум карда роҳ

ره نمای عاشق گم کرده راه

Раҳ намедонем бинмо роҳи мон

ره نمی‌دانیم بنما راه مان

Нестем огоҳ кун огоҳи мон

نیستیم آگاه کن آگاه‌مان

Нотавонӣ бингар ва ҳайронем

ناتوانی بنگر و حیرانیم

Бенавои байн ва саргардонем

بینوایی بین و سرگردانیم

Ошиқӣ бингар ки бо ҷонам чаҳ кард

عاشقی بنگر که با جانم چه کرد

Дида бингар то ба домонам чаҳ кард

دیده بنگر تا به دامانم چه کرد

Ним ҷониро ба захмӣ ёд кун

نیم جانی را به زخمی یاد کن

Нотавониро зи банд озод кун

ناتوانی را ز بند آزاد کن

Хуши дили он бедил ки мафтӯнаш кунӣ

خوش دل آن بیدل که مفتونش کنی

То рух аз хуноба гулгунаш кунӣ

تا رخ از خونابه گلگونش کنی

Сархуши он ошиқ ки дар хунаши кашӣ

سرخوش آن عاشق که در خونش کشی

То здоми ақли берунаши кашӣ

تا زدام عقل بیرونش کشی

эй ба ҳар сӯзии турои соз дигар

ای به هر سوزی ترا ساز دگر

Вай ба ҳарсозӣ турои розӣ дигар

وی به هر سازی ترا رازی دگر

Нағмае дар ҳар хам торят ҳаст

نغمه‌‌ای در هر خم تاریت هست

Навгулӣ дар ҳар бен хорят ҳаст

نوگلی در هر بن خاریت هست

Дар ду гетӣ ҳарчӣ ҳаст оёти тест

در دو گیتی هرچه هست آیات تست

Ҷумлаи асмоءу сифоти зоти тест

جمله اسماء و صفات ذات تست

أнти колшмсу нҳни колғмом

أَنْتَ کالشَّمس وَ نَحْنُ کالغَمامِ

أнти колбдри внҳни колзлом

أَنْتَ کالْبَدْرِ وَنَحْنُ کالظَّلامِ

أнти колбҳри внҳни колзбд

أَنتَ کالْبَحْرِ وَنَحْنُ کالزِّبَدْ

أнти колрўҳу нҳни колҷсд

أَنْتَ کالرُّوْحٍ وَ نَحْنُ کالْجَسَدْ

Неи ту чун баҳрӣ ва мо чун қатра ем

نی تو چون بحری و ما چون قطره‌ایم

Неи ту чун Меҳрӣ ва мо чун зарра ем

نی تو چون مهری و ما چون ذرّه‌ایم

Қатра бо дарёи куҷои ҳам санг шуд

قطره با دریا کجا هم سنگ شد

Зарра бо хуршед кӣ ҳам ранг шуд

ذره با خورشید کی هم رنگ شد

Аз адами зи алтоф беандоза ам

از عدم ز الطاف بی اندازه‌ام

Май диҳӣ ҳар дами вуҷӯд тоза ам

می‌دهی هر دم وجود تازه‌ام

Дар адам будем чун ганҷии ниҳон

در عدم بودیم چون گنجی نهان

Ҷузи ту каси огаҳ на зон ганҷи гарон

جز تو کس آگه نه زان گنج گران

Ҳилаҳо ва макрҳо барадӣ ба кор

حیله‌ها و مکرها بردی به کار

То ки гашти он ганҷи пинҳони ошкор

تا که گشت آن گنج پنهان آشکار

Сикка ҳастӣ ба ном мо задӣ

سکّهٔ هستی به نام ما زدی

Санги нокомӣ ба ҷом мо задӣ

سنگ ناکامی به جام ما زدی

Сохтӣ расвои хосу оми мон

ساختی رسوای خاص و عام‌مان

Бенавоу хастау нокоми мон

بینوا و خسته و ناکام‌مان

Тухми ғифлат дар дил мо коштӣ

تخم غفلت در دل ما کاشتی

Хоки ғам бар фарқи мо анбоштӣ

خاک غم بر فرق ما انباشتی

Заҳри ғам дар соғари мо рехтӣ

زهر غم در ساغر ما ریختی

Сарнигӯни моро з дор овехтӣ

سرنگون ما را ز دار آویختی

То гудозем аз шарори даврят

تا گدازیم از شرار دوریت

Ҷон сипорем аз ғами маҳҷӯрят

جان سپاریم از غم مهجوریت

То барафшонем даст аз буд хеш

تا برافشانیم دست از بود خویش

Бар муроди ёр хашм олуд хеш

بر مراد یار خشم آلود خویش

Марҳабо эй мақсаду мақсӯди мо

مرحبا ای مقصد و مقصود ما

Марҳабо эй шоҳиду машҳӯди мо

مرحبا ای شاهد و مشهود ما

ё мунири алхад ё бадари алтмом

یَا مُنِیْرَ الْخَدِّ یا بَدْرَ التَّمام

ё мзиءи алўҷаҳ ё шамси алзлом

یا مُضِیءُ الْوَجْهِ یا شَمْسَ الضَّلام

Асқнии кأсои вҷдлии болўсол

اِسْقِنی کأَساً وَجُدْلِی بالْوِصالِ

ё кримои зўи алътоёу алнўол

یا کَرِیْماً ذُو الْعَطَایَا و النَّوال

Марҳабо эй ишқ берун тохта

مرحبا ای عشق بیرون تاخته

Зуҳду тақво дар хлоб андохта

زهد و تقوی در خلاب انداخته

Ишқи врндии мастӣ ва ҳол оваранд

عشق ورندی مستی و حال آورند

Зуҳд ва тақво ҳастӣ ва қол оваранд

زهد و تقوی هستی و قال آورند

Кори зоҳиди вари ду зикру қилу қол

کار زاهد ور دو ذکر و قیل و قال

Ҷони ошиқи ғарқи баҳри зулҷалол

جان عاشق غرق بحر ذوالجلال

Ишқи ҷӯйу ишқи гӯии ишқи хоҳ

عشق جوی و عشق گوی عشق خواه

То абади инат басаст эй марди роҳ

تا ابد اینت بس است ای مرد راه

Марҳабо эй ишқи ширкати сӯхта

مرحبا ای عشق شرکت سوخته

Ошиқонро иттиҳод омӯхта

عاشقان را اتحاد آموخته

Марҳабо эй барқи зулмати сӯзи мо

مرحبا ای برق ظلمت سوز ما

Равшании бахши шаби пирӯзи мо

روشنی بخش شب پیروز ما

Оташи тести онкӣ дар дил ҷӯш зад

آتش تست آنکه در دل جوش زد

Ҷӯшаши тести онкии роҳ ҳуш зад

جوشش تست آنکه راه هوش زد

Ишқ чун оради таҷаллӣ дар сифот

عشق چون آرد تجلی در صفات

То сифот огаҳ шаванд аз нури зот

تا صفات آگه شوند از نور ذات

Ақли гӯ ғофил машав зи оёти ишқ

عقل گو غافل مشو ز آیات عشق

То туоне дид нури зоти ишқ

تا توانی دید نور ذات عشق

Ишқ мустағнӣаст зи авсофи камол

عشق مستغنی است ز اوصاف کمال

Васф ақласт ончӣ ояд дар мақол

وصف عقل است آنچه آید در مقال

Кори ишқи ореу рои корҳост

کار عشق آری و رای کارهاست

Нақл ақласт онкӣ дар бозорҳост

نقل عقل است آنکه در بازارهاست

эй бурун аз дониши арбоби ҳуш

ای برون از دانش ارباب هوش

Ваии фузун аз бениши аҳли сурӯш

وی فزون از بینش اهل سروش

Ту бурун аз ваҳму ваҳми андари ту гум

تو برون از وهم و وهم اندر تو گم

Ту фузун аз фаҳми андари ту гум

تو فزون از فهم اندر تو گم

Ломаконӣу маконе бе ту нест

لامکانی و مکانی بی تو نیست

Бенишонеу нишоне бе тунӣаст

بی نشانی و نشانی بی تونیست

Рӯҳро дар ҷисм манзил дода Эй

روح را در جسم منزل داده‌ای

Баҳрро маскан ба соҳил дода Эй

بحر را مسکن به ساحل داده‌‌ای

Ломакони родр макон оварда Эй

لامکان رادر مکان آورده‌ای

Бенишонро дар нишон оварда Эй

بی نشان را در نشان آورده‌ای

Онкии фаҳм ӯ бимонад дар сифот

آنکه فهم او بماند در صفات

Бо сифат қонеъ шавад аз ҳасани зот

با صفت قانع شود از حسن ذات

Онкии фаҳм ӯ гузашт аз ҳар сифат

آنکه فهم او گذشت از هر صفت

Зебад ар хоняш комили маърифат

زیبد ار خوانیش کامل معرفت

ӯст дар дониши басии комили айёр

اوست در دانش بسی کامل عیار

Лек донишро ба бениш нест кор

لیک دانش را به بینش نیست کار

Донишӣ каз бениш ояд дар вуҷӯд

دانشی کز بینش آید در وجود‌

Он набошад дониш он бошад шуҳуд

آن نباشد دانش آن باشد شهود

Ҷамоли ҳақ ки будаш нур боҳар

جمال حق که بودش نور باهر

Чу зоҳири гашти нураш дар мазоҳир

چو ظاهر گشت نورش در مظاهر

зи сӯрати нақши гӯногӯн гарав кард

ز صورت نقش گوناگون گرو کرد

Бар онҳо ҷумлаи ҷонро пешрав кард

بر آنها جمله جان را پیشرو کرد

Аёни гашт аз рухи аъёни ҷамолаш

عیان گشت از رخ اعیان جمالش

Гирифт офоқро сяти ҷалолаш

گرفت آفاق را صیت جلالش

Яке гашти осмони дигар замин шуд

یکی گشت آسمان دیگر زمین شد

Яке пасти он дигар болоншин шуд

یکی پست آن دگر بالانشین شد

Ҳузурӣ шуд яке дигари ҳусӯлӣ

حضوری شد یکی دیگر حصولی

Усӯлӣ шуд яке дигари вусӯлӣ

اصولی شد یکی دیگر وصولی

Яке беҳад шуд он дигари мҳдд

یکی بی حد شد آن دیگر محدد

Яке мутлақ шуд он дигари муқайяд

یکی مطلق شد آن دیگر مقیّد

Ҷуз ӯ набӯд таҷаллӣ соз карда

جز او نبود تجلی ساز کرده

Даруни пардау беруни парда

درون پرده و بیرون پرده

Гуҳӣ аз сӯрати одам аён шуд

گهی از صورت آدم عیان شد

Гуҳӣ дар қолаби ҳавво ниҳон шуд

گهی در قالب حوا نهان شد

Гуҳии соқӣу гуҳи соғар май

گهی ساقی و گه ساغر می

Гуҳӣ мутриб шуду гуҳи нағмаи не

گهی مطرب شد و گه نغمهٔ نی

Ҳам ӯ айвони ҳам ӯ баннои ҳам ӯ хишт

هم او ایوان هم او بنا هم او خشت

Ҳам ӯ деҳқони ҳам ӯ сҳроҳм ӯ кишт

هم او دهقان هم او صحراهم او کشت

Ҷунуни фармой ҳар девона Эй ӯст

جنون فرمای هر دیوانه‌ای اوست

Хиради бахшой ҳар фарзона Эй ӯст

خرد بخشای هر فرزانه‌ای اوست

Ба ҳар майхонае ӯ бода нӯш аст

به هر میخانه‌ای او باده نوش است

Ба ҳар кошонае ӯ хирқа пӯш аст

به هر کاشانه‌ای او خرقه پوش است

На дар масҷиди ҷуз ӯ бинӣ на дар дайр

نه در مسجد جز او بینی نه در دیر

На дар худ ғайр ӯ ёбӣ на дар ғайр

نه در خود غیر او یابی نه در غیر

Ҷуз ӯ чизе на ва ӯ дар миён на

جز او چیزی نه و او در میان نه

Валикин аз миёни ҳам бар карон на

ولیکن از میان هم بر کران نه

Худовандо туе донои асрор

خداوندا تویی دانای اسرار

зи асрори ниҳони мо хабардор

ز اسرار نهان ما خبردار

Туе бахшанда идроку тмииз

تویی بخشندهٔ ادراک و تمییز

Набошад бар тўпнҳони асл ҳар чиз

نباشد بر توپنهان اصل هر چیز

зи асли хеши моро огаҳии даҳ

ز اصل خویش ما را آگهی ده

Зимоми ҷаҳли морои кӯтаҳии даҳ

زمام جهل مارا کوتهی ده

зи лавҳ дил башу нақши хаёлот

ز لوح دل بشو نقش خیالات

Хаёлоташ бадал мекун ба ҳолот

خیالاتش بدل می‌کن به حالات

Чу аз куну макони берӯнӣ эй дӯст

چو از کون و مکان بیرونی ای دوست

Чу аз ному нишони афзӯнӣ эй дӯст

چو از نام و نشان افزونی ای دوست

зи базм бе нишонами даҳ нишоне

ز بزم بی نشانم ده نشانی

Ба малики ломаконами даҳ маконе

به ملک لامکانم ده مکانی

Яке ҷӯяд нишон аз бе нишонат

یکی جوید نشان از بی نشانت

Яке донад макон дар ломаконат

یکی داند مکان در لامکانت

Барафкан пардаи тодонм чаҳ эй ту

برافکن پرده تادانم چه‌ای تو

Чароғи маҳфили афрӯз ки эй ту

چراغ محفل افروز که ای تو

Фалакро на суроғ аз хоки Кувайт

فلک را نه سراغ از خاک کویت

Заминро на нишон аз моҳи рӯят

زمین را نه نشان از ماه رویت

Ҳама дар хоку хӯни оғиштаи ту

همه در خاک و خون آغشتهٔ تو

зи пои афтодау саргаштаи ту

ز پا افتاده و سرگشتهٔ تو

Ту хуршедии бадоеъи ҷумлаи заррот

تو خورشیدی بدایع جمله ذرات

Ту шахсеи ҷумлаи зарроти мрот

تو شخصی جملهٔ ذرات مرآت

Кӣ ойӣнаи бузад дар зоти каси роҳ

کی آیینه بزد در ذات کس راه

Куҷо аз меҳри грддзраҳи огоҳ

کجا از مهر گرددذره آگاه

Бадоеъ ҳарчӣ дар болои впстнд

بدایع هرچه در بالا وپستند

зи ҷоми бодаи ишқи ту мустанад

ز جام بادهٔ عشق تو مستند

Агар хокаст агар афлоки борӣ

اگر خاکست اگر افلاک باری

Надорад бо касе ғайри ту корӣ

ندارد با کسی غیر تو کاری

Турои зебади худои ҷовдона

ترا زیبد خدایی جاودانه

Ки ҳастӣ дар худовандии ягона

که هستی در خداوندی یگانه

Туро шояд шаҳӣ бар шоҳу банда

ترا شاید شهی بر شاه و بنده

Ки шуд ҳар сари баландати сарфиканда

که شد هر سر بلندت سرفکنده

Чаҳ мегӯям вҷўдҷмлаҳ аз тест

چه می‌گویم وجودجمله از تست

Ҳама буд набӯд ҷумла аз тест

همه بود نبود جمله از تست

Худовандо на нафаси венаи нафас буд

خداوندا نه نفس ونه نفس بود

На мурғи рӯҳи маҳбӯси қафас буд

نه مرغ روح محبوس قفس بود

зи воҷиби ном ва аз мумкини нишон на

ز واجب نام و از ممکن نشان نه

Ҳадисӣ аз замину осмон на

حدیثی از زمین و آسمان نه

На чархи аҷроми алавиро ҳаводор

نه چرخ اجرام علوی را هوادار

На хоки аҷсоми суфлоро мададкор

نه خاک اجسام سفلی را مددکار

На бо хоки улфатии афлокён ро

نه با خاک الفتی افلاکیان را

На бо афлоки майлии хокён ро

نه با افلاک میلی خاکیان را

На тақвоу вараъ на зуҳди втомот

نه تقوی و ورع نه زهد وطامات

На оташи хона на кӯии харобот

نه آتش خانه نه کوی خرابات

Саломати ҷӯ на шайхи хирқаи пӯшӣ

سلامت جو نه شیخ خرقه پوشی

Маломати каш на ринди бодаи нӯшӣ

ملامت کش نه رند باده نوشی

На зоҳиди хасми арбоби тасаввуф

نه زاهد خصم ارباب تصوف

На воъизи мункири аҳли тасарруф

نه واعظ منکر اهل تصرف

На он як кофару зи асҳоби тақлид

نه آن یک کافر و ز اصحاب تقلید

На ин як муъмину зи арбоби тавҳид

نه این یک مؤمن و ز ارباب توحید

Ту будӣу зи туе зотат мубарро

تو بودی و ز تویی ذاتت مبرا

зи касрати орӣ аз ваҳдати мъро

ز کثرت عاری از وحدت معرا

Нахусти он зоти номаҳдӯди сармад

نخست آن ذات نامحدود سرمد

Ба ҳад воҳидят шуд мҳдд

به حد واحدیت شد محدد

Ба илму қудрату итлоқи тнзиаҳ

به علم و قدرت و اطلاق تنزیه

Муқайяд шуд ба ваҳми аҳли ташбеҳ

مقید شد به وهم اهل تشبیه

Бар он шуд қудратат аз пардаи ғайб

بر آن شد قدرتت از پردهٔ غیب

Буруни оради ҷаҳонии орӣ аз айб

برون آرد جهانی عاری از عیب

Нахуст оварад беруни гавҳари пок

نخست آورد بیرون گوهر پاک

Вуҷӯдаши мояи тмиизу идрок

وجودش مایهٔ تمییز و ادراک

Вазони пас гавҳарӣ бе мислиу ҳамто

وزان پس گوهری بی مثل و همتا

Зуҳӯраши боиси ибдоъи ашёъ

ظهورش باعث ابداع اشیاء

Нахустин ақли аввали гашти номаш

نخستین عقل اول گشت نامش

Взўи ақли дувуми лабрези ҷомаш

وزو عقل دوم لبریز جامش

Бад-ӣни сон ваа дар он ғаввос бе чун

بدین سان وه دُرّ آن غواص بی چون

Аз он баҳр амиқ оварад берун

از آن بحر عمیق آورد بیرون

Ҳамаи зарроти оламро ҳақоиқ

همه ذرات عالم را حقایق

Бар арбоби назари нури ҳдоиқ

بر ارباب نظر نور حدایق

Чу ибдоъ уқул омад ба анҷом

چو ابداع عقول آمد به انجام

Ба эҷоди нуфуси афзудии анъом

به ایجاد نفوس افزودی انعام

Чу зи анфус Рахш ронадӣ сӯии офоқ

چو ز انفس رخش راندی سوی آفاق

Фикандӣ тарҳи чори арқон ва на тоқ

فکندی طرح چار ارکان و نه طاق

Чу мураккаб ронадӣ аз олӣ ба соФл

چو مرکب راندی از عالی به سافل

Ба соФли басти калакати нақши оФл

به سافل بست کلکت نقش آفل

Нишон бар бе нишони бурқаъи биндохт

نشان بر بی نشان برقع بینداخت

Макон дар ломакони рояти броФрохт

مکان در لامکان رایت برافراخت

Падед омад яке майли андари оғоз

پدید آمد یکی میل اندر آغاز

Ки ҷуфтиро ба ҷуфтӣ созад анбоз

که جفتی را به جفتی سازد انباز

Замин шуд ҷилва фармо осмони ҳам

زمین شد جلوه فرما آسمان هم

Ман ва мо гашту пайдои ин ва он ҳам

من و ما گشت و پیدا این و آن هم

зи тартиби фусӯли чоргонаҳ

ز ترتیب فصول چارگانه

Замин шуд мазраъи шахси замона

زمین شد مزرع شخص زمانه

Яке зоҳиди яке михўораҳи номаш

یکی زاهد یکی میخواره نامش

Яке соғари яке саҷҷодаи домаш

یکی ساغر یکی سجاده دامش

Яке шайх ва яке муршиди хитобаш

یکی شیخ و یکی مرشد خطابش

Яке лоф ва яке даъвии ҳиҷобаш

یکی لاف و یکی دعوی حجابش

зи баҳри ишқи оламро наме дон

ز بحر عشق عالم را نمی‌دان

зи нафхи ишқи одами родмии дон

ز نفخ عشق آدم رادمی دان

Дамӣ зон нафхаро одам буд дом

دمی زان نفخه را آدم بود دام

Наме зон лаҷаро олам буд ном

نمی زان لجه را عالم بود نام

Тилисми он чаҳ бӯдааст об ва гулҳо

طلسم آن چه بوده است آب و گلها

Чаҳ бошад соғари ин ҷон ва дилҳо

چه باشد ساغر این جان و دلها

зи сари ишқи ҳарфӣ дар миён нест

ز سرّ عشق حرفی در میان نیست

Нишоне дар ҷаҳони зин бенишон нест

نشانی در جهان زین بی نشان نیست

Ҳам оғозаши биҷуз афрӯхтан нест

هم آغازش بجز افروختن نیست

Ҳам анҷомаши бғироз сӯхтан нест

هم انجامش بغیراز سوختن نیست

Ҳама ишқасту баси дрчшми бино

همه عشق است و بس درچشم بینا

зи Мӯсо то Асо то таври сино

ز موسی تا عصا تا طور سینا

Магӯ ботин ба зоҳир шуд мбоин

مگو باطن به ظاهر شد مباین

Ки зоҳир бошад ӣнҷои айни ботин

که ظاهر باشد اینجا عین باطن

Магӯ дар ишқ аз болои впстӣ

مگو در عشق از بالا وپستی

Ки ҳшёристи ӣнҷои айни мастӣ

که هشیاریست اینجا عین مستی

Баланду пасти васф эътиборӣ аст

بلند و پست وصف اعتباری است

зи васфи эътиборӣ ишқ орӣаст

ز وصف اعتباری عشق عاریست

Сувар дар чашми сӯрат байн чунинанд

صور در چشم صورت بین چنینند

Ки гуҳ пастанду гуҳ боло нишинанд

که گه پستند و گه بالا نشینند

Агар бар дида Вомиқ кунӣ ҷой

اگر بر دیدهٔ وامق کنی جای

Набинӣ ғайри узрои ҷилваи фармой

نبینی غیر عذرا جلوه فرمای

Агар дар гул вагар дар хори бинӣ

اگر در گل وگر در خار بینی

Ба ҳар ҷои бенгарӣ дилдори бинӣ

به هر جا بنگری دلدار بینی

зи ҷавлонгоҳи ишқи он кас нишон ёфт

ز جولانگاه عشق آن کس نشان یافت

Ки аз ҷўлонгаҳи ҳсӣ Аннан тофт

که از جولانگه هسی عنان تافت

Чароғи ишқи олами брФрўзд

چراغ عشق عالم برفروزد

Вале бо ҳар ки омезад бисӯзад

ولی با هر که آمیزد بسوزد

Сиррии кӯи фориғ аз савдоӣ ишқ аст

سری کو فارغ از سودای عشق است

Дилии кӯи холӣ аз ғавғоӣ ишқ аст

دلی کو خالی از غوغای عشق است

Нахонаш дил ки ҷисм нотавонӣ аст

نخوانش دل که جسم ناتوانی است

Магӯяш сар ки муштӣ устихонӣ аст

مگویش سر که مشتی استخوانی است

Ба ишқи омезиш ҳар дил зарур аст

به عشق آمیزش هر دل ضرور است

Казу шоистаи базм ҳузур аст

کزو شایستهٔ بزم حضور است

Яке шераст сайди андозўи хунхор

یکی شیر است صید اندازو خونخوار

Ки сайд ӯ буд дилҳои афкор

که صید او بود دل‌های افکار

Яке бозасту парвозаши дигаргун

یکی باز است و پروازش دگرگون

Шикор ӯ дили оғишта дар хӯн

شکار او دل آغشته در خون

Яке сайласт чун дарёи хурушон

یکی سیل است چون دریا خروشان

зи шӯр ӯ дили афсурдаи ҷӯшон

ز شور او دل افسرده جوشان

Яке шӯраст дар дилҳо шррриз

یکی شور است در دل‌ها شررریز

Шарораши шуълаи хезу оташи ангез

شرارش شعله خیز و آتش انگیز

Надонам ном ӯ ишқаст ё дард

ندانم نام او عشق است یا درد

Ҳаме донам ки ангезади зи ҷони гирд

همی دانم که انگیزد ز جان گرد

Надонам ном ӯ завқаст ё шавқ

ندانم نام او ذوق است یا شوق

Ҳаме донам ки бргрдн наад тавқ

همی دانم که برگردن نهد طوق

Надонам ном ӯ майласт ё меҳр

ندانم نام او میل است یا مهر

Ҳаме донам ки олоед ба хӯни чеҳр

همی دانم که آلاید به خون چهر

Ғарази ишқӣ ки дар ҷонаст мо ро

غرض عشقی که در جانست ما را

Взўи ҷони ҷой ҷононаст мо ро

وزو جان جای جانان است ما را

Бурун аз дониши асҳоб қол аст

برون از دانش اصحاب قال است

Фузун аз бениши арбоб ҳол аст

فزون از بینش ارباب حال است

Надонад каси нишону манзил ӯ

نداند کس نشان و منزل او

Бурунаст аз ду олами маҳфил ӯ

برونست از دو عالم محفل او

зи ишқи омезиши ҷон бо ҷасади байн

ز عشق آمیزش جان با جسد بین

Аён дар Аҳмади анвори аҳади байн

عیان در احمد انوار احد بین

Аҳад бошад мсмои Аҳмади исмаш

احد باشد مسما احمد اسمش

Ҳақиқати ганҷӣу сӯрати тилисмаш

حقیقت گنجی و صورت طلسمش

зи ваҳдати касрати ваҳмӣ аён аст

ز وحدت کثرت وهمی عیان است

Ба касрати ваҳдати зотӣ ниҳон аст

به کثرت وحدت ذاتی نهان است

Чу ваҳми касрат аз авсоф ҳастӣ аст

چو وهم کثرت از اوصاف هستی است

Фаноӣ ҳастӣ андари ишқ ва мастӣ аст

فنای هستی اندر عشق و مستی است

Камоли ақл дар ишқ эй ҳаким аст

کمال عقل در عشق ای حکیم است

Чрокон ҳодисаст ва ин қадим аст

چراکان حادث است و این قدیم است

Дарин Машҳади судӯри ин масодир

درین مشهد صدور این مصادر

Надорад боисии ҷузи майли содир

ندارد باعثی جز میل صادر

Чу майли содир аз зотш ҷудо нест

چو میل صادر از ذاتش جدا نیست

Ҷуз ӯ мушкили ҷуз ӯ мушкил гшо нест

جز او مشکل جز او مشکل گشا نیست

Ҳамон майласт зи аввал то ба анҷом

همان میل است ز اول تا به انجام

Майу майхонау арвоҳу аҷсом

می و میخانه و ارواح و اجسام

Дило то кӣ раҳи ботили супурдан

دلا تا کی ره باطل سپردن

Фиреб ҳар бути айёр хӯрдан

فریب هر بت عیار خوردن

Паридан то кӣ аз шохӣ ба шохӣ

پریدن تا کی از شاخی به شاخی

Даридан то кӣ аз кохӣ ба кохӣ

دریدن تا کی از کاخی به کاخی

Гуҳии кофар шудани зуннор бастан

گهی کافر شدن زنار بستن

Гуҳии муъмин шудани соғар шикастан

گهی مؤمن شدن ساغر شکستن

Гуҳӣ дар домани саҳро давидан

گهی در دامن صحرا دویدن

Гуҳӣ дар гӯшаи хилват хазидан

گهی در گوشهٔ خلوت خزیدن

Ба баҳри ишқи киштии ғарқ кардан

به بحر عشق کشتی غرق کردن

Пас онгаҳ пой аз срФрқ кардан

پس آنگه پای از سرفرق کردن

Набошад ҷузи нишони он ҳўснок

نباشد جز نشان آن هوسناک

Ки набӯд ҷонаш аз лавси ҳавои пок

که نبود جانش از لوث هوا پاک

зи ҷомӣ боядат сармасти гаштан

ز جامی بایدت سرمست گشتن

Ба домӣ шоядат пои басти гаштан

به دامی شایدت پا بست گشتن

Ки бошад мастии он ҷовдонӣ

که باشد مستی آن جاودانی

Ки гардад бандӣ ӯ ломаконӣ

که گردد بندی او لامکانی

Ба перӣ дар ҷавонии ҷону дили даҳ

به پیری در جوانی جان و دل ده

Ки ҷисм ӯ зи ҷони аҳли дил ба

که جسم او ز جان اهل دل به

Абулқосим ки пеши аҳли ирфон

ابوالقاسم که پیش اهل عرفان

Диласту дилрабо ҷонасту ҷонон

دل است و دلربا جان است و جانان

Миёни анҷуману зи анҷумани давр

میان انجمن و ز انجمن دور

Канори хештани вази хештани давр

کنار خویشتن وز خویشتن دور

Макон дар вай чу вай дар ломакони гум

مکان در وی چو وی در لامکان گم

Нишон дар вай чу вай дар бе нишони гум

نشان در وی چو وی در بی نشان گم

Гар أъмӣ дидӣ аъёни рокмокон

گر أعمی دیدی اعیان راکماکان

Аёни гаштӣ дар аъини зоти аъён

عیان گشتی در اعین ذات اعیان

Буд васф онкӣ ояд дар баён ҳо

بود وصف آنکه آید در بیان‌ها

Нагунҷад ҳад беҳад дар забон ҳо

نگنجد حد بی حد در زبان‌ها

Маро дар беҳаддӣ аўсхн нест

مرا در بی حدی اوسخن نیست

Сухан дар васф бе ҳади ҳад ман нест

سخن در وصف بی حد حد من نیست

Ллаҳи алҳмди қодири мутаъол

للّه الحمد قادر متعال

Бар хилоиқи рауф дар ҳамаи ҳол

بر خلایق رئوف در همه حال

Онкии зотш на дархур сифат аст

آنکه ذاتش نه درخور صفت است

Фаҳми васфаши камол маърифат аст

فهم وصفش کمال معرفت است

Ки кунад фаҳми зот бе сифаташ

که کند فهم ذات بی صفتش

ё баради пай ба канаи маърифаташ

یا برد پی به کنه معرفتش

Дар бар зот ӯ буд як ранг

در بر ذات او بود یک رنگ

Хору гули лаълу хори шаҳду шрнг

خار و گل لعل و خار شهد و شرنگ

Ин ҳама чун сифот он зотанд

این همه چون صفات آن ذاتند

Бар он зоти сар ба сари мотнд

بر آن ذات سر به سر ماتند

Сифати тани баланду паст буд

صفت تن بلند و پست بود

Ҳақ мубарро з ҳарчӣ ҳаст буд

حق مبرا ز هرچه هست بود

Сифату зоти ҷилваҳои вай анд

صفت و ذات جلوه‌های وی‌اند

Маҳву исботи ҷилваҳои вай анд

محو و اثبات جلوه‌های وی‌اند

Ҳарчӣ васфаш кунам зи зоту сифот

هرچه وصفش کنم ز ذات و صفات

Ваҳм ман бошад он на исм ва на зот

وهم من باشد آن نه اسم و نه ذات

Аз сифати зотро раҳоӣ на

از صفت ذات را رهایی نه

Вази худои халқро ҷудоӣ на

وز خدا خلق را جدایی نه

Зоту зарроти айни якдигар

ذات و ذرات عین یکدیگر

Аз маъонӣ ҷудо шавад чўсўр

از معانی جدا شود چوصور

То туро чашм бар сувар бошад

تا تو را چشم بر صور باشد

Зот , дигари сифат , дигар бошад

ذات، دیگر صفت، دگر باشد

Пардае гар фитад з рӯй сифот

پرده‌ای گر فتد ز روی صفات

Нанигарӣ аз сифоти ғайри аззот

ننگری از صفات غیر ازذات

Сифату зоти айни икдгрнд

صفت و ذات عین یکدگرند

Бар хосони ҳақ ки дида варанд

برِ خاصان حق که دیده ورند

Ки тавонад зи мо ва ман гузарад

که تواند ز ما و من گذرد

То ба даргоҳ зўолмнн гузарад

تا به درگاه ذوالمنن گذرد

Ҳастӣу нестӣ ки айн ҳам анд

هستی و نیستی که عین هم‌اند

Зоту васфи худоӣ зўолнъм анд

ذات و وصف خدای ذوالنعم‌اند

Ҳарчӣ бояд ба ҳар ки дод диҳад

هرچه باید به هر که داد دهد

Вончаҳ шояд дарави ниҳод наад

وآنچه شاید درو نهاد نهد

ӯ наад хон ва ӯ чашонд нон

او نهد خوان و او چشاند نان

ӯ диҳад ақл ва ӯ сетанд ҷон

او دهد عقل و او ستاند جان

Хон азуи нони азуи даҳони ҳам азу

خوان ازو نان ازو دهان هم ازو

Ҷисми азуи ҷони азуи ҷаҳони ҳам азу

جسم ازو جان ازو جهان هم ازو

Ба худо то зхўд ҷудо нашӯй

به خدا تا زخود جدا نشوی

Бо худои ҳаргиз ошно нашӯй

با خدا هرگز آشنا نشوی

Ба худоу зи худӣ ҷудоӣ кун

به خودآ و ز خودی جدایی کن

Бо худо онгаҳ ошноӣ кун

با خدا آنگه آشنایی کن

Аздр ӯ мтоз бар дар ғайр

ازدرِ او متاز بر درِ غیر

Ҷузи рух ӯ мубин ба масҷиду дайр

جز رخ او مبین به مسجد و دیر

Дар дилати мубталоӣ чанбар ӯст

در دلت مبتلای چنبر اوست

Бар дар ҳар ки рӯ наҳй дар ӯст

بر در هر که رو نهی در اوست

эй мубарро з чанде ва чунӣ

ای مبرا ز چندی و چونی

На камии бошиддат на афзӯнӣ

نه کمی باشدت نه افزونی

Кам ва беш аз ту ранг ҳастӣ ҷуст

کم و بیش از تو رنگ هستی جست

Сарбаландӣу зердастии ҷуст

سربلندی و زیردستی جست

Назарӣ сӯем аз аноят кун

نظری سویم از عنایت کن

Вази анояти маро ҳидоят кун

وز عنایت مرا هدایت کن

Ба забони васфи зот ту натавон

به زبان وصف ذات تو نتوان

Балки васфи сифот ту натавон

بلکه وصف صفات تو نتوان

Ту фузӯнии зи донишу идрок

تو فزونی ز دانش و ادراک

Фаҳми зотати куҷоу муштии хок

فهم ذاتت کجا و مشتی خاک

Хок дар ҷони пок раҳ накунад

خاک در جان پاک ره نکند

Смки андари смок раҳ накунад

سمک اندر سماک ره نکند

Аҳмади мурсали офтоби азал

احمد مرسل آفتاب ازل

Мау хуршеди бурҷи илму амал

مه و خورشید برج علم و عمل

Дар яктои баҳр бе рангӣ

دُرّ یکتای بحر بی رنگی

Гавҳари орои рӯмӣу зангӣ

گوهر آرای رومی و زنگی

Ғараз аз хилқати макон ва макин

غرض از خلقت مکان و مکین

Он амини замони амони замин

آن امین زمان امان زمین

Аввали асФё ба нири зот

اول اصفیا به نیّر ذات

Охири анбиё ба нури сифот

آخر انبیا به نور صفات

Банда ӯ чаҳ моҳ ва чаҳ брҷис

بندهٔ او چه ماه و چه برجیس

Вола ӯ чаҳ Нӯҳ ва чаҳ Идрӣс

والهٔ او چه نوح و چه ادریس

Зу баландии баланду пастии паст

زو بلندی بلند و پستی پست

Нестӣ нест балки ҳастӣ ҳаст

نیستی نیست بلکه هستی هست

Авлиёи зи анбиё мадад ёбанд

اولیا ز انبیا مدد یابند

Ки раҳои зи нек ва бад ёбанд

که رهایی ز نیک و بد یابند

зи авлиёи онкии роҳ дон бошад

ز اولیا آنکه راه دان باشد

Муқтадоӣ ҷаҳонён бошад

مقتدای جهانیان باشد

Алии олии он сутӯдаи ҳақ

علی عالی آن ستودهٔ حق

Ки ба бениш ба халқи бардаи сабақ

که به بینش به خلق برده سبق

Мурда ӯ на Хизри оби ҳаёт

مردهٔ او نه خضر آب حیات

Ташна ӯ на Нӯҳи лаҷаи зот

تشنهٔ او نه نوح لجّهٔ ذات

Кафи Мӯсои кафии зи дарёяш

کف موسی کفی ز دریایش

Дами исои дамии зи дамҳояш

دم عیسی دمی ز دمهایش

Як дам ҷон физой ӯ одам

یک دم جان فزای او آدم

Як дами длгшоӣ ӯ олам

یک دم دلگشای او عالم

эй мубарро зи поку нопокӣ

ای مبرا ز پاک و ناپاکی

Ваии мърои зи бок ва бе бокӣ

وی معرا ز باک و بی باکی

Поку нопокӣ аз тўгшти падед

پاک و ناپاکی از توگشت پدید

Бок ва бе бокӣ аз ту гашти падед

باک و بی باکی از تو گشت پدید

Парда бурдор ва худнамое кун

پرده بردار و خودنمایی کن

Фоштар даъвӣ худоӣ кун

فاش‌تر دعوی خدایی کن

Ҳар набиро тариқати дигар

هر نبی را طریقت دیگر

Гарчи набӯд ҳақиқати дигар

گرچه نبود حقیقت دیگر

Авлиё низ бар ҳамин минвол

اولیا نیز بر همین منوال

Муттаҳиди аслу мухталифи аҳвол

متحد اصل و مختلف احوال

Ҳама аз нур ҳақ сиришта ба гул

همه از نور حق سرشته به گل

Рашки мҳрўи маи фиришта ба дил

رشک مهرو مه فرشته به دل

Хоссаи хуршеди осмони сафо

خاصه خورشید آسمان صفا

Моҳи тобандаи сипеҳри вафо

ماه تابندهٔ سپهر وفا

Қутби ақтоби даҳри Абулқосим

قطب اقطاب دهر ابوالقاسم

Он зи худ фонӣ ва ба ҳақи қоим

آن ز خود فانی و به حق قائم

ӯ з ҳастӣ на ҳастӣ аз ваии зод

او ز هستی نه هستی از وی زاد

ӯ зи мастӣ на мастӣ аз ваии шод

او ز مستی نه مستی از وی شاد

Мутриби нағмаҳои бе чаҳ ва чун

مطرب نغمه‌های بی چه و چون

Ки з ҳар нағмае ба шӯри фузун

که ز هر نغمه‌ای به شور فزون

Соқии бодаҳои бе каму Киев

ساقی باده‌های بی کم و کیف

Ки ба ҳар бодаи нисбат ӯ ҳайф

که به هر باده نسبت او حیف

Фориғаст аз тамизи соиду дӯш

فارغ است از تمیز ساعد و دوش

Дӯш ӯ имшабасту имшаби дӯш

دوش او امشب است و امشب دوش

На ба худ бингарад на ҷониби кас

نه به خود بنگرد نه جانب کس

Ки ба чашмаш якеаст пелу магас

که به چشمش یکی است پیل و مگس

эй хуши он дил ки бехаёл буд

ای خوش آن دل که بی خیال بود

Фориғ аз завқу ваҷду ҳол буд

فارغ از ذوق و وجد و حال بود

Кин ҳама аз хаёл май хезад

کاین همه از خیال می‌خیزد

Гарчи тарҳи висол май резад

گرچه طرح وصال می‌ریزد

Ҳарчӣ ҷузи дӯстгар ҳама завқ аст

هرچه جز دوست گر همه ذوق است

Ҷон побастро ба сар тавқ аст

جان پابست را به سر طوق است

Май ишқ ар хурӣу масти шӯй

می عشق ار خوری و مست شوی

Воқиф аз сар ҳарчӣ ҳаст шӯй

واقف از سرّ هرچه هست شوی

Ҳастӣ ҳар баланду паст аз ӯст

هستی هر بلند و پست از اوست

Ҳарчӣ бӯдааст ҳарчӣ ҳаст азуаст

هرچه بوده است هرچه هست ازوست

Хокро хок хону маро моҳ

خاک را خاک خوان و مه را ماه

Кӯҳро кӯҳи дон ва киро коҳ

کوه را کوه دان و که را کاه

Магари андари ҷаҳони ҷӯии руста

مگر اندر جهان جوی رسته

Ки на аз хоки хусравии руста

که نه از خاک خسروی رسته

Дидае ҷӯ ки ҳарчиро нигарад

دیده‌ای جو که هرچه را نگرد

Париш аз партав худо нигарад

پرش از پرتو خدا نگرد

Ончии ман байнам ар касе бинад

آنچه من بینم ار کسی بیند

Ки ба икроҳ дар хасӣ бинад

که به اکراه در خسی بیند

Қатраро баҳр бекарон бинад

قطره را بحر بی کران بیند

Дар макони фар ломакон бинад

در مکان فرِّ لامکان بیند

Он дилиро ки шавқ озодӣ аст

آن دلی را که شوق آزادی است

Бандагии хусравӣ ?илам шодӣаст

بندگی خسروی الم شادیست

Талаб эй дил ки ёри толиби тест

طلب ای دل که یار طالب تست

Тараб эй ҷон ки дӯсти роғиби тест

طرب ای جان که دوست راغب تست

Рағбат ӯ туро талаб бахшад

رغبت او ترا طلب بخشد

Талаб ӯ туро тараб бахшад

طلب او ترا طرب بخشد

Мағз нағзӣ биҷӯ ки пӯст басӣ аст

مغز نغزی بجو که پوست بسی است

Булҳавас дар ҳавои дӯст басӣ аст

بوالهوس در هوای دوست بسی است

Гул агар боядат ба хор бисоз

گل اگر بایدت به خار بساز

Ганҷ агар боядат ба мор бисоз

گنج اگر بایدت به مار بساز

Қанд агар боядат зи заҳри марам

قند اگر بایدت ز زهر مرم

Лутф агар боядат зи қаҳри марам

لطف اگر بایدت ز قهر مرم

Магрез аз ситез бе хирадон

مگریز از ستیز بی خردان

Каз дадони ҷавр май кашанди дадон

کز ددان جور می‌کشند ددان

Рахт дар кӯии аҳли фани мФкн

رخت در کوی اهل فن مفکن

Аҳди донои худ шикан машкан

عهد دانای خود شکن مشکن

Заҳр май нӯш ва худфуруш мабош

زهر می‌نوش و خودفروش مباش

Сахт мекӯшу каҷ нюаш мабош

سخت می‌کوش و کج نیوش مباش

Дар хурӯши ойу ҷома дар хӯни зан

در خروش آی و جامه در خون زن

Оташи андари пилос гардуни зан

آتش اندر پلاس گردون زن

То магари зини умеду бими раҳе

تا مگر زین امید و بیم رهی

Аз каманди тани сқими ҷҳӣ

از کمند تن سقیم جهی

Нагушойӣ ба қишру пӯсти басар

نگشایی به قشر و پوست بصر

Нанамое ба ғайридӯсти назар

ننمایی به غیردوست نظر

Зикр кун то ки айни зикри шӯй

ذکر کن تا که عین ذکر شوی

Фикр кун то ки маҳви фикри шӯй

فکر کن تا که محو فکر شوی

Бехабарро чаҳ ҳосил аз сафар аст

بی خبر را چه حاصل از سفر است

Сафарашро чаҳ фарқ бо ҳзр аст

سفرش را چه فرق با حضر است

Он сафарро сафари тавон гуфтан

آن سفر را سفر توان گفتن

Ки мусофир равад ба ҷон аз тан

که مسافر رود به جان از تن

Бигузар аз зикр ва дар тазаккур кӯш

بگذر از ذکر و در تذکر کوش

Фикрро бош ва дар тадаббур кӯш

فکر را باش و در تدبر کوش

Бетазаккур чаҳ суд дорад фикр

بی تذکر چه سود دارد فکر

Бетафаккур чаҳ файз бахшад зи кар

بی تفکر چه فیض بخشد ذ کر

Мутазаккир агар буд дили ту

متذکر اگر بود دل تو

Ҳал шавад аз дили ту мушкили ту

حل شود از دل تو مشکل تو

Дили мадаи ҷуз ба ёди қомати дӯст

دل مده جز به یاد قامتِ دوست

Ки тазаккури нишон ҷазба ӯст

که تذکر نشانِ جذبهٔ اوست

Фикр кун дар саноеъи сонеъ

فکر کن در صنایع صانع

Ба мақолот лаб машав қонеъ

به مقالات لب مشو قانع

Дар мазоҳири ман ва туе гунҷад

در مظاهر من و تویی گنجد

Дар ҳақиқати куҷо дуе гунҷад

در حقیقت کجا دویی گنجد

Ин тафовут ки дар сувар нигарӣ

این تفاوت که در صور نگری

Зон буд каш ба чашми срнгрӣ

زان بود کش به چشم سرنگری

Чашм эй аз ҷафои ҷигари хаста

چشم ای از جفا جگر خسته

Ишқ эй бар вафои камари баста

عشق ای بر وفا کمر بسته

Ҷуз ба рухсор длгшо магушо

جز به رخسار دلگشا مگشا

Ҷуз ба дидори ҷони Фзои мФзо

جز به دیدار جان فزا مفزا

Ба худовар худӣ бакоҳ бакоҳ

به خود آور خودی بکاه بکاه

Аз худо бехудӣ бихоҳ бихоҳ

از خدا بی خودی بخواه بخواه

Он калла боядаш ки бекалла аст

آن کله بایدش که بی کله است

Тахти онро сазад ки хок раҳ аст

تخت آن را سزد که خاک ره است

То буд каъба ё ки дайр буд

تا بود کعبه یا که دیر بود

Ҳарчӣ дар ваҳми тести ғайр буд

هرچه در وهم تست غیر بود

Каъбау дайрат ар яке гашта

کعبه و دیرت ار یکی گشته

Шаки ту айн бешаккӣ гашта

شک تو عین بی شکی گشته

Ваҳдат аз касратати барангезад

وحدت از کثرتت برانگیزد

Касрату ваҳдат аз миёни хезад

کثرت و وحدت از میان خیزد

Ҳақ бимонад ки лошарик ?ла аст

حق بماند که لاشریک له است

Бар мамолики млик ва Подшаҳ аст

بر ممالک ملیک و پادشه است

Аз шиносои касон ба ҳарос

از شناسایی کسان به هراس

Хешро ҷӯйу хешро бишнос

خویش را جوی و خویش را بشناس

Шоҳид ар боядат зи худ май ҷӯй

شاهد ار بایدت ز خود می‌جوی

Машҳад ар боядат ба худ май пўӣ

مشهد ار بایدت به خود می‌پوی

Гар сафари баҳр ҷустан ёр аст

گر سفر بهر جستن یار است

Ёр бо тести ин чаҳ пиндор аст

یار با تست این چه پندار است

Аз худии ту гртро гиранд

از خودیّ تو گرترا گیرند

Пеши пои ту нек ва бад меринд

پیش پای تو نیک و بد میرند

Ёрӣ аз ёри ҷӯ на аз ёрон

یاری از یار جو نه از یاران

Ҳиммат аз абри байн на аз борон

همت از ابر بین نه از باران

Ҷумлаи олами хаёл инсон аст

جمله عالم خیال انسان است

Кист инсон касе ки зин сонаст

کیست انسان کسی که زین سانست

Одамаст офарӣдаи яздон

آدم است آفریدهٔ یزدان

Оламаст офарӣдаи инсон

عالم است آفریدهٔ انسان

Шер дидани куҷоу шер шудан

شیر دیدن کجا و شیر شدن

Дому дад хӯрдану далер шудан

دام و دد خوردن و دلیر شدن

Зоти урёни зи кисват ?илам аст

ذات عریان ز کسوت الم است

Сифатаст онкии мустаъид ғам аст

صفت است آنکه مستعد غم است

Ҳастро нестӣ ва пастӣ нест

هست را نیستی و پستی نیست

Нест ҳам мустаъид ҳастӣ нест

نیست هم مستعد هستی نیست

Сӯрат ҳаст нестӣ талаб аст

صورت هست نیستی طلب است

Маънӣ нест ҳастиаш лақаб аст

معنی نیست هستی‌اش لقب است

Набӯд зотро заволи вФно

نبود ذات را زوال وفنا

Насазад васфро саботу бақо

نسزد وصف را ثبات و بقا

Мо ба алоштроки мавҷӯдот

ما به الاشتراک موجودات

Ҳастӣ эй ваон барии зи ваҳму сифот

هستی‌‌ای وان بری ز وهم و صفات

Мо ба аломтёзшон сифат аст

ما به الامتیازشان صفت است

Ки назаргоҳи аҳл маърифат аст

که نظرگاه اهل معرفت است

Исму васф аз миён чу бархезанд

اسم و وصف از میان چو برخیزند

Ҳама бо якдигар даромезанд

همه با یکدیگر درآمیزند

Он ҳувият ки мбдء ашёст

آن هویت که مبدء اشیاست

Бе каму кости бинӣ аз чапу рост

بی کم و کاست بینی از چپ و راست

Ҳарчӣ ояд ба гуфтугӯ ҳеҷ аст

هرچه آید به گفتگو هیچ است

Ҳеҷ дар ҳеҷу печ дар печ аст

هیچ در هیچ و پیچ در پیچ است

Самти пиндоштии з нодонӣ аст

صمت پنداشتی ز نادانی است

Нақли беҳуда гўҳроФшонӣ аст

نقل بیهوده گوهرافشانی است

Чаҳ сухан гуяд аз фироқи вўсол

چه سخن گوید از فراق ووصال

Онкӣ шуд маҳв рӯй шоҳиди ҳол

آنکه شد محو روی شاهد حال

Ҳечкас дидае ки дар бар ёр

هیچکس دیده‌ای که در برِ یار

Аз ғами ҳиҷр ёр гиряд зор

از غم هجر یار گرید زار

Дидае дар ҳузури дӯст касе

دیده‌‌ای در حضور دوست کسی

Ишқи варзад ба ном ӯ нафасӣ

عشق ورزد به نام او نفسی

Зикр ӯ бедаҳон чу битавонам

ذکر او بی دهان چو بتوانم

Ном ӯ бар забон чаро ронам

نام او بر زبان چرا رانم

Он риёзат ки ақлу ҷони коҳад

آن ریاضت که عقل و جان کاهد

Зон он кас ки маърифат хоҳад

زانِ آن کس که معرفت خواهد

Чаҳ риёзат ба аз ризо бӯдан

چه ریاضت به از رضا بودن

Ба қазои худои осўдн

به قضای خدای آسودن

зи онкии осўднии зи полоиш

ز آنکه آسودنی ز پالایش

Ба з фарсудании зи олоиш

به ز فرسودنی ز آلایش

Бандагӣ кун ?герати худо бояд

بندگی کن گرت خدا باید

Ба худояти дили ошно бояд

به خدایت دل آشنا باید

Шеваи аҳли мкрмт адаб аст

شیوهٔ اهل مکرمت ادب است

Пешаи соҳибони дил талаб аст

پیشهٔ صاحبان دل طلب است

Ба қаноати гароӣу мискинӣ

به قناعت گرای و مسکینی

Ба муҳаббати гароӣ ва бе кинӣ

به محبت گرای و بی کینی

Дар талаб бош ва дар муҳаббат кӯш

در طلب باش و در محبت کوش

Май ваҳдати зи ҷоми касрати нӯш

می وحدت ز جام کثرت نوش

Нозу тамкини бҳл ки одат ӯст

ناز و تمکین بهل که عادت اوست

Аҷз кун аҷз кин ибодат ӯст

عجز کن عجز کاین عبادت اوست

Ба номи худованди болоу паст

به نام خداوند بالا و پست

Ки махмур ӯйанд ҳушёру маст

که مخمور اویند هشیار و مست

На дар ҳӯшёрии бҳўш аз вай анд

نه در هوشیاری بهوش از وی‌اند

На дар бодаи хорӣ ба ҷӯш аз вай анд

نه در باده خواری به جوش از وی‌اند

Ҷуз ӯ кист то худнамое кунад

جز او کیست تا خودنمایی کند

Ба коми дили худ худоӣ кунад

به کام دل خود خدایی کند

Ба сӯрати худованд ва мо бандагон

به صورت خداوند و ما بندگان

Валикин ба маънии ҳамин ва ҳамон

ولیکن به معنی همین و همان

зи асмои гузар дар сафоташи нигар

ز اسما گذر در صفاتش نگر

Сафоташи ҳамаи айни зотши нигар

صفاتش همه عین ذاتش نگر

Муваҳҳид аз он карда нафии сифот

موحد از آن کرده نفی صفات

Ки бошад сифоти худои айни зот

که باشد صفات خدا عین ذات

Ба ҷузи ишқ ӯ ҳарчӣ дар дил буд

به جز عشق او هرچه در دل بود

Чу ҳоил буд ба ки зоил буд

چو حایل بود به که زایل بود

Раҳеро ки зоҳид ба солӣ равад

رهی را که زاهد به سالی رود

Ба як гоми шӯрида ҳоле равад

به یک گام شوریده حالی رود

Вале тарки сар шарт шӯридагӣаст

ولی ترک سر شرط شوریدگیست

Ба ин метавон ёфт шӯрида кист

به این می‌توان یافت شوریده کیست

Хушо вақти онон ки маст вай анд

خوشا وقت آنان که مست وی‌اند

Баланд ҷаҳонанду паст вай анд

بلند جهانند و پست وی‌اند

Ҳамон ба ки бо нестии истӣ

همان به که با نیستی ایستی

Ки зебо буд ҳастӣу нестӣ

که زیبا بود هستی و نیستی

Ҳамаи айни худёб чаҳ худ чаҳ ғайр

همه عین خودیاب چه خود چه غیر

Ҳамаи маҳви худбин чаҳ масҷид чаҳ дайр

همه محو خودبین چه مسجد چه دیر

Магӯ ҳаст ҷузи вай ки бекул буд

مگو هست جز وی که بی کل بود

Ки ҳар хории обистани гул буд

که هر خاری آبستن گل بود

Ба ҳар мӯри Марӣу пелии нигар

به هر مور ماری و پیلی نگر

Ба ҳар пашшае Ҷабраилии нигар

به هر پشه‌ای جبرئیلی نگر

Агар пеш агар пас назаргоҳ ӯст

اگر پیش اگر پس نظرگاه اوست

Агар беш агар кам гузаргоҳ ӯст

اگر بیش اگر کم گذرگاه اوست

Агар ҳамчуи шукр вагар чун не анд

اگر همچو شکر و گر چون نی‌اند

Ҳамаи мазҳари зоти пок вай анд

همه مظهر ذات پاک وی‌اند

Вале аз сифати даргузари зоти ҷӯ

ولی از صفت درگذر ذات جو

Ба зоти он сифатро ки шуд моти ҷӯ

به ذات آن صفت را که شد مات جو

Барроқаст тани баҳри ҷони расӯл

براق است تن بهرِ جان رسول

Ки бе ӯ муяссар нагардад вусӯл

که بی او میسر نگردد وصول

Хамӯшӣ буд нардбони фалак

خموشی بود نردبان فلک

Азин нардбони рӯ ба малику малик

ازین نردبان رو به ملک و ملک