Исмаши мирзои Муртазоу халафи алсдқи мирзои Абдуллоҳ тршизӣаст . Дар авоили умри касб мутадовила намӯд ва аз Ҳироту хуросон ба атаботи олиёт фоиз шуд . Ба табаристону Озарбойҷону Ироқи аҷаму Форсу Кирмон саёҳат кард . Дар ин зимн бо ҷамъӣ аз урафоу уламоу шуъароу зурафо суҳбат дошт . Солӣ чанд бо фақир ба сари барад ва дар сафару ҳзри ниҳояти вдод дар миён буд . Дигарбора ба Исфаҳону язду Кирмон мусофират намӯд ва дар Ноин ба хизмати ҳазрати аўҳди алмуваҳидини ҳоҷии Муҳамади ҳусайн Ноинӣ расед . Ва ғолибан иродат ӯро гузид . Акнӯн мусофирати Ҳиндӯстон дар назар дораду равонаи он мамлакатаст . Алҳақ ҳазраташ чун тахаллусаши маҳҷӯбу хилқаташ чун фитраташи маҳбӯб . Рафиқӣаст шафиқ ва ҳамдамӣаст муҳаррам . Дар фани шоирӣ , табъӣ олӣ дорад . Дар ақсоми шеъри соҳиб қудратаст . Қасоид нағз гуфта лекин ба сабаби парешонеи ҳоли ҷамъи нанамуда ва дар назар надораду мултафит ба шеър ва шоирӣ нест . Фақири ин чанд байтро бар сиблати ёдгор аз ӯ сабт намӯд :
اسمش میرزا مرتضی و خلف الصدق میرزا عبداللّه ترشیزی است. در اوائل عمر کسب متداوله نمود و از هرات و خراسان به عتبات عالیات فایض شد. به طبرستان و آذربایجان و عراق عجم و فارس و کرمان سیاحت کرد. در این ضمن با جمعی از عرفا و علما و شعرا و ظرفا صحبت داشت. سالی چند با فقیر به سر برد و در سفر و حضر نهایت وداد در میان بود. دیگرباره به اصفهان و یزد و کرمان مسافرت نمود و در نائین به خدمت حضرت اوحد الموحدین حاجی محمد حسین نائینی رسید. و غالباً ارادت او را گزید. اکنون مسافرت هندوستان در نظر دارد و روانهٔ آن مملکت است. الحق حضرتش چون تخلصش محجوب و خلقتش چون فطرتش محبوب. رفیقی است شفیق و همدمی است محرم. در فن شاعری، طبعی عالی دارد. در اقسام شعر صاحب قدرت است. قصاید نغز گفته لیکن به سبب پریشانی حال جمع ننموده و در نظر ندارد و ملتفت به شعر و شاعری نیست. فقیر این چند بیت را بر سبیل یادگار از او ثبت نمود:
ғазалиёт
غزلیّات
Фароғат кӣ буд касро дар он водӣу манзил ҳо
فراغت کی بود کس را در آن وادی و منزلها
Ки рӯй аз гирди раҳи ношстаҳи боидбсти маҳмил ҳо
که روی از گرد ره ناشسته بایدبست محملها
Фиреби зулфу сҳрчшми впндносҳи ҷоҳил
فریب زلف و سحرچشم وپندناصح جاهل
МрооФтодаҳ дар ишқаши басии зини гӯнаи мушкил ҳо
مراافتاده در عشقش بسی زین گونه مشکلها
Ҳар тараф менагарм сӯхтае зи оташи ишқ
هر طرف مینگرم سوختهای ز آتش عشق
Сари фурӯи барда ба ҷайб аз ситами хомӣ чанд
سر فرو برده به جیب از ستم خامی چند
Носеҳ афсона махон нанг чаҳу номи кадом
ناصح افسانه مخوان ننگ چه و نام کدام
Рӯй аҷзи ману хоки раҳи бадномӣ чанд
روی عجز من و خاک ره بدنامی چند
Дар пай ком диланд аҳли ҷаҳони ҷумла ва ман
در پی کام دلند اهل جهان جمله و من
Коми дил ҷустаам аз суҳбати нокомӣ чанд
کام دل جستهام از صحبت ناکامی چند
Ба чашми хўнФшони нақши ҷамоли ёр май бандам
به چشم خونفشان نقش جمال یار میبندم
Чўнқошӣ ки хоҳад нақши броби равони бандад
چونقاشی که خواهد نقش برآب روان بندد
рубоиёт
رباعیّات
Маҳҷӯби занӣу мард мебояд шуд
محجوب زنی و مرد میباید شد
Бедардӣу айни дард мебояд шуд
بی دردی و عین درد میباید شد
Бо меҳнати рӯзгор май бояд сохт
با محنت روزگار میباید ساخت
Вази суҳбати халқи фард мебояд шуд
وز صحبت خلق فرد میباید شد
Бечорагии ихтиёр мебояд кард
بیچارگی اختیار میباید کرد
Вази мо ва манӣ фирор мебояд кард
وز ما و منی فرار میباید کرد
Орифи гаштам фано шудам ворстм
عارف گشتم فنا شدم وارستم
Ин ҳо ҳарфаст кор мебояд кард
اینها حرفست کار میباید کرد
Маҳҷӯби танами з борағм шуд чу ҳилол
محجوب تنم ز بارغم شد چو هلال
Як рӯз дилам нагашт фориғи зи малол
یک روز دلم نگشت فارغ ز ملال
Рӯзӣу шабӣ буд марои умру дареғ
روزی و شبی بود مرا عمر و دریغ
Бигузашт шабам ба хобу рӯзам ба хаёл
بگذشت شبم به خواب و روزم به خیال