Ба замини баради фурӯи хиҷлати мҳтоҷонм

به زمین برد فرو خجلت محتاجانم

Безарӣ кард ба ман ончӣ ба қорун , зар кард

بی زری کرد به من آنچه به قارون، زر کرد

Сад ганҷи фузун буд маро дар дилу ёрон

صد گنج فزون بود مرا در دل و یاران

Нодида гузаштанд ки ин хона харобаст

نادیده گذشتند که این خانه خرابست

Ҳўободўҳўси борон , тамаъи хоку хатари хзро

هوابادوهوس باران، طمع خاک و خطر خضرا

Дар ин гулшани зиҳии нодон ки банди дили гшоидпо

در این گلشن زهی نادان که بند دل گشایدپا

Пай ҷое ки бисипорӣ чаҳ дории бок аз мурдан

پی جایی که بسپاری چه داری باک از مردن

Паии молӣ ки бигзорӣ чаҳ ореи дасти бриғмо

پی مالی که بگذاری چه آری دست بریغما

Туро бар гирди ин хонаи мисол аз шамъу парвона

ترا بر گرد این خانه مثال از شمع و پروانه

Туро бар ҳирси ин донаи қиёс аз обу истисқо

ترا بر حرص این دانه قیاس از آب و استسقا

Чу раҳ брсил бикшодӣ чаҳ вайронӣ чаҳ ободӣ

چو ره برسیل بگشادی چه ویرانی چه آبادی

Чу дил бар марг биниҳодӣ чаҳ бар хоро чаҳ бар дебо

چو دل بر مرگ بنهادی چه بر خارا چه بر دیبا

Сросроҳрмни водии ниҳон аз раҳравони ҳодӣ

سراسراهرمن وادی نهان از رهروان هادی

Дарин торики шаби мушкил ки бинад роҳи нобӣно

درین تاریک شب مشکل که بیند راه نابینا

Дилиро каз ҳавас чанде ба ҳар ҷониб парокандӣ

دلی را کز هوس چندی به هر جانب پراکندی

Раво бошад агар бандӣ ба он дилдори ҷони бхшо

روا باشد اگر بندی به آن دلدار جان بخشا

Ки бандади нақши тани азгли пас азтни брнгорди дил

که بندد نقش تن ازگل پس ازتن برنگارد دل

зи дил ҷон оварад ҳосил , зҷон , ҷонони кндпидо

ز دل جان آورد حاصل، زجان، جانان کندپیدا

Зҷўд ӯ вуҷӯди ту , ба буд ӯ намӯд ту

زجود او وجود تو،به بود او نمود تو

Ҳам ӯ раби вдўди ту , ҳакиму қодиру бино

هم او رب ودود تو، حکیم و قادر و بینا

Ҷуз ӯ фонӣ возФонӣ наяндешад магари нодон

جز او فانی وازفانی نیندیشد مگر نادان

Ҳам аўбоқӣ ва аз боқӣ наёсоед магари доно

هم اوباقی و از باقی نیاساید مگر دانا

Ба дили султони ҷонати баси мадаи дил бар рух ҳар кас

به دل سلطان جانت بس مده دل بر رخ هر کس

Магар бар оризи лобнгрӣ аз дидаи ало

مگر بر عارض لابنگری از دیدهٔ الا

зи касрат тӯша бурдорӣ раҳ тавҳид бисипорӣ

ز کثرت توشه برداری ره توحید بسپاری

зи кишварҳо гузари оре вале ҳадҳо наҳй барҷо

ز کشورها گذر آری ولی حدها نهی برجا

Маъонӣ аз сувари хуоне на маъниро сўрдонӣ

معانی از صور خوانی نه معنی را صوردانی

Ба боқии бинӣ аз фонӣ ба ъқбои бинӣ аз дунё

به باقی بینی از فانی به عقبا بینی از دنیا

Вгрбӣ дӯст нанишинӣ чаҳ дрпидочаҳи дрпнҳон

وگربی دوست ننشینی چه درپیداچه درپنهان

Хилоф дӯст нагузинӣ чаҳ дар саро , чаҳ дар зро

خلاف دوست نگزینی چه در سرّا، چه در ضرّا

Ба сӯяши грнзрдорӣ чаҳ дрдир ва чаҳ дар масҷид

به سویش گرنظرداری چه دردیر و چه در مسجد

Ба кӯяшгар гзрорӣ чаҳ бо шайх ва чаҳ бо бурно

به کویش گر گذرآری چه با شیخ و چه با برنا

Чўозқиди ҳўорстӣ чаҳ султонӣ чаҳ дарвешӣ

چوازقید هوارستی چه سلطانی چه درویشی

Чу дил бо дӯсти пайвастӣ чаҳ ҷоблсо чаҳ ҷоблқо

چو دل با دوست پیوستی چه جابلسا چه جابلقا

Чўколооимни аздздон чаҳ дрмхзн чаҳ дрҳомўн

چوکالاایمن ازدزدان چه درمخزن چه درهامون

Чу киштии эмин аз тӯфон чаҳ бар соҳил чаҳ брдрё

چو کشتی‌ایمن از طوفان چه بر ساحل چه بردریا

Тлъи алсбҳи Фозти алأнўор

طَلَعَ الصُّبْحُ فاضَتِ الأَنْوارُ

Яке аз хуфтагон нашуд бедор

یکی از خفتگان نشد بیدار

Панд гиред чанд азин ғифлат

پند گیرید چند ازین غفلت

Шарм доред то кӣ ин пиндор

شرم دارید تا کی این پندار

эй баси озодагони срўхром

ای بس آزادگان سروخرام

Пои хиҷлат ба гули дарин гулзор

پای خجلت به گل درین گلزار

эй басои зиракони пурмоя

ای بسا زیرکان پرمایه

Дасти ҳасрат ба сари дарин бозор

دست حسرت به سر درین بازار

Шуд камоли ояти завол эй дил

شد کمال آیت زوال ای دل

Ъсъси аллили кодти алأсҳор

عَسْعَسَ اللیلُ کادَتِ الأَسْحار

То дирангат буд шитобӣ кун

تا درنگت بود شتابی کن

То туоне бирафт раҳ бисёр

تا توانی برفت ره بسیار

То ки нашикаста шиша , санги мҷу

تا که نشکسته شیشه، سنگ مجو

То науфтода парда шарм бидор

تا نیفتاده پرده شرم بدار

То туоне гусаст аҳд бабанд

تا توانی گسست عهد ببند

То туоне шикаст тавба биор

تا توانی شکست توبه بیار

Хоксорӣ гузин на сангдилӣ

خاکساری گزین نه سنگدلی

Коед аз хоки гули зи санги шарор

کاید از خاک گل ز سنگ شرار

Кӯш то нақди дил ба дасти оре

کوش تا نقد دل به دست آری

Ки биҷуз дил намесетанд ёр

که بجز دل نمی‌ستاند یار

Онкии сармояи ду кунаш буд

آنکه سرمایهٔ دو کونش بود

Ғайри ҳасрати набарди зини бозор

غیر حسرت نبرد زین بازار

Охир эй кишти дил гиёҳ биравӣ

آخر ای کشتِ دل گیاه بروی

Охир эй абри дидаи қатраи бабор

آخر ای ابر دیده قطره ببار

Охир эй нафаси як нафаси бшкиб

آخر ای نفس یک نفس بشکیب

Охир эй ақли як қадам бигзор

آخر ای عقل یک قدم بگذار

Мондае аз қафои садоеи зан

مانده‌ای از قفا صدایی زن

Гмрҳии гӯш бар дарое дор

گمرهی گوش بر درایی دار

Сусти манишин магари туоне ҷуст

سست منشین مگر توانی جست

Раҳбарии чусту мураккабии раҳвор

رهبری چست و مرکبی رهوار

Мураккабат нест ғайри фазли яке

مرکبت نیست غیر فضل یکی

Раҳбарат чист меҳри ҳашт ва чаҳор

رهبرت چیست مهر هشت و چهار

Чанд бар парда нақш ме фиканӣ

چند بر پرده نقش می‌فکنی

Дъи алأўсону акшФи алأстор

دَعِ الأَوْثانَ وَ اکْشِفِ الأَسْتارَ

Парда бурдор то аён нигарӣ

پرده بردار تا عیان نگری

Лӣси фии ?илдори ғайраи диёр

لَیْسَ فِی الدّارِ غَیْرُهُ دَیّار

Шаҳрҳо бинии андарони яксон

شهرها بینی اندران یکسان

Масҷиду дайру сбҳаҳу зуннор

مسجد و دیر و سبحه و زُنّار

Белабу гӯш гарм гуфт ва шунид

بی لب و گوش گرم گفت و شنید

Маст бебода бе хиради ҳушёр

مست بی باده بی خرد هشیار

Ин зи хомӯшиаш ба лаби тасбеҳ

این ز خاموشی‌اش به لب تسبیح

Он фаромӯшиаш ба лаби азкор

آن فراموشی‌اش به لب اذکار

Базм ғайриаз шамъи зотш чун мнўрдоштнд

بزم غیراز شمع ذاتش چون منورداشتند

Пардаи дорони сафоташи парда бар дар доштанд

پرده داران صفاتش پرده بر در داشتند

Хости брномҳрмони пидошўди ҳасани азал

خواست برنامحرمان پیداشود حسن ازل

Муҳаррамонаши сад раҳ аз аввали ниҳон тар доштанд

محرمانش صد ره از اول نهان‌تر داشتند

Шоҳидони ғайбро доданд атвори зуҳӯр

شاهدان غیب را دادند اطوار ظهور

Рӯишони пас дрзҳўри хеш мзмр доштанд

رویشان پس درظهور خویش مضمر داشتند

Хомаи азҳорчўни брлўҳи имкони нақши баст

خامهٔ اظهارچون برلوح امکان نقش بست

Аз нахустин сӯрати нурӣ мусаввир доштанд

از نخستین صورت نوری مصور داشتند

Нафаси кул каз сояаш табъ ҳиўлопоиаҳ ёфт

نفس کل کز سایه‌اش طبع هیولاپایه یافت

Муқтабас аз нури он фархунда ҷавҳар доштанд

مقتبس از نور آن فرخنده جوهر داشتند

Вндрони нури ончӣ аз нуқсон ва пастӣ ёфтанд

وندرآن نور آنچه از نقصان و پستی یافتند

Арши номиданд ва зон курсӣ фаротар доштанд

عرش نامیدند و زان کرسی فراتر داشتند

Вази кафу дӯди ҳиўлӣ аз пас бгдохтн

وز کف و دود هیولی از پس بگداختن

Чархи ахзар бар фарози арз ағбр доштанд

چرخ اخضر بر فراز ارض اغبر داشتند

Бо зулоли ишқи пас он ҷумларо омехтанд

با زلال عشق پس آن جمله را آمیختند

Вонгаҳ аз ваии тинати одам мухаммир доштанд

وانگه از وی طینت آدم مخمر داشتند

Бўолбшрро бар башаргар бартарӣ доданд лек

بوالبشر را بر بشر گر برتری دادند لیک

Пояи хиролбшри бартари з бартар доштанд

پایهٔ خیرالبشر برتر ز برتر داشتند

Зот ӯ воҷиб нишоед гуфту мумкини ҳам азонк

ذات او واجب نشاید گفت و ممکن هم ازانک

Азўҷўбши камтар аз имкон фузунтар доштанд

ازوجوبش کمتر از امکان فزونتر داشتند

Гуҳи дами исои зи фазлаши рӯҳ парвар ёфтанд

گه دم عیسی ز فضلش روح پرور یافتند

Гоҳи дасти Мӯсо аз нураш мунаввар доштанд

گاه دست موسی از نورش منور داشتند

Брҷмолши пардаи бастанд аз ҷамоли Юсуфӣ

برجمالش پرده بستند از جمال یوسفی

Пардаи исмати Зулайхоро з рух бардоштанд

پردهٔ عصمت زلیخا را ز رخ برداشتند

зи ихтилофи равзани андари тобиши як офтоб

ز اختلاف روزن اندر تابش یک آفتاب

Сояро аз ҳар тараф бар шакл дигар доштанд

سایه را از هر طرف بر شکل دیگر داشتند

То нагӯйӣ хайру шар беазмашон омад ба дид

تا نگویی خیر و شر بی عزمشان آمد به دید

ё напиндорӣ ки бе мӯҷиби сар шар доштанд

یا نپنداری که بی موجب سر شر داشتند

Феълашон бар муқтазоӣ қойил омад дар вуҷӯд

فعلشان بر مقتضای قایل آمد در وجود

Зон стмкш хостанд он вена ситамгар доштанд

زان ستمکش خواستند آن وین ستمگر داشتند

Қувваҳоро роҳи сӯй феъл доданд ар на кӣ

قوه‌ها را راه سوی فعل دادند ار نه کی

Онкиро муъмини тавонистанд кофар доштанд

آنکه را مؤمن توانستند کافر داشتند

наменабинӣ сояҳоро беш ва кам наздику давр

می‌نبینی سایه‌ها را بیش و کم نزدیک و دور

Дар хури худ тобишӣ аз партав хур доштанд

در خور خود تابشی از پرتوِ خور داشتند

Инбисототи вуҷӯд аз эиътибороти ҳудӯд

انبساطات وجود از اعتبارات حدود

Ҳамчуи зилл дар қурбу баъди меҳр анвар доштанд

همچو ظل در قرب و بعد مهر انور داشتند

Вар бигӯе зи эътиборӣ кӣ асар омад падед

ور بگویی ز اعتباری کی اثر آمد پدید

Гӯям ин осори ҳам авҳом мазҳар доштанд

گویم این آثار هم اوهام مظهر داشتند

Пайдост сари ваҳдат аз аъёни أмо тарӣ

پیداست سر وحدت از اعیان أَما تَرَی

Алъкси фии алмроёу алнқши фии алқўӣ

الْعَکْسَ فِی الْمَرَایا و النَّقْشَ فِی القُوَی

Шуд мухталиф ба махраҷ агарна чаҳ шуд ки ҳаст

شد مختلف به مخرج اگرنه چه شد که هست

Як савт ва як таронаи гуҳии мадҳу гуҳи ҳиҷо

یک صوت و یک ترانه گهی مدح و گه هجا

Анзри Фмои раъйати сӯии албҳри إзрأит

اُنْظُر فَمَا رَأَیْتَ سِوَی الْبَحْرِ إذْرَأَیْتَ

Мўҷои бдои вмнаҳи бдои фӣаи мо бдо

مَوْجاً بَدَا وَمِنْهُ بَدَا فیه مَا بَدَا

Чизе ки бидон шоди тавон буд надидем

چیزی که بدان شاد توان بود ندیدیم

Дидеми саросари ҳамаи асбоби ҷаҳон ро

دیدیم سراسر همه اسباب جهان را

Бар сари кӯии харобот мақомӣаст маро

بر سرِ کوی خرابات مقامی است مرا

На ғами нанг ва на андеша номӣаст маро

نه غم ننگ و نه اندیشهٔ نامی است مرا

Ақли Фкромўз дар олами нишон аз ҳақ надид

عقل فکرآموز در عالم نشان از حق ندید

Ҳам набинад ишқи олами сӯзи ҷузи аллоҳ ро

هم نبیند عشق عالم سوز جز اللّه را

Бигузар эй носеҳи фарзонаи зи афсонаи мо

بگذر ای ناصح فرزانه ز افسانهٔ ما

Бигзоред ба мо ин дили девонаи мо

بگذارید به ما این دل دیوانهٔ ما

Дард чун нест чаҳ таъсир буд дармон ро

درد چون نیست چه تأثیر بود درمان را

Гӯии шӯ то ки бибинӣ асари чавгон ро

گوی شو تا که ببینی اثر چوگان را

Чаҳ аҷаби халқӣ агар аз ту ба ғифлати гузаранд

چه عجب خلقی اگر از تو به غفلت گذرند

Онкӣ дардяш набошад чаҳ кунад дармон ро

آنکه دردیش نباشد چه کند درمان را

Нест ҳастӣ биҷуз аз ҳастӣ ва ҳастӣ ҳама ӯст

نیست هستی بجز از هستی و هستی همه اوست

Хоҷа биниҳода ба худ биҳдаҳи ин бӯҳтон ро

خواجه بنهاده به خود بیهده این بهتان را

Суфиёни мустанаду зоҳид бе хабар

صوفیان مستند و زاهد بی خبر

Аз ки пурсами ман раҳи майхона ро

از که پرسم من رهِ میخانه را

Ёри мо шоҳиди ҳрҷмъ буд вена аҷаб аст

یار ما شاهد هرجمع بود وین عجب است

Ки ба худ раҳи надиҳади ошиқ ҳар ҷое ро

که به خود ره ندهد عاشق هر جایی را

Неки номон дар дӯст паноҳат ндиҳанд

نیک نامانِ درِ دوست پناهت ندهند

То ба худ раҳ надиҳӣ шнъти расвоӣ ро

تا به خود ره ندهی شنعت رسوایی را

Ёрб ту парда бурдор аз кор то бидонанд

یارب تو پرده بردار از کار تا بدانند

Комрўз дар ҷаҳон кист шоистаи маломат

کامروز در جهان کیست شایستهٔ ملامت

Рухӣ ба ғайри рухи дӯст дар муқобил нест

رخی به غیر رخ دوست در مقابل نیست

Вале чаҳ чора ки бечораи дида қобил нест

ولی چه چاره که بیچاره دیده قابل نیست

Тифлони шаҳр бе хабаранд аз ҷунуни мо

طفلان شهر بی خبرند از جنون ما

ё ин ҷунун ҳануз сазовор санг нест

یا این جنون هنوز سزاوار سنگ نیست

Рух аз балои мтоб ки мақсӯди анбиё

رخ از بلا متاب که مقصود انبیا

Ҷуз дар миёни оташу ком наҳанг нест

جز در میان آتش و کام نهنگ نیست

На ошиқи онкӣ ҷзмъшўқ бинад

نه عاشق آنکه جزمعشوق بیند

На маъшӯқи онкии ҷузи вай дар ҷаҳон нест

نه معشوق آنکه جز وی در جهان نیست

Моиему дилии хароб ва он низ

ماییم و دلی خراب و آن نیز

Як рӯз ба ихтиёр мо нест

یک روز به اختیار ما نیست

Худ бинӣу хештани парастӣ

خود بینی و خویشتن پرستی

Расмӣаст ки дар диёр мо нест

رسمی است که در دیار ما نیست

То чаҳ бошад ба сари пери харобот ки ман

تا چه باشد به سر پیر خرابات که من

Ба яке ҷуръа меандешаам аз олам нест

به یکی جرعه می‌اندیشه‌ام از عالم نیست

Куфру дайн , ақлу ҷунун , донишу нодонӣ ро

کفر و دین، عقل و جنون، دانش و نادانی را

Озмудем дар ин парда , касе муҳаррам нест

آزمودیم در این پرده، کسی محرم نیست

Чашм барбанд ва ба злмткдаҳи фақри дарой

چشم بربند و به ظلمتکدهٔ فقر درآی

То бибинӣ ки фурӯғи фалак аз равзани мост

تا ببینی که فروغ فلک از روزن ماست

Ҳрсў ки наҳй рӯй сар аз хеши барорӣ

هرسو که نهی روی سر از خویش برآری

То нагузарӣ аз хеш ба сӯяш гузарӣ нест

تا نگذری از خویش به سویش گذری نیست

Ҳайрат зада медид ба ҳоли ман ва ме гуфт

حیرت زده می‌دید به حال من و می‌گفت

Пиндоштам аз зулфи ман ошуфта тарӣ нест

پنداشتم از زلف من آشفته‌تری نیست

Айбам макун эй хоҷа ба расвоӣу мастӣ

عیبم مکن ای خواجه به رسوایی و مستی

Ман дили хуши азинм ки ҷузи инам ҳунарӣ нест

من دل خوش ازینم که جز اینم هنری نیست

Бар остон биншингар ба хона роҳӣ нест

بر آستان بنشین گر به خانه راهی نیست

Куҷо рӯй ки ҷузи ин остон паноҳӣ нест

کجا روی که جز این آستان پناهی نیست

Агар ба шаҳди навозад вагар ба заҳр кашад

اگر به شهد نوازد وگر به زهر کُشَد

Ба ғайр хон атояши ҳавола гоҳе нест

به غیر خوان عطایش حواله گاهی نیست

Савдои зоҳидии ҳамаи шавқи биҳишту ҳур

سودای زاهدان همه شوق بهشت و حور

Ғавғои орифони ҳамаи завқи лақои тест

غوغای عارفان همه ذوق لقای تست

Тани хаста , дили шикаста , нзрбстаҳ , лаб хамӯш

تن خسته، دل شکسته، نظربسته، لب خموش

эй ишқи кори мо ҳама бар муддаои тест

ای عشق کار ما همه بر مدعای تست

Бо ту хомӯшам вале бо ёди дӯст

با تو خاموشم ولی با یاد دوست

Ҳар сар мӯем забон дигар аст

هر سر مویم زبان دیگر است

Шуд ҷаҳон бар ман дигаргун ё ки ман

شد جهان بر من دگرگون یا که من

Ин ки май байнами ҷаҳон дигар аст

این که می‌بینم جهان دیگر است

наменадонам раҳ ба ҷое барда ам

می‌ندانم ره به جایی برده‌ام

ё ки бозами имтиҳон дигар аст

یا که بازم امتحان دیگر است

Ҳаркии ёр дигараш нест худои ёр вай аст

هرکه یار دگرش نیست خدا یار وی است

Ҳаркии корӣ ба касаш нест ба ӯ корӣ ҳаст

هرکه کاری به کسش نیست به او کاری هست

Зоҳдо ар раҳи надиҳади хона хуморӣ ҳаст

زاهدا ار ره ندهد خانهٔ خماری هست

Ваҷҳ мегар нарасад хирқа ва дасторӣ ҳаст

وجه می گر نرسد خرقه و دستاری هست

Ин чанд рӯзаи муҳлати гулбун ғанимат аст

این چند روزه مهلت گلبن غنیمت است

Фардот дар чамани асарӣ аз гиёҳ нест

فردات در چمن اثری از گیاه نیست

То бо худӣ чаҳ лофи зи тоъати зании нишот

تا با خودی چه لاف ز طاعت زنی نشاط

Ҷурми ин вуҷӯди тесту биҷузи вай гуноҳ нест

جرم این وجود تست و بجز وی گناه نیست

Суди бозори ҷаҳонгар ҳама инаст нишот

سود بازار جهان گر همه اینست نشاط

Ман савдо зада зини мояи зиёнам ҳавас аст

من سودا زده زین مایه زیانم هوس است

Хоки бодо ба сиррии каши асар аз сангӣ нест

خاک بادا به سری کش اثر از سنگی نیست

Чоки он сина ки кораш ба дил танагӣ нест

چاک آن سینه که کارش به دل تنگی نیست

Ман ки бадноми ҷаҳонам ба харобот шавам

من که بدنام جهانم به خرابات شوم

Ки дар онҷои хабар аз номӣ ва аз нанагӣ нест

که در آنجا خبر از نامی و از ننگی نیست

Дил чун оинагар май талабии ишқи талаб

دل چون آینه گر می‌طلبی عشق طلب

Ишқ кам зотшу дили сахттар аз сангӣ нест

عشق کم زآتش و دل سخت‌تر از سنگی نیست

Бегона чаҳ донад ки туе парда барафкан

بیگانه چه داند که تویی پرده برافکن

Вонҷо ки манам низ чаҳ ҳоҷат ба ниқоб аст

وانجا که منم نیز چه حاجت به نقاب است

Дар ҳар қадамам рӯй ту омад ба назар лек

در هر قدمم روی تو آمد به نظر لیک

Дар ком дигар боз бидидам ки ҳиҷоб аст

در کام دگر باز بدیدم که حجاب است

Сад ганҷи ниҳон буд маро дар дилу ёрон

صد گنج نهان بود مرا در دل و یاران

Нодида гузаштанд ки ин хона харобаст

نادیده گذشتند که این خانه خرابست

Осӯдаи бедилӣ ки ба Кувайт кунад мақом

آسوده بیدلی که به کویت کند مقام

Осӯдатар дилӣ ки дар онҷои мақоми тест

آسوده‌تر دلی که در آنجا مقام تست

Мардумон бештар онаст ки ғофили гузаранд

مردمان بیشتر آنست که غافل گذرند

Аз ҳадисӣ ки ба ҳар кӯчау барзан фош аст

از حدیثی که به هر کوچه و برزن فاش است

Толибонро хастагӣ дар роҳ нест

طالبان را خستگی در راه نیست

Ишқ худ роҳаст ва ҳам худ манзил аст

عشق خود راهست و هم خود منزل است

Саҳл гардад кор агар аз баҳр ӯст

سهل گردد کار اگر از بهر اوست

Корҳо бо худпарастӣ мушкил аст

کارها با خودپرستی مشکل است

Васвоси хиради қисса ба поён нарасонад

وسواس خرد قصّه به پایان نرساند

Аз ишқ бипурсед ки ногуфта тамом аст

از عشق بپرسید که ناگفته تمام است

Чашми ҳақи бинии зхўдбинони мадор

چشم حق بینی زخودبینان مدار

Ҳар киро бе худ бибинӣ бо худост

هر که را بی خود ببینی با خداست

Бечораи онкӣ аз ту ба ғифлат гузашта аст

بیچاره آنکه از تو به غفلت گذشته است

Ғофилтар онкӣ бо ту дар ҷустуҷӯии тест

غافل تر آنکه با تو در جستجوی تست

Бо дидаи каси фурӯғ ту бинад зиҳии дурӯғ

با دیده کس فروغ تو بیند زهی دروغ

Ки ин нури дида низ фурӯғии з рӯй тест

که این نور دیده نیز فروغی ز روی تست

Ҷон сулаймонасту дили хотам бар ӯ

جان سلیمانست و دل خاتم بر او

Нақш рӯй дӯсти исм аъзам аст

نقش روی دوست اسم اعظم است

Гар гул ифшоанд вагар санг занад чтўон кард

گر گل افشاند و گر سنگ زند چِتْوان کرد

Маҷлису соқӣу мино ва майу соғар аз ӯст

مجلس و ساقی و مینا و می و ساغر از اوست

Ҳаваси хом буд шодии дили ҷуз ба ғамаш

هوس خام بود شادی دل جز به غمش

Хунаки он сӯхтаи каши сӯзи ғамӣ бар сари азоўст

خنک آن سوخته کش سوز غمی بر سر ازاوست

Ҳар ҷо нагарм кӯрам ва дар рӯй ту бино

هر جا نگرم کورم و در روی تو بینا

Дар мардумаки дида ба ғайр аз ту касе нест

در مردمک دیده به غیر از تو کسی نیست

Чашми соҳиби назарони хира бар он айвонаст

چشم صاحب نظران خیره بر آن ایوانست

Ки ба ҳар сӯнигарӣ ҷилваи гуҳ ҷонон аст

که به هر سو نگری جلوه گه جانان است

Аксҳо дар назар оянд вале як асл аст

عکس‌ها در نظر آیند ولی یک اصل است

Ҷисмҳо ҷилва гар оянд вале як ҷонаст

جسم‌ها جلوه گر آیند ولی یک جانست

Хуррами он кас ки ба рӯйиши зи раҳат гардӣ ҳаст

خرم آن کس که به رویش ز رهت گردی هست

Вонкаҳ бар дили зи ту азҳичи раҳаш гардӣ нест

وانکه بر دل ز تو ازهیچ رهش گردی نیست

Ақли дркшмкши нафас дирангӣ накунад

عقل درکشمکش نفس درنگی نکند

Ин дағалро биҷуз аз ишқ ҳамовардӣ нест

این دغل را بجز از عشق هماوردی نیست

Ту агар марди раҳе дар талаби дарди нишот

تو اگر مرد رهی در طلب درد نشاط

Дарди ҳам марди раҳе май талабад мардӣ нест

درد هم مرد رهی می‌طلبد مردی نیست

По ба сар то нанаҳй сар нанаҳй дрраҳи дӯст

پا به سر تا ننهی سر ننهی درره دوست

Таии ин роҳ мапиндор ки бофарсанг аст

طی این راه مپندار که بافرسنگ است

То ту берун нарӯй дӯст нагунҷад ба дарун

تا تو بیرون نروی دوست نگنجد به درون

На ҳамин дида ки он дархури ҷоҳаш танг аст

نه همین دیده که آن درخور جاهش تنگ است

Ҳоҷатӣ дораму ҳошо ки ба гуфтор ояд

حاجتی دارم و حاشا که به گفتار آید

Ҳуҷҷатаст он ки ба гуфтор падедор ояд

حجت است آن که به گفتار پدیدار آید

Поси дил бояд на поси забон дар бар дӯст

پاس دل باید نه پاس زبان در بر دوست

Ҳарчӣ дар дил гузарад ба ки ба гуфтор ояд

هرچه در دل گذرد به که به گفتار آید

Ҷамоли шамъи нопидо ва ҳар сӯ

جمال شمع ناپیدا و هر سو

Аз ӯ оташ ба ҷони парвонае чанд

از او آتش به جان پروانه‌ای چند

зи ғавғои хирадмандон ба тангам

ز غوغای خردمندان به تنگم

Дареғ аз нолаи мастонае чанд

دریغ از نالهٔ مستانه‌ای چند

Бурун аз ҳар ду олами роҳи ҷустам

برون از هر دو عالم راه جستم

Вале аз ишқи гоми аввалӣ буд

ولی از عشق گام اوّلی بود

Дилро ҳавас суҳбат Монӣаст бибинед

دل را هوس صحبت مانیست ببینید

Девонаи сари суҳбат девона надорад

دیوانه سر صحبت دیوانه ندارد

Мустанади ду олами ҳама аз соғари ваҳдат

مستند دو عالم همه از ساغر وحدت

Хуш бош дарин базм ки бегона надорад

خوش باش درین بزم که بیگانه ندارد

Паии сайд дигар мурғон ба қайд аст

پی صید دگر مرغان به قید است

На қайдаст инки бар шоҳин писанданд

نه قید است اینکه بر شاهین پسندند

Ту бо дил бош ва бо дайн бош носеҳ

تو با دل باش و با دین باش ناصح

Ки моро бедил ва бедайн писанданд

که ما را بیدل و بی دین پسندند

Пок кун дили зҳролоиши вонгаҳи бдроӣ

پاک کن دل زهرآلایش وانگه بدرآی

Ки муқӣмони дрмикдаҳи соҳиби назаранд

که مقیمان درمیکده صاحب نظرند

Пои брФрқи ҷаҳон , сар ба кафи пои ҳабиб

پای برفرق جهان، سر به کف پایِ حبیب

То нагӯйӣ ту ки ин тайифа бепо ва саранд

تا نگویی تو که این طایفه بی پا و سرند

Лавҳи дили сар ба сар аз гирди алойиқ сияҳ аст

لوح دل سر به سر از گرد علایق سیه است

Шссту шӯе ба худ аз чашмтарӣ май бояд

شسست و شویی به خود از چشم تری می‌باید

Трсмти сари хаҷал аз хоки барорӣ ки ба ҳашар

ترسمت سر خجل از خاک برآری که به حشر

Ёдгорӣ ба рух аз хоки дарӣ май бояд

یادگاری به رخ از خاک دری می‌باید

Бе ҳаваси биҳдаҳи додеми дил аз дасти дареғ

بی هوس بیهده دادیم دل از دست دریغ

Кончаҳ ҷустем ва надидем зи кас бо дил буд

کانچه جستیم و ندیدیم ز کس با دل بود

Аз талаби ҳосилам ин шуд ки кунун донистам

از طلب حاصلم این شد که کنون دانستم

Кончаҳро май талабам бе талабии ҳосил буд

کانچه را می‌طلبم بی طلبی حاصل بود

Накунам гӯш ба афсонаи носеҳ ки худ ӯ

نکنم گوش به افسانهٔ ناصح که خود او

Манъ девона намекард агар оқил буд

منع دیوانه نمی‌کرد اگر عاقل بود

Дил қавӣ кун ки дарин марҳала бо сустии азм

دل قوی کن که درین مرحله با سستیِ عزم

Ҳар ки бгзошти қадами кор бар ӯ мушкил буд

هر که بگذاشت قدم کار بر او مشکل بود

Неъмати хоҷа ъмимасту худованди Карим

نعمت خواجه عمیم است و خداوند کریم

Бандаро лек ба хизмати ҳунарӣ май бояд

بنده را لیک به خدمت هنری می‌باید

Солики андеша на аз куфр ва на аздин дорад

سالک اندیشه نه از کفر و نه ازدین دارد

Водии ишқ ба ҳар гоми сад ойин дорад

وادی عشق به هر گام صد آیین دارد

Ганҷу ранҷу ғаму шодии ҷаҳон даргузар аст

گنج و رنج و غم و شادی جهان درگذر است

Оқили он ба ки дар андеша поён бошад

عاقل آن به که در اندیشهٔ پایان باشد

Трсмт эй хуфта дар домони кӯҳии сайли хез

ترسمت ای خفته در دامان کوهی سیل خیز

Хоб нагузорӣ зср то обат аз сар бугзарад

خواب نگذاری زسر تا آبت از سر بگذرد

Ринд бепоу сар аз кӯии харобот чаҳ дид

رند بی پا و سر از کوی خرابات چه دید

Ки ҷаҳонро ба назари сахт муҳақар дорад

که جهان را به نظر سخت محقر دارد

Умр бигузашт ва намондааст ҷузи айёмӣ чанд

عمر بگذشت و نمانده است جز ایامی چند

Ба ки бо ёд касе субҳ шавад шомӣ чанд

به که با یاد کسی صبح شود شامی چند

Ба ҳақиқат набӯд дар ҳамаи олами ҷузи ишқ

به حقیقت نبود در همه عالم جز عشق

Зуҳди врндӣу ғаму шодии азуи номӣ чанд

زهد ورندی و غم و شادی ازو نامی چند

Заҳмати бодия ҳоҷат набӯд дар раҳи дӯст

زحمت بادیه حاجت نبود در رهِ دوست

Хоҷа бархезу буруни ои зи худ гомӣ чанд

خواجه برخیز و برون آی ز خود گامی چند

Оўх ки дасти марги гиребон ҷон гирифт

آوخ که دست مرگ گریبان جان گرفت

Венаи нафаси шӯхи домани шаҳват раҳо накард

وین نفس شوخ دامن شهوت رها نکرد

Тавҳид агар талаб кунӣ аз ишқи ҷӯ ки ақл

توحید اگر طلب کنی از عشق جو که عقل

Чун аҳвалон надид яке то ду то накард

چون احولان ندید یکی تا دو تا نکرد

Рози мо хилватён бар сар бозор фитод

راز ما خلوتیان بر سر بازار فتاد

Парда бигушо з дар хона ки девор фитод

پرده بگشا ز در خانه که دیوار فتاد

Тоъат аз даст наёяд гунаҳӣ бояд кард

طاعت از دست نیاید گنهی باید کرد

Дар дили дӯст ба ҳар ҳилаи раҳе бояд кард

در دل دوست به هر حیله رهی باید کرد

Чаҳ донем ки мо хуш ки инаст нохуш

چه دانیم که ما خوش که این است ناخوش

Хушаст ончӣ бар мо худо май писандад

خوش است آنچه بر ما خدا می‌پسندد

Чаро пои кӯбам чаро дасти ёзм

چرا پای کوبم چرا دست یازم

Марои хоҷа бедасту по май писандад

مرا خواجه بی دست و پا می‌پسندد

Бидиҳ дил бо касе пас дидаи дарбанд

بده دل با کسی پس دیده دربند

Чу ёр омад дарун , дар бастаи хуштар

چو یار آمد درون، در بسته خوشتر

Ба дайгарӣ надаҳум дил , ки хор карда тест

به دیگری ندهم دل، که خوار کردهٔ تست

Ки ҳаркии хор ту шуд , дорад эътибор дигар

که هرکه خوارِ تو شد، دارد اعتبار دگر

Нест чун як шоҳиди андари базм ва ҳар сӯи бенгарӣ

نیست‌چون یک شاهد اندر بزم و هر سو بنگری

Турраи партоб ва гесуӣ парешонасту бас

طرّهٔ پرتاب و گیسوی پریشانست و بس

Касрати андар акс набӯд ноқиси тавҳиди асл

کثرت اندر عکس نبود ناقص توحید اصل

Ин такассури худ бар он тавҳид бурҳонасту бас

این تکثر خود بر آن توحید برهان است و بس

Хоҳи тоъати хоҳи исёни фориғ аз кории Нмон

خواه طاعت خواه عصیان فارغ از کاری نمان

Дар хури Лутфӣ нае шоиста бедод бош

در خور لطفی نه‌ای شایستهٔ بیداد باش

Биҳдаҳ ҳам нишин мбрўқти ман аз сухан ки нест

بیهده هم‌نشین مبروقت من از سخن که نیست

Як нафасам ба ёд ӯ ҳардуи ҷаҳони ғароматаш

یک نفسم به یاد او هردو جهان غرامتش

Ҷой раҳмаст бар он бандаи мискини фақир

جای رحم است بر آن بندهٔ مسکین فقیر

Ки баронанд ва ндонанд чаҳ бошад гунаҳаш

که برانند و ندانند چه باشد گنهش

Надидам бо ту ҳаргизи хештан ро

ندیدم با تو هرگز خویشتن را

Ки ҳар гуҳ омадӣ ман рафтам аз ҳуш

که هر گه آمدی من رفتم از هوش

Аз маърифат чаҳ лофи занӣ эй фақиҳи шаҳр

از معرفت چه لاف زنی ای فقیه شهر

Бешак ки аз муҳӣт надорад хабари муҳот

بی شک که از محیط ندارد خبر محاط

эй мункирони ишқ агар нек бингаред

ای منکران عشق اگر نیک بنگرید

Ҷузи ваҳми хеш ҳеҷ надоред дар бисот

جز وهم خویش هیچ ندارید در بساط

Бигирадаст дилу срброр дар афлок

بگیردست دل و سربرآر در افلاک

Чаҳ хоҳӣ аз тани хокӣ ки бозгардад хок

چه خواهی از تن خاکی که بازگردد خاک

Зуҳӯри халқ ба ҳақи байни зуҳӯри ҳақ дар халқ

ظهور خلق به حق بین ظهور حق در خلق

Фзоки айнаки ҳқои вأнти лсти бзок

فَذَاکَ عَیْنُکَ حَقّاً وَأَنْتَ لَسْتَ بِذَاکَ

Басаст ҳосили идроки ин дақиқаи нишот

بس است حاصل ادراک این دقیقه نشاط

Ки раҳ ба сӯии ҳақиқат наме баради идрок

که ره به سوی حقیقت نمی‌برد ادراک

Бе ишқи кас ба дӯсти наёбади раҳи вусӯл

بی عشق کس به دوست نیابد ره وصول

Субҳони мнтҳирФии зотаи алъқўл

سُبْحانَ مَنْتَحَیَّرفی ذَاتِهِ الْعُقُول

Гар марди ин дарӣ ба дрои кандарин саро

گر مرد این دری به درآ کاندرین سرا

Дарбон барои манъ хурӯҷаст неи духул

دربان برای منع خروجست نی دخول

Ҳавоӣ ӯ чу ниҳодами ризоӣ ӯ чу гузидам

هوای او چو نهادم رضای او چو گزیدم

Ҷаҳони вҳрчаҳи дрўҷз ба ком хеш надидам

جهان وهرچه دروجز به کام خویش ندیدم

Ҳануз ҳмсФронм гирифтаанд Аннанам

هنوز همسفرانم گرفته‌اند عنانم

Ки ин на роҳ ҳиҷозаст ва ман ба каъбаи расидам

که این نه راه حجاز است و من به کعبه رسیدم

зи асрори ҷаҳони беҳуда май ҷустами хабари умрӣ

ز اسرار جهان بیهوده می‌جستم خبر عمری

Надонистам ки худро бояд аз худ бехабар дорам

ندانستم که خود را باید از خود بی خبر دارم

Хамӯшӣ чун нишон огаҳӣ омад аз он нолам

خموشی چون نشان آگهی آمد از آن نالم

Кигар хомӯш биншинам зи розам парда бурдорам

که گر خاموش بنشینم ز رازم پرده بردارم

Султони малики фақрам ва ишқаст лашгарам

سلطان ملک فقرم و عشق است لشگرم

Тарки ду куни тоҷам ва кунин кишварам

ترک دو کون تاجم و کونین کشورم

Олоишӣ ба зоҳирам ар ҳаст бок нест

آلایشی به ظاهرم ار هست باک نیست

Зеро ки асли по кам ва аз насли ҳайдарам

زیرا که اصل پا کم و از نسل حیدرم

Ҳарчӣ ҷӯянди зи мо дар талаб он бошем

هرچه جویند ز ما در طلب آن باشیم

Мо на некем ва на бади банда фармон бошем

ما نه نیکیم و نه بد بندهٔ فرمان باشیم

Сари сомон миннат ҳаст вале чаҳ тавон кард

سر سامان منت هست ولی چه توان کرد

Қисмат инаст ки мо бесар ва сомон бошем

قسمت این است که ما بی سر و سامان باشیم

Чаро хамӯш набошам миёни ҷамъ ки ҳар сӯ

چرا خموش نباشم میان جمع که هر سو

Хаёл ӯст ба чашмам ҳадис ӯст ба гӯшам

خیال اوست به چشمم حدیث اوست به گوشم

Набӯд аҷаб ар роҳ набардем ба ҷое

نبود عجب ار راه نبردیم به جایی

Беҳудаи ҳамеи пушт ба мақсӯд давидем

بیهوده همی پشت به مقصود دویدیم

Ҳамаи шаб бо ту нишинам ки туе

همه شب با تو نشینم که تویی

Боз рӯз ояду байнам ки манам

باز روز آید و بینم که منم

Ба ҷаҳони омадам ва рафтам ва дар воншдм

به جهان آمدم و رفتم و در وانشدم

На зи анҷоми худ огоҳ ва на аз оғозам

نه ز انجام خود آگاه و نه از آغازم

Бе худ вебии хираду оҷизи мискину заъиф

بی خود وبی خرد و عاجز مسکین و ضعیف

Бихар эй хоҷа бибин то чаҳ ҳунарҳо дорем

بخر ای خواجه ببین تا چه هنرها داریم

Бор бигзору гаронии бунае дил ки ба роҳ

بار بگذار و گرانی بنه ای دل که به راه

Гар сабк бор набошем хатарҳо дорем

گر سبک بار نباشیم خطرها داریم

Гуфтам ба тарк ҳастӣу рустами зи ақлу ҳуш

گفتم به ترک هستی و رستم ز عقل و هوش

Осӯдаи ҳам зи дузд ва ҳам аз посбон шудам

آسوده هم ز دزد و هم از پاسبان شدم

Бо ӯ вуҷӯди ман асари нур ва зулмат аст

با او وجود من اثر نور و ظلمت است

ӯ дар канор омад ва ман аз миён шудам

او در کنار آمد و من از میان شدم

Гуфтам магари нишоне азу ҷӯям аз касе

گفتم مگر نشانی ازو جویم از کسی

Аз ваии нишони нҷстм ва худ бенишон шудам

از وی نشان نجستم و خود بی نشان شدم

зи дастам гар барояд бар сари онам ки то дастам

ز دستم گر برآید بر سر آنم که تا دستم

Ба домонаш расад сар бар наёрам аз гиребонам

به دامانش رسد سر بر نیارم از گریبانم

Ҳар тараф май гузарами роҳи бурун рафтан нест

هر طرف می‌گذرم راه برون رفتن نیست

Ман надонам ки дарин ғамкада чун афтодам

من ندانم که درین غمکده چون افتادم

Ёрб худ огаҳии ту ки дар сар набӯд ва нест

یارب خود آگهی تو که در سر نبود و نیست

Ҳаргизи ҳавои ҳашами дунёу мансабам

هرگز هوای حشم دنیا و منصبم

ё рӯй дӯст дидам ё кӯии аўдрини шаҳр

یا روی دوست دیدم یا کوی اودرین شهر

Аз ҳар тарафи гузаштам , дар ҳар куҷои расидам

از هر طرف گذشتم، در هر کجا رسیدم

То туоне ба харобии ман эй ишқ бакӯш

تا توانی به خرابی من ای عشق بکوش

Ман на онам ки азин пас дигар обод шавам

من نه آنم که ازین پس دگر آباد شوم

Ҷурми ман беҳаду афви ту чу омад ба миён

جرم من بی حد و عفو تو چو آمد به میان

Ҳарки ӯро гунаҳӣ нест гуноҳӣаст азим

هرکه او را گنهی نیست گناهی است عظیم

Охири ин рӯз ба шаб мерасад ин субҳ ба шом

آخر این روز به شب می‌رسد این صبح به شام

Оқил онаст ки хотир наниҳад бар айём

عاقل آنست که خاطر ننهد بر ایام

Раҳ ба поён шуду дардо ки ндонем ҳануз

ره به پایان شد و دردا که ندانیم هنوز

Ба куҷо меравад ин уштури бигусастаи зимом

به کجا می‌رود این اشتر بگسسته زمام

Охири ин теша ба бен ояд ва ин шиша ба санг

آخر این تیشه به بن آید و این شیشه به سنگ

Охири ин май зи сабуи резад ва ин шаҳди зи ҷом

آخر این می ز سبو ریزد و این شهد ز جام

Носеҳ аз гуфтан беҳуда мабар вақти нишот

ناصح از گفتن بیهوده مبر وقت نشاط

Ҳарчӣ гӯйии ту чунонам ман ва сад чандонам

هرچه گویی تو چنانم من و صد چندانم

Неруии ишқи байн ки дарин дашт бе карон

نیروی عشق بین که درین دشت بی کران

Гомӣ нарафтаем ва ба поён расида ем

گامی نرفته‌ایم و به پایان رسیده‌ایم

Ҳаркасиро ҳавасӣ дар сар ва ман

هرکسی را هوسی در سر و من

Ҳавасами ин ки набошад ҳавасам

هوسم این که نباشد هوسم

Чанд гӯйӣ ки саранҷом чаҳ хоҳад бӯдан

چند گویی که سرانجام چه خواهد بودن

Биҷузи оғоз дар анҷом чаҳ хоҳад бӯдан

بجز آغاز در انجام چه خواهد بودن

Як соқӣ ва як соғар ва як бода надонам

یک ساقی و یک ساغر و یک باده ندانم

Зини гӯна чаро мухталиф омад асар ӯ

زین گونه چرا مختلف آمد اثر او

Каси ҷузи ту раҳ надошт дарин хонаи халқ ро

کس جز تو ره نداشت درین خانه خلق را

Огаҳ ки кард азин ки ту дар дил нишаста Эй

آگه که کرد ازین که تو در دل نشسته‌ای

Дидеми карона то карона

دیدیم کرانه تا کرانه

Ғайр аз ту набӯд дар миёна

غیر از تو نبود در میانه

Дар аввали ҷазби ишқи азҷонб ҷонона боистӣ

در اول جذب عشق ازجانب جانانه بایستی

Вагарнаи сӯзи шамъ аз ҷониб парвона боистӣ

وگرنه سوز شمع از جانب پروانه بایستی

Ҳам зи корам манъ кардӣ ҳам ба корам доштӣ

هم ز کارم منع کردی هم به کارم داشتی

Ихтиёрам додӣ ва беихтиёрам доштӣ

اختیارم دادی و بی اختیارم داشتی

эй ғами ишқи эминии бодати зи панди оқилон

ای غم عشق ایمنی بادت ز پند عاقلان

Коимн аз ғамҳои давр рӯзгорам доштӣ

کایمن از غمهای دور روزگارم داشتی

Басӣ аҷаб набӯдгар қарор ҳасту шикеб

بسی عجب نبود گر قرار هست و شکیب

Ки аз диёр ҳабибат наёмадааст паёмӣ

که از دیار حبیبت نیامده است پیامی

Тамоми сӯхта дӯдӣ надошт бар сари оташ

تمام سوخته دودی نداشت بر سر آتش

Ту каз ҷафо бхрўшӣ хамӯш бош ки хомӣ

تو کز جفا بخروشی خموش باش که خامی

Магар чаҳ буд ниҳон дар сабуии бодаи фурӯашон

مگر چه بود نهان در سبوی باده فروشان

Ки ҳосили ду ҷаҳонаш набӯд қимати ҷомӣ

که حاصل دو جهانش نبود قیمت جامی

Чаро чу абри нигаре , чаро чу боди нкўшӣ

چرا چو ابر نگریی، چرا چو باد نکوشی

Чаро ба рӯз нанолӣ , чаро ба шаб нахурӯшӣ

چرا به روز ننالی، چرا به شب نخروشی

Ба ғайри ишқ асар нест варна чист ки воъиз

به غیر عشق اثر نیست ورنه چیست که واعظ

Ба сад ҳадис накард ончии булбулӣ ба хурӯшӣ

به صد حدیث نکرد آنچه بلبلی به خروشی

Дар ҳамаи кун ва макон нест ҷузи инам ҳавасӣ

در همه کون و مکان نیست جز اینم هوسی

Ки магар беҳавасӣ зист намоями нафасӣ

که مگر بی هوسی زیست نمایم نفسی

Рози риндон харобот мапурсед зи мо

راز رندان خرابات مپرسید ز ما

Ба касе роз нагӯед ки гуяд ба касе

به کسی راز نگویید که گوید به کسی

Лоф қӯт мазан эй хоҷа ки азкси нхрдкс

لاف قوت مزن ای خواجه که ازکس نخردکس

Ҷузи дили хастаи дарин рустау ҷузи ҷони нижандӣ

جز دل خسته درین رسته و جز جان نژندی

Нарасад дасти кас ба домани дӯст

نرسد دست کس به دامن دوست

Чоки нокардаи ҷайбу перҳанӣ

چاک ناکرده جیب و پیرهنی

Аҷаб аз муфлис бехона ки меҳмон хонд

عجب از مفلس بی خانه که مهمان خواند

Дил ба дасти ори пас онгаҳ баталаб дилдорӣ

دل به دست آر پس آنگه بطلب دلداری

Роҳат ҳар ду ҷаҳони по кӣ дил аз ҳавас аст

راحت هر دو جهان پا کی دل از هوس است

Зар чу покаст буд роиҷ ҳар бозорӣ

زر چو پاک است بود رایج هر بازاری

Ҷаҳони як сар ба ком хеш дидам

جهان یک سر به کام خویش دیدم

Чу биниҳодам бурун аз хеши гомӣ

چو بنهادم برون از خویش گامی

зи мо то кӯй ӯ роҳӣаст пинҳон

ز ما تا کوی او راهی است پنهان

Ки дар вай менагунҷад раҳнамое

که در وی می‌نگنجد رهنمایی

Бурун аз даҳр бояд шуд на аз шаҳр

برون از دهر باید شد نه از شهر

зи худ бояд шудан на аз сарое

ز خود باید شدن نه از سرایی

Чаҳ буд аз сар ба саҳрои брнҳодн

چه بود از سر به صحرا برنهادن

Агар сар менаҳй борӣ ба пое

اگر سر می‌نهی باری به پایی

Даст бар корӣ задан беҳосилӣ аст

دست بر کاری زدن بی حاصلی است

Даст бояд зад вале бар доманӣ

دست باید زد ولی بر دامنی

Гар бо ту буд каси ҳама олам роҳаст

گر با تو بود کس همه عالم راهست

Вар бе ту равад ҷаҳони саросар чоҳ аст

ور بی تو رود جهان سراسر چاه است

Бо хоки сару чоки гиребони пайваст

با خاک سر و چاک گریبان پیوست

Он даст ки аз домани ту кӯтоҳ аст

آن دست که از دامن تو کوتاه است

Гар раҳ ба худои ҷӯӣ дар гоми нахуст

گر ره به خدا جویی در گام نخست

Нақши худӣ аз сафҳаи ҷон бояд шаст

نقش خودی از صفحهٔ جان باید شست

Гум гашта зи ту гавҳари мақсӯди ту худ

گم گشته ز تو گوهر مقصود تو خود

То гум нашӯй гум шуда натавонӣ ҷуст

تا گم نشوی گم شده نتوانی جست

Онон ки зи ҷоми ишқ мадҳуш шуданд

آنان که ز جام عشق مدهوش شدند

Аз хотири хештан фаромӯш шуданд

از خاطر خویشتن فراموش شدند

Аз баҳри шунидан , ҳамаи тан гӯш шуданд

از بهر شنیدن، همه تن گوش شدند

Бастанди лаб аз ҳадис ва хомӯш шуданд

بستند لب از حدیث و خاموش شدند

Имрӯзи миёни шаҳри девонаи манам

امروز میان شهر دیوانه منم

Дар даҳр ба девонагии афсонаи манам

در دهر به دیوانگی افسانه منم

Бегонаи зи ошноу бегонаи манам

بیگانه ز آشنا و بیگانه منم

Мардӯд дар каъбау бтхонаҳи манам

مردود در کعبه و بتخانه منم

Ёрб з ҳар ончии ҷузи ту безорам кун

یارب ز هر آنچه جز تو بیزارم کن

Бемӯнис ва берафиқ ва беёрам кун

بی مونس و بی رفیق و بی یارم کن

Аввал аз хеш бе хабари сози маро

اول از خویش بی خبر ساز مرا

Вонгоаҳи зи хештан хабардорам кун

وانگاه ز خویشتن خبردارم کن

Фориғи зи ғами суд ва зиёнам кардӣ

فارغ ز غم سود و زیانم کردی

Осӯдаи змҳнт ҷаҳонам кардӣ

آسوده زمحنت جهانم کردی

эй ишқи туро чаҳ шукр гӯям ки чунонк

ای عشق ترا چه شکر گویم که چنانک

Май хостами охири он чунонам кардӣ

می‌خواستم آخر آن چنانم کردی

Бози занҷир ҷунун бардоштанд

باز زنجیر جنون برداشتند

Банд бар пои хиради бгзоштнд

بند بر پای خرد بگذاشتند

Ақлҳоро вақт ошФтн расед

عقل‌ها را وقت آشفتن رسید

Розҳоро навбат гуфтан расед

رازها را نوبت گفتن رسید

эй фузун аз фикр ва аз тадбири мо

ای فزون از فکر و از تدبیر ما

Ҳам ҷунуни мо ва ҳам занҷири мо

هم جنون ما و هم زنجیر ما

Хонаи дили манзили ихлоси тест

خانهٔ دل منزل اخلاص تست

Хилвати ҷони ҷои хоси алхоси тест

خلوت جان جای خاص الخاص تست

Ақлро раҳ дар дил девона нест

عقل را ره در دل دیوانه نیست

Хилвати ҳақи ҷой ҳар бегона нест

خلوت حق جای هر بیگانه نیست

Будӣу ҷуз буд ту будӣ набӯд

بودی و جز بود تو بودی نبود

Буд пинҳони оташ ва дӯдӣ набӯд

بود پنهان آتش و دودی نبود

Ишқ ногуҳ зад бар оташи доманӣ

عشق ناگه زد بر آتش دامنی

Шуълаҳо сар кард аз ҳар равзанӣ

شعله‌ها سر کرد از هر روزنی

Шуд аён аз шуълаҳо онгоҳи дӯд

شد عیان از شعله‌ها آنگاه دود

Шуълаҳоро дӯдҳо пинҳон намӯд

شعله‌ها را دودها پنهان نمود

Чун ҷамолаш аз ҳиҷоб ғайб раст

چون جمالش از حجاب غیب رست

Аз шуҳуди хеши брхўди пардаи баст

از شهود خویش برخود پرده بست

Чашми мо як раҳ набинад сӯии дӯст

چشم ما یک ره نبیند سوی دوست

Вар бибинад ҳарчӣ бинад рӯй ӯст

ور ببیند هرچه بیند روی اوست

Ошиқаст ӯ бо сад истиғноу ноз

عاشق است او با صد استغنا و ناز

Ишқи кас дидааст беаҷзу ниёз ?

عشق کس دیده است بی عجز و نیاز؟

Ҳар яке файзӣ зу қобил шуда

هر یکی فیضی زو قابل شده

Сӯии чизе ҳар яке моил шуда

سوی چیزی هر یکی مایل شده

Ин яке бе рангии он як ранги хост

این یکی بی رنگی آن یک رنگ خواست

Ин яке номӯс ва он як нанги хост

این یکی ناموس و آن یک ننگ خواست

Дидаи оби орад чу бинад офтоб

دیده آب آرد چو بیند آفتاب

Дидан хуршед натавон ҷуз дар об

دیدن خورشید نتوان جز در آب

Меҳри андари оби софӣ зоҳир аст

مهر اندر آب صافی ظاهر است

Ҳарчӣ ин софитар он пайдотар аст

هرچه این صافی‌تر آن پیداتر است

Офтоб андохта акси андари об

آفتاب انداخته عکس اندر آب

Оби нопидоу пайдои офтоб

آب ناپیدا و پیدا آفتاب

Хост то осон кунад дидори хеш

خواست تا آسان کند دیدار خویش

Парда ҳо барбаст бар рухсори хеш

پرده‌ها بربست بر رخسار خویش

Гар сухан бе пардаи хоҳӣ парда нест

گر سخن بی پرده خواهی پرده نیست

Рӯй андари парда пинҳон карда нест

روی اندر پرده پنهان کرده نیست

Беҳиҷоб ва бесаҳоб ва бе ниқоб

بی حجاب و بی سحاب و بی نقاب

Офтобаст офтобаст офтоб

آفتابست آفتابست آفتاب

эй гирифтори ҷаҳони печи печ

ای گرفتار جهان پیچ پیچ

Ҳеҷ доне кин ҷаҳон ҳеҷаст ҳеҷ

هیچ دانی کاین جهان هیچ است هیچ

эй намӯдӣ аз вуҷӯдат буд ман

ای نمودی از وجودت بود من

Дарди ту сармояи беҳбуди ман

درد تو سرمایهٔ بهبود من

Нестирогар ба ҳастӣ раҳ набӯд

نیستی را گر به هستی ره نبود

Ҳастӣ эй ҷуз ҳастӣ аллоҳ набӯд

هستی‌ای جز هستی اللّه نبود

Гар нагаштӣ нақси пайдои бокамол

گر نگشتی نقص پیدا باکمال

Кас набӯдӣ ғайризоти зулҷалол

کس نبودی غیرذات ذوالجلال

Ҳар ки бошад ҷузи худои зулҷалол

هر که باشد جز خدای ذوالجلال

Ҳам дарав нақсаст ва ҳам дар ваии камол

هم درو نقص است و هم در وی کمال

Гар карам бошад раво бе эҳтисоб

گر کرم باشد روا بی احتساب

Бўлҳбро фарқи кӯ бо Бутуроб

بولهب را فرق کو با بوتراب

Абр бошад дар карами ореи смр

ابر باشد در کرم آری سمر

Лек аз ҷӯи гандуми орад кӣ мтр

لیک از جو گندم آرد کی مطر

Ман гирифтам ҷон инсоният ҳаст

من گرفتم جان انسانیت هست

Кӯш кории ҷони яздоне ба даст

کوش کآری جان یزدانی به دست

Ҷони ҳайвони қолаби ҷони башар

جان حیوان قالب جان بشر

Ҷони инсони пайкари ҷон дигар

جان انسان پیکر جان دگر

Аблаҳонро ҷон инсонӣ набӯд

ابلهان را جان انسانی نبود

Ғофилонро ҷон яздоне набӯд

غافلان را جان یزدانی نبود

Ақл чун комил шавад огаҳи шӯй

عقل چون کامل شود آگه شوی

Ишқ чун ҳосил шавад аблаҳи шӯй

عشق چون حاصل شود ابله شوی

Бози ишқи оҳанги яғмо соз кард

باز عشق آهنگ یغما ساز کرد

Бози дили ошуфтагӣ оғоз кард

باز دل آشفتگی آغاز کرد

Баҳри кас дида аст гунҷад дар ҳубоб

بحر کس دیده است گنجد در حباب

ё даруни зарраи ҳаргизи офтоб

یا درون ذرّه هرگز آفتاب

Ман гирифтам парда бурдорам з гуфт

من گرفتم پرده بردارم ز گفت

Ту ба парда дар чаҳ сони хоҳии шнФт

تو به پرده در چه سان خواهی شنفت

Тавба чаҳ буд бозгашт аз худ ба ҳақ

توبه چه بود بازگشت از خود به حق

Шарти он фиқдони шаъни мосбқ

شرط آن فقدان شأن ماسبق

Зоҳидигар тавба аз мастӣ кунанд

زاهدان گر توبه از مستی کنند

Ъшқбозони тавба аз ҳастӣ кунанд

عشقبازان توبه از هستی کنند

Тишнагиро мабда аз обасту бас

تشنگی را مبدأ از آبست و بس

Ташнагонро об ҷаззобасту бас

تشنگان را آب جذابست و بس

Пок кун ойӣнаи дил аз ҳавас

پاک کن آیینهٔ دل از هوس

То ту дар ваии акси ҳақи бинӣу бас

تا تو در وی عکس حق بینی و بس

Имтиёзотаст коФроди башар

امتیازاتست کافراد بشر

Фахр май ҷӯянд аз он бар икдгр

فخر می‌جویند از آن بر یکدگر

Варна дар васфӣ ки бошад муштарак

ورنه در وصفی که باشد مشترک

Кас намеронад сухан аз лӣу лак

کس نمی‌راند سخن از لِی و لَک

Як замон биншин ва бо мо роз кун

یک زمان بنشین و با ما راز کن

Уқдае дар ришта дорам боз кун

عقده‌ای در رشته دارم باز کن

Онкиро маъбуди худ доне бигӯ

آنکه را معبود خود دانی بگو

Ҷуз ту бошад ё ту бошӣ айн ӯ

جز تو باشد یا تو باشی عین او

Гар туе ин худ ҳадисӣ мғлқ аст

گر تویی این خود حدیثی مغلق است

Ки ту ҳастӣ фонӣу боқӣ ҳақ аст

که تو هستی فانی و باقی حق است

Ҷузи ту гар бошад муҳоти нафаси тест

جز تو گر باشد محاط نفس تست

Худ яке нақш аз бисоти нафаси тест

خود یکی نقش از بساط نفس تست

Мардро дардӣ бибояд дарди кӯ

مرد را دردی بباید درد کو

Дардро мардӣ бибояд марди кӯ

درد را مردی بباید مرد کو

Гирдҳо дидем ва дар ваии мард на

گردها دیدیم و در وی مرد نه

Мардҳо дидем ва дар ваии дард на

مردها دیدیم و در وی درد نه

Ақли гирди ин раҳу мирдосати ишқ

عقل گرد این ره و مرداست عشق

Ишқи ҳам мардаст ва ҳам дардаст ишқ

عشق هم مرد است و هم درد است عشق

Ҷон ки бо тан зист мағлуб тан аст

جان که با تن زیست مغلوب تن است

Варна кӣ товуси шод аз гулхан аст

ورنه کی طاووس شاد از گلخن است

Ошиқонро тани асири ҷон буд

عاشقان را تن اسیر جان بود

Ҷони асири ҷазбаи ҷонон буд

جان اسیر جذبهٔ جانان بود

На чу ҷони мо ки аз саҳари ҳавас

نه چو جان ما که از سحر هوس

Хосият аз хуй тан бигирифту бас

خاصیت از خوی تن بگرفت و بس

Мо ҳўснокон ки мамлук танем

ما هوسناکان که مملوک تنیم

Гарчи товусем шод аз гулханем

گرچه طاووسیم شاد از گلخنیم

Карда ҷони покро мағлуби хок

کرده جان پاک را مغلوب خاک

эй дариғо эй дареғи азҷони пок

ای دریغا ای دریغ ازجان پاک

Ҷисми поконро ту дар ин хоки дон

جسم پاکان را تو در این خاک دان

Фориғ аз олоиши ин хокдон

فارغ از آلایش این خاکدان

Дар маконанду маконишони ломакон

در مکانند و مکانشان لامکان

Дар заминанду замини шани осмон

در زمینند و زمین‌شان آسمان

Бандагӣ сармоя озодагӣаст

بندگی سرمایهٔ آزادگیست

Лек шарт бандагӣ афтодагӣаст

لیک شرط بندگی افتادگیست

То бадонеи роҳу расми бандагон

تا بدانی راه و رسم بندگان

Аз набии имшўои баҳоро боз хон

از نبی یمشوا بها را باز خوان

Бандагон дар бандагӣ мустағриқанд

بندگان در بندگی مستغرقند

Зоҳири андари халқу ботин бо ҳақанд

ظاهر اندر خلق و باطن با حقند

Фош мегӯям ки ман ошиқи ним

فاش می‌گویم که من عاشق نیم

Гар бигӯям ошиқами содиқи ним

گر بگویم عاشقم صادق نیم

Ошиқи ишқами талабкори талаб

عاشق عشقم طلبکار طلب

эй ғрибо эй шигифто эй аҷаб

ای غریبا ای شگفتا ای عجب

Ишқро пайдо набошад манзилӣ

عشق را پیدا نباشد منزلی

То ба сӯяш роҳ ҷӯяд мқблӣ

تا به سویش راه جوید مقبلی

эй дариғо менадонам кӯй ӯ

ای دریغا می ندانم کوی او

То тавонам раҳ сипорам сӯй ӯ

تا توانم ره سپارم سوی او

Ишқ май гӯи яд ки эй окандаи гӯш

عشق می گو‌ید که ای آکنده گوش

Аз сурӯди ман ҷаҳони андари хурӯш

از سرود من جهان اندر خروش

Сари буна то по наҳй дар кӯии ман

سر بنه تا پا نهی در کوی من

Чашм дар банд ва бибин дар рӯй ман

چشم در بند و ببین در روی من

Бози ин девонаи бигусастаи банд

باز این دیوانهٔ بگسسته بند

Фош мегуяд ба овози баланд

فاش می‌گوید به آواز بلند

Дар ҳама олам набинам ғайри дӯст

در همه عالم نبینم غیر دوست

Нест олам чист оламгар на ӯст

نیست عالم چیست عالم گر نه اوست

Кофараст ин ошиқи шӯридаи ҳол

کافر است این عاشق شوریده حال

эй мусулмонони коФркши тъол

ای مسلمانان کافرکش تعال

Ақтлўнии Киеви мо шоءи алҳбиб

اُقْتُلُونِی کَیْفَ مَا شَاءَ الْحَبیبُ

Вотрҳўнии أини мо ҷоءи алҳсиб

وَاطْرَحُونِی أَیْنَ مَا جَاءَ الْحَسِیْبُ

Ишқ агар кФрост бе шаки кофарам

عشق اگر کفراست بی شک کافرم

Гар кашӣ кофар бикаш ман ҳозирам

گر کشی کافر بکش من حاضرم

Тоириро аз қафас озод кун

طایری را از قفس آزاد کن

Хотири ғмдидаҳ эйро шод кун

خاطر غمدیده‌ای را شاد کن

Мурғи домиро сӯй бустон фирист

مرغ دامی را سوی بستان فرست

Ташнаи комиро бар Аммон фирист

تشنه کامی را بر عمان فرست

Ман намегӯям ки ошиқ кофар аст

من نمی‌گویم که عاشق کافر است

Ошиқӣ аз кофарии он сӯтар аст

عاشقی از کافری آن سوتر است

Ин тани хокии қарини хок ба

این تن خاکی قرین خاک به

Даври азин нопоки ҷони пок ба

دور ازین ناپاک جانِ پاک به