Номи шарифи он ҷаноби Муҳамаду шайхалӣ низ гуфтаанд ва аз қудамоӣ машойих бӯдааст ва дар хизмату суҳбати асҳоби камоли иктисоби улӯм маънавӣ намӯда . Соҳиби таърихи гузида ӯро аз мурӣдони шайхи Абдуллоҳи хафифи широзии донистау бародари пери ҳусайни Ширвонии шимурда . Гӯйанд сабаби ҳидояти вай он бӯда ки ба духтари подшоҳи замони худ ошиқ шуд ва чун ба ҳеҷ ваҷҳи висоли манзур ба ҷиҳати ваии мутасаввир ва мумкин набӯд аз рӯй маслиҳат дар кӯҳи хориҷи шаҳр ба ибодату салоҳ машғӯл шуд . Аҳолии шаҳр аз ҳолату тоъат ӯ хабар ёфтанд ва ба тавотури сяти зуҳд ӯ гӯшзад султон шуд . Султон ба савмиъа ӯ рафтау эътиқодӣ ба ӯ ба ҳам расонид . ӯро ба мсоҳрти худ таклиф намӯд . Чу чошнии ибодату имон дар мазоқи он ҷаноби ширини омадау тақлидаш ба таҳқиқи бадал шуда буд , аз қабул або намӯду қурби маъшӯқи ҳақиқиро бар васли маҳбӯби маҷозӣ ихтиёр намӯд . Бноءи алайҳи пояи маърифату ибодати он ҷаноб ба мадориҷи ақсоу мъорҷ аъло раседу ҷазбаи муҳаббати он ошиқи содиқи маҳбӯби сӯрии худро ба ҷониб худ кашид . Гӯйанд ки ҳар ду дар он кӯҳ ба ибодат машғӯл буданд то дар санаи 442 риҳлат намуданд . Лиҳозо ба бобои кӯҳӣ машҳураст . Саъдӣ дар бӯстон мегуяд : шунидӣ ки бобои кӯҳӣ чаҳ гуфт .
نام شریف آن جناب محمد و شیخعلی نیز گفتهاند و از قدمای مشایخ بوده است و در خدمت و صحبت اصحاب کمال اکتساب علوم معنوی نموده. صاحب تاریخ گزیده او را از مریدان شیخ عبداللّه خفیف شیرازی دانسته و برادر پیر حسین شیروانی شمرده. گویند سببِ هدایت وی آن بوده که به دختر پادشاه زمان خود عاشق شد و چون به هیچ وجه وصال منظور به جهت وی متصور و ممکن نبود از روی مصلحت در کوه خارج شهر به عبادت و صلاح مشغول شد. اهالی شهر از حالت و طاعت او خبر یافتند و به تواتر صیت زهد او گوشزد سلطان شد. سلطان به صومعهٔ او رفته و اعتقادی به او به هم رسانید. او را به مصاهرت خود تکلیف نمود. چو چاشنی عبادت و ایمان در مذاق آن جناب شیرین آمده و تقلیدش به تحقیق بدل شده بود، از قبول ابا نمود و قرب معشوق حقیقی را بر وصل محبوب مجازی اختیار نمود. بِناءً عَلیه پایهٔ معرفت و عبادت آن جناب به مدارج اقصی و معارج اعلی رسید و جذبهٔ محبت آن عاشق صادق محبوب صوری خود را به جانب خود کشید. گویند که هر دو در آن کوه به عبادت مشغول بودند تا در سنهٔ ۴۴۲ رحلت نمودند. لهذا به بابای کوهی مشهور است. سعدی در بوستان میگوید: شنیدی که بابای کوهی چه گفت.
Инак мазораш дар домани кӯҳи Ширози такяи гоҳи аҳл ниёзасту ҷамъӣ аз ҳнўди вайро нонк шоҳ хонанд . Девонаши дида шуда . « кӯҳӣ » тахаллус май намояд ва ин ашъор аз ӯст :
اینک مزارش در دامن کوه شیراز تکیه گاه اهل نیاز است و جمعی از هنود وی را نانک شاه خوانند. دیوانش دیده شده. «کوهی» تخلص مینماید و این اشعار از اوست:
Рӯҳ баҳрӣаст ки олам ҳама ғарқанд дар ӯ
روح بحریست که عالم همه غرقند در او
Бас аҷаб донам агар ҷисми каф дарё нест
بس عجب دانم اگر جسمِ کف دریا نیست
Зоҳири вботни заррот ҷаҳон ӯст ҳама
ظاهر وباطنِ ذرات جهان اوست همه
Нест ашё агар ӯ айни ҳамаи ашёнист
نیست اشیا اگر او عین همه اشیانیست
٭٭٭
٭٭٭
Буии тавҳиди зи мисатон худо нашунида аст
بویِ توحید ز مستانِ خدا نشنیده است
Хору гул дар назари ориф агар яксон нест
خار و گل در نظر عارف اگر یکسان نیست
٭٭٭
٭٭٭
Гар сад ҳазор шоҳид раъно намӯд рух
گر صد هزار شاهدِ رعنا نمود رخ
Бингар ба рӯй ҷумла ки он длстон яке аст
بنگر به روی جمله که آن دلستان یکی است
٭٭٭
٭٭٭
Якерогар ба сад раҳ баршуморӣ
یکی را گر به صد ره برشماری
Яке бошад ададҳо бешумор аст
یکی باشد عددها بی شمار است
То бибинад зоти асмоءу сифоти хеш ро
تا ببیند ذات اسماء و صفات خویش را
Ҳазрат бе мислиро мрот инсон орзӯаст
حضرت بی مثل را مرآت انسان آرزوست
Ба ғайр ҳастӣ ҳақи ҳеҷ рӯй нанамояд
به غیر هستی حق هیچ روی ننماید
Туро ки дидаи дили равшан ва мусаффо шуд
ترا که دیدهٔ دل روشن و مصفا شد
٭٭٭
٭٭٭
Ҳаркиро зулф чу занҷири ту девона кунад
هرکه را زلف چو زنجیر تو دیوانه کند
зи ошноёни ҷаҳонаши ҳама бегона кунад
ز آشنایانِ جهانش همه بیگانه کند
٭٭٭
٭٭٭
Чу хатми офариниши одамӣ буд
چو ختمِ آفرینش آدمی بود
Ба охири навъ инсон офариданд
به آخر نوعِ انسان آفریدند
٭٭٭
٭٭٭
Дило дар бутаи ишқаш чу зари бгдозўсоФии шӯ
دلا در بوتهٔ عشقش چو زر بگدازوصافی شو
Вагарнаи қалб май Монӣ ва он сарроф ме ояд
وگرنه قلب میمانی و آن صراف میآید
٭٭٭
٭٭٭
зи нури талъат ӯ сӯхт ҳарчӣ мавҷӯд аст
ز نورِ طلعت او سوخت هرچه موجود است
Ба ғайри зулф ки бар рӯй ӯ ниқоб шавад
به غیرِ زلف که بر رویِ او نقاب شود
٭٭٭
٭٭٭
Як айн ки ҷузи аўнист дар зоҳиру дрботн
یک عین که جز اونیست در ظاهر و درباطن
Ҳафтод ва дўмлт шуд тарсои виҳўдомд
هفتاد و دوملت شد ترسا ویهودآمد
٭٭٭
٭٭٭
Оқибати сайли сиришкии бабради бунёдаш
عاقبت سیل سرشکیِ بِبَرَد بنیادش
Ҳарки бар гиряи арбоб назар ме хандад
هرکه بر گریهٔ اربابِ نظر میخندد
٭٭٭
٭٭٭
Коми дили ҳеҷ кас аз лаъли ту ҳаргиз нагирифт
کامِ دل هیچ کس از لعل تو هرگز نگرفت
Номи он лаби ҳамаро кому даҳон май сӯзад
نام آن لب همه را کام و دهان میسوزد
٭٭٭
٭٭٭
Беҷону тан дилам шуд дар васли ёри восил
بی جان و تن دلم شد در وصل یار واصل
Таҳсил ёр кардем умрӣ ва буд ҳосил
تحصیل یار کردیم عمری و بود حاصل
٭٭٭
٭٭٭
Аршу курсӣу осмону замин
عرش و کرسی و آسمان و زمین
Ғарқа дар баҳр бе каронаи дил
غرقه در بحرِ بیکرانهٔ دل
Ҳама дар дил чу бенишон шуда анд
همه در دل چو بی نشان شدهاند
Надиҳади ҳеҷ каси нишонаи дил
ندهد هیچ کس نشانهٔ دل
٭٭٭
٭٭٭
наменагунҷад дар замину аршу курсии оҳи оҳ
مینگنجد در زمین و عرش و کرسی آه آه
Ҷузи дил пурхӯн намебайнем ҷое ҷой ӯ
جز دل پرخون نمیبینیم جایی جای او
٭٭٭
٭٭٭
эй ки аз фарт бузургӣ менаганҷӣ дар ҷаҳон
ای که از فرط بزرگی مینگنجی در جهان
Дар дилами кони қатраи хўнист чун ҷокрдаҳ Эй
در دلم کان قطرهٔ خونیست چون جاکردهای
٭٭٭
٭٭٭
Кашф шуд сари азал то ба абад чун як дам
کشف شد سر ازل تا به ابد چون یک دم
Бар ман аз олам асрор гушӯданд дарӣ
بر من از عالم اسرار گشودند دری