Аз кбори машойих хоразмаст . Мардуми хоразм ба сабаби ҳасани халқ ӯро фиришта рӯй замин лақаб карда буданд . Ҷомеъи илму амалу сифот ҳамида бӯда . ӯро ҷаноби шайхи абўолФтҳ ки ба чанд восита аз мурӣдони ҳазрати шайхи наҷми аддӣн куброаст тарбият намӯда . Гӯйанд ҷаноби ҷалоли аддӣни Муҳамади рӯмии алмлқб ба мавлавии соҳиби китоби маснавӣ , ба зуҳӯр ӯ хабар дода . Мавлонои ҳусайни бен ҳасани хоразмии соҳиби шарҳи маснавии мавсӯм ба ҷавоҳири алосрор аз мурӣдон ӯст . Бории рисолаи канзи алҷўоҳр аз таснифот шайхаст . ВФотш дар санаи 835 ва ин рубоиёт аз ӯст :
از کبار مشایخ خوارزم است. مردم خوارزم به سبب حسن خلق او را فرشتهٔ روی زمین لقب کرده بودند. جامع علم و عمل و صفات حمیده بوده. او را جناب شیخ ابوالفتح که به چند واسطه از مریدان حضرت شیخ نجم الدین کبری است تربیت نموده. گویند جناب جلال الدین محمد رومی الملقّب به مولوی صاحب کتاب مثنوی، به ظهور او خبر داده. مولانا حسین بن حسن خوارزمی صاحب شرح مثنوی موسوم به جواهر الاسرار از مریدان اوست. باری رسالهٔ کنز الجواهر از تصنیفات شیخ است. وفاتش در سنهٔ ۸۳۵ و این رباعیات از اوست:
рубоӣ
رباعی
Дар сина касе ки дард пинҳонаш нест
در سینه کسی که درد پنهانش نیست
Чун зиндаи намояд ӯ дил ва ҷонаш нест
چون زنده نماید او دل و جانش نیست
Рӯи дарди талаб ки иллат бе дардӣ
رو درد طلب که علت بی دردی
Дрдист ки ҳечгуна дирамонаш нест
دردیست که هیچگونه درمانش نیست
٭٭٭
٭٭٭
Чун баъзи зуҳӯрот ҳақ омад ботил
چون بعض ظهورات حق آمد باطل
Пас мункир ботил набӯд ҷузи ҷоҳил
پس منکر باطل نبود جز جاهل
Дар кули вуҷӯд ҳар ки ҷуз ҳақ бинад
در کل وجود هر که جز حق بیند
Бошад зи ҳқиқаҳи алҳқоиқи ғофил
باشد ز حقیقة الحقایق غافل
٭٭٭
٭٭٭
Ман аз ту ҷудо набӯдаам то будам
من از تو جدا نبودهام تا بودم
Инаст далели ахтари масъӯдам
این است دلیل اختر مسعودم
Дар зоти ту нопадидам ар маъдӯдам
در ذات تو ناپدیدم ار معدودم
Дар нури ту зоҳирам агар мавҷӯдам
در نور تو ظاهرم اگر موجودم
٭٭٭
٭٭٭
Дар мазҳаби онкии ақл ӯ ҳаст тамом
در مذهب آنکه عقل او هست تمام
Ҳастиҳоро ҷуз ба адам нест қиём
هستیها را جز به عدم نیست قیام
То нест нагардӣ нашӯй ҳаст аз онк
تا نیست نگردی نشوی هست از آنک
Ҳастӣаст ки нестии нҳодндши ном
هستی است که نیستی نهادندش نام
٭٭٭
٭٭٭
Бад кардаму аътзори бадтари зи гуноҳ
بد کردم و اعتذار بدتر ز گناه
Зеро ки дарин ҳаст се даъвии табоҳ
زیرا که درین هست سه دعوی تباه
Даъвии вуҷӯду даъвии қуввау феъл
دعوی وجود و دعوی قوة و فعل
Лоҳўлу лоқўаҳи алои биллоҳ
لاحول و لاقوة الا باللّه