Вҳўи қутби алъорФину зини алўослин , шайхи наҷми аддӣни аҳмдбни умри алхиўқии алхўорзмӣ . Хиўқ ба касри хои мӯъҷамау сукӯни ёءи тҳтониаҳ ва ваов мафтӯҳаи қасаба Эй бӯда аз мамлакати хоразм ки доролмлки он Ўрганҷаст вабаъд аз харобии Ўрганҷ ба дасти муғул акнӯн хиўқи бузургтар шаҳрҳои хоразму фақир дар сифорати онро дидаам . Ҷаноби шайхро , наҷми аддӣни кубро аз он гуфтаанд ки дар авони таҳсил бо ҳарки мубоҳиса фармудӣ бар вай ғолиб омадӣ , лиҳозо ӯро томаҳи алкбрӣ лақаб карданд ФҳзФўои алтомаҳи влқбўаҳ болкбрӣ кунят он ҷаноб ба фатҳи ҷим ва навен мшддаҳ абўолҷнобаст . Гӯйанд ин кунятро дар хоб аз ҳазрати хатмии мобؐёФтаҳ . Фахри аддӣни розӣу шайх , муосир буданд ва бо ҳам мулоқот намуданд . Фахриддин аз шайх пурсед ки Бами урфати рбки қоли бўордоттарад алии алқлби Фтъҷзи алнФси ънткзибҳои он ҷаноб ба хизмати ҷамъии касӣру ҷамии ғФир аз акобру амоҷди асФёу авлиёии замони худ расида , иродати шайхи ҷалили Муҳамади Исмоили қасриро гузида , аммо итмоми кораш аз ҷаноби шайхи рӯзбеҳон мисрӣ бӯда . Баъзе гӯйанд ки мурӣди шайхи аммори ёсир бдлисӣаст . Алӣ эй ҳоли шайхии комилу орифӣ восиласт вшрҳи ҳолоту мақомоташ бо киромоташ дар ғолиби кутуби мутадовилаи мундараҷ ва мндмҷаст . Ва ҷамъӣ аз аъозими ин тайифа , ҳалқаи иродаташ дар гӯш ҷон кашидаанд ва аз файзи ихлосаш ба дараҷоти воло расидаанд . Мнҷмлаҳи шайхи мҷдолдини Бағдодӣу шайхи наҷми аддӣни розӣу шайхи сайфи аддӣни бохрзӣу шайхи съдолдини ҳмўӣу шайхи разии аддӣни алии лолоءи ғазнавӣу шайхи бобокмоли Хуҷандӣу шайхи ҷамоли аддӣни Суҳайлу шайхи нуриддини абдурраҳмони Исфаройинӣ . Чун ба съоити аъодии шайхи мҷдолдини Бағдодӣ ба саодати шаҳодат фоиз шуд , табъи он ҷаноб аз хоразми шоҳ малул гардид ва ба асҳоб фармуд ки оташӣ аз ҷониби машриқ шуъла барафрӯхт то наздик ба мағриб хоҳад сӯхт . Шуморо ба аўтони худ мебояд рафт . Асҳоб дар дафъи он ҳодисаи доъӣ ва соъӣ шуданд . Фармуд : ин қазоӣаст мубраму маро низ дар ин қазо шаҳодат хоҳад буд .

وهُوَ قطب العارفین و زین الواصلین، شیخ نجم الدین احمدبن عمر الخیوقی الخوارزمی. خِیوَق به کسر خا معجمه و سکون یاء تحتانیه و واو مفتوحه قصبه‌ای بوده از مملکت خوارزم که دارالملک آن اورگنج است وبعد از خرابی اورگنج به دست مغول اکنون خِیوَق بزرگتر شهرهای خوارزم و فقیر در سفارت آن را دیده‌ام. جناب شیخ را، نجم الدین کبری از آن گفته‌اند که در اوان تحصیل با هرکه مباحثه فرمودی بر وی غالب آمدی، لهذا او را طامَّةُ الکبری لقب کردند فَحَذَفُوا الطَّامَّةَ وَلَقَّبُوْهُ بِالکُبْری کُنیَت آن جناب به فتح جیم و نون مشدده ابوالجَناب است. گویند این کنیت را در خواب از حضرت ختمی مآبؐیافته. فخر الدین رازی و شیخ، معاصر بودند و با هم ملاقات نمودند. فخرالدین از شیخ پرسید که بِمَ عَرَفْتَ رَبَّکَ قالَ بِوَارِداتٍ تَرِدُ عَلَی القَلْبِ فَتَعْجِزُ النَّفْسُ عَنْتَکْذِیْبِها آن جناب به خدمت جمعی کثیر و جمی غفیر از اکابر و اماجد اصفیا و اولیای زمان خود رسیده، ارادت شیخ جلیل محمد اسماعیل قصری را گزیده، اما اتمام کارش از جناب شیخ روزبهان مصری بوده. بعضی گویند که مرید شیخ عمار یاسر بدلیسی است. عَلَی اَیِّ حالٍ شیخی کامل و عارفی واصل است وشرح حالات و مقاماتش با کراماتش در غالب کتب متداوله مندرج و مندمج است. و جمعی از اعاظم این طایفه، حلقهٔ ارادتش در گوش جان کشیده‌اند و از فیض اخلاصش به درجات والا رسیده‌اند. مِنْجمله شیخ مجدالدین بغدادی و شیخ نجم الدین رازی و شیخ سیف الدین باخرزی و شیخ سعدالدین حموی و شیخ رضی الدین علی لالاء غزنوی و شیخ باباکمال خجندی و شیخ جمال الدین سهیل و شیخ نورالدین عبدالرحمن اسفراینی. چون به سعایت اعادی شیخ مجدالدین بغدادی به سعادت شهادت فایض شد، طبع آن جناب از خوارزم شاه ملول گردید و به اصحاب فرمود که آتشی از جانب مشرق شعله برافروخت تا نزدیک به مغرب خواهد سوخت. شما را به اوطان خود می‌باید رفت. اصحاب در دفع آن حادثه داعی و ساعی شدند. فرمود: این قضایی است مبرم و مرا نیز در این قضا شهادت خواهد بود.

Асҳоб ӯро видоъ гуфта , мутаваҷҷеҳи хуросони гардиданду лашкари тотори куффори ҳасби аламри чнгизхони қаҳҳор ба хоразми расиданду қатл ва ғорат гузиданд . Шайх ҷиҳод намӯда то ӯро тирборон карданд ва аз пой дароварданд . Дар он ҳол , парчам яъне кокули кофариро гирифту мурғи рӯҳаш аз қафаси қолаби ҷуст . Пас аз шаҳодат , чанд кас хостанд ки кокули ани кофарро аз чанги шайх халосӣ диҳанд , ба каромати он ҷаноб натавонистанд . Билохираи парчами кофарро бибареданд . Шаҳодати ҳазрати шайх дар санаи 618 буд вгоҳӣ ба назм мубодират мефармуду фақири ин абётро ба номи он ҷаноби дида ва ба ришта сабт кашид :

اصحاب او را وداع گفته، متوجّهٔ خراسان گردیدند و لشکر تاتار کفار حسب الامر چنگیزخانِ قهّار به خوارزم رسیدند و قتل و غارت گزیدند. شیخ جهاد نموده تا او را تیرباران کردند و از پای درآوردند. در آن حال، پرچم یعنی کاکل کافری را گرفت و مرغ روحش از قفس قالب جست. پس از شهادت، چند کس خواستند که کاکل ان کافر را از چنگ شیخ خلاصی دهند، به کرامت آن جناب نتوانستند. بالاخره پرچمِ کافر را ببریدند. شهادت حضرت شیخ در سنهٔ ۶۱۸ بود وگاهی به نظم مبادرت می‌فرمود و فقیر این ابیات را به نام آن جناب دیده و به رشتهٔ ثبت کشید:

٭٭٭

٭٭٭

٭٭٭

٭٭٭

٭٭٭

٭٭٭

٭٭٭

٭٭٭

٭٭٭

٭٭٭

٭٭٭

٭٭٭

٭٭٭

٭٭٭

٭٭٭

٭٭٭

٭٭٭

٭٭٭