Дар ду олам чун яке дорандаи ашёстӣ

در دو عالم چون یکی دارندهٔ اشیاستی

Ҳар яке дар зоти худ яктоӣ бе ҳмтостӣ

هر یکی در ذات خود یکتای بی همتاستی

Ҷунбиши дарё агарчӣ мавҷи хўонндш вале

جنبش دریا اگرچه موج خوانندش ولی

Дар ҳақиқати мавҷи дарёи айни он дрёстӣ

در حقیقت موج دریا عین آن دریاستی

Фии алмисли як доираи ин шакли олам фарз кун

فی المثل یک دایره این شکل عالم فرض کن

Ҳақи муҳӣту нуқтаи рӯҳу доираи ашёстӣ

حق محیط و نقطه روح و دایره اشیاستی

Мастем ва надорем хабар аз ҳамаи олам

مستیم و نداریم خبر از همه عالم

Инаст хабар ҳарки бипурсад хбрмо

این است خبر هرکه بپرسد خبرما

Ҳар нақши хаёлӣ ки турои ғайри намояд

هر نقش خیالی که ترا غیر نماید

Таъбир кун онро ки хаёли ту ба хобаст

تعبیر کن آن را که خیال تو به خوابست

Мавҷӯди ҳақиқии биҷуз аз зот худо нест

موجود حقیقی بجز از ذات خدا نیست

Моием сифоту сифат аз зот ҷудо нест

ماییم صفات و صفت از ذات جدا نیست

Маҷмӯи коиноти саропарда вай аст

مجموع کاینات سراپردهٔ وی است

Ин турфатар ки ҳеҷ маконаш падед нест

این طرفه تر که هیچ مکانش پدید نیست

ӯ ҷон оламасту ҳамаи оламаши бадан

او جانِ عالم است و همه عالمش بدن

Пайдост ин тани вайу ҷонаш падед нест

پیداست این تن وی و جانش پدید نیست

Мавҷу дарёӣаму ҳардуи ғайр обӣ нест нест

موج و دریاییم و هردو غیر آبی نیست نیست

Дар миёни мо ва ӯ ҷузи мо ҳиҷобӣ нест нест

در میان ما و او جز ما حجابی نیست نیست

Ақл агар дар хоб мебинад хаёли дайгарӣ

عقل اگر در خواب می‌بیند خیال دیگری

Эътимодӣ дар хаёлӣ ё ба хобӣ нест нест

اعتمادی در خیالی یا به خوابی نیست نیست

Давлати ишқ ба ҳар бесар ва пое нарасад

دولت عشق به هر بی سر و پایی نرسد

Подшоҳии ду олам ба гадоӣ нарасад

پادشاهیِ دو عالم به گدایی نرسد

Бирав эй ақл ва магӯ ишқ чаро карда чунин

برو ای عقل و مگو عشق چرا کرده چنین

Подшоҳаст ва ба ӯ чун ва чарое нарасад

پادشاه است و به او چون و چرایی نرسد

Мард бояд ки з шамшер нигараданд рӯй

مرد باید که ز شمشیر نگرداند روی

Варна зи оғози ҳамон ба ки ба майдон наравад

ورنه ز آغاز همان به که به میدان نرود

Ҳасани яке ва дар назари оинаи сад ҳазор , дон

حسن یکی و در نظر آینه صد هزار، دان

Рӯҳи якеу тани басии бодаи якеу ҷоми сад

روح یکی و تن بسی باده یکی و جام صد

Гар ба сад ойӣнаи яке рӯй намӯд сад нашуд

گر به صد آیینه یکی روی نمود صد نشد

Нақш хаёл ӯст сад сдншду кадоми сад

نقش خیال اوست صد صدنشد و کدام صد

Номи яке агар яке сад наад эй азизи ман

نام یکی اگر یکی صد نهد ای عزیز من

Сад нашавад ҳақиқаташи як буд ва ба номи сад

صد نشود حقیقتش یک بود و به نام صد

Гар ба вуҷӯди нозирӣ , ҳар ду якеаст дар вуҷӯд

گر به وجود ناظری، هر دو یکی است در وجود

Вар ба сифоти моилӣ , ин дигараст ва он дигар

ور به صفات مایلی، این دگر است و آن دگر

Ҷоми вмии андҷсми вҷон , ҷом , майаст , вҷсм , ҷон

جام‌ومی‌اندجسم‌وجان،جام،می‌است،وجسم، جان

Вртўнёбии ин сухани тан дигарасту ҷон дигар

ورتونیابی این سخن تن دگر است و جان دگر

Ту баста зрўзн гаштаеу куштаи он

تو بستهٔ زَروزَن گشته‌ای و کشتهٔ آن

Туро зи мардии мардони порсо чаҳ хабар

تو را ز مردیِ مردانِ پارسا چه خبر

Мо хоки роҳро ба назар кимиё кунем

ما خاک راه را به نظر کیمیا کنیم

Сад дардро ба гӯшаи чашмӣ даво кунем

صد درد را به گوشهٔ چشمی دوا کنیم

Мо муршиди ушшоқ харобот ҷаҳонем

ما مرشد عشاق خرابات جهانیم

Соқии саропарда хмхонаҳ ҷонем

ساقی سراپردهٔ خمخانهٔ جانیم

Ҳаркас ба ҷамоли рух хӯбӣ нигаронанд

هرکس به جمال رخ خوبی نگرانند

Дар оинаи хеш ба худ мо нигаронем

در آینهٔ خویش به خود ما نگرانیم

Офтоби ҳасан ӯ маҷмӯи оламро гирифт

آفتاب حسن او مجموع عالم را گرفت

Ғайр ӯ пайдо набинигар зи худ пинҳони шӯй

غیر او پیدا نبینی گر ز خود پنهان شوی

Чун камоли ҳама буд ба вуҷӯд

چون کمال همه بود به وجود

Натавон ёфт бевуҷӯд , камол

نتوان یافت بی وجود، کمال

Ҳаст олами ҳамаи хаёли вуҷӯд

هست عالم همه خیال وجود

Ваз таҷаллӣ ӯст буд хаёл

وز تجلی اوست بود خیال

Мсмии воҳиди исмии касӣр

مُسَمَّی واحِدٌ اِسْمِی کَثْیِرٌ

ВФии тлўини асмоӣии сифотӣ

وَفِی تَلْوِینِ اَسْمائِی صِفاتِی

Сифоти аллоҳи фии ваҷҳеи алӣ

صِفاتُ اللّهِ فی وَجْهِی علیٌّ

Восмӣ наамма аллоҳи Киеви зотӣ

وَاِسْمِی نِعْمةٌ اللّهِ کَیْفَ ذَاتِی

Вуҷӯдии фии вуҷӯдии фии вуҷӯдӣ

وُجُودِی فِی وُجُودی فی وُجُودی

Вкўни алҷомъи манӣ марот

وَکَوْنُ الْجامِع مِنِّی مَرَّاتِ

Врўҳии мазҳари алأрўоҳи калла

وَرُوحی مَظهرُ الأَرْوَاح کُلُّهُ

Вҷсмии мазҳари алоёти отӣ

وَجِسْمِی مَظْهَرُ الآیاتِ آتِی

Въинии нозири фии кули ваҷҳ

وعَیْنی ناظِرٌ فِی کُلِّ وَجْهٍ

ВнФсии ошиқи болзокёт

وَنَفْسِی عاشِقٌ بِالزَّاکِیاتِ

Бе дарди тариқ ҳайдарӣ натавон рафт

بی درد طریق حیدری نتوان رفت

Бе куфри раҳ қаландарӣ натавон рафт

بی کفر ره قلندری نتوان رفت

Бе ранҷи фанои ганҷ бақо натавон ёфт

بی رنج فنا گنج بقا نتوان یافت

Дар ҳалқаи мо ба срсрӣ натавон рафт

در حلقهٔ ما به سرسری نتوان رفت

Обаст ки дар шиша шаробаш хонанд

آبست که در شیشه شرابش خوانند

Бо гул чу қарин шавад гулобаш хонанд

با گل چو قرین شود گلابش خوانند

Аз қайди гулу мл чу муҷаррад гардад

از قید گُل و مُل چو مجرد گردد

Аҳли басару басират обаш хонанд

اهل بصر و بصیرت آبش خوانند

То дарди хаёл ӯ маро дармон шуд

تا درد خیال او مرا درمان شد

Пастем баландӣ шуду куфр имон шуд

پستیم بلندی شد و کفر ایمان شد

Ҷони вдлу тан ҳар се ҳиҷоби раҳ буд

جان ودل و تن هر سه حجاب ره بود

Тан дил шуду дил ҷон шуду ҷон ҷонон шуд

تن دل شد و دل جان شد و جان جانان شد

Ин нақшу хаёл оламаш ме хонанд

این نقش و خیال عالمش می‌خوانند

Ҷонӣ дорад ки одамаш ме хонанд

جانی دارد که آدمش می‌خوانند

Ваҳйаст ки рӯҳ аввалаш бошад ном

وحی است که روح اولش باشد نام

Чун ӯст тамом , хотамаш ме хонанд

چون اوست تمام، خاتمش می‌خوانند

Як олам аз об ва гул бипардохта анд

یک عالم از آب و گل بپرداخته‌اند

Худро ба миёни он дар андохта анд

خود را به میان آن در انداخته‌اند

Худ мегӯйанд роз худ ме шунаванд

خود می‌گویند رازِ خود می‌شنوند

Вази мо ва шумо баҳона барсохта анд

وز ما و شما بهانه برساخته‌اند

Кӯи дил ки бидонади нафасии асрораш

کو دل که بداند نفسی اسرارش

Кӯи гӯш ки башнавад дамии гуфтораш

کو گوش که بشنود دمی گفتارش

Маҳбӯби ҷамол май намояди шабу рӯз

محبوب جمال می‌نماید شب و روز

Кӯи дида ки то бархӯрд аз дидораш

کو دیده که تا برخورد از دیدارش

Валлоҳ ба худо ки мо худо ме донем

واللّه به خدا که ما خدا می‌دانیم

Асрори гадо ва подшо ме донем

اسرار گدا و پادشا می‌دانیم

Сарпӯш фикандаем баррӯии тибқ

سرپوش فکنده‌ایم بررویِ طبق

Сиррӣаст дар ин тибқ ки мо ме донем

سری است در این طبق که ما می‌دانیم

Бо одати худ баҳона ҷӯӣ накунем

با عادت خود بهانه جویی نکنیم

Ҷузи рост рӯйу нек хуӣ накунем

جز راست روی و نیک خویی نکنیم

Бо онкӣ ба ҷои мо бадӣ ҳо карда аст

با آنکه به جای ما بدی‌ها کرده است

Гар даст диҳад ба ҷуз никуӣ накунем

گر دست دهد به جز نکویی نکنیم

Бӯе ки ту аз машку қрнФли шинавӣ

بویی که تو از مشک و قرنفل شنوی

Аз давлати он зулф чу сунбули шинавӣ

از دولت آن زلف چو سنبل شنوی

Чун нағмаи булбули зи паии гули шинавӣ

چون نغمهٔ بلبل ز پی گل شنوی

Гул гуфта буд гарчи зи булбули шинавӣ

گل گفته بود گرچه ز بلبل شنوی

эй онкии талабкори ҷаҳони ҷонӣ

ای آنکه طلبکار جهان جانی

Ҷонӣу дилӣ ва балки худ ҷононе

جانی و دلی و بلکه خود جانانی

Матлӯби туе талаби туе толиби ту

مطلوب تویی طلب تویی طالب تو

Дарёб ки худ ҳар ончии хоҳии онӣ

دریاب که خود هر آنچه خواهی آنی

Гар олами сари лии маъаи аллоҳи шӯй

گر عالم سِرِّ لِی مَعَ اللّه شوی

Донандаи рози бандау шоҳи шӯй

دانندهٔ راز بنده و شاه شوی

Гар сӯрату маънӣ ҷаҳон дарёбӣ

گر صورت و معنیِ جهان دریابی

Воқифи зи румузи неъмати аллоҳи шӯй

واقف ز رموز نعمت اللّه شوی

Ҳамди он ҳомидӣ ки Маҳмӯд аст

حمد آن حامدی که محمود است

Бахшиш ӯст ҳарчӣ мавҷӯд аст

بخشش اوست هرچه موجود است

Ҳарчӣ махлуқ ҳазрат ӯйанд

هرچه مخلوق حضرت اویند

Ҳамаи тасбеҳ ҳазраташ гӯйанд

همه تسبیح حضرتش گویند

Орифоне ки илм мо донанд

عارفانی که علمِ ما دانند

Сифати зоти исмро хонанд

صفت ذات اسم را خوانند

Лафзи аллоҳи исми исм вай аст

لفظ اللّه اسم اسم وی است

Он яке ганҷ ва ин тилисм вай аст

آن یکی گنج و این طلسم وی است

Кули шиӣии ?лаи кмрот

کُلُّ شَیْئیٍ لَهُ کَمِرْآتْ

Виҷҳаи кулҳо мусовот

وَجْهُهُ کُلَّها مُساواتْ

Лӣси бинии вбинаҳи байн

لَیْسَ بَیْنی وبَیْنَهُ بَیْن

Ҳўи фии алъайни лои тқлأин

هُوَ فِی الْعَیْنِ لآ تَقُلْأَیْن

Айни ваҳдати зуҳӯр чун фармуд

عین وحدت ظهور چون فرمود

Баҳр дар қатраи рӯ ба мо бинмуд

بحر در قطره رو به ما بنمود

Гар ҳазораст вагар ҳазор ҳазор

گر هزار است و گر هزار هزار

Аввал ӯ яке буд ба шумор

اول او یکی بود به شمار

Оинаи сад ҳазор май байнам

آینه صد هزار می‌بینم

Дар ҳама рӯй ёр май байнам

در همه روی یار می‌بینم

Балки як оина буд ӣнҷо

بلکه یک آینه بود اینجا

Сувари мухталифи дарави пайдо

صور مختلف درو پیدا

Куни кунии икўни мнкўнаҳ

کَونُ کَوْنی یَکُونُ مِنْکَوْنِهْ

Айни Айнии бъинаҳи айна

عَیْنُ عَیْنِی بِعَیْنِهِ عَیْنِهْ

Як шросту ҷоми рангоранг

یک شراست و جام رنگارنگ

Ранг беранг медиҳад бе ранг

رنگ بی رنگ می‌دهد بی رنگ

Ранг май ранги ҷом вай бошад

رنگِ می رنگِ جام وی باشد

Ин аҷаби байн ки ҷом ме бошад

این عجب بین که جامِ می باشد

Он яке кӯза ӣӣ зи яхи бардошт

آن یکی کوزه‌یی ز یخ برداشت

Кард пари об ва як замони бгзошт

کرد پُر آب و یک زمان بگذاشت

Чун ҳавои зоФтоб гармӣ ёфт

چون هوا زآفتاب گرمی یافت

Гармиаш бар вуҷӯд кӯза битофт

گرمی‌اش بر وجود کوزه بتافت

Об шуд кӯза , кӯза шуд бо об

آب شد کوزه، کوزه شد با آب

Исму расм аз миёна шуд дарёб

اسم و رسم از میانه شد دریاب

Аввали мо чу охир мо шуд

اول ما چو آخر ما شد

Қатра дарёст чун ба дарё шуд

قطره دریاست چون به دریا شد

Қатрау мавҷу баҳр ва ҷӯ обанд

قطره و موج و بحر و جو آبند

Айни моро ба айн мо ёбанд

عین ما را به عین ما یابند

Нақди ганҷина қадаҳ моием

نقد گنجینهٔ قدح ماییم

Гарчи мавҷем айни дарёӣам

گرچه موجیم عین دریاییم

Нақши олами хаёл май байнам

نقش عالم خیال می‌بینم

Дар хаёли он ҷамол май байнам

در خیال آن جمال می‌بینم

ӯ латифаст ва дар ҳамаи сорӣ

او لطیف است و در همه ساری

Оби ҳайвони ман ба ҷӯии мо ҷорӣ

آب حیوان من به جویِ ما جاری

На ҳулӯласт ҳали ҳол ман аст

نه حلول است حل حال من است

Суханӣ аз ману камол ман аст

سخنی از من و کمال من است

Ҳарки дар маърифат сухан ронад

هرکه در معرفت سخن راند

Васф худ мекунад агар донад

وصف خود می‌کند اگر داند

Ту манӣ ман туам дуе бигзор

تو منی من توام دویی بگذار

Ман намондам ту ҳам туе бигзор

من نماندم تو هم تویی بگذار

أнти лои أнти вأнои мо ҳў

أَنْتَ لا أَنْتَ وَأَنَا مَا هُوَ

Ҳўи ҳўи лои илоҳи إлои ҳў

هُوَ هُوَ لا اِلَهَ إلّا هُوَ

Ҳарчӣ дорем ҷумлаи ҷӯад вай аст

هرچه داریم جمله جود وی است

Ҷӯад ӯ назд мо вуҷӯд вай аст

جود او نزد ما وجود وی است

Вари ту гӯйӣ ки ғайр ӯ бошад

ور تو گویی که غیر او باشد

Бад набошад бигӯ накӯ бошад

بد نباشد بگو نکو باشد

ё ҳабибӣу қурраи алъайнӣ

یَا حَبِیبْی وَ قُرَّةَ الْعَیْنی

أнои айнаку айнаки Айнӣ

أَنَا عَیْنُکَ وَ عَیْنُکَ عَیْنِی

Мо хаёлем дар ҳақиқат ӯ

ما خَیالیم در حقیقت او

Ҷузи яке дар ду куни дигари кӯ

جز یکی در دو کون دیگر کو

إнаҳи зоҳири баннои Фино

إنَّهُ ظاهِرٌ بِنَا فِیْنَا

Ҳўи маънои Фأнзрўои маъно

هُوَ مَعَنَا فَأنْظُروا مَعَنَا

Нур чашмаст дар назар пайдост

نور چشم است در نظر پیداست

Назарӣ кун бибин ки ӯ бо мост

نظری کن ببین که او با ماست

Гар бигӯям ҳазор як сухан аст

گر بگویم هزار یک سخن است

Юсуфиро ҳазор перҳан аст

یوسفی را هزار پیرهن است

Зулмати внўр ҳар ду як зотанд

ظلمت ونور هر دو یک ذاتند

Гар ду андар зуҳӯр оётанд

گر دو اندر ظهور آیاتند

Ҳаркиро ишқи илм тавҳид аст

هرکه را عشق علم توحید است

Аввали он мақом таҷред аст

اول آن مقامِ تجرید است

Ғарқ обанд олимӣ чу ҳубоб

غرق آبند عالمی چو حباب

Зоҳираш соғарасту ботини об

ظاهرش ساغر است و باطن آب

Соя ӯ ба мо чу пайдо шуд

سایهٔ او به ما چو پیدا شد

Аз ман ва ту дуе ҳувайдо шуд

از من و تو دویی هویدا شد

Нури рӯйиш ба чашм мо бинмуд

نور رویش به چشم ما بنمود

Чун бидидем нур ӯ ӯ буд

چون بدیدیم نور او او بود

Ҳастӣ ҳарчӣ ҳаст бе ӯ нест

هستیِ هرچه هست بی او نیست

Вртўи гӯйӣ ки ҳаст никўнист

ورتو گویی که هست نیکونیست

Ба вуҷӯданд ин ва он мавҷӯд

به وجودند این و آن موجود

Бевуҷӯд эй азиз натавон буд

بی وجود ای عزیز نتوان بود

Ҳарчӣ мавҷӯд бошад аз ашёъ

هرچه موجود باشد از اشیاء

Ҳама бошад мазоҳири асмоء

همه باشد مظاهر اسماء

Буду нобӯдро маҷолӣ нест

بود و نابود را مجالی نیست

Васлу ҳиҷрони биҷуз хаёлӣ нест

وصل و هجران بجز خیالی نیست

Вуҷӯдӣ дар ҳамаи аъён , аён аст

وجودی در همه اعیان، عیان است

Вале аз дидаи мардум ниҳон аст

ولی از دیدهٔ مردم نهان است

Ба ҳар ойӣнаи ҳасании нави намояд

به هر آیینه حسنی نو نماید

з ҳар бурҷӣ ба шакл нав барояд

ز هر برجی به شکل نو برآید

Ҳақиқат дар ду олами ҷуз яке нест

حقیقت در دو عالم جز یکی نیست

Яке ҳаст ва дар ӯ моро шаккӣ нест

یکی هست و در او ما را شکی نیست

Дар ин дарё ба айни мо назар кун

در این دریا به عینِ ما نظر کن

Садаф башикан тамошоӣ гуҳар кун

صدف بشکن تماشای گهر کن

Ба роҳи каҷ Марв бишинав зи мо рост

به راه کج مرو بشنو ز ما راست

Агар нураст вагар зулмат ки мо рост

اگر نورست وگر ظلمت که ما راست

Агар оӣӣ ба чашми мо нишинӣ

اگر آئی به چشم ما نشینی

Вуҷӯдии ҷузи вуҷӯд ӯ набинӣ

وجودی جز وجود او نبینی

Ба нур ӯ ҷамол ӯ тавон дид

به نور او جمال او توان دید

Чунон май байн ки Сайиди он чунон дид

چنان می‌بین که سید آن چنان دید

зи ширки худпарастӣ чун брстӣ

ز شرک خودپرستی چون برستی

Ба ғайри ҳазрати ҳақ кӣ парастӣ

به غیر حضرت حق کی پرستی

Хаёли ғайри хобӣ май намояд

خیال غیر خوابی می‌نماید

Ҳамаи олами саробӣ май намояд

همه عالم سرابی می‌نماید

Ба базми ошиқони мо гузар кун

به بزم عاشقانِ ما گذر کن

Дамӣ дар чашми сармастон назар кун

دمی در چشم سرمستان نظر کن

Талаб кун ганҷи асмои илоҳӣ

طلب کن گنجِ اسمای الهی

Кигар ёбӣ биёбӣ подшоҳӣ

که گر یابی بیابی پادشاهی

Мазҳару мазҳар ба чашми мо яке аст

مظهر و مظهر به چشم ما یکی است

Оби ин амвоҷ ва он дарё яке аст

آب این امواج و آن دریا یکی است

зи эътибори мо ва ту омад дуе

ز اعتبار ما و تو آمد دویی

Ҳамчуи мо базри зи худ кони як туе

همچو ما بذر ز خود کان یک تویی

Ҳарки ӯ фонӣ шавад боқӣ шавад

هرکه او فانی شود باقی شود

Муддатӣ риндӣ кунад соқӣ шавад

مدتی رندی کند ساقی شود

Гар Фсрдӣ бар лаби ҷӯи жола Эй

گر فسردی بر لب جو ژاله‌ای

Вари гудозии обрӯии лола Эй

ور گدازی آبروی لاله‌ای

Ҳар гулиро шишае дони пургулоб

هر گلی را شیشه‌ای دان پرگلاب

Ҳар ҳубобии косае май байни пари об

هر حبابی کاسه‌ای می‌بین پر آب

Як ҳувиятро ба асмо май шумор

یک هویت را به اسما می‌شمار

Як ҳувияти дони восмо бе шумор

یک هویت دان واسما بی شمار

Гар яке хуоне яке бошад ба зот

گر یکی خوانی یکی باشد به ذات

Вари ду хуонеи ду намояд дар сифот

ور دو خوانی دو نماید در صفات

Бе ҳувияти неи вуҷӯду неи адам

بی هویت نی وجود و نی عدم

Бе ҳувияти неи ҳудусу неи қадам

بی هویت نی حدوث و نی قِدَم

Аз ҳувият дод ҳақи моро вуҷӯд

از هویت داد حق ما را وجود

Як ҳувиятро ду нисбат рӯ намӯд

یک هویت را دو نسبت رو نمود

Ҳаззи ваҳмӣ аз миёнҳои ҳў

حظ وهمی از میان های هو

Гар барандозӣ яке монад на ду

گر براندازی یکی ماند نه دو

Куни ҷомеъ назд мо инсон буд

کون جامع نزد ما انسان بود

Вар набошад ин чунин ҳайвон буд

ور نباشد این چنین حیوان بود

Сӯраташро оина гетӣ намост

صورتش را آینه گیتی نماست

Маънӣ ӯ парда дор кибриёст

معنی او پرده دار کبریاست

Аз тааюни исми аъзам рӯ намӯд

از تعین اسم اعظم رو نمود

Дар ҳақиқати он тааюни исм буд

در حقیقت آن تعین اسم بود

Аз сифати бартар буд тнзиаҳи зот

از صفت برتر بود تنزیه ذات

Аз вуҷӯд ӯст асмоءу сифот

از وجود اوست اسماء و صفات