Муваллидами ҷому ршҳаҳи қаламам

مولدم جام و رشحهٔ قلمم

Ҷуръаи ҷоми шайх алисломӣ аст

جرعهٔ جام شیخ الاسلامی است

Лоҷарам дар миёни аҳли сухан

لاجرم در میان اهل سخن

Ба ду маънии тахаллусам ҷомӣ аст

به دو معنی تخلصم جامی است

Ишқаст вбс ки дрдўҷҳон ҷилва ме кунад

عشق است وبس که دردوجهان‌جلوه‌می‌کند

Гоҳ аз либоси шоҳу гуҳ аз кисвати гадо

گاه از لباس شاه و گه از کسوت گدا

Як савт бар дўгўнаҳ ҳаме оядат ба гӯш

یک صوت بر دوگونه همی آیدت به گوش

Гоҳе садо ҳаме наҳйаш ном , гуҳи Нидо

گاهی صدا همی نهی‌اش نام، گه ندا

Ману мастӣу завқ май парастӣ

من و مستی و ذوق می‌پرستی

Чаҳ кор ояд марои кашфу каромот

چه کار آید مرا کشف و کرامات

Сулӯки роҳи ишқ азхўд раҳоӣаст

سلوک راه عشق ازخود رهاییست

На қатъи манзилу таии мақомот

نه قطع منزل و طی مقامات

Аввали ҳамаи ту будӣу охири ҳамаи туе

اول همه تو بودی و آخر همه تویی

Ин лоф ҳастӣ дгарон дар миёна чист

این لاف هستی دگران در میانه چیست

Нест дар афсурдагони завқи самоъ

نیست در افسردگان ذوق سماع

Варна оламро гирифтааст ин сурӯд

ورنه عالم را گرفته است این سرود

Ҷои зоҳиди соҳили ваҳму хаёл

جای زاهد ساحل وهم و خیال

Ҷони орифи ғарқаи баҳри шуҳуд

جان عارف غرقهٔ بحر شهود

Ҳечкас сари даҳонат ба ҳақиқат нашнохт

هیچکس سرّ دهانت به حقیقت نشناخت

Ҳаркасии баҳри дили худ суханӣ ме гуяд

هرکسی بهر دل خود سخنی می‌گوید

Кист одами акси нури лмизл

کیست آدم عکس نور لَمْیَزَلْ

Чист олами мавҷи баҳри лоязол

چیست عالم موج بحر لایَزَالْ

Аксро кӣ бошад аз нури инқитоъ

عکس را کی باشد از نور انقطاع

Мавҷро кӣ бошад аз баҳри инфисол

موج را کی باشد از بحر انفصال

Сорӣаст сари ишқ дар аъёни алии алдўом

ساری است سر عشق در اعیان علی الدوام

Колбдри фии алдҷиаҳу алшмси фии алғмом

کالْبَدْرِ فی الدُّجْیَةِ و الشَّمْسِ فی الغَمامِ

Мумкини зтнгноӣ адам нокашида рахт

ممکن زتنگنای عدم ناکشیده رخت

Воҷиб ба ҷилваи гоҳи адами нониҳодаи гом

واجب به جلوه گاه عدم نانهاده گام

Дар ҳайратам ки ин ҳамаи нақш ғариб чист

در حیرتم که این همه نقش غریب چیست

Бар лавҳи сӯрати омадаи машҳӯди хосу ом

بر لوح صورت آمده مشهود خاص و عام

Сӯфӣ чаҳ фиғонаст ки мноини илои ин

صوفی چه فغان است که مِنْاَیْن الی اَیْن

Ин нукта аёнаст мнолълми илои алъайн

این نکته عیان است مِنْالعِلمِ اِلی العَین

Ҷомӣ макун андешаи зи наздикӣу даврӣ

جامی مکن اندیشه ز نزدیکی و دوری

Лоқрби влобъди влоўсли влобин

لاقُرْبَ ولابُعْدَ ولاوَصْلَ ولابیْنَ

Лоф қӯт мазан эй пашшаи лоғар ки шикаст

لاف قوت مزن ای پشهٔ لاغر که شکست

Зери ин бори гарони пушти ҳамаи пели танон

زیر این بار گران پشت همه پیل تنان

Аз харобот нишинон чаҳ нишон май талабӣ

از خرابات نشینان چه نشان می‌طلبی

Бенишон ношуда зоишон натавон ёфт нишон

بی نشان ناشده زایشان نتوان یافت نشان

эй он ки ба қибла вафо рӯаст туро

ای آن که به قبلهٔ وفا روست ترا

Бар мағз чаро ҳиҷоб шуд пӯсти туро

بر مغز چرا حجاب شد پوست ترا

Дил дар паии ин ва он на некӯаст туро

دل در پی این و آن نه نیکوست ترا

Як дили дорӣ басаст ва як дӯсти туро

یک دل داری بس است و یک دوست ترا

Ҳам соя ва ҳамнишин ва ҳам раҳ ҳама ӯст

هم سایه و همنشین و هم ره همه اوست

Дар далқи гадои вотлси шаҳ ҳама ӯст

در دلق گدا واطلس شه همه اوست

Дар анҷумани фарқи внҳонхонаҳи ҷамъ

در انجمن فرق ونهانخانهٔ جمع

Биллоҳ ҳама ӯст сами биллоҳ ҳама ӯст

باللّه همه اوست ثُمَ باللّه همه اوست

Бар шакл батон раҳи зани ушшоқ ҳақ аст

بر شکل بتان ره زن عشاق حق است

Ло балки аён дар ҳамаи офоқ ҳақ аст

لا بلکه عیان در همه آفاق حق است

Чизе ки буд з рӯй тақӣед ҷаҳон

چیزی که بود ز روی تقیید جهان

Биллоҳ ки ҳамон завҷаи итлоқ ҳақ аст

باللّه که همان زوجهٔ اطلاق حق است

Роҳӣаст зи ҳақ ба халқи баси равшану рост

راهی است ز حق به خلق بس روشن و راست

Роҳӣаст зи халқи сӯии ҳақ бе каму кост

راهی است ز خلق سوی حق بی کم و کاست

Ҳаркас ки аз он раҳаш расонанд расед

هرکس که از آن رهش رسانند رسید

Ҳаркас ки дарин раҳаш фиканданд баҷост

هرکس که درین رهش فکندند بجاست

Онро ки фанои шеваи фақр ойин аст

آن را که فنا شیوهٔ فقر آیین است

Неи кашфу яқин на маърифат на дайн аст

نی کشف و یقین نه معرفت نه دین است

Рафт ӯ зи миёни ҳаме худо монад худо

رفت او ز میان همی خدا ماند خدا

АлФқри азои теми ҳўи аллоҳ ин аст

الْفَقْرُ اذا تَمَّ هُوَ اللّهُ این است

Як хат ба ҳунари яке ба айби андаракаш

یک خط به هنر یکی به عیب اندرکش

Вонгаҳи ттқ аз ҷамоли ғайби андаракаш

وانگه تتق از جمال غیب اندرکش

Чун ҷилваи он ҷамоли берун зтў нест

چون جلوهٔ آن جمال بیرون زتو نیست

По дар домону сар ба ҷайби андари каш

پا در دامان و سر به جیب اندر کش

Маҷмӯъаи кунро ба қонӯни сабақ

مجموعهٔ کون را به قانون سَبَق

Кардем тсФҳи врқои баъди варақ

کردیم تصفح ورقاً بعد ورق

Ҳқо ки надидему нхўондим дар он

حقا که ندیدیم و نخواندیم در آن

Ҷузи зоти ҳақу шؤўни зотӣаи ҳақ

جز ذات حق و شؤون ذاتّیهٔ حق

Ҳарҷо ки вуҷӯд карда сирост эй дил

هرجا که وجود کرده سیراست ای دل

Май дон ба яқин ки маҳзи хирост эй дил

می‌دان به یقین که محض خیراست ای دل

Ҳршри зи адам буд ғайри вуҷӯд

هرشر ز عدم بود غیر وجود

Пас шари ҳамаи муқтазоӣ ғайраст эй дил

پس شر همه مقتضای غیر است ای دل

Бингар ба ҷаҳони сари илоҳии пинҳон

بنگر به جهان سر الهی پنهان

Чун оби ҳаёт дар сиёҳии пинҳон

چون آب حیات در سیاهی پنهان

Пайдо омад зи баҳри моҳии анбӯҳ

پیدا آمد ز بحر ماهی انبوه

Шуд баҳр дар анбӯҳии моҳии пинҳон

شد بحر در انبوهی ماهی پنهان

эй зоти ту дар шаъни ҳамаи пок аз шин

ای ذات تو در شأن همه پاک از شین

На дар ҳақи ту Киев тавон гуфт на ин

نه در حق تو کَیفَ توان گفت نه اَیْن

Аз рӯй тааюн ҳама ғайранд сифот

از روی تعین همه غیرند صفات

Бо зоти ту аз рӯй таҳаққуқи ҳамаи айн

با ذات تو از روی تحقق همه عین

Бо глрх хеш гуфтам эй ғунчаи даҳон

با گلرخ خویش گفتم ای غنچه دهان

Ҳар лаҳза мапуаш чеҳра чун ишваи даҳон

هر لحظه مپوش چهره چون عشوه دهان

Зад ханда ки ман ба акси хубони ҷаҳон

زد خنده که من به عکس خوبان جهان

Дар парда аён бошам ва бе пардаи ниҳон

در پرده عیان باشم و بی پرده نهان

Чизе ки на рӯй дар бақо бошӣ азу

چیزی که نه روی در بقا باشی ازو

Охири ҳадафи тир бало бошӣ азу

آخر هدف تیر بلا باشی ازو

Аз ҳарчӣ ба мурдагии ҷудо хоҳӣ шуд

از هرچه به مردگی جدا خواهی شد

Он ба ки ба зиндагӣ ҷудо бошӣ азу

آن به که به زندگی جدا باشی ازو

эй дар ҳарами қудси ту касро ҷо на

ای در حرم قدس تو کس را جا نه

Олам ба ту пайдо ва ту худ пайдо на

عالَم به تو پیدا و تو خود پیدا نه

Мо ва ту зи ҳам ҷудо наем аммо ҳаст

ما و تو ز هم جدا نه‌ایم اما هست

Моро ба ту ҳоҷату туро бо мо на

ما را به تو حاجت و ترا با ما نه

Гар дар дили ту гул гузарад гул бошӣ

گر در دل تو گل گذرد گل باشی

Вари булбул беқарор булбул бошӣ

ور بلبل بی قرار بلبل باشی

Ту ҷузвӣу ҳақ куласт вагар рӯзӣ чанд

تو جزوی و حق کل است و گر روزی چند

Андешаи кул пеша кунӣ кул бошӣ

اندیشهٔ کل پیشه کنی کل باشی

Олам буд ар наҳри зи ибрати оре

عالم بود ار نهر ز عبرت آری

Наҳрии ҷорӣ ба таврҳои торӣ

نهری جاری به طورهای طاری

Вондри ҳамаи таврҳои наҳри ҷорӣ

واندر همه طَوْرهای نهر جاری

Сиррӣаст ҳқиқаҳи алҳқоиқи сорӣ

سریست حقیقة الحقایق ساری

эй бардаи гумон ки соҳиби таҳқиқӣ

ای برده گمان که صاحب تحقیقی

Вндри сифати сидқу яқини сиддиқӣ

وندر صفت صدق و یقین صدیقی

Ҳар мартаба аз вуҷӯд ҳукмӣ дорад

هر مرتبه از وجود حکمی دارد

Гар фаҳм маротиб накунӣ зиндиқӣ

گر فهم مراتب نکنی زِندیقی

Ҷли мнлои илоҳи إлои ҳў

جَلَّ مَنْلا الهَ إلّا هُو

ЛотқлкиФи ҳўи вломои ҳў

لاتَقُلْکَیْفَ هُوَ وَلامَا هُو

Кули фии наъти зотаи алأлсн

کَلَّ فی نَعْتِ ذاتِهِ الأَلْسُنْ

Ҳори фии нури виҷҳаи алأъин

حَار فی نُوْرِ وَجْهِهِ الأَعْیُنْ

Лмъоти ҷамол ӯ зоҳир

لمعات جمال او ظاهر

Сбҳоти ҷалол ӯ қоҳир

سُبُحات جلال او قاهر

Ин чаҳ маҷд ва баҳост субҳона

این چه مجد و بهاست سبحانه

Вена чаҳ ъзи мо أъзи султона

وین چه عز ما أَعزَّ سُلْطانَهُ

Ду ҷаҳони ҷилваи гоҳи ваҳдати ту

دو جهان جلوه گاه وحدت تو

Шаҳди аллоҳи гувоҳи ваҳдати ту

شهد اللّه گواه وحدت تو

Партав рӯй тест аз ҳамаи сӯ

پرتو روی تست از همه سو

Ҳамаро рӯ ба тест аз ҳамаи рӯ

همه را رو به تست از همه رو

эй зуҳӯри ту бо бутуни дмсоз

ای ظهور تو با بطون دمساز

эй бурузи ту бо коммуни ҳам роз

ای بروز تو با کمون هم راز

Аҳадӣ лек марҷаъи аъдод

احدی لیک مرجع اعداد

Воҳидӣ лек маҷмаъи аздод

واحدی لیک مجمع اضداد

Зоҳирӣ бо камоли яктое

ظاهری با کمال یکتایی

Ботинӣ бо вуфӯри пайдое

باطنی با وفور پیدایی

Эминӣ аз тағайюру табдил

ایمنی از تغیّر و تبدیل

Фориғӣ аз таҳайюру таҳвил

فارغی از تحیّر و تحویل

ё ҷлии алзҳўри волإшроқ

یا جَلِیَّ الظُّهُورِ والإشْراق

Чист ҷузи ту дар анфусу офоқ

چیست جز تو در انفس و آفاق

Лӣси фии алкоӣноти ғайрики шийъ

لَیْسَ فی الکائناتِ غَیْرَکَ شَیء

Анати шамси алзҳии вғирки фӣ

اَنْتَ شَمْسُ الضُّحَی وَغَیْرَکَ فَی

Ҳам муқайяд худаст ва ҳам мутлақ

هم مقید خود است و هم مطلق

Гуҳ зботл намӯда гуҳ аз ҳақ

گه زباطل نموده گه از حق

ӯст мағзи ҷаҳони ҷаҳон ҳама ӯст

اوست مغز جهان جهان همه اوست

Худ чаҳ мағз ва чаҳ пӯст чун ҳама ӯст

خود چه مغز و چه پوست چون همه اوست

Одамӣ чист барзахии ҷомеъ

آدمی چیست برزخی جامع

Сӯрати халқу ҳақи дарави воқеъ

صورت خلق و حق درو واقع

Нусха муҷмаласту мазмунаш

نسخهٔ مجمل است و مضمونش

Зоти ҳақу сифот бе чунаш

ذات حق و صفات بی چونش

Муттасил бо дақоиқи ҷабарут

متصل با دقایق جبروت

Муштамил бар ҳақоиқи малакӯт

مشتمل بر حقایق ملکوت

Ботинаш дар муҳӣти ваҳдати ғарқ

باطنش در محیط وحدت غرق

Зоҳираши хушки лаб ба соҳили фарқ

ظاهرش خشک لب به ساحل فرق

Сӯрати неку бади навиштаи дарав

صورت نیک و بد نوشته درو

Ҳайрати дев ва дад сиришта дарав

حیرت دیو و دد سرشته درو

Буд акси ҷамоли эзади пок

بود عکس جمال ایزد پاک

Агар Иблиси паии набард чаҳ бок

اگر ابلیس پی نبرد چه باک

Хоби марг ва ҳаёт бедорӣаст

خواب مرگ و حیات بیداریست

Сулҳи марг аз ҳаёт бе зорист

صلح مرگ از حیات بی زاریست

Бошад Эй карда рӯ ба роҳи талаб

باشد ای کرده رو به راه طلب

Ним умри ту рӯз ва нимӣ шаб

نیم عمر تو روز و نیمی شب

Шаби ту чун ҳамаи гузашт ба хоб

شب تو چون همه گذشت به خواب

Умри ту нима шуд ба вақти ҳисоб

عمر تو نیمه شد به وقت حساب

Бар ту хоҳӣ дароз гардад рӯз

بر تو خواهی دراز گردد روز

Чизе аз шаби бдзд ва ба рӯй дуз

چیزی از شب بدزد و به روی دوز

Қасд шабгир кун ки бе шабгир

قصد شبگیر کن که بی شبگیر

Нест ин роҳи инқитоъ пазир

نیست این راه انقطاع پذیر

Ани ллаҳи манзили албркот

اِنّ لِلّه مَنْزَلَ الْبَرَکات

Фии аҳонини даҳри кмнФҳот

فِی احانین دَهْرِ کُمْنفحات

эй басо нФҳаҳ омад ва ту ба хоб

ای بسا نفحه آمد و تو به خواب

Бар машомат заду тўмсту хароб

بر مشامت زد و تومست و خراب

намедиҳад буии гули насими саҳар

می‌دهد بوی گل نسیم سحر

Лек аз он , марди хуфтаро чаҳ хабар

لیک از آن، مردِ خفته را چه خبر

Онкии бедор не наёфт насиб

آنکه بیدار نی نیافت نصیب

Онкии бемор не нахост табиб

آنکه بیمار نی نخواست طبیب

Ҳеҷ доне ки ин чаҳ ҷилва гирист

هیچ دانی که این چه جلوه گریست

Оина чист вндр оина кист

آینه چیست وندر آینه کیست

Оина ӯст андари оинаи ҳам

آینه اوست اندر آینه هم

Ғоиб аз дидау муъоинаи ҳам

غایب از دیده و معاینه هم

Волии Мисри вилояти зўолнўн

والی مصر ولایت ذوالنون

Он ба асрори ҳақиқати машҳун

آن به اسرار حقیقت مشحون

Гуфт дар каъба муҷовир будам

گفت در کعبه مجاور بودم

Дар ҳарами ҳозир ва нозир будам

در حرم حاضر و ناظر بودم

Ногуҳи ошуфта ҷавонӣ дидам

ناگه آشفته جوانی دیدم

Чаҳ ҷавон , сӯхта ҷонӣ дидам

چه جوان، سوخته جانی دیدم

Лоғару зард шудаи ҳамчуи ҳилол

لاغر و زرد شده همچو هلال

Кардам аз ваии зи сари меҳри савол

کردم از وی ز سر مهر سؤال

Ки магари ошиқӣ эй шефтаи мард

که مگر عاشقی ای شیفته مرد

Ки бад-ӣни сон шудае лоғару зард

که بدین سان شده‌ای لاغر و زرد

Гуфт оре ба серуми шӯр касе аст

گفت آری به سرم شور کسی است

Ки чу ман ошиқи шайдоаш басӣ аст

که چو من عاشق شیداش بسی است

Гуфтамаш ёр ба ту наздик аст

گفتمش یار به تو نزدیک است

ё чу шаб , рӯзати азу торик аст

یا چو شب، روزت ازو تاریک است

Гуфт дар хона ӯем ҳамаи умр

گفت در خانهٔ اویم همه عمر

Хок кошона ӯем ҳамаи умр

خاک کاشانهٔ اویم همه عمر

Гуфтамаш икдлу икрўст ба ту

گفتمش یکدل و یکروست به تو

ё ситамкори вҷФоҷўст ба ту

یا ستمکار وجفاجوست به تو

Гуфт ҳастем ба ҳам шому саҳар

گفت هستیم به هم شام و سحر

Дарҳами омехта чун шеру шукр

درهم آمیخته چون شیر و شکر

Гуфтамаш ёри ту эй фарзона

گفتمش یار تو ای فرزانه

Бо ту ҳамвора буд ҳам хона

با تو همواره بود هم خانه

Созгори ту буд дар ҳамаи кор

سازگار تو بود در همه کار

Ба муроди ту буд коргузор

به مراد تو بود کارگزار

Лоғар ва зард шудӣ баҳр чаҳ Эй

لاغر و زرد شدی بهر چه‌ای

Сар ба сари дард шудаи баҳр чаҳ Эй

سر به سر درد شده بهر چه‌ای

Гуфт рӯи рӯ ки аҷаб бе хабарӣ

گفت رو رو که عجب بی خبری

Ба казин гӯнаи сухани даргузарӣ

به کزین گونه سخن درگذری

Меҳнати қурби з баъд афзӯнаст

محنت قرب ز بُعد افزونست

Дилам аз меҳнат қурбаш хӯнаст

دلم از محنت قربش خونست

Ҳаст дар қурби ҳамаи бими завол

هست در قرب همه بیم زوال

Нест дар баъди ҷузи умеди висол

نیست در بُعد جز امید وصال

Оташи бими дилу ҷони сӯзад

آتش بیم دل و جان سوزد

Шамъи умеди равони афрӯзад

شمع امید روان افروزد

Гуфт ба маҷнӯни санамӣ дар димишқ

گفت به مجنون صنمی در دمشق

Кӣ шудаи мустағриқи дарёии ишқ

کی شده مستغرق دریای عشق

Ишқ чаҳу мартаба ишқ чист

عشق چه و مرتبهٔ عشق چیست

Ошиқу маъшӯқи дарин парда кист

عاشق و معشوق درین پرده کیست

Ошиқи икрнги ҳақиқати шинос

عاشق یکرنگ حقیقت شناس

Гуфт ки эй маҳви умеду ҳарос

گفت که ای محو امید و هراس

Нест дарин пардаи биҷузи ишқ , кас

نیست درین پرده بجز عشق، کس

Аввалу охири ҳама ишқасту бас

اول و آخر همه عشق است و بس

Ошиқу маъшӯқи з як масдаранд

عاشق و معشوق ز یک مصدرند

Шоҳид ғайбят якдигаранд

شاهد غیبیت یکدیگرند

Ишқ ба ҳар сина ки ковуш кунад

عشق به هر سینه که کاوش کند

Хӯни дил аз дида таровуш кунад

خون دل از دیده تراوش کند

Ишқи маҷозӣ ба ҳақиқат қавӣ аст

عشق مجازی به حقیقت قوی است

Ҷазбаи сӯрат , кашиш маънавӣ аст

جذبهٔ صورت، کشش معنوی است

Ишқи куҷои домани олӯдагӣ

عشق کجا دامن آلودگی

Ишқи куҷо , роҳату осӯдагӣ

عشق کجا، راحت و آسودگی

Ишқи зи васвос буд бе ғараз

عشق ز وسواس بود بی غرض

Ишқ на ҷавҳар буду неи арз

عشق نه جوهر بود و نی عرض

Ҳаркии дам аз ишқ заду марди азу

هرکه دم از عشق زد و مُرد ازو

Зиндагӣ Эй ёфт ки бархӯрди азу

زندگی‌ای یافت که برخورد ازو

эй ба сафи тираи дилон хам зада

ای به صف تیره دلان خم زده

Аз сифати аҳли сафо дам зада

از صفت اهل صفا دم زده

Шеваи сӯфӣ чаҳ буд нестӣ

شیوهٔ صوفی چه بود نیستی

Чанд ту бар ҳастӣ худ истӣ

چند تو بر هستی خود ایستی

Гар ту нае ин ҳама овоза чист

گر تو نه‌ای این همه آوازه چیست

Ҳар нафас , ин замзама тоза чист

هر نفس، این زمزمهٔ تازه چیست

Қолаби ту рӯмӣу дил зангӣ аст

قالب تو رومی و دل زنگی است

Рӯ ки на ин шева икрнгӣ аст

رو که نه این شیوهٔ یکرنگی است

Ботини рӯмӣ , дили зангӣ ки чаҳ

باطن رومی، دل زنگی که چه

Ранги яке гири ду рангӣ ки чаҳ

رنگ یکی گیر دو رنگی که چه

Риштаи тасбеҳи ту доми раёсат

رشتهٔ تسبیح تو دام ریاست

Муҳраи он дона дом ҳавост

مهرهٔ آن دانهٔ دام هواست

Пеш ки бо хоки шӯии хоки шӯ

پیش که با خاک شوی خاک شو

Пеш ки нопок рӯй поки рӯ

پیش که ناپاک روی پاک رو

Бар дар ҳар пери камарбандят

بر در هر پیر کمربندیت

Ба ки ба сари тоҷи худовандят

به که به سر تاج خداوندیت

Дар ҳарами пери сабки сояи шӯ

در حرم پیر سبک سایه شو

Дар гуҳараши ганҷи гиронмояи шӯ

در گهرش گنج گرانمایه شو