Ва ҳўи қутби алъошқину ғўси алмуваҳидини шайхи алмҷрду орифи алмўҳд , ҷамоли аддӣни Муҳамад перӣаст шӯридаи ҷону софӣ замирӣаст ширини забон . Ҳовии фазойили сӯрӣу маънавӣу ҷомеъи хасоили инсонӣу мулкӣ , мурӣди ҷаноби пери Муртазо Ардистон ӣ бӯда . Дар хизмати он ҷаноби таҳсили маротиб маънавӣ намӯда . Аз амоҷди муҳаққиқину аъозим орифин гардиду муддатӣ ба тариқи саёҳат дар вилоёт гардиш гузид . Соҳиби чандини ҳазор байт матинасту маснавӣоташи писандида муваҳҳидинаст ба заъми фақир . Пас аз ҷаноби шайхи аттор ба касрати назму мазиди маснавӣоти маорифи оёт касе аз аҳл ҳол наметавонад бо ваии баробарии намояд ва бо онкии фақир , ҳамаи манзумоти он ҷанобро надида , зиёда аз панҷоҳ ҳазор байт аз лолии обдори ашъорашро дар силки мурӯр ва мутолиа кашидау асомии баъзе аз онҳо ин : кашфи алорўоҳ , шарҳи алўослин , рӯҳи алқудс , фатҳи алобўоб , меҳри афрӯз , канзи алдқоиқ , танбеҳи алъорФин , маҳбӯби алсдиқин , мифтоҳи алФқр , мшкўаҳи алмҳбин , маълӯмоти маснавӣот , истиқомати нома , нури алии нуру нозиру манзуру мроти алоФрод , девони қасоиду ғазалиёту тарҷеъоту ғайра . Ғарази вафоти ҷаноби пер дар санаи 879 , тимноу тбрко қадре аз афкори абкори он ҷаноб навишта мешавад :

و هو قطب العاشقین و غوث الموحدین شیخ المجرد و عارف الموحد، جمال الدین محمد پیری است شوریده جان و صافی ضمیری است شیرین زبان. حاوی فضایل صوری و معنوی و جامع خصایل انسانی و ملکی، مرید جناب پیر مرتضی اردستانی بوده. در خدمت آن جناب تحصیل مراتب معنوی نموده. از اماجد محققین و اعاظم عارفین گردید و مدتی به طریق سیاحت در ولایات گردش گزید. صاحب چندین هزار بیت متین است و مثنویاتش پسندیدهٔ موحدین است به زعم فقیر. پس از جناب شیخ عطار به کثرت نظم و مزید مثنویات معارف آیات کسی از اهل حال نمی‌تواند با وی برابری نماید و با آنکه فقیر، همهٔ منظومات آن جناب را ندیده، زیاده از پنجاه هزار بیت از لآلی آبدار اشعارش را در سلک مرور و مطالعه کشیده و اسامی بعضی از آنها این: کشف الارواح، شرح الواصلین، روح القدس، فتح الابواب، مهر افروز، کنز الدقایق، تنبیه العارفین، محبوب الصدیقین، مفتاح الفقر، مشکوة المحبین، معلومات مثنویات، استقامت نامه، نورٌ علی نور و ناظر و منظور و مرآت الافراد، دیوان قصاید و غزلیات و ترجیعات و غیره. غرض وفات جناب پیر در سنهٔ ۸۷۹، تیمّناً و تبرّکاً قدری از افکار ابکار آن جناب نوشته می‌شود:

мнҳқоиқаҳ

مِنْحقایقه

Ончии ман байнам агар халқ ҷаҳон дидӣ яқин

آنچه من بینم اگر خلق جهان دیدی یقین

Рӯзу шаб ҳамчун фалаки саргаштаи вҷўёстӣ

روز و شب همچون فلک سرگشته وجویاستی

Зоҳиди имрӯз ар бидидӣ чашми пурошӯби дӯст

زاهد امروز ار بدیدی چشم پرآشوب دوست

Кӣ дар он пажмурдагии ваъдаи Фрдостӣ

کی در آن پژمردگی وعدهٔ فرداستی

Ҳарки ӯ маҷрӯҳи тири ғамза ҷонон нашуд

هرکه او مجروح تیر غمزهٔ جانان نشد

Кофари аслигар шайхаст вагар мўлостӣ

کافر اصلی گر شیخ است وگر مولاستی

Меҳдӣу ҳодии ман ҷузи нури ёрам кӣ буд

مهدی و هادی من جز نور یارم کی بود

Ошиқонро кор кӣ бо муъмину трсостӣ

عاشقان را کار کی با مؤمن و ترساستی

٭٭٭

٭٭٭

Чашм дар раҳи дору ҷони бедору дил дар интизор

چشم در ره دار و جان بیدار و دل در انتظار

То муроди ҷони вдли ногуҳи даройад дар канор

تا مراد جان ودل ناگه درآید در کنار

Рӯй берангӣ надидӣ , рой икрнгӣ гузин

روی بی رنگی ندیدی، رای یکرنگی گزین

Зонка як ренегон дар ин раҳ восиланд эй мардикор

زانکه یک رنگان در این ره واصلند ای مردکار

эй талабкори муъофии аввал аз худ даври шӯ

ای طلبکار معافی اول از خود دور شو

Чун зхўди гардӣ мубарро хўднбинии ғайри ёр

چون زخود گردی مبرّا خودنبینی غیر یار

Хӯну ғаму дарди сӯзи мубтадӣонро буд

خون و غم و درد سوز مبتدیان را بود

Мунтаҳӣ роздон ёфт сукӯну қарор

منتهی رازدان یافت سکون و قرار

Ҳар дил ва ҳар ҳимматии маскан ва ҷойяш ҳаст

هر دل و هر همتی مسکن و جاییش هست

Зоғ ба саргини пурди боз бар шаҳриёр

زاغ به سرگین پرد باز بَرِ شهریار

Ғӯта хуред эй ялон дар так дарёии ҷон

غوطه خورید ای یلان در تک دریای جان

Бӯ ки ба чанг оваред он гуҳари шоҳвор

بو که به چنگ آورید آن گهر شاهوار

٭٭٭

٭٭٭

Биёи бедори шӯи ҷоно агар дории сари ёрӣ

بیا بیدار شو جانا اگر داری سر یاری

Ки давлатҳо аён дидам ман андари сайри бедорӣ

که دولتها عیان دیدم من اندر سیر بیداری

Машав ғофил агар мардӣ ки ғифлати хоб май орад

مشو غافل اگر مردی که غفلت خواب می‌آرد

Бғир аз хоби ҳайвонии фаровони хобҳо дорӣ

بغیر از خواب حیوانی فراوان خوابها داری

٭٭٭

٭٭٭

Қонеъ мабош эй дил бо ҳарфи қилу қолӣ

قانع مباش ای دل با حرف قیل و قالی

Дардии талаби зи мардон бо завқу кашфи ҳоле

دردی طلب ز مردان با ذوق و کشف حالی

Риндону покбозони ин шева нек донанд

رندان و پاکبازان این شیوه نیک دانند

Ту ному нанги дории маҳрӯми азин висолӣ

تو نام و ننگ داری محروم ازین وصالی

٭٭٭

٭٭٭

Дил дид сари зулфӣ , шуд ошиқу шайдое

دل دید سر زلفی، شد عاشق و شیدایی

Гуфтам ки чаҳ сардорӣ , гуфтои сари савдое

گفتم که چه سرداری، گفتا سر سودایی

Гуфтам ки чаҳ май бинии короам наме гирӣ

گفتم که چه می‌بینی کارام نمی‌گیری

Гуфто ки бирав вопрс зон дилбар ҳарҷое

گفتا که برو واپرس زان دلبر هرجایی

Олами ҳамаи ҳиронндўи ошуфтау саргардон

عالم همه حیرانندو آشفته و سرگردان

Ҷузи онкии ту бурҳоняш аз хеш ва ба худ хуоне

جز آنکه تو برهانیش از خویش و به خود خوانی

рубоиёт

رباعیات

Он сарви равони зи бӯстон дигар аст

آن سرو روان ز بوستان دگر است

Ваон ғунчаи даҳони зи гулистон дигар аст

وان غنچه دهان ز گلستان دگر است

Он атри фурӯшӣ ки ту номаши доне

آن عطر فروشی که تو نامش دانی

Ҳар рӯз ба шаклӣ ба дукон дигар аст

هر روز به شکلی به دکان دگر است

٭٭٭

٭٭٭

Аз қайди худӣ ба дар давидан чаҳ хушаст

از قید خودی به در دویدن چه خوشست

Дар олам бенишон расӣдан чаҳ хушаст

در عالم بی نشان رسیدن چه خوشست

Он рӯй ки рашки Зуҳрау меҳр ва ма аст

آن روی که رشک زهره و مهر و مه است

Ҳар дам ба ҳазор шева дидан чаҳ хушаст

هر دم به هزار شیوه دیدن چه خوشست

٭٭٭

٭٭٭

Дамро дами ишқи дону ғамро ғами ёр

دم را دم عشق دان و غم را غم یار

Бо ин даму ғами тавон шудани муҳаррами ёр

با این دم و غم توان شدن محرم یار

Ҳар дил ки дарави сӯз муҳаббат бошад

هر دل که درو سوز محبت باشد

Зинҳори ҷудои мубини дамаш аз дами ёр

زنهار جدا مبین دمش از دم یار

٭٭٭

٭٭٭

Ман дар аҷабам ки ҳар ки хоҳад мурдан

من در عجبم که هر که خواهد مردن

Бо худ биҷуз аз кафан нахоҳад бурдан

با خود بجز از کفن نخواهد بردن

Аз баҳр чаҳ озори худ ва ёр кунад

از بهر چه آزار خود و یار کند

Ва омода кунад ончӣ нахоҳад хӯрдан

و آماده کند آنچه نخواهد خوردن

٭٭٭

٭٭٭

Хоҳӣ ки азин варта ба ҷое барисӣ

خواهی که ازین ورطه به جایی برسی

ё бар сари кӯй дилрабое барисӣ

یا بر سر کوی دلربایی برسی

Ошиқи шӯу дардманду расвои ҷаҳон

عاشق شو و دردمند و رسوای جهان

То бӯ ки азин хон ба навое барисӣ

تا بو که ازین خوان به نوایی برسی

Мнмснўии кашфи алорўоҳ

مِنْمثنوی کشف الارواح

Пасу пеши вуҷӯд эй шоҳи кунин

پس و پیش وجود ای شاه کونین

Туе пайдоу равшани айн дар айн

تویی پیدا و روشن عین در عین

Биҷузи ту кас надонам дар ҷаҳони ман

بجز تو کس ندانم در جهان من

Набинам ҷузи рахт дар ин ва он ман

نبینم جز رخت در این و آن من

Касе кӯи бргзинндш ба олам

کسی کو برگزینندش به عالم

Диҳандаш ҷоми заҳру шарбати ғам

دهندش جام زهر و شربت غم

Сари афрозят бояд дар қиёмат

سر افرازیت باید در قیامت

Маломати каш , маломати каш , маломат

ملامت کش، ملامت کش، ملامت

Худоро кам нишин бо аҳли одат

خدا را کم نشین با اهل عادت

Ки то пинҳон шавад рӯй ибодат

که تا پنهان شود روی عبادت

Биҷузи оёти ишқи андар ҷаҳон нест

بجز آیات عشق اندر جهان نیست

Дили огаҳ вале андар миён нест

دل آگه ولی اندر میان نیست

Чу гардад шаш ҷиҳати як ходими ту

چو گردد شش جهت یک خادم تو

Шавад ғолиб ба шайтони одами ту

شود غالب به شیطان آدم تو

Агар хоҳии ту ишқи лоязолӣ

اگر خواهی تو عشق لایزالی

Биё дар дидаи каши хоки ҷамолӣ

بیا در دیده کش خاک جمالی

Биовар ризқи дил аз баҳри инсон

بیاور رزق دل از بهر انسان

Ки дили бас фориғаст аз об ва аз нон

که دل بس فارغ است از آب و از نان

Набошад ба касе кӯ фард набӯд

نباشد به کسی کو فرد نبود

Набошад дил ки дар вай дард набӯд

نباشد دل که در وی درد نبود

Ба чашми ошиқ ва дар ҷони маъшӯқ

به چشم عاشق و در جان معشوق

Яке нурӣаст равшан дар ду сандӯқ

یکی نوریست روشن در دو صندوق

Вале кӯ дар дилӣ шуд мҳўўи ночиз

ولی کو در دلی شد محوو ناچیز

Ба дасти дил ба домонаш дар овез

به دست دل به دامانش در آویز

Забони аҳл дар оёт ҳақ аст

زبان اهل در آیات حق است

Ки дилашони доимои мрот ҳақ аст

که دلشان دائماً مرآت حق است

Ҳадиси расатони дил май пазирад

حدیث راستان دل می‌پذیرد

Дил аз қавли каҷон бе шаки бимирад

دل از قول کجان بی شک بمیرد

Магари сӯзи муҳаббати зини алойиқ

مگر سوز محبت زین علایق

Бисӯзанд ки дил бинад ҳақоиқ

بسوزاند که دل بیند حقایق

зи зикру савму хилват эй талабкор

ز ذکر و صوم و خلوت ای طلبکار

Набинад каси яқини дидори дилдор

نبیند کس یقین دیدار دلدار

Бибинад нурӣ аз наздик ва аз давр

ببیند نوری از نزدیک و از دور

Вале гардад аз он анвори мағрур

ولی گردد از آن انوار مغرور

Чу шайтон гардад ӯ худбин ва худ дӯст

چو شیطان گردد او خودبین و خود دوست

зи дунбаи рӯзӣ аш набӯд биҷузи пӯст

ز دنبه روزی‌اش نبود بجز پوست

Адаб бош эй писар то нест гардӣ

ادب باش ای پسر تا نیست گردی

Адаби гардӣ чу ҷом ишқ хӯрдӣ

ادب گردی چو جام عشق خوردی

Ҷаҳони ғофили зи феълу макру дастонаш

جهان غافل ز فعل و مکر و دستانش

Наме бенанди рӯйиши ғайри мастонаш

نمی‌بینند رویش غیر مستانش

Хушо он дами хунаки он рӯзгорӣ

خوشا آن دم خنک آن روزگاری

Ки бинад чашми ёрӣ рӯй ёрӣ

که بیند چشم یاری روی یاری

Қиёмат бошад он соъат ки мастӣ

قیامت باشد آن ساعت که مستی

Барафшонад ба рӯй дӯсти дастӣ

برافشاند به روی دوست دستی

Қлндрўор бархез аз яке мӯӣ

قلندروار برخیز از یکی موی

Ки мӯе дар нагунҷад андарин кӯй

که مویی در نگنجد اندرین کوی

Дарин раҳи дидаи хўнбори хуши бӯ

درین ره دیدهٔ خونبار خوش بو

Агар дории дилии хунхори хуши бӯ

اگر داری دلی خونخوار خوش بو

Хушо он кас ки мағзӣ ёфт дар пӯст

خوشا آن کس که مغزی یافت در پوست

Ки пеш аз марги рухи бнмоидши дӯст

که پیش از مرگ رخ بنمایدش دوست

Ту берун кун зи дили ҷангу кудурат

تو بیرون کن ز دل جنگ و کدورت

Ки бинии зоти родри сари сӯрат

که بینی ذات رادر سر صورت

Бидӯзад бар дард созад гудозад

بدوزد بر دَرَد سازد گدازد

Гуҳӣ зарбат занад , гоҳе навозад

گهی ضربت زند، گاهی نوازد

Агар хонд чу хок оҳиста бошад

اگر خواند چو خاک آهسته باشد

Вагар ронад мисол хаста бошад

وگر راند مثال خسته باشد

Касе гирад чу ман ҷонон дар оғӯш

کسی گیرد چو من جانان در آغوش

Ки созад ҳарчӣ ҷузи ҷонони фаромӯш

که سازد هرچه جز جانان فراموش

Яқин май дон ки ҳарчи он фош ва пайдост

یقین می‌دان که هرچ آن فاش و پیداست

Асири мост гар зиштаст ва зебост

اسیر ماست گر زشتست و زیباست

Мнмснўии шарҳи алўослин

مِنْمثنوی شرح الواصلین

Кист инсони онкии инсаш бо худост

کیست انسان آنکه انسش با خداست

Ки давояши дарду дард ӯ давост

که دوایش درد و درد او دواست

Ҳар дилӣ кӯ нест доими дарднок

هر دلی کو نیست دایم دردناک

Нест восил , нест дохил , нест пок

نیست واصل، نیست داخل، نیست پاک

Ҳар висолии каши фироқӣ дар пай аст

هر وصالی کش فراقی در پی است

Лоиқи ақлу дилу доно кӣ аст

لایق عقل و دل و دانا کی است

Васли хоҳӣ аз худо ғоиб мабош

وصل خواهی از خدا غایب مباش

Шаҳ набинӣ ғоиб аз нойиб мабош

شه نبینی غایب از نایب مباش

Ҳар дили кӯи дарди ишқаш ҳосил аст

هر دل کو درد عشقش حاصل است

Восиласт ва восиласт ва восил аст

واصل است و واصل است و واصل است

Ҳастӣ бандаи ҳиҷоб банда аст

هستی بنده حجاب بنده است

Варна меҳри дӯсти хуш рухшанда аст

ورنه مهر دوست خوش رخشنده است

Худшикани шӯ , худшикани шӯ , худшикан

خودشکن شو، خودشکن شو، خودشکن

То раҳе аз нақсҳои мо ва ман

تا رهی از نقص‌های ما و من

Покии зоҳир ба об зоҳир аст

پاکی ظاهر به آب ظاهر است

Покии ботин ба ишқ қоҳир аст

پاکی باطن به عشق قاهر است

Зод мисатон чист нақласту шароб

زاد مستان چیست نقل است و شراب

Манзил ҳақ чист дилҳои хароб

منزل حق چیست دل‌های خراب

Онкӣ шуд маст аз ду чашми маст ӯ

آنکه شد مست از دو چشم مست او

Маст гардад ҳарки гирад даст ӯ

مست گردد هرکه گیرد دست او

эй худо бигушо дар фатҳу футуҳ

ای خدا بگشا درِ فتح و فتوح

То ки аҷаб илм накушуд шамъи рӯҳ

تا که عجب علم نکشد شمع روح

Мояи даврӣ ба ҳақи зулҷалол

مایهٔ دوری به حق ذوالجلال

Нест ғайр аз ҳуби ҷоҳу майли мол

نیست غیر از حب جاه و میل مال

Ғайри аҳли ишқ каз худ руста анд

غیر اهل عشق کز خود رسته‌اند

Боқӣони худро ба қайдӣ баста анд

باقیان خود را به قیدی بسته‌اند

Ҳарки хоҳад ин кабоб ва ин шароб

هرکه خواهد این کباب و این شراب

Гӯи бунаи српиши пои Бутуроб

گو بنه سرپیش پای بوتراب

То ҷамолӣ дид рӯйу мӯӣ ӯ

تا جمالی دید روی و موی او

Чашм таркиш дид ва шуд ҳиндӯӣ ӯ

چشم ترکش دید و شد هندوی او

Мнмснўии рӯҳи алқудс

مِنْمثنوی روح القدس

Ба исми азим ва ба зоти қадим

به اسم عظیم و به ذات قدیم

Ки ишқасту бас , ҳарчӣ ҳаст эй ҳаким

که عشق است و بس، هرچه هست ای حکیم

Ба гесуии ошуфтаи пуршикан

به گیسوی آشفتهٔ پرشکن

Ки ишқасту бас ҳарчӣ ҳаст эй саман

که عشق است و بس هرچه هست ای ثمن

Дар ин дашту кишвар ба ҳам зад ду бол

در این دشت و کشور به هم زد دو بال

Ҷаҳон шуд мунаққаши зи зарду зи ол

جهان شد منقش ز زرد و ز آل

Ба пеши ту айнаст ва шинасту қоф

به پیش تو عین است و شین است و قاف

Чаҳ гӯям чаҳ гӯям зи симурғу қоф

چه گویم چه گویم ز سیمرغ و قاف

Ба ҷони алӣ ва ба рӯҳи расӯл

به جان علی و به روح رسول

Ки бинмуд он шаҳ ба қадари уқул

که بنمود آن شه به قدر عقول

Ба он зулфи парчин ки занҷири мост

به آن زلف پرچین که زنجیر ماست

Ба нуру сафойӣ ки дар пери мост

به نور و صفایی که در پیر ماست

Ки беишқ ва бедард ва бесӯзу оҳ

که بی عشق و بی درد و بی سوز و آه

Наёбӣ наёбӣ ту поёни роҳ

نیابی نیابی تو پایان راه

Ту дарбанди хешу гирифтори хеш

تو دربند خویش و گرفتار خویش

Набинӣ набинӣ рухи ёри хеш

نبینی نبینی رخ یار خویش

Казин дами ду сад ҷон ба вомам диҳанд

کزین دم دو صد جان به وامم دهند

Вазони шамъи равшан паёмам диҳанд

وزان شمع روشن پیامم دهند

Ба дастури парвонаи пари барзанам

به دستور پروانه پر برزنم

Чу парвонаи худро бар озари занам

چو پروانه خود را بر آذر زنم

Набӣ ва вале эй писар зинҳор

نبی و ولی ای پسر زینهار

Яке дони яке байни мхизони ғубор

یکی دان یکی بین مخیزان غبار

Яке дар ду байн ва ду байн дар яке

یکی در دو بین و دو بین در یکی

Нигар то науфтӣ азин дршкӣ

نگر تا نیفتی ازین درشکی

Талабкори моеу ҷӯёии мо

طلبکار مایی و جویای ما

Равон чун садафи шӯ ба дарёии мо

روان چون صدف شو به دریای ما

Ман ин пардаи охир ба ҳам бар дирам

من این پرده آخر به هم بر درم

Ки дар чини зулфаш ба банди андарам

که در چین زلفش به بند اندرم

Каси анбоз ман нест ҷузи дарди ман

کس انباز من نیست جز درد من

Ҳамин сӯз шамъаст дар хӯрд ман

همین سوز شمع است در خورد من

Чу парвонаи гардии шӯии зори шамъ

چو پروانه گردی شوی زار شمع

Ки парвона донад раҳи нори шамъ

که پروانه داند ره نار شمع

Чаҳ хуш гуфт он ошиқи рӯзбеҳ

چه خوش گفت آن عاشق روزبه

Ки бо дарди ҷонони шаб аз рӯз ба

که با درد جانان شب از روز به

Мнмснўии мҳроФрўз

مِنْمثنوی مهرافروز

Ҳикмату ҳиммату муҳаббати ёр

حکمت و همت و محبت یار

Ҳарки ёбад яқин шавад солор

هرکه یابد یقین شود سالار

Анбиёии худо чунон бошанд

انبیای خدا چنان باشند

Ки чу хуршед ва бенишон бошанд

که چو خورشید و بی نشان باشند

Авлиё низ дар диёри улӯм

اولیا نیز در دیار علوم

Сайрашони мухталиф буд чу нуҷум

سیرشان مختلف بود چو نجوم

Он яке сӯзу сози ҷони вдлст

آن یکی سوز و ساز جان ودلست

Ваон дигар чораи сози об ва гуласт

وان دگر چاره ساز آب و گلست

Он яке нозир мақомот аст

آن یکی ناظر مقامات است

Ваон дигар посбон ҳар зот аст

وان دگر پاسبان هر ذات است

Ваон дигар дар рақами мҷўиидш

وان دگر در رقم مجوییدش

ӯ шаҳидаст ҳони мшўиидш

او شهید است هان مشوییدش

Гар биёбед гирди раҳгузараш

گر بیابید گرد رهگذرش

Ҳалқа гардид ҳалқаи гирд дараш

حلقه گردید حلقه گرد درش

Мард бо ҳиммат эй фақир он аст

مرد با همت ای فقیر آن است

Ки гадоӣ дар фақирон аст

که گدای در فقیران است

Мнмснўии канзи алдқоиқ

مِنْمثنوی کَنز الدقایق

Тозаи нигории талаб эй ҷони вдл

تازه نگاری طلب ای جان ودل

То ки равон бигузарӣ аз обу гул

تا که روان بگذری از آب و گل

Чашми азин неку бадӣ ҳо бидӯз

چشم ازین نیک و بدی‌ها بدوز

Ҳарчӣ биҷуз ӯст саросар бисӯз

هرچه بجز اوست سراسر بسوز

эй дил озурда магӯ шарҳи пӯст

ای دل آزرده مگو شرح پوست

Дӯст ғаюраст мҷуи ғайри дӯст

دوست غیور است مجو غیر دوست

Қомати дилҷӯии длороми ман

قامت دلجوی دلارام من

Барда ба куллӣ зи дили ороми ман

برده به کلی ز دل آرام من

Гар бгдозии ту гудозии дилам

گر بگدازی تو گدازی دلم

Вар бинавозӣ ту навозии дилам

ور بنوازی تو نوازی دلم

Хоки ман аз ҳуби ту бсрштаҳ анд

خاک من از حب تو بسرشته‌اند

Ишқи ту дарҷони вдлм кушта анд

عشق تو درجان ودلم کشته‌اند

Ишқ ба ҳар рӯ ки ҷамол оварад

عشق به هر رو که جمال آورد

Олами сӯрат ба завол оварад

عالم صورت به زوال آورد

Ҳарки дар ин баҳри шигарфи аўФтод

هرکه در این بحر شگرف اوفتاد

Даври зи ахбору зи ҳарфи аўФтод

دور ز اخبار و ز حرف اوفتاد

Панди ман ар нашнавӣ эй ҷони вдл

پند من ار نشنوی ای جان ودل

Зуд буд зуд ки гардии хаҷал

زود بود زود که گردی خجل

эй ту паноҳи ҳамаи ҷуиндагон

ای تو پناه همه جویندگان

Ваии ту забони ҳамаи гӯяндагон

وی تو زبان همه گویندگان

Ҳарчӣ писанди ту буд он даҳум

هرچه پسند تو بود آن دهم

Кончаҳи атои ту буд он нуҳум

کانچه عطای تو بود آن نهم

Зистан ва хӯрдан ва хуфтан мабод

زیستن و خوردن و خفتن مباد

Ҷузи туу ҷузи зикри ту гуфтан мабод

جز تو و جز ذکر تو گفتن مباد

Бодаи сӯрати ҳама ҷанг оварад

بادهٔ صورت همه جنگ آورد

Ишқи муҷози орад ва ранг оварад

عشق مجاز آرد و رنگ آورد

Фикри худу зикри худу кори худ

فکر خود و ذکر خود و کار خود

Ҷумлаи фурӯи рез бар ёри худ

جمله فرو ریز بر یار خود

Оҳ макун роҳи мҷу назд дӯст

آه مکن راه مجو نزد دوست

Нағз нишин , мағз бибин зери пӯст

نغز نشین، مغز ببین زیر پوست

Гунг ба он дам ки дам аз вай назд

گنگ به آن دم که دم از وی نزد

ё ду се паймона аз он май назд

یا دو سه پیمانه از آن می نزد

Кӯр ба он дида ки он рӯ надид

کور به آن دیده که آن رو ندید

Бедилу бдхўст ки он ху надид

بیدل و بدخوست که آن خو ندید

Ҷодӯии макори ситамкори ман

جادوی مکار ستمکار من

Ғамзаи фурӯи рехт ба озори ман

غمزه فرو ریخت به آزار من

Сӯрати маъшуқа ки он ҷони мост

صورت معشوقه که آن جان ماست

Соғару паймонау паймони мост

ساغر و پیمانه و پیمان ماست

Гар бикашади вари бикашад хуй ӯст

گر بکشد ور بکشد خوی اوست

Ҳокими дили наргис ҷодӯӣ ӯст

حاکم دل نرگس جادوی اوست

Ҷурми зи мо лутфу карам зон ӯст

جرم ز ما لطف و کرم زان اوست

Сабри зи мо ҷавру ситам зон ӯст

صبر ز ما جور و ستم زان اوست

То ба абад гар нанамояд ҷамол

تا به ابد گر ننماید جمال

Кофарам ар бози намоями малол

کافرم ار باز نمایم ملال

Гоҳ қарораст , гуҳӣ бе қарор

گاه قرار است، گهی بی قرار

Ин чаҳ қарораст ки додааст ёр

این چه قرار است که داده است یار

Ҳарчӣ шунидӣ ва бидидӣ на ӯст

هرچه شنیدی و بدیدی نه اوست

Ҳарчӣ гузидӣ ва гузидӣ на ӯст

هرچه گزیدی و گزیدی نه اوست

Ман маснавии танбеҳи алъорФин

مِن مثنوی تنبیه العارفین

Онон ки дарин ҷаҳони фонӣ

آنان که درین جهان فانی

Ҷӯянди ҳаёти ҷовдонӣ

جویند حیات جاودانی

Аз ҳастӣ хеш ор доранд

از هستی خویش عار دارند

Бар дили ҳамаи доғ ёр доранд

بر دل همه داغ یار دارند

Ҳам хонау ёр мқблон бош

هم خانه و یار مقبلان باش

Ҳамроҳу рафиқ бедилон бош

همراه و رفیق بی دلان باش

Бо ҳарчӣ яке шӯии ҳамоне

با هرچه یکی شوی همانی

Зинҳори мбози зиндагонӣ

زنهار مباز زندگانی

Дили вақфи нигоҳ ҷонФзо кун

دل وقف نگاه جانفزا کن

Ҷон низ талаб кун ва фидо кун

جان نیز طلب کن و فدا کن

Чун ҷон ба фидоӣ ёр кардӣ

چون جان به فدای یار کردی

Нақди дилу дайн нисор кардӣ

نقد دل و دین نثار کردی

Аз дарди брстӣу зи дармон

از درد برستی و ز درمان

Не васл бимонад ва на ҳиҷрон

نی وصل بماند و نه هجران

Ин манзилу роҳ мард бошад

این منزل و راه مرد باشد

Мардӣ ки зи хеш фард бошад

مردی که ز خویش فرد باشد

Доно нашавад касе ба такрор

دانا نشود کسی به تکرار

Зинҳор бакӯшу дил ба дасти ор

زنهار بکوش و دل به دست آر

Дилҳои пар аз ғубору ошӯб

دلهای پر از غبار و آشوب

Ҳаргиз нашавад мақоми маҳбӯб

هرگز نشود مقام محبوب

Илҳод раҳеаст бе саранҷом

الحاد رهی است بی سرانجام

Бо сӯрати пухтаи маънии хом

با صورت پخته معنی خام

Андари пай ҳар назари нзрҳост

اندر پی هر نظر نظرهاست

Вондри сар ҳар сафари сФрҳост

واندر سر هر سفر سفرهاست

эй ғофили тани парасти тани дӯст

ای غافل تن پرست تن دوست

То чанд рӯй чу саги паии пӯст

تا چند رَوی چو سگ پی پوست

Имон ба ҳаёти ҷони надорӣ

ایمان به حیات جان نداری

Ҷузи ҳиммати обу нони надорӣ

جز همت آب و نان نداری

Орифи ҳиял ва ҳасад надонад

عارف حیل و حسد نداند

Дар дидаи биҷуз аҳад надонад

در دیده بجز احد نداند

Озори дил касе наҷуед

آزار دل کسی نجوید

Хорӣ кашаду гулии набавӣад

خاری کشد و گلی نبوید

Мнмснўии маҳбӯби алсдиқин

مِنْمثنوی محبوب الصدیقین

Дил ба маҳбӯби даҳ ки зиндаи шӯй

دل به محبوب ده که زنده شوی

Шаҳи шӯии шоҳ ,гар ту бандаи шӯй

شه شوی شاه، گر تو بنده شوی

Бандагӣ кун ки зиндагии ёбӣ

بندگی کن که زندگی یابی

Зиндагии худ зи бандагии ёбӣ

زندگی خود ز بندگی یابی

Хоҷаи ин муфлисии з бекорӣ аст

خواجه این مفلسی ز بیکاری است

Ғаму андӯҳи ту з беёрӣ аст

غم و اندوه تو ز بی یاری است

Мори бинӣу ёри пиндорӣ

مار بینی و یار پنداری

Гурги мурдаи шикори пиндорӣ

گرگِ مرده شکار پنداری

Чун ту бисёр гӯл бе ҳосил

چون تو بسیار گول بی حاصل

Дил ниҳоданд андарин манзил

دل نهادند اندرین منزل

Охири кор шармсор шуданд

آخر کار شرمسار شدند

Дар бар дӯст бевиқор шуданд

در بر دوست بی وقار شدند

Фақр таҳқиқ ҳаст ва сӯрат ҳаст

فقر تحقیق هست و صورت هست

Ту машав маст рӯй сӯрати паст

تو مشو مست روی صورت پست

Ошиқу толиб маломат бош

عاشق و طالب ملامت باش

Барӣ аз роҳат ва саломат бош

بری از راحت و سلامت باش

Амали худ чу ганҷ пинҳон кун

عمل خود چو گنج پنهان کن

Дил ба дасти ору хона вайрон кун

دل به دست آر و خانه ویران کن

Ошиқони ҷузи пай бало нараванд

عاشقان جز پی بلا نروند

Бар сари дор беризо нараванд

بر سر دار بی رضا نروند

Гар бадонеи ҳақиқати ғами ишқ

گر بدانی حقیقت غم عشق

Нашӯй ҷузи анису ҳамдами ишқ

نشوی جز انیس و همدم عشق

Кас чаҳ донад ки чист ишқ эй дил

کس چه داند که چیست عشق ای دل

Ки на пидостши раҳу манзил

که نه پیداستش ره و منزل

Гарчи Аммони ишқ дар ҷӯш аст

گرچه عمان عشق در جوش است

Лек ин сар на лоиқ гӯш аст

لیک این سرّ نه لایق گوش است