Пӯшида намонад ки инсони комилро ба асомӣ мухталифа мехонанду азўҷҳӣу муносибатии мсмӣ ба исмӣ май намоянд . Чун аз олами ҳақоиқу дақоиқи хабар май расонади лиҳозо гоҳе Ҷабраилаш гӯйанд ва чун аз маорифу макорим ба толибон , ризқ бахшаст , Микоилаши номанд ва чун мурӣдонро аз маъоду бозгашт огоҳ мекунад , исрофилаш хонанд ва чун қатъи таъаллуқи нафаси аммора аз шаҳавоти ҷисмонии намояд , ъзроӣилш донанд . Одамаш гӯйанд ки муаллими толибони роҳ ҳудоаст ва Нӯҳаш гӯйанд кҳнҷотдиҳанда аз тӯфон балост . Иброҳӣмаш хонанд чаро ки азнор ҳастӣ гузаштау намруди хешро куштау халили ҳазрат ҳақ гашта . ӯро Мӯсо низ гуфтаанд ки фиръавн ҳастиро ба нили нестӣ ғарқ намӯда ва дар таври қурбати аллоҳ дар муноҷотаст ва низ Хизр ном кардаанд ки оби ҳайвони олами ладуннии хӯрда ва ба ҳаёти ҷовдонии паии барда ва низ Илёси лақаб ниҳодаанд ки ғариқи баҳри залолатро ба соҳили наҷот , далолат май намояд .

پوشیده نماند که انسان کامل را به اسامی مختلفه می‌خوانند و ازوجهی و مناسبتی مسمی به اسمی می‌نمایند. چون از عالم حقایق و دقایق خبر می‌رساند لهذا گاهی جبرئیلش گویند و چون از معارف و مکارم به طالبان، رزق بخش است، میکائیلش نامند و چون مریدان را از معاد و بازگشت آگاه می‌کند، اسرافیلش خوانند و چون قطع تعلق نفس اماره از شهوات جسمانی نماید، عزرائیلش دانند. آدمش گویند که معلم طالبان راه هدی است و نوحش گویند کهنجات دهنده از طوفان بلاست. ابراهیمش خوانند چرا که ازنار هستی گذشته و نمرود خویش را کشته و خلیل حضرت حق گشته. او را موسی نیز گفته‌اند که فرعون هستی را به نیل نیستی غرق نموده و در طور قربت اللّه در مناجات است و نیز خضر نام کرده‌اند که آب حیوان عالم لدنی خورده و به حیات جاودانی پی برده و نیز الیاس لقب نهاده‌اند که غریق بحر ضلالت را به ساحل نجات، دلالت می‌نماید.

Довӯди замон низ мегӯйанд зеро ки ҷолўти нафасро ба қатли расонидау Халифаи аллоҳ шуда . Луқмон низ гӯйанд зеро ки ҳаким илоҳӣаст ва ӯро бар ҳақиқати ашёъ огоҳӣаст . Афлотӯн низ номанд зеро ки табиби нуфус ва дар ташхиси амрози ботинӣ монанди ҷолинусаст . Сулаймони вори забон мурғон донад , исои кирдори мурдаро зинда гирданд . Эмомаш низ гӯйанд зеро ки пешвои муқтадаон тариқатасту аҳли тоъату ибодати ҳақиқии муқаллидон ва пайравон ӯйанд . Ва ҷоми ҷаҳони намоиш низ хонанд чаро ки асрор ҳастӣ дар ӯ пайдо ва камобеш олами куну Фсодбри раъии соибш ҳувайдоасту эксир аъзамаш гӯйанд чаро ки аксирўори вуҷӯдаши камёбу нҳоси қалби аҳли ҳавос аз мсосш зрнобаст . Гӯгирди аҳмараш низ хонанд ки виҷдони вуҷӯдаши мушкилу толибони кимиёии маърифатро аз адами таҳсилаши хӯн дар диласт . Ҳодиаш лақаб кардаанд ки гум гаштагон ФёФӣ бехабарӣу ғифлатро ба шаҳристони доноӣу огоҳӣ ҳидоят мекунад . Меҳдиаш ном ниҳодаанд ки даҷоли ҷаҳлу шаҳватро гардан мезанад . Мавлавӣ :

داوود زمان نیز می‌گویند زیرا که جالوت نفس را به قتل رسانیده و خلیفة اللّه شده. لقمان نیز گویند زیرا که حکیم الهی است و او را بر حقیقت اشیاء آگاهی است. افلاطون نیز نامند زیرا که طبیب نفوس و در تشخیص امراض باطنی مانند جالینوس است. سلیمان وار زبان مرغان داند، عیسی کردار مرده را زنده گرداند. امامش نیز گویند زیرا که پیشوای مقتدیان طریقت است و اهل طاعت و عبادت حقیقی مقلدان و پیروان اویند. و جام جهان نمایش نیز خوانند چرا که اسرار هستی در او پیدا و کمابیش عالم کون و فسادبر رأی صایبش هویدا است و اکسیر اعظمش گویند چرا که اکسیروار وجودش کمیاب و نحاس قلب اهل حواس از مساسش زرناب است. گوگرد احمرش نیز خوانند که وجدان وجودش مشکل و طالبان کیمیای معرفت را از عدم تحصیلش خون در دل است. هادی‌اش لقب کرده‌اند که گم گشتگان فیافی بی خبری و غفلت را به شهرستان دانایی و آگاهی هدایت می‌کند. مهدی‌اش نام نهاده‌اند که دجال جهل و شهوت را گردن می‌زند. مولوی:

Ҳосил ки ҳар тайифау қавмӣ ба ваҷҳеу эътибории инсони комилро ба номӣ мехонанд ки мақсӯди эшонро забон донон медонанд . Монанди асомии мазкӯру ғайри он , чун қутби вўлӣу ғўсу хлиФҳхдоу соҳиби замону шайху пешвоу доноу болиғу мукаммалу комилу ойинаи гетии намоу трёқи форуқу одилу ягонаи асру соқии даврону илои ғайри злк .

حاصل که هر طایفه و قومی به وجهی و اعتباری انسان کامل را به نامی می‌خوانند که مقصود ایشان را زبان دانان می‌دانند. مانند اسامی مذکور و غیر آن، چون قطب وولی و غوث و خلیفهٔخدا و صاحب زمان و شیخ و پیشوا و دانا و بالغ و مکمل و کامل و آئینهٔ گیتی نما و تریاق فاروق و عادل و یگانهٔ عصر و ساقی دوران و الی غیر ذلک.

Ва доноёнро возеҳаст ки таъаддуди асмоء , боиси таъаддуди мсмоӣ воҳид нахоҳад гардид :

و دانایان را واضح است که تعدد اسماء، باعث تعدد مسمای واحد نخواهد گردید:

Ва низ аҳли сулӯкро ҳар вақте бар вифқи тақозои ҳолу зуҳӯри сифоти камол номӣаст . Чунонкӣ то ба шайхӣ нарасида ва дар талаб онаст , ӯро толиб гӯйанд ва чун ибтидоӣ маърифатаст ва ҳануз дар ҷаҳд ва саъйаст , ӯро солики номндў чун кашишӣ ба матлӯби ҳақиқӣ ба ҳам расонида , ӯро маҷзӯб хонанд ва чун бенишӣ ёфта ӯрои соҳиб сар донанд ва чун ба зикр мштғласт , ӯро зокир шуморанд ва чун тасфия карда ӯро сӯфӣ донанд . Чун ин маънӣ маълум шуд бдонкаҳи ончии акобру аъозими тариқат бар он рафтааст ва дар он қавл иттифоқ доранд инаст ки бояд иҷозаи зикр аз шайхи комил ки силсилаи иҷозааш нафас ба нафас ваед ба яд ба эмом ( с ) мунтаҳӣ шавад , гирифт . Вабаи изн ӯ чунон ки амр май намояд , машғӯл шуд . Ки дар ин тариқаи таъсири зикри ақўӣ ва ба вусӯли матлӯб ақрбаст ва баъзе ба мартабаи таъкӣди куллӣ расонидаанд ва аз хилофи ин қоидаи рӯ гардонидаанд .

و نیز اهل سلوک را هر وقتی بر وفق تقاضای حال و ظهور صفات کمال نامی است. چنانکه تا به شیخی نرسیده و در طلب آن است، او را طالب گویند و چون ابتدای معرفت است و هنوز در جهد و سعی است، او را سالک نامندو چون کششی به مطلوب حقیقی به هم رسانیده، او را مجذوب خوانند و چون بینشی یافته اورا صاحب سر دانند و چون به ذکر مشتغل است، او را ذاکر شمارند و چون تصفیه کرده او را صوفی دانند. چون این معنی معلوم شد بدانکه آنچه اکابر و اعاظم طریقت بر آن رفته است و در آن قول اتفاق دارند این است که باید اجازهٔ ذکر از شیخ کامل که سلسلهٔ اجازه‌اش نفس به نفس وید به ید به امام(ص) منتهی شود، گرفت. وبه اذن او چنان که امر می‌نماید، مشغول شد. که در این طریقه تأثیر ذکر اقوی و به وصول مطلوب اقرب است و بعضی به مرتبهٔ تأکید کلی رسانیده‌اند و از خلاف این قاعده رو گردانیده‌اند.

Чунонкии шайхи рукни аддӣни ълоءи аддавла саманоне гуфта : ки агар ончӣ аз каромоту хўорқи одот ки аз тамоми авлиёи зоҳир шудаи азмрдӣ зуҳӯр ёбаду силсила ӯ ба яке аз аъиммаи маъсӯмӣни салавоти аллоҳи алайҳими аҷмъин мунтаҳӣ нашавад , эътимодро нишоед ки он амре шайтонӣасту далели эшон бар ҳақяти силсилаи тариқати всдўри он аз амомؑдри кутуби эшон мФсло мстўрасту танқеҳ он кардаанд . Ман ҷумлаи ҳадиси ҳазрати эмоми ҷъФрؑмؤиди ин муддаоаст . Қоли эмоми ҷаъфари алсодқؑони срнои ҳў алҳақ вҳқ алҳақ вҳўи аззоҳиру ботини аззоҳиру ботини алботни вҳўи алсри всри мстсри Муқаннаъи басари вмнҳткаҳи أзлаҳи аллоҳ . Аизои қолони ънднои валлоҳи сарои ман сари аллоҳи вълмои мнълми аллоҳи валлоҳи мо яҳтамилаи малики муқарраби влонбии мрслўломؤмни амтҳни аллоҳи қалбаи ллإимон . Аизои қолони ънднои сарои ллаҳу уламои мнълми аллоҳи أмрнои аллоҳи бтблиғаҳ . Ҷаноби Сайиди санади Сайиди ҳайдари омулӣу басӣ аз муҳаққиқин таҳқиқ фармӯдаанд ки ҳадиси аввалу дуюм дар илм имоматаст ва он аз аӣмҳؑтъдӣ накардау ҳадиси сим ишорааст ба илми сулӯку зикру фикр ва ҳамин илмаст ки асҳоби кбор монанди салмону ҷндб ва дигарон аз содиқон доштаанду Абуязиди бастомӣ аз ҳазрати содқؑўи Кумайли бен зиёди нахаъе аз амиролмؤмнинؑўи иброҳӣми адҳам аз эмоми зини алъобдину шайхи маърӯфи крхӣ аз эмоми ризои алайҳими алтҳиаҳу алсноءи таҳсили ин илм кардаанд ва дигарон аз эшон илои охир ва ин тариқаро силсила , ном кардаанд ва махфӣ нест ки чаҳор силсила ба воситаи чаҳор вале аз чаҳор эмоми чунон ки ишорат шуд , содир шуда ва ҳар як аз ин слосли шуъбаҳо ба ҳам расонида ва ба номи бузургӣ аз авлиё , машҳури омадау силсилаи маърӯфӣ ки мансӯбаст ба эмоми ҳаштуми онро ба сабаби таъаддуди шуъбаҳо ки аз он зоида ,ам алслосл ном кардаанду шуъбае аз он ба номи Сайиди Муҳамади нўрбхши қудси сира , нўрбхшиаҳ , шуъбае ба номи Сайиди неъмати аллоҳи кирмонӣ , неъмати аллоҳӣау шуъбае ба номи хоҷаи Нақшбанд , нқшбндиаҳу шуъбае ба номи хоҷаи муайяни аддӣни чштӣ , чштиаҳу алии ҳозои алқёс . Лиҳозо дар ин тазкира дар зимни ҳол ҳар шайхӣ аз слосли чунон ки дар миёни эшон расмаст ба тариқи ихтисори зикри силсилаи иродати эшон шуда . Вале баъзе девонагони ин силсиларо гусаста ва номуқайяд гардӣда , мегӯйанд ки аз силсилаи ҳеҷ кас ба ҷое нарасад ва алълм ъанд аллоҳ .

چنانکه شیخ رکن الدین علاء الدولهٔ سمنانی گفته: که اگر آنچه از کرامات و خوارق عادات که از تمام اولیا ظاهر شده ازمردی ظهور یابد و سلسلهٔ او به یکی از ائمهٔ معصومین صلوات اللّه علیهم اجمعین منتهی نشود، اعتماد را نشاید که آن امری شیطانی است و دلیل ایشان بر حقیت سلسلهٔ طریقت وصدور آن از امامؑدر کتب ایشان مفصلاً مسطور است و تنقیح آن کرده‌اند. من جمله حدیث حضرت امام جعفرؑمؤید این مدعا است. قال امام جعفر الصادقؑاِنَّ سِرَّنا هُوَ الحَقُّ وحَقُّ الْحَقِّ وَهُوَ الظّاهِرُ و باطِنُ الظاهِرِ و باطِنُ الباطِنِ وَهُوَ السِّرُّ وَسِرٌّ مُستَسرٌّ مُقَنَّعٌ بِسِرٍّ وَمَنْهَتَکَهُ أَذَلَّهُ اللّهُ. ایضاً قالؑاِنَّ عندَنا واللّهِ سِراً مِن سِرِّ اللّهِ وَعِلْماً مِنْعِلْمِ اللّهِ واللّهِ ما یَحْتُمِلُهُ مَلَکٌ مُقَرَّبٌ ولانَبیٌّ مُرْسَلٌولامِؤمِنٌ اِمْتَحَنَ اللّهُ قَلْبَهُ لِلْإیمانِ. ایضاً قالَؑاِنَّ عِنْدَنَا سِرّاً لِلّهِ و عِلْماً مِنْعِلْمِ اللّهِ أَمَرَنَا اللّهُ بِتَبْلِیغِهِ. جناب سید سند سید حیدر آملی و بسی از محققین تحقیق فرموده‌اند که حدیث اول و دویم در علم امامت است و آن از ائمهؑتعدی نکرده و حدیث سیم اشاره است به علم سلوک و ذکر و فکر و همین علم است که اصحاب کبار مانند سلمان و جندب و دیگران از صادقان داشته‌اند و ابویزید بسطامی از حضرت صادقؑو کمیل بن زیاد نخعی از امیرالمؤمنینؑو ابراهیم ادهم از امام زین العابدین و شیخ معروف کرخی از امام رضا علیهم التَّحیّة و الثناء تحصیل این علم کرده‌اند و دیگران از ایشان الی آخر و این طریقه را سلسله، نام کرده‌اند و مخفی نیست که چهار سلسله به واسطهٔ چهار ولی از چهار امام چنان که اشارت شد، صادر شده و هر یک از این سلاسل شعبه‌ها به هم رسانیده و به نام بزرگی از اولیا، مشهور آمده و سلسلهٔ معروفی که منسوب است به امام هشتم آن را به سبب تعدد شعبه‌ها که از آن زاییده، ام السلاسل نام کرده‌اند و شعبه‌ای از آن به نام سید محمد نوربخش قدس سره، نوربخشیه، شعبه‌ای به نام سید نعمت اللّه کرمانی، نعمت اللهیه و شعبه‌ای به نام خواجهٔ نقشبند، نقشبندیه و شعبه‌ای به نام خواجه معین الدین چشتی، چشتیه و علی هذا القیاس. لهذا در این تذکره در ضمن حال هر شیخی از سلاسل چنان که در میان ایشان رسم است به طریق اختصار ذکر سلسلهٔ ارادت ایشان شده. ولی بعضی دیوانگان این سلسله را گسسته و نامقید گردیده، می‌گویند که از سلسله هیچ کس به جایی نرسد و الْعِلْمُ عِنْدَ اللّهِ.