Вҳўи шамси аддӣни Муҳамади алсгзӣ . Чун аслаш аз систонаст , сагзии хўонндш . Зеро ки аҳли он вилоятро ба ин номи хўонндўи сҷзии муъарраб онаст . Вай аз фузалои замон худ бӯда . Кутуби мутаъаддидаи таълӣфи фармӯда . Ман ҷумлаи китоби маҷмаъи албҳрин ва бо малики тоҷи аддӣни муосиру забони баён аз авсофаши қосир , дар мавоъизу тзкир беъдилу назир , ҷомеъи илми зоҳиру ботин буду ҷамъиро тарбият намӯда . Малики тоҷи аддӣн ба вай ихлос дошта . Ин ду рубоӣ аз ӯст . Рубои аввал дар насиҳати малик мазкӯраст :
وهُوَ شمس الدین محمد السگزی. چون اصلش از سیستان است، سگزی خوانندش. زیرا که اهل آن ولایت را به این نام خوانندو سجزی معرب آن است. وی از فضلای زمان خود بوده. کتب متعدده تألیف فرموده. من جمله کتاب مجمع البحرین و با ملک تاج الدین معاصر و زبان بیان از اوصافش قاصر، در مواعظ و تذکیر بی عدیل و نظیر، جامع علم ظاهر و باطن بود و جمعی را تربیت نموده. ملک تاج الدین به وی اخلاص داشته. این دو رباعی از اوست. رباعی اول در نصیحت ملک مذکور است:
рубоӣ
رباعی
Шоҳо бояд каз ту дилӣ кам шаканд
شاها باید کز تو دلی کم شکند
Лутфи ту ҳазор лашкар ғам шаканд
لطف تو هزار لشکر غم شکند
Андеша ба кордор ва кандар саҳарӣ
اندیشه به کاردار و کاندر سحری
Як оҳи ҳазор малик дарҳам шаканд
یک آه هزار ملک درهم شکند
٭٭٭
٭٭٭
Ин қатраи хӯни сияҳи қалби лақаб
این قطرهٔ خون سیه قلب لقب
Гуфто ки манам муҳаррами асрори талаб
گفتا که منم محرم اسرار طلب
Ғам гуфт ки дар хӯни кишмиши аввали бор
غم گفت که در خون کشمش اول بار
То ҳар қалбӣ ба лоф бигушоед лаб
تا هر قلبی به لاف بگشاید لب