Аз машойихи Басра ва аз акобри ҳукамо ва аз наводири фузалоу аФсҳи алФсҳои аҳд худ бӯда . Аз баъзе ашъор ӯ ба сиёдат истинбот мешавад . Ҳамоно алавӣ нажод бӯда ва ба сабаби тўтн дар рӯму бими мухолифони он марзи вбўми зоҳири нанамуда . Ғараз , муваллидаши Басрау мӯтинаши сиўоси мнблоди рӯму қасидаи Фаридаи зоти алонвораши ганҷинаи улӯм ва он дар татаббуъи қасидаи тоӣиаҳи ибни Форзи манзум , муштамиласт бар дувоздаҳ нур ва дар ҳар нурии сроири хФиаҳро зуҳӯр . Алҳақ он кулем каломи яд Байзо намӯда ва бар мурдаи дилони айём , дами исои гушӯда . Чун ашъори арабӣа дар ин китоби камтар қаламӣ мешавад . Аз забти тамомии он маъзӯру бад-ӣни чндбит иктифо рафт . Вҳии ҳозо :
از مشایخِ بصره و از اکابر حکما و از نوادر فضلا و افصح الفصحای عهد خود بوده. از بعضی اشعار او به سیادت استنباط میشود. همانا علوی نژاد بوده و به سبب توطن در روم و بیم مخالفان آن مرز وبوم ظاهر ننموده. غرض، مولدش بصره و موطنش سیواس مِنْبلاد روم و قصیدهٔ فریدهٔ ذات الانوارش گنجینهٔ علوم و آن در تتبع قصیدهٔ تائیهٔ ابن فارض منظوم، مشتمل است بر دوازده نور و در هر نوری سرایر خفیّه را ظهور. الحق آن کلیم کلام ید بیضا نموده و بر مرده دلان ایام، دم عیسی گشوده. چون اشعار عربیه در این کتاب کمتر قلمی میشود. از ضبط تمامی آن معذور و بدین چندبیت اکتفا رفت. وهی هذا:
қасида
قصیده
Таҷаллии лии алмҳбўби мнкли виҷҳа
تَجَلَّی لی الَّمحْبُوبُ مِنْکُلِّ وِجْهَةِ
Фшоҳдтаҳи фии кули маънии всўраҳ
فَشَاهَدْتُهُ فِی کُلِّ مَعنّی وَصُورَةِ
Бдо зоҳиран билкули ллкли бино
بَدَا ظاهِراً بِالکُلِّ لِلْکُلِّ بَیّْنا
Тшоҳдаҳи алъайнони фии кули зарра
تُشَاهِدْهُ الْعَیْنانُ فی کُلِّ ذَرَّةٍ
Вأшрқ манеҳ мутлақи қайди алўрӣ
وَأَشْرَقَ مِنْهُ مطلق قید الْوَرَی
Умуман ба вҳдониаҳи смдиаҳ
عُمُوماً بِهِ وحدانیة صمدیة
Ҳўи алвоҳади алФрди алксири бнФсаҳ
هُوَ الْواحِدُ الْفَرْدُ الْکَثِیْرُ بِنَفْسِهِ
Флиси сўоаҳи аннзрти бдқаҳ
فَلَیْسَ سِوَاهُ اِنْنَظَرْتَ بِدِقَّةِ
?лаи кули айни фии алўҷўди ирии баҳо
لَهُ کُلُّ عَیْنٍ فی الْوُجُودِ یَرَی بِهَا
?лаи кули изни фии алсроёи въӣ ба
لَهُ کُلُّ اُذْنٍ فی السِّرَایا وَعَی بِهِ
?лаи кули кафи фии алўрии ботшои баҳо
لَهُ کُلُّ کَفٍّ فی الْوَرَی بَاطِشاً بِها
?лаи кули илми мнълўми алҳқиқаҳ
لَهُ کُلُّ عِلْمٍ مِنْعُلُومٍ الْحَقِیْقَةِ
Фксртаҳи махфӣаи таҳти вҳдаҳ
فَکَثْرَتُهُ مَخْفِیَّةً تَحْتَ وَحْدَةِ
Комаи анои фарди касратии таҳти ваҳдатӣ
کَمَا اَنَا فَرْدٌ کَثْرَتِی تَحْتَ وَحْدَتِی
Бақията ба лмои фаняти ?лаи кома
بَقِیْتُ بِهِ لَمّا فَنَیْتُ لَهُ کَما
Ваҷдати ҳаётии фӣаи манбаади мўтаҳ
وَجَدْتُ حَیاتِی فِیْهِ مِنْبَعْدِ مَوتِةِ
Ҳўи алносъи алдонии إлинои бъинаҳ
هُوَ الناسِعُ الدّانِی إلَیْنَا بِعَیْنِهِ
Ҳўи алғоӣби алмшҳўди фии кули буқъа
هُوَ الْغائِبُ الْمَشْهُودُ فی کُلِّ بُقْعَةِ
Ҳўи алъошқи алмъшўқи фии кули сувара
هُوَ الْعاشِقُ الْمَعْشُوقُ فی کُلِّ صُورةٍ
Ҳўи алнозри алмнзўри фии кули лмҳаҳ
هُوَ النّاظِرُ الْمَنْظُورُ فی کُلِّ لَمْحَةِ
Тҳўми уқули алхлқи ҳавли ҷаноба
تَحُوْمُ عُقُولُ الْخَلْقِ حَوْلَ جَنابِهِ
Влмидркўои мннўраҳи ғайри лмъаҳ
وَلَمْیُدْرِکُوا مِنْنُوْرِهِ غَیْرَ لَمّعَةِ
Такассураи алأшёءи волкли воҳид
تُکَثِّرُهُ الأشیاءُ والْکُلُّ واحدٌ
Сифоти взоти змтои фии ҳўиаҳ
صِفاتٌ وَذاتٌ ضُمَّتَا فی هُوِیَّةِ
Фўҳдтаҳи домати лҳои кули ксраҳ
فَوَحْدَتُهُ دَاَمْت لهَا کُلُّ کَثْرَةٍ
Всҳтаҳи қомтбҳои кули ълаҳ
وَصِحَّتُهُ قَامَتْبِهَا کُلُّ عِلّةِ
Тҳҷби ънои вохтФои бзҳўраҳ
تَحْجُبُ عَنَّا وَاخْتَفَا بِظُهُوْرِهِ
Фзлли фӣаи кули қавми бҳҷаҳ
فَضُلِّلَ فِیْهِ کُلُّ قَوْمٍ بِحُجَّةٍ
Фсоӣри зарроти алўҷўди мазоҳир
فَسَائِرُ ذَرّاتِ الْوُجُودِ مَظَاهِرٌ
?лаи إнроаҳи босри ббсираҳ
لَهُ إنْرَآهُ باصِرٌ بِبَصِیْرَةِ
أёи воҳдои фии кули шиӣии мшоҳдо
أیَا واحِداً فِی کُلِّ شَیْئیٍ مُشاهَداً
أъоинаҳи фии хилватӣ мисли ҷилва
أُعایِنُّهُ فِی خَلْوَتِی مِثْلَ جَلْوَةِ
Лаки алкули ёмнлосўоءи Фмнрأӣ
لَکَ الْکُلُ یامَنْلاَسِوَاء فَمَنْرَأَی
Сўоءки фарди зоки мнأҳўлиаҳ
سِواءَکَ فَرُدَّ ذَاکَ مِنْأَحوَلِیَّةِ
Флои анати Айнии лоўлоأнт ғайриҳо
فَلَا اَنْتَ عَیْنِی لاَوَلاأَنْتَ غَیْرُهَا
Лзлки сортҳолтии Фики ҳайратӣ
لِذَلِکَ صَارَتْحالَتِی فِیْکَ حَیْرَتِی
Фأнти أнои лоблأнти вҳдаҳ
فَأَنْتَ أَنَا لاَبَلْأنْتَ وَحْدَةٌ
Муназзаҳаи ънкли ғайру ширка
مُنَزَّهةٍ عَنْکُلّ غَیرٍ وَ شِرْکَةِ
Алики молии фии ҳиўтии вмўттӣ
اِلَیْکَ مَالِی فِی حَیَوتِی وَمَوْتَتِی
Вأнти рҷоӣии фии зхоӣӣ ва шуда
وَأنْتَ رَجائِی فِی زخائِی و شدَّةِ
Фалсати أрии шиӣои сўоки мҳққо
فَلَسْتُ أَرَی شَیئاً سِوَاکَ مُحَقَّقاً
ВҳлихтФии мнғири мкФўФи миллатӣ
وَهَلْیَخْتفی مِنْغَیْرِ مَکْفِوفِ ملّتی
Тақаддусати ънғири тнзҳти ънсўӣ
تَقَدَّسْتَ عَنْغَیْرٍ تَنَزَّهْتَ عَنْسِوَی
ТрФът ананд алсрФи алмҳўзаҳ
تَرَفَّعْتَ عَنْنِدٍ اِلصِرْفِ المُحوْضَةِ
Фёи холтои фии ишваи мнзнўнаҳ
فَیَا خالِطاً فی عِشْوَةٍ مِنْظُنُونِهِ
Дъи алзни востмски бأўсқи ърўаҳ
دَعِ الظَّنَّ وَاسْتمْسِکَ بأَوْثَقِ عُرْوَةِ
Ваёи толбои ллأмри ҷади бнҳзаҳ
وَیَا طالِباً للأَمْرِ جُدَّ بِنَهْضَةٍ
Фмо на?ил أмрои ғайри нафаси маҷда
فَمَا نَالَ أَمْراً غَیْرُ نَفْسٍ مُجدَّةِ
Вҷрди ?лаи ъзмои къзмии мозё
وَجَرِّد لَهُ عَزْماً کَعَزْمِیَ مَاضِیاً
Влотки мшғўлои бъиши врқдаҳ
وَلاَتَکُ مَشْغُولاً بِعَیْشٍ وَرَقْدَةِ
Фдъқўли ман қдқоли болғири воҷтнб
فَدَعْقَوْلَ مَنِ قَدْقالَ بالْغَیرِ واجْتَنِبْ
Тариқаи даҷол касӣр наанҳу
طَریقَةَ دَجّالٍ کثیر نعنة
Баъӣди ани алأзўоءи волнўри лмизл
بَعیْدٌ عَن الأَضْواءِ والنُّورِ لَمْیَزَلْ
Бзлмтаҳи фии ишваи баъди ишва
بِظُلُمَتِهِ فِی عِشْوَةٍ بَعْدَ عِشْوَةِ
Флмои أтоаҳи лмиҷдаҳи комаи أрӣ
فَلَمَّا أَتَاهُ لَمْیَجِدْهُ کَمَا أَرَی
Вхобтхтоء ъанд зоки взлаҳ
وَخابَتْخُطاءُ عِنْدَ ذَاکَ وَذلَّةِ
Вонأнти лмтсмъмқолаҳи воҳид
وَاِنْأَنْتَ لَمْتَسْمَعْمَقَالَةَ واحِدٍ
Фأнти блошки ман алтнўиаҳ
فَأنْتَ بِلاَشَکٍّ مِنَ التَّنْویَةِ
Вҳлистўии мнкони болнўри мошё
وَهَلْیَستَوِی مَنْکانَ بالنُّورِ ماشِیاً
Вмнмшиаҳи фии зулмаи мдлҳмаҳ
وَمَنْمَشْیُةُ فِی ظُلْمَةٍ مُدْلَهَّمةِ
Вмнлмиؤидаҳи алолаҳи бнўраҳ
وَمَنْلَمْیُؤَیِّدْهُ الاَلهُ بِنُورِهِ
Изли вмниршдбФри ҳдоиаҳ
یَضِلُّ وَمَنْیُرْشِدْبِفَرِّ هِدایَةِ
Лаки алмалики ёдимўми тؤтиаҳи мнтшо
لَکَ المُلْکُ یادَیْمُومُ تُؤْتیِهِ مَنْتَشَا
Ва тнзъаҳи ммнтшоءи бмшиаҳ
وَ تَنْزَعُهُ مِمَّنْتَشَاءُ بِمَشْیةِ
Таҷаллӣати фии ҳозои взоки лҳмФлм
تَجَلَّیْتَ فِی هَذَا وَذَاکَ لَهُمْفَلَم
Ирдки мо ҳўии Фики мнФрти диҳиша
یَرُدُکَ مَا هَوَی فِیْکَ مِنْفَرْطِ دَهْشَةِ
Вҳираҳи аҳли алъқли Фики бзоӣд
وحَیْرةُ اَهْلِ الْعَقْلِ فِیکَ بِزائِدٍ
ФолФитҳмболўҳми фии кули шубҳа
فَاَلْفیْتُهُمْبِالْوَهْمِ فِی کُلِّ شُبْههِ
Флоأнти мавлуди влоонти волид
فَلاَأَنْتَ مَوْلُودٌ وَلااَنْتَ والِدٌ
Лонки фарди алзоти мнғири қисма
لِانَّکَ فَرْدُ الذّاتِ مِنْغَیرِ قِسْمَةِ
Влои أнти мансӯби илои ҷўҳрўло
وَلاَ أنْتَ مَنْسوبٌ اِلَی جَوْهَرٍولا
Илои арзи иързи илои ънсриаҳ
اِلَی عَرَضٍ یُعْرَضُ اِلَی عُنْصُرِیهِ
Влои анати алавии влои анати أсФл
وَلاَ اَنْتَ عِلْویُّ وَلاَ اَنْتَ أَسْفَلُ
Влои анати маҳсӯри маҷди вързаҳ
ولا اَنْتَ مَحْصُورُ مَجْدٍ وعُرْضَةِ
Влои أнти рӯҳонии зоти басита
وَلاَ أَنْتَ رُوْحانیٌّ ذاتُ بَسِیطَةٍ
Влои أнти ҷисми зўи маводи касифа
ولا أَنْتَ جِسْمٌ ذُو مَوادٍّ کَثیفةِ
Влои أнти махфии влои أнти зоҳир
وَلاَ أنْتَ مَخْفِیٌّ وَلاَ أَنْتَ ظاهِرٌ
Влои أнти матбӯъи влои лтбиъаҳ
وَلاَ أَنْتَ مَطْبوُعٌ وَلاَ لِطبیعةِ
Влоأнти ақли влои нири вло
وَلاَأَنْتَ عَقْلٌ وَلاَ نَیْرٌ ولا
Ҳаюлои влорўҳи бзоти латифа
هَیُوَلا وَلاَرُوْحُ بِذاتِ لَطیفةِ
Влои أнти машғӯли влои أнти фориғ
وَلاَ أَنْتَ مشغولٌ وَلاَ أَنْتَ فارغٌ
Влои أнти зўи Киеви влобкмиаҳ
وَلاَ أَنْتَ ذُو کَیْفٍ ولابِکَمِیةِ
Влои أнти малзуми влои أнти лозим
ولا أنتَ مَلْزُوْمٌ وَلا أَنْتَ لازِمٌ
Вмнқоли нури кони колмонўиаҳ
وَمَنْقالَ نُورٌ کانَ کالمانَوِیَّةِ
Вло أнт завқед влои бмҷрд
ولا أنْتَ ذُوْقَیْدٍ وَلا بِمُجَرَّدِ
Влоأнт маҳсус веласт бҳосаҳ
وَلاأنْتَ مَحْسُوسٌ وَلَسْتَ بِحاسَّةِ
Влоأнти фии шеи ман алкули дохил
وَلاَأَنْتَ فِی شَییٍ مِنَ الْکُلِّ داخِلٌ
Влохорҷи анҳу вҳзои ақидатӣ
وَلاخارجٌ عَنْهُ وَهَذَا عَقِیْدَتی
Фأнти إзои фарди лаки алкули соҷд
فَأَنْتَ إذا فَرْدٌ لَکَ الْکُلُّ ساجِدٌ
Влои кули إлои أнт ё сФўи сФўаҳ
وَلاَ کُلِّ إلّا أَنْتَ یَا صَفْوَ صَفْوَةِ
Таъолӣат ё зои алтўли ънўсФи восФо
تَعَالَیْتَ یا ذَا الطُّوْلِ عَنْوَصْفِ واصِفاً
Тнзҳт ё золмни ънмдҳи мадҳа
تَنَزَّهْتَ یا ذَالمَنِّ عَنْمَدْحِ مِدْحَةِ
Фأнти алии мо أнти қдрои вқдраҳ
فَأَنْتَ عَلَی مَا أَنْتَ قَدْراً وَقُدْرَةً
БнФски أдрии мнҷмиъи албриаҳ
بِنَفْسِکَ أَدْری مِنْجَمِیْعِ البَرِیَّةِ
Фмнғоби иўмо Фик на?ил съодаҳ
فَمَنْغَابَ یَوْماً فِیْکَ نَالَ سَعادةٌ
Вмнғоби иўмои ънки оби إлии алшқўаҳ
وَمَنْغابَ یَوْماً عَنْکَ آبَ إلَی الشَّقُوَةِ