Шайх , пакет кунад бигир ӯ ро
شیخ، پاکت کند بگیر او را
Чун палидии мҳли чунон ҷӯ ро
چون پلیدی مهل چنان جو را
Рафъи чирку ҳдс аз об буд
رفع چرک و حدث از آب بود
Чунки дар об рафт пок шавад
چونکه در آب رفت پاک شود
Каси зи худ ҳеҷ пешаи номўзд
کس ز خود هیچ پیشه ناموزد
Бе чароғии чароғи нФрўзд
بی چراغی چراغ نفروزد
Шамъи мурдаи зи зинда зинда шавад
شمع مرده ز زنده زنده شود
Мурда монад чу пеш ӯ наравад
مرده ماند چو پیش او نرود
Пеша нурасту пешаи вар чу чароғ
پیشه نور است و پیشهور چو چراغ
Ҷаври устоди каши гурез аз лоғ
جور استاد کش گریز از لاغ
Нодарӣ бошад онкӣ бе устод
نادری باشد آنکه بی استاد
Бунаади пешаро зи худ бунёд
بنهد پیشه را ز خود بنیاد
Баҳр ин ояд ончунон нодир
بهر این آید آنچنان نادر
То дар он пеша зу шӯии қодир
تا در آن پیشه زو شوی قادر
Ҳарчӣ гуяд турои ҳамон варзӣ
هرچه گوید ترا همان ورزی
Вагар он пешаи вар буд дарзӣ
وگر آن پیشهور بود درزی
Дарзӣ ӣиро аз ӯ биомузӣ
درزییی را از او بیاموزی
То чу ӯ хоси ҷомаҳо дузӣ
تا چو او خاص جامهها دوزی
Онкӣ бевосита аш расед он кор
آنکه بیواسطهاش رسید آن کار
Гашти пеши ҷаҳонёни мухтор
گشت پیش جهانیان مختار
Вонкаҳ аз вай ба воситаи омухт
وانکه از وی به واسطه آموخت
Ба аз ӯ ҷомаҳои мардум дӯхт
به از او جامههای مردم دوخت
Ту ҳамонаш бидону бали афзӯн
تو همانش بدان و بل افزون
Чун дар он комиласт ва ҳам мавзун
چون در آن کامل است و هم موزون
Ин магӯ ту ки « аввалин устод
این مگو تو که «اولین استاد
Ҳаст азин ба чу авд аз шамшод »
هست ازین به چو عود از شمشاد»
Гар зи як шамъ бар шавад сад шамъ
گر ز یک شمع بر شود صد شمع
Дар пай ҳамдигар саросари ҷамъ
در پی همدگر سراسر جمع
Охиринро ту аввалинаш дон
آخرین را تو اولینش دان
Чун яканд он ду бехатоу гумон
چون یکاند آن دو بیخطا و گمان
Шамъи худ хоҳ аз охираши гирон
شمع خود خواه از آخرش گیران
зи аввалин хоҳ фарқ нест , бидон
ز اولین خواه فرق نیست، بدان
Гар бигироне аз даҳуми шамъат
گر بگیرانی از دهم شمعت
Набӯд ҳеҷ аз аввалин тамаъат
نبود هیچ از اولین طمعت
Зонка доне ки ҳар ду як нуранд
زانکه دانی که هر دو یک نورند
Равшании шубони диҷўрнд
روشنی شبان دیجورند
Ҳар мурӣдӣ ки ӯ з шайх расед
هر مریدی که او ز شیخ رسید
Нури дилро ба чашм рӯҳ бидид
نور دل را به چشم روح بدید
Ҳамчунон зон мурӣди бор дигар
همچنان زان مرید بار دگر
Кард аз худ сӯии худои сафар
کرد از خود سوی خدای سفر
Сад ҳазорон чунин зи якдигар
صد هزاران چنین ز یکدیگر
Чунки карданд аз ҳиҷоби гузар
چونکه کردند از حجاب گذر
Ҳамаро як бибин ба чашми хирад
همه را یک ببین به چشم خرد
То турои он назари зи ҷаҳли хирад
تا ترا آن نظر ز جهل خرد
Нур чун шоҳу шамъ чун мураккаб
نور چون شاه و شمع چون مرکب
Нур чун моҳу шамъ ҳамчун шаб
نور چون ماه و شمع همچون شب
Гарчи андар шумор бисёранд
گرچه اندر شمار بسیارند
Шамъҳо лек як сифат доранд
شمعها لیک یک صفت دارند
Шамъ бигзор ва бингар андари нур
شمع بگذار و بنگر اندر نور
Гар шудӣ нур рӯ нишин бар нур
گر شدی نور رو نشین بر نور
Сувари шамъ раҳзанон тавонад
صوَر شمع رهزنان تواند
Душмани дайну ақл ва ҷон тавонад
دشمن دین و عقل و جان تواند
Хунак ӯро ки аз сувар барраед
خنک او را که از صوَر برهید
Вази чунин чоҳи пари хатари бҷҳид
وز چنین چاه پر خطر بجهید
Рӯ ба маънии ниҳод ва роҳ бурид
رو به معنی نهاد و راه برید
Басӯии манзил висол парид
بسوی منزل وصال پرید
Ҳарки маънӣ гузид бино шуд
هرکه معنی گزید بینا شد
Ҳарки дар нақш монад аъамӣ шуд
هرکه در نقش ماند اعمی شد
Ҳама будем аз қадами маънӣ
همه بودیم از قدم معنی
Ҳарки донист раст аз даъвӣ
هرکه دانست رست از دعوی
Асл маънӣаст чун з як аслем
اصل معنی است چون ز یک اصلیم
Зон сабаби ҷумла толиб васлем
زان سبب جمله طالب وصلیم
Дар сувар чанд рӯз меҳмонем
در صور چند روز مهمانیم
Оқибат ҷон шавем чун ҷонем
عاقبت جان شویم چون جانیم
Тан ки ориятаст хуш омад
تن که عاریت است خوش آمد
Ҷон ба аслаш чигуна оромад ?
جان به اصلش چگونه آرامد؟
Дар тани орӣа чу ҷон осуд
در تن عاریه چو جان آسود
Фориғ омад дар он зи мояу суд
فارغ آمد در آن ز مایه و سود
Чун равад дар мақому асли қадим
چون رود در مقام و اصل قدیم
Кандар онҷои мудом буд муқӣм
کاندر آنجا مدام بود مقیم
Чун биёсоед андари он мأмн
چون بیاساید اندر آن مأمن
Ваз чаҳ роҳат буд бигӯ бо ман ?
وز چه راحت بود بگو با من؟
Рӯҳ чун обу ҷисми ҳамчуи сабу
روح چون آب و جسم همچو سبو
Обро аз сабу ба ояд ҷӯ
آب را از سبو به آید جو
Дар сабу чун буд хушу ширин
در سبو چون بود خوش و شیرین
Донкаҳ дар ҷӯ буд ду сад чандин
دانکه در جو بود دو صد چندین
Авлиё дар тананд ва берунанд
اولیا در تنند و بیرونند
Дар кам омад з ҷумла афзӯнанд
در کم آمد ز جمله افزونند
Айн васланд дар ҷаҳони фироқ
عین وصلند در جهان فراق
Зоҳиран ҷуфту ботнои ҳамаи тоқ
ظاهراً جفت و باطناً همه طاق
То абади ҷумла қоиманд ба ҳақ
تا ابد جمله قایماند به حق
Илмашон нест аз китобу варақ
علمشان نیست از کتاب و ورق
Малик онҷо раседашон ӣнҷо
ملک آنجا رسیدشان اینجا
Сарҳо гашти пешашони пайдо
سرّها گشت پیششان پیدا
Зонка марданд пештар аз марг
زانکه مردند پیشتر از مرگ
Боғашон ёфт аз худо бару барг
باغشان یافت از خدا بر و برگ
Ҳама бетан шуданд мутлақи ҷон
همه بی تن شدند مطلق جان
Зиндаи зи эшон буд ҷинону ҷинон
زنده ز ایشان بود جنان و جنان
Зоташон қодираст дар ду ҷаҳон
ذاتشان قادر است در دو جهان
Бенад ва бе зиданд чун яздон
بینَد و بیضِدّند چون یزدان
Набуванд аз худои ҳеҷ ҷудо
نبوند از خدای هیچ جدا
Зонка нур ҳақанд дар ду саро
زانکه نور حقاند در دو سرا
Нури ҳақи дони зи ҳақ ҷудо набӯд
نور حق دان ز حق جدا نبود
Бе ҳақи он нури ҳеҷ ҷо наравад
بی حق آن نور هیچ جا نرود
Ҷузв лоянфакаст он ҷӯё
جزو لاینفک است آن جویا
Ҳамчуи мавҷӣ ки ҷӯ шуд аз дарё
همچو موجی که جو شد از دریا
Нури хур бехур эй писар набӯд
نور خور بی خور ای پسر نبود
Чошнӣ аз шукр ҷудо нашавад
چاشنی از شکر جدا نشود
Ин маҳоласт рӯи маҳоли мҷўӣ
این محال است رو محال مجوی
Сари буна то намояди ин сар рӯй
سَر بنه تا نماید این سِرّ روی
Толиби ин сар ар шӯии барраӣ
طالب این سرّ ار شوی برهی
Зини ҷаҳон чу доми хуши бҷҳӣ
زین جهان چو دام خوش بجهی
Ҳам рисии андарони мақоми суннӣ
هم رسی اندران مقام سَنی
Чун ба ҳабли худои дасти занӣ
چون به حبل خدای دست زنی
Доимои андари ин ҳавас бошӣ
دائماً اندر این هوس باشی
Дилу ҷонро дар ин талаби пошӣ
دل و جان را در این طلب پاشی
Хешро баҳри ҳақ чу дрбозӣ
خویش را بهر حق چو دربازی
Дилу ҷонро зи ғайри пардозӣ
دل و جان را ز غیر پردازی
Пари шӯй онгаҳ аз ҷамолу ҷалол
پر شوی آنگه از جمال و جلال
Бе фироқии рисӣ ба малики висол
بی فراقی رسی به ملک وصال
Ҳамчуи эшон шӯй ба ҳақи қоим
همچو ایشان شوی به حق قایم
Зиндаи Монӣ дар он лақои доим
زنده مانی در آن لقا دایم
эй хунаки онкӣ ҷустаниро ҷуст
ای خنک آنکه جستنی را جست
Баст дар бандагии миёнро чуст
بست در بندگی میان را چست
Умрро кард дар талаби масруф
عمر را کرد در طلب مصروف
Бе Касали ҳамчуи шблӣу маърӯф
بی کسل همچو شبلی و معروف
Бошад аз шавқи музтариби доим
باشد از شوق مضطرب دایم
Гарчи иқзон буд ва гар наем
گرچه یقظان بود و گر نایم
Бехур ва хоб бошад аз ҳавас ӯ
بی خور و خواب باشد از هوس او
Дам ба дами зин ҳавас занад нафас ӯ
دمبهدم زین هوس زند نفس او
Ҳамчуи симоб беқарор буд
همچو سیماب بیقرار بود
Равшану гарми ҳамчуи нор буд
روشن و گرم همچو نار بود
Ҷузи раҳи дӯсти роҳи нспорд
جز ره دوست راه نسپارد
Дар дил ӯ ғайр ёр нагузорад
در دل او غیر یار نگذارد
Тару хшгш ки ҳаст бод диҳад
تر و خشگش که هست باد دهد
Дар ғамаши ҷони хеш шод диҳад
در غمش جان خویش شاد دهد
Ҷони супурдан буд буриши осон
جان سپردن بود برش آسان
Набӯд тоъатӣ варо ба аз он
نبود طاعتی و را به از آن
Зиндагӣ ёбад ӯ зи ҷон додан
زندگی یابد او ز جان دادن
Ҳар нафаси тозагӣ дарон додан
هر نفس تازگی دران دادن
Мурда монад дилӣ ки ҷони надиҳад
مرده ماند دلی که جان ندهد
Инчунин ҷони зи марг бад наҷаҳд
اینچنین جان ز مرگ بد نجهد
Ҷони супурдани тариқ мардон аст
جان سپردن طریق مردان است
Зонка ин дардро даво онаст
زانکه این درد را دوا آنست
Чун нафас май занӣ ба ҳар соъат
چون نفس میزنی به هر ساعت
Неи туро мерасад ба тани роҳат ?
نی تو را میرسد به تن راحت؟
Вар наёяд зи лаби нафаси берун
ور نیاید ز لب نفس بیرون
Ҷон бар ояд з ҷисм кун Фикўн
جان بر آید ز جسم کن فیکون
Додани ҷонро чунин май дон
دادن جان را چنین میدان
Ҳамчуи ушшоқи ҷони худ афшон
همچو عشاق جان خود افشان
Не ки хуршеди нур афшонаст ?
نی که خورشید نور افشان است؟
Кӣ азон дод ӯ пушаймонаст ?
کی ازان داد او پشیمان است؟
Балки аз он дод дар фузӯнӣ аст
بلکه از آن داد در فزونی است
Зонка нури бурун дарунӣ аст
زانکه نور برون درونی است
Ҳамчу чашмааст нур ӯ ҷӯшон
همچو چشمه است نور او جوشان
Чашмаро кӣ зи ҷӯши гашти зиён ?
چشمه را کی ز جوش گشت زیان؟
Балки судаш ҳамеша дар ҷӯш аст
بلکه سودش همیشه در جوش است
Фаҳм кун ин агар туро ҳуш аст
فهم کن این اگر ترا هوش است
То Бамонеи ту зинда дар маънӣ
تا بمانی تو زنده در معنی
Фитадат итилоъ бар маънӣ
فتدت اطلاع بر معنی
Шавадат ин яқин ки марги туро
شودت این یقین که مرگ ترا
Доимо зиндагӣаст дар ду саро
دائماً زندگیست در دو سرا
Зиндагӣ аз ҷаҳони басар марг аст
زندگی از جهان بسر مرگ است
Гарчи боғаши музайян аз барг аст
گرچه باغش مزین از برگ است
Мурдаи бениши зоҳир ар зинда аст
مرده بینش ظاهر ار زنده است
Зиндагии он буд ки поянда аст
زندگی آن بود که پاینده است
Донад ин ҳарки ӯ буд оқил
داند این هرکه او بوَد عاقل
Гузарад чун халил аз оФл
گذرد چون خلیل از آفل
Наниҳад дил бар ончӣ боқӣ нест
ننهد دل بر آنچه باقی نیست
Накунад бар ҳар ончӣ бинад ист
نکند بر هر آنچه بیند ایست
Гузарад зи ахтару мау хуршед
گذرد ز اختر و مه و خورشید
Чун буд дар ҷаҳони ҷоми ҷамшед
چون بود در جهان جام جمشید
Талаб ӯ ба ҷад буд чу халил
طلب او به جد بود چو خلیل
Рӯ наёрад ба ғайри раби ҷалил
رو نیارد به غیر رب جلیل
Зм ҳар оФлӣ буд вирдаш
ذم هر آفلی بود وردش
Нури ваҷҳи худои пурди гардиш
نور وجه خدا پرد گردش
Ғайри ҳақи пеш ӯ шавад ҳамаи ло
غیر حق پیش او شود همه لا
Доим аз ло равад сӯии ало
دایم از لا رود سوی الا
Гардад аз худ фано ба ҳақи боқӣ
گردد از خود فنا به حق باقی
Худ ба худ ҳақ шавад варои соқӣ
خود به خود حق شود ورا ساقی
Шарҳи ваҳдати чунин буд май дон
شرح وحدت چنین بود میدان
Чун барӣ аз худӣ расад ба ту он
چون بری از خودی رسد به تو آن
Чун дар он дррсӣ наМонӣ ту
چون در آن دررسی نمانی تو
Ҳамчуи ҳақи ҳукмҳо бароне ту
همچو حق حکمها برانی تو
Ҳаст бошӣ ва нест ин аҷаб аст
هست باشی و نیست این عجب است
Шарҳи ин аз варои ком ва лаб аст
شرح این از ورای کام و لب است
Чун азин гӯшу ҳуши поки шӯй
چون ازین گوش و هوش پاک شوی
Сари инро ба гӯши ҷони шинавӣ
سرّ این را به گوش جان شنوی
Мис чу зи эксир зар шавад май дон
مس چو ز اکسیر زر شود میدان
Он буд он ваҳм набошад он
آن بود آن وهم نباشد آن
Нутфа чун рафт дар тани модар
نطفه چون رفت در تن مادر
Неи ҳамон нутфааст ? гашта башар
نی همان نطفه است؟ گشته بشر
Гарчи онаст лек нест ҳамон
گرچه آنست لیک نیست همان
Ҳамчуи ноӣм ки гардад ӯ иқзон
همچو نائم که گردد او یقظان
Шавад он хоби айни бедорӣ
شود آن خواب عین بیداری
Гардад он ҷаҳли илму ҳушёрӣ
گردد آن جهل علم و هشیاری
Ҳамчуи он мис буд ки чун зари гашт
همچو آن مس بود که چون زر گشت
Ҳам мисаши дон агарчӣ зон баргашт
هم مسش دان اگرچه زان برگشت
Айни зотш чу гашт аз ани ҳолат
عین ذاتش چو گشت از ان حالت
Шуд зар бо айёр бе олат
شد زر با عیار بی آلت
Гар бигӯе ҳамон мис аст равост
گر بگویی همان مس است رواست
Вар бигӯе ки не буд ҳам рост
ور بگویی که نی بود هم راست
Зонка табдил шуд зи ҳол ба ҳол
زانکه تبدیل شد ز حال به حال
Ин чунин дони тбдли абдол
این چنین دان تبدل ابدال
Буд ин гуфт рост бе саҳвӣ
بود این گفت راست بی سهوی
Кашф тар гардад ар шӯии маҳвӣ
کشفتر گردد ار شوی محوی
Дар иборати ҳамин тавон гуфтан
در عبارت همین توان گفتن
Дар ҷон кӣ ба лаби тавон сифтан ?
دُر جان کی به لب توان سفتن؟
Ин суханро на ҳад буд на канор
این سخن را نه حد بود نه کنار
Бозгардам ба шарҳи он аҳрор
بازگردم به شرح آن احرار
Зикр мардум кунам ки бино анд
ذکر مردم کنم که بینا اند
Нур ҷон кулем ва сино анд
نور جان کلیم و سینا اند
Нойибон ҳақанд дар ду саро
نایبان حقاند در دو سرا
Пешвоу азизу роҳнамо
پیشوا و عزیز و راهنما
Гуфташон аз худо буд на зи худ
گفتشان از خدا بود نه ز خود
Пеш эшон магӯ зи неку зи бад
پیش ایشان مگو ز نیک و ز بد
То худо буд бӯдаанд эшон
تا خدا بود بودهاند ایشان
То буд ҳам буванд даравишон
تا بود هم بوند درویشان
Сар ҳақанд авлиёии худо
سرّ حقاند اولیای خدا
Ҳечкас дид сари зи шахси ҷудо ?
هیچکس دید سر ز شخص جدا؟
Ҳама бо ҳам чу мавҷ дар баҳранд
همه با هم چو موج در بحرند
Васфи зотш чу лутф ва чун қаҳранд
وصف ذاتش چو لطف و چون قهرند
Пеши эшон малик ғуломон над
پیش ایشان ملک غلامانند
Парӣу деву инс дарбон над
پری و دیو و انس دربانند