Мустафо гуфт муъминаст азиз

مصطفی گفت مؤمن است عزیز

Зонка ӯ рости ростини тмииз

زانکه او راست راستین تمییز

Кисасту мумайизи он тоҳир

کیس است و ممیز آن طاهر

Накунад илтифот бар зоҳир

نکند التفات بر ظاهر

Гар буд сӯраташ чу маи зебо

گر بود صورتش چو مه زیبا

Вар буд дар ҳамаи фунуни доно

ور بود در همه فنون دانا

Вар буд хуй ӯ хушу ширин

ور بود خوی او خوش و شیرین

Ҳамаи беруну андарун чун тин

همه بیرون و اندرون چون تین

Пеш муъмин бидон ки пӯст буд

پیش مؤمن بدان که پوست بود

Кӣ аз он нақшҳо з роҳ равад

کی از آن نقش‌ها ز راه رود

Зон ҳама бугзарад бадал накард

زان همه بگذرد بدل نکرد

Рӯзу шаби он тариқро супурд

روز و شب آن طریق را سپرد

Доим аз нури ҳақ буд назараш

دایم از نور حق بود نظرش

Ҳам зи илми лдн буд хабараш

هم ز علم لدن بود خبرش

Кули ман кони ъоқлои мухтор

کُلُّ مَنْ کانَ عاقِلاً مُخْتار

Лӣси ллҷсми ъндаҳи миқдор

لَیْسَ لِلجِسْمِ عِنْدَهُ مِقْدار

Ъндаҳи лои эътибори ллоҷсом

عِنْدَهُ لَا اعْتِبارِ لِلاَجْسام

Ъндаҳи алҷсми маҳбасу злом

عِنْدَهُ الجِسْمُ مُحْبِسٌ وَ ظَلام

Итлби алълми ақлаи алтоҳр

یَطْلُبُ العِلْمُ عَقْلَهُ الطّاهِر

Сираи маърази анҳу аззоҳир

سِرُّهُ مُعْرِض عَنْهُ الظّاهر

Ошиқ алҳақ ҷисмаи колқлб

عاشِقُ الحَقِّ جِسْمُهُ کَالقَلْب

Толиби алнФси рӯҳаи колқлб

طالِبُ النَّفْسِ روحُهُ کَالقَلْب

Мо сӯии аллоҳи ъндаҳи сқр

ما سِوَی اللّهِ عِنْدَهُ سَقَرٌ

Ғайри лқёҳи зойеъи ҳадар

غَیْرُ لِقْیاهُ ضایِعٌ هَدَرٌ

Кули ман лолаи сӯии алмҳбўб

کُلُّ مَنْ لاله سِوَی المَحْبوبِ

Ҳўи фии алдҳри восили матлӯб

هُوَ فِی الدَّهْرِ واصِلٌ مَطْلوبٌ

Рӯҳи ман зоқи ман слоФтаҳ

روحُ مَنْ ذاقَ مِنْ سلافتِهِ

Омни фии зилоли рأФтаҳ

آمِنٌ فی ظِلالِ رَأْفَتِهِ

Ва алзии лӣси ъошқои фии алдҳр

وَ الَّذی لَیْسَ عاشِقاً فِی الدَّهْر

Охири аламри мӯҳлики фии алқҳр

آخِرُ الاَمْرِ مُهْلَکٌ فِی القَهْر

Сувараи қади хулати ани алмънӣ

صورَةٌ قَدْ خَلَتْ عَنِ المَعْنَی

Ҳаии колбрқи зўӣаҳи иФнӣ

هیَ کَالبَرْقِ ضَوْئُهُ یَفْنی

Ваон тании кӯ буд пар аз маънӣ

وان تنی کو بود پر از معنی

Зўбрнди аҳли дили ҳамаи фатво

زوبرند اهل دل همه فتوی

Кӣ шавад сарҳо аз ӯ пинҳон

کی شود سرها از او پنهان

Чунки нўрўист аз яздон

چونکه نورویست از یزدان

Ҳеҷ пинҳон шавад зи ҳақи ашё

هیچ پنهان شود ز حق اشیا

Ин нагӯяд касе магари аъамӣ

این نگوید کسی مگر اعمی

Кӣ бимонад хФии зи нури худо

کی بماند خفی ز نور خدا

Дар замину осмони сиррии бхўдо

در زمین و آسمان سری بخودآ

Нури чашмон ӯ чу нур худост

نور چشمان او چو نور خداست

Лоҷарами сарҳо бар ӯ пайдост

لاجرم سرها بر او پیداست

Аҳли дилро магӯ ки махлуқ анд

اهل دل را مگو که مخلوق ‌ اند

Зонка эшон вароӣ Айюқ анд

زانکه ایشان ورای عیوق ‌ اند

Он тарафи кони гуруҳи мироннд

آن طرف کان گروه میرانند

Бенуқӯшу сувар ҳама ҷонанд

بی نقوش و صور همه جانند

Нест бо лои вазири ҳеҷ онҷо

نیست با لا وزیر هیچ آنجا

Шуд бар он илми пардаи ин асмо

شد بر آن علم پرده این اسما

Бенишонаст он раҳи бичўн

بی نشان است آن ره بیچون

Кӣ кунад азми он сафар ҳар дун

کی کند عزم آن سفر هر دون

Роҳашон ошиқӣаст бешабу рӯз

راهشان عاشقی است بی شب و روز

Дилу ҷонишони зи ишқ дар туфу сӯз

دل و جانشان ز عشق در تف و سوز

Нест сӯзӣ ки он зиён дорад

نیست سوزی که آن زیان دارد

Мурдагонро абад зиён дорад

مردگان را ابد زیان دارد

Гирифтад сӯзашони бгўрстон

گرفتد سوزشان بگورستان

Равед аз гӯрҳо ду сад бустон

روید از گورها دو صد بستان

Равзау гулистони булъаҷабӣ

روضه و گلستان بوالعجبی

Руста бебоғбон ва бе сабабӣ

رسته بی باغبان و بی سببی

Буии он гули гузашта аз кайвон

بوی آن گل گذشته از کیوان

Чарх аз он буи гашта саргардон

چرخ از آن بوی گشته سرگردان

Неи гулии кохр он шавад маъдӯм

نی گلی کاخر آن شود معدوم

Бгдозди зи нор ҳамчун мум

بگدازد ز نار همچون موم

Бали гулӣ каз худо буд зинда

بل گلی کز خدا بود زنده

Рангу бӯяш ҳамеша поянда

رنگ و بویش همیشه پاینده

Ҳеҷ баргаш наризад андари хок

هیچ برگش نریزد اندر خاک

Хираи хубяш шудаи афлок

خیرۀ خوبیش شده افلاک

Ҳамаро барг бошад аз баргаш

همه را برگ باشد از برگش

Шарҳи инро мгўзбон дар каш

شرح این را مگوزبان در کش

Кӣ бгнҷди чунин сиррии бзбон

کی بگنجد چنین سری بزبان

Дам мазан зин сухан бинад даҳон

دم مزن زین سخن بیند دهان

Ман ки аз ҷони вдл дар ин роҳам

من که از جان ودل در این راهم

Ман ки аз ошиқони аллоҳам

من که از عاشقان اللهم

Ман ки бихўд шудам дар ин савдо

من که بیخود شدم در این سودا

Пеш ман нест пастӣу боло

پیش من نیست پستی و بالا

Медувум ҳамчуи гӯй дар майдон

میدوم همچو گوی در میدان

Ҳар тарафи сӯи басӯи аз чавгон

هر طرف سو بسوی از چوگان

Неи марои манзилӣу неи ҷоӣӣ

نی مرا منزلی و نی جائی

Неи сиррӣ ва на дасту неи поӣӣ

نی سری و نه دست و نی پائی

Нестам мақсадӣ дар ин рафтор

نیستم مقصدی در این رفتار

Фарди мипўими андарин гулзор

فرد میپویم اندرین گلزار

Андари он раҳ ки мерӯм аз ҷон

اندر آن ره که میروم از جان

Набӯд аввалӣу неи поён

نبود اولی و نی پایان

Ҳастем ҷумла зу шудаи вайрон

هستیم جمله زو شده ویران

Гашта ақли ман андари ин ҳайрон

گشته عقل من اندر این حیران

Ки чаро мекунад хароби маро

که چرا میکند خراب مرا

Ҳар дамии маст бе шароби маро

هر دمی مست بی شراب مرا

Аз ман хастаи дил чаҳ меҷӯяд

از من خسته دل چه میجوید

Нукта бо ман чаро ҳаме гуяд

نکته با من چرا همی گوید

Ишқ ӯ зиракаст ва ман сода

عشق او زیرک است و من ساده

Чаҳ шавад марди сода зон бода

چه شود مرد ساده زان باده

Гуфтугӯем аз ӯст аз ман нест

گفتگویم از اوست از من نیست

Ҷунбиш аз ҷонҳост аз тан нест

جنبش از جانهاست از تن نیست

Зонка ҷон сонеъасту тани олат

زانکه جان صانع است و تن آلت

Доим аз ҷон расад бетони ҳолат

دایم از جان رسد بتن حالت

Ҳам зҳқ мерасад бамурдам дун

هم زحق میرسد بمردم دون

Нохўшиҳои зи ҳазрати бичўн

ناخوشیها ز حضرت بیچون

Зонка бдрои бадӣ сазовор аст

زانکه بدرا بدی سزاوار است

Ҳар ки ӯ нест никхў хор аст

هر که او نیست نیکخو خوار است

Бигузар аз панду бандро бигушо

بگذر از پند و بند را بگشا

Бе ҳиҷобии намои бмои раҳ ро

بی حجابی نما بما ره را

Зонка гуфторҳои қавми қадим

زانکه گفتارهای قوم قدیم

Гарчи некӯаст пеши мости сқим

گرچه نیکوست پیش ماست سقیم

Ҳама буданд андари он маъзӯр

همه بودند اندر آن معذور

Аз чунин қолу ҳоли олии давр

از چنین قال و حال عالی دور

Роҳи мо турфааст ва бичўн аст

راه ما طرفه است و بیچون است

Бартар аз аршу фарш ва гардун аст

برتر از عرش و فرش و گردون است

Мисли мо каси надида дар даврон

مثل ما کس ندیده در دوران

Ганҷ ишқем андари ин вайрон

گنج عشقیم اندر این ویران

Хунаки онкас ки ёр мо шуд ӯ

خنک آنکس که یار ما شد او

Бмшомш расед аз ин гули бӯ

بمشامش رسید از این گل بو

Айн рӯйаст буии мо майдон

عین روی است بوی ما میدان

Бе Ни ди ин ҳар крости айни аён

بی ن د این هر کراست عین عیان

Андакӣ чун намӯд номаш бӯаст

اندکی چون نمود نامش بوست

Чунки бисёр шуд яқин дон рӯаст

چونکه بسیار شد یقین دان روست

Лек як бошад андак ва бисёр

لیک یک باشد اندک و بسیار

Як гуҳарро зи ҷаҳл ду машумор

یک گهر را ز جهل دو مشمار

Ҳамаи олам якаст ва нест дуӣ

همه عالم یک است و نیست دوی

Шавадат кашф чун раҳеи зтўӣ

شودت کشف چون رهی زتوی

Ин сухани мағз сарҳо омад

این سخن مغز سرها آمد

Хунаки он дили казин бёромд

خنک آن دل کزین بیارامد

Расад онҷо ки ҳечкас нарасед

رسد آنجا که هیچکس نرسید

Беҳиҷобаш шавад худои падед

بی حجابش شود خدای پدید

Сухан ман бидон ки нест сухан

سخن من بدان که نیست سخن

Зонка кашфасту мағзи илми лдн

زانکه کشف است و مغز علم لدن

Гарчи дар зарфи ҳарф омада аст

گرچه در ظرف حرف آمده است

Пеши бинои шигарф омада аст

پیش بینا شگرف آمده است

Ин суханро магӯ ҳамин сухан аст

این سخن را مگو همین سخن است

Кандар он баҳри ин сухан сФн аст

کاندر آن بحر این سخن سفن است

Ин суханҳо баради турои онҷо

این سخنها برد ترا آنجا

Ки буд он варои хавфу раҷо

که بود آن ورای خوف و رجا

Ошиқонанд он тарафи пӯён

عاشقان اند آن طرف پویان

Ончунон тахту бахтро ҷӯён

آنچنان تخت و بخت را جویان

Ҳама дар баҳри нури ҳақи ғаввос

همه در بحر نور حق غواص

Ҳама бепоу сар шудаи раққос

همه بی پا و سر شده رقاص

Ҳар яке подшоҳи бимоннд

هر یکی پادشاه بیمانند

Ҳамчуи ҳақ бешарику хешованд

همچو حق بی شریک و خویشاوند

Ҳар ду олами зи нурашони зинда

هر دو عالم ز نورشان زنده

Нест чизе ки несташон банда

نیست چیزی که نیستشان بنده

Шарҳ эшон нагунҷад андари ҳарф

شرح ایشان نگنجد اندر حرف

Ҳамчинонкии имии дарунаи зарф

همچنانکه یمی درونۀ ظرف

Ошиқонро тариқ ва миллат нест

عاشقان را طریق و ملت نیست

Ишқашонро ғубор иллат нест

عشقشان را غبار علت نیست

Рангҳоро мҷўӣ дар бирнг

رنگها را مجوی در بیرنگ

Зонка онҷо на рӯмӣаст ва на занг

زانکه آنجا نه رومی است و نه زنگ

Боз гирдам бидон ҳадиси нахуст

باز گردم بدان حدیث نخست

Ки чисони баради деви рахтами чуст

که چسان برد دیو رختم چست

Кард манъами зи мадҳати мардон

کرد منعم ز مدحت مردان

То бимонами зи ғуссаи саргардон

تا بمانم ز غصه سرگردان

Муддатӣ мондам андари он побанд

مدتی ماندم اندر آن پابند

Лаб бибастам зи мадҳат ва аз панд

لب ببستم ز مدحت و از پند

Омад илҳомам аз худо ки ?ҳулло

آمد الهامم از خدا که هلا

Зини гумони гарони сабки бдро

زین گمان گران سبک بدرآ

Коинчнини заннҳо з васвос аст

کاینچنین ظنها ز وسواس است

Не ки Иблиси душман нос аст

نی که ابلیس دشمن ناس است

Раҳзани содиқон раҳрав ӯст

رهزن صادقان رهرو اوست

Мекунад дӯстро ҷудо аз дӯст

میکند دوست را جدا از دوست

Ин бидон монад эй писар бишинав

این بدان ماند ای پسر بشنو

Ки ҳмикрди зикри як раҳрав

که همیکرد ذکر یک رهرو

Буд вирдаши зи ҷону дил ё раб

بود وردش ز جان و دل یا رب

Тани нмизди дамӣ на рӯз ва на шаб

تن نمیزد دمی نه روز و نه شب

Гуфт шайтони буи ки эй аблаҳ

گفت شیطان بوی که ای ابله

Чанд азин бонгу сӯз ва шед ва вела

چند ازین بانگ و سوز و شید و وله

Зини ҳамаи бонг ёрб аз лаби ту

زین همه بانگ یارب از لب تو

Ҳеҷ лаббайки номад аз раби ту

هیچ لبیک نامد از رب تو

Гар бадӣ ёрбат буриши мақбул

گر بدی یاربت برش مقبول

Брсидии зи ҳақи турои масъӯл

برسیدی ز حق ترا مسئول

Чун аз ӯ ин шунид шуд хомўи ш

چون از او این شنید شد خامو ش

Сарди гашт ва намонад даравии ҷӯш

سرد گشت و نماند دروی جوش

Муддатӣ чун бар ӯ гузашти чунон

مدتی چون بر او گذشت چنان

Ногаҳонии хитоби ҳақ аз ҷон

ناگهانی خطاب حق از جان

Брсидш ки эй марои ҷӯё

برسیدش که ای مرا جویا

Аз чаҳ гаштии хамаши нӣӣ гуё

از چه گشتی خمش نئی گویا

Гуфт кардам басии Нидо ёрб

گفت کردم بسی ندا یارب

Доимо бемалолу ранҷу тъб

دائماً بی ملال و رنج و تعب

Хуш бидам рӯзу шаб дар он гуфтан

خوش بدم روز و شب در آن گفتن

Гоҳи бедорӣу гуҳ хуфтан

گاه بیداری و گه خفتن

Худ чаҳ гуфтам набӯд хоби маро

خود چه گفتم نبود خواب مرا

Ошиқонро чаҳ хоб эй мавло

عاشقان را چه خواب ای مولا

Гуфт шахсе ки бас кун ин ғавғо

گفت شخصی که بس کن این غوغا

Чанд гўӣии ту ёрб эй ҷӯё

چند گوئی تو یارب ای جویا

Чунки аз ҳақи нмирсди лаббайк

چونکه از حق نمیرسد لبیک

Чанд ҳар сӯи ҳамеи дуӣ чун пайк

چند هر سو همی دوی چون پیک

Чун бгўшм расед он гуфтор

چون بگوشم رسید آن گفتار

Рафт хамр аз серум бимонад хумор

رفت خمر از سرم بماند خمار

Шуд забонами зи зикри ту маъзул

شد زبانم ز ذکر تو معزول

Чун бдонстм инки нест қабул

چون بدانستم اینکه نیست قبول

Пас варо гуфт дар ҷавоби худо

پس ورا گفت در جواب خدا

Аз чаҳ рӯи дидеми зи зикри ҷудо

از چه رو دیدیم ز ذکر جدا

Айни он ёрбат на лаббайк аст

عین آن یاربت نه لبیک است

Қӯти пои ҷудо кӣ аз пайк аст

قوت پا جدا کی از پیک است

На бомрм бидиҳаст ёрб ту

نه بامرم بده است یارب تو

намеҷаҳонед ми он ман аз лаби ту

می جهانید م آن من از لب تو

Ки буд вирди рӯзу шаб ёрб

که بود ورد روز و شب یارب

Аз дилу ҷону кому лаб ёрб

از دل و جان و کام و لب یارب

Варна худ дигарон биҷузи ту чаро

ورنه خود دیگران بجز تو چرا

Ёд май ноўрнди ҳеҷ маро

یاد می ناورند هیچ مرا

Ҳеҷ ёрб шунид каси зи эшон

هیچ یارب شنید کس ز ایشان

ё дуо аз забони бдкишон

یا دعا از زبان بدکیشان

Чун ту будӣ бад-ӣни дуои махсӯс

چون تو بودی بدین دعا مخصوص

Аз чаҳ бинмуд он турои мнқўс

از چه بنمود آن ترا منقوص

Ноқиси ин буд худ ки зикри маро

ناقص این بود خود که ذکر مرا

Тарк кардӣ ва умр рафт ҳбо

ترک کردی و عمر رفت هبا

Васвасаи деви ин чунин бошад

وسوسه دیو این چنین باشد

Гарчи бар чарх ва бар замин бошад

گرچه بر چرخ و بر زمین باشد

Не ки андари биҳишти одам ро

نی که اندر بهشت آدم را

Чун хӯронедаш аз фусуни дам ро

چون خورانیدش از فسون دم را

Баҳри як донаи гандуми он саги дун

بهر یک دانه گندم آن سگ دون

Кард аз ҷини ти ши сабки берун

کرد از جن ت ش سبک بیرون

Атқёро занад раҳи он малъун

اتقیا را زند ره آن ملعون

То кунадашон дар ин шарии мағбун

تا کندشان در این شری مغبون

Варна боқии ҳамаи ҷунуд вай анд

ورنه باقی همه جنود وی ‌ اند

Ҷумлаи рустаи зи тору пуд вай анд

جمله رسته ز تار و پود وی ‌ اند

ӯ чу шоҳасту ҷумлагони лашкар

او چو شاه است و جملگان لشکر

ӯ чу ҷонасту ҷумлагони пайкар

او چو جان است و جملگان پیکر

Кӣ бадишони блиси пардозад

کی بدیشان بلیس پردازد

Хешро кас чигуна андозад

خویش را کس چگونه اندازد

Зини сабаби мухлисон хатар доранд

زین سبب مخلصان خطر دارند

Ки зи дайни рахту сим ва зар доранд

که ز دین رخت و سیم و زر دارند

Ағниёро буд зи дузди ҳарос

اغنیا را بود ز دزد هراس

Зон будашон зи дузди доими пи ас

زان بودشان ز دزد دایم پ اس

Варна муфлис чаҳ тарсад аз дуздон

ورنه مفلس چه ترسد از دزدان

Чунки кӣсааш тиҳӣаст ҳам анбон

چونکه کیسه ‌ اش تهی است هم انبان

Балки муфлиси бдздд аз дуздон

بلکه مفلس بدزدد از دزدان

Бирабоед чу саг аз эшон нон

برباید چو سگ از ایشان نان

Ҳаст инро баёну шарҳ дигар

هست این را بیان و شرح دگر

Кандар он гум шавад уқулу фикр

کاندر آن گم شود عقول و فکر

Лек агар ман бад-ӣн шавам машғӯл

لیک اگر من بدین شوم مشغول

Фӯт хоҳад шудани яқини мأмўл

فوت خواهد شدن یقین مأمول

Пас бидон зикру мадҳати покон

پس بدان ذکر و مدحت پاکان

Сахт некӯаст зон тариқи ммон

سخت نیکوست زان طریق ممان

Чун кунӣ зикри авлиёии худо

چون کنی ذکر اولیای خدا

Авлиёро мадони зи хеши ҷудо

اولیا را مدان ز خویش جدا

Дон ки он мадҳҳо аз он ту аст

دان که آن مدحها از آن تو است

Зонка ин икдлии барӣ з давост

زانکه این یکدلی بری ز دواست

Чунки аз зикр мешӯй мазкӯр

چونکه از ذکر میشوی مذکور

Шукр кун бош доимои мшкўр

شکر کن باش دائماً مشکور

Айни он номро ки хуонеи ту

عین آن نام را که خوانی تو

Бегмони дони яқин ки онии ту

بیگمان دان یقین که آنی تو

Не ки гардад зуннори нори афзӯн

نی که گردد زنار نار افزون

Ҳам шавад об аз анбаии Ҷайҳун

هم شود آب از انبهی جیحون

Чунки шуд бештар шавад дарё

چونکه شد بیشتر شود دریا

Неи духон чун фузуд гши ти само

نی دخان چون فزود گش ت سما

Бояд ало ки ҷинс бошад он

باید الا که جنس باشد آن

Ҳамчуи ҳизуми даруни оташдон

همچو هیزم درون آتشدان

Чунки аз ғайри ҷинс ин нашавад

چونکه از غیر جنس این نشود

Мерад оташ чу андар об равад

میرد آتش چو اندر آب رود

Қатраҳо зи иҷтимои зуди раванд

قطره ‌ ها ز اجتماع زود روند

Ҳамчуи силии басӯи баҳр дуанд

همچو سیلی بسوی بحر دوند

Зонка ҳастанд ҷинси ҳамдигар

زانکه هستند جنس همدیگر

Ҳолашон зонбҳӣ шавад хуштар

حالشان زانبهی شود خوشتر

Шудаи зи омехтан чу сайли Фурот

شده ز آمیختن چو سیل فرات

Ёфта аз вуҷӯди ҷамъи ҳаёт

یافته از وجود جمع حیات

Гашта эмини зи марг азон васлат

گشته ایمن ز مرگ ازان وصلت

Аз адади рустаи рафтаи дрўҳдт

از عدد رسته رفته دروحدت

Ҷуста аз дасти раҳзанони ҳамаи шан

جسته از دست رهزنان همه شان

Шуда дар ҳсну қалъаи Аммон

شده در حصن و قلعۀ عمان

Оташу хок ва бодашон хӯрдӣ

آتش و خاک و بادشان خوردی

Ҳамаро хшг ва мнъдм кардӣ

همه را خشگ و منعدم کردی

Қатра аз теғи хури куҷои рстӣ

قطره از تیغ خور کجا رستی

Гарна бо қатраҳо бпиўстӣ

گرنه با قطره ‌ ها بپیوستی

Аз чунин раҳзанон бсҳбт раст

از چنین رهزنان بصحبت رست

То бидон баҳри бекарони пайваст

تا بدان بحر بیکران پیوست

Ҷонҳоро чу қатраҳо майдон

جانها را چو قطره ها میدان

Шуғли дунё чу раҳзанони авом

شغل دنیا چو رهزنان عوام

Рафтаи умри ҳама дар ин ишғол

رفته عمر همه در این اشغال

Мондаи давр аз худоӣ бе зи завол

مانده دور از خدای بی ز زوال

Бози гирд ва бигӯӣ он қисса

باز گرد و بگوی آن قصه

То баради мустамеъ аз он ҳисса

تا برد مستمع از آن حصه

Қиссаи авлиёии ҳақро гӯй

قصۀ اولیای حق را گوی

Васлашонро зи ҷон вдл меҷӯй

وصلشان را ز جان ودل میجوی