Гарчи ин навъи нуктаҳо хуб аст

گرچه این نوع نکته‌ها خوب است

Назд донои азим марғӯб аст

نزد دانا عظیم مرغوب است

Аз чунин қисса ғусса бастанд

از چنین قصّه غصه بستاند

Ҳар ки ӯ сари корро донад

هر که او سرّ کار را داند

Ҳамаро зин расад фавойиди хуб

همه را زین رسد فواید خوب

Ҳамаро ин баради сӯии матлӯб

همه را این برد سوی مطلوب

Мурғи ҷонро диҳад ҳазорон пар

مرغ جان را دهد هزاران پر

То пурд аз фириштаи болотар

تا پرد از فرشته بالاتر

Ваон ки нодон буд аз он даргоҳ

وان که نادان بود از آن درگاه

Уфтад аз кӯрии худ андари чоҳ

افتد از کوری خود اندر چاه

Пас макун ҳеҷ назд нодонон

پس مکن هیچ نزد نادانان

Сари дилро аён бинад зиён

سرّ دل را عیان بیند زیان

Рози дилро магӯ ба ҳар бе ҷон

راز دل را مگو به هر بی‌جان

Зонка беҷон аз ӯ шавад печон

زانکه بی‌جان از او شود پیچان

Дод ӯро зиёни шунидани он

داد او را زیان شنودن آن

Неи зӣоне ки ояд он ба забон

نی زیانی که آید آن به زبان

Ҳаркасӣ нест қобили асрор

هرکسی نیست قابل اسرار

Сари зи ҷоҳил ниҳон кунанд аҳрор

سر ز جاهل نهان کنند احرار

Вар бигӯянд сари бадви ногуҳ

ور بگویند سر بدو ناگه

Сар напӯшоанд аз каси он аблаҳ

سر نپوشاند از کس آن ابله

Набарди суд аз натиҷаи он

نبرد سود از نتیجۀ آن

Балки беҳад ва бе шумори зиён

بلکه بی‌حد و بی‌شمار زیان

Бози сарро сиррии сети баси пинҳон

باز سر را سری‌ست بس پنهان

Кон буд чун қурозаи ин чун кон

کان بود چون قراضه این چون کان

Ҳар ки аз сар сар нашуд огаҳ

هر که از سر سر نشد آگه

Лоҷарам гум кунад раҳи он аблаҳ

لاجرم گم کند ره آن ابله

Нашавад ҳукми сари варои маълум

نشود حکم سر ورا معلوم

Чунки сар сараш нашуд мафҳум

چونکه سر سرش نشد مفهوم

Дониши он нёрдш дар кор

دانش آن نیاردش در کار

Каж равад дар тариқи ҳақи ночор

کژ رود در طریق حق ناچار

Ҳукми сарро кунад кажу маъкӯс

حکم سر را کند کژ و معکوس

То аз он боз ӯ шавад мнкўс

تا از آن باز او شود منکوس

Хештанро ба теғ ӯ кашад ӯ

خویشتن را به تیغ او کشد او

Дилу ҷонро сӯй сқр кашад ӯ

دل و جان را سوی سقر کشد او

Дӯзахӣ аз барои худ созад

دوزخی از برای خود سازد

Сари сарро з ҷаҳл андозад

سر سر را ز جهل اندازد

Инчунин кас агар надонад сар

اینچنین کس اگر نداند سر

Расад аз савм ва аз слотш бар

رسد از صوم و از صلاتش بر

Пас варои аҷзи беҳтару тоъат

پس ورا عجز بهتر و طاعت

Ки зи тоъати баради ивази роҳат

که ز طاعت برد عوض راحت

Ҳар ки пои лоиқ гилӣм кашад

هر که پا لایق گلیم کشد

Рахтро ҷониб кулем кашад

رخت را جانب کلیم کشد

Дар дуо ҳар ду даст боз кунад

در دعا هر دو دست باز کند

Бандагиро ду сад ниёз кунад

بندگی را دو صد نیاز کند

Оҷизона биҷунбад андари кор

عاجزانه بجنبد اندر کار

То ки охир нагардад ӯ афкор

تا که آخر نگردد او افکار

Нест қудрати мутобиқи нодон

نیست قدرت مطابق نادان

Зон надодааст бо ҳамаи яздон

زان نداده است با همه یزدان

Чун силаҳаст қудрати андари даст

چون سلاح است قدرت اندر دست

Хеш нодон бидон кашад пайваст

خویش نادان بدان کشد پیوست

Лек аз дасти оқили ҳушёр

لیک از دست عاقل هشیار

Май намояди ҷиҳод бо ҳанҷор

می‌نماید جهاد با هنجار

Ончӣ боист ва нест пора кунад

آنچه بایست و نیست پاره کند

Ҳркро чора нест чора кунад

هرکرا چاره نیست چاره کند

Чизҳоро ба ҷои худ наад ӯ

چیزها را به جای خود نهد او

Душманонро кунад ба коми аду

دشمنان را کند به کام عدو

Ҳарчӣ он карданӣаст бгзорд

هرچه آن کردنی است بگزارد

Дар ҷаҳони ранҷ ва фитна нагузорад

در جهان رنج و فتنه نگذارد

Олимиро кунад ба лутфи обод

عالمی را کند به لطف آباد

Ҳама некон расанд аз ӯ ба мурод

همه نیکان رسند از او به مراد

Муъминонро чу ҳақ диҳад қудрат

مؤمنان را چو حق دهد قدرت

Корҳоро кунанд аз хабарат

کارها را کنند از خبرت

Андар эшон шавад ҳамаи роҳат

اندر ایشان شود همه راحت

Сарф гардад ба хайр дар тоъат

صرف گردد به خیر در طاعت

Вар биёбанд фосиқони он ро

ور بیابند فاسقان آن را

БФзоинди куфру исён ро

بفزایند کفر و عصیان را

Қудрати онҷо буд ҳамаи раҳмат

قدرت آنجا بود همه رحمت

Чун ки ӣнҷо расад шавад заҳмат

چون که اینجا رسد شود زحمت

Гуфт бо Мӯсо кулем яке

گفت با موسی کلیم یکی

эй яқин туро намонда шаккӣ

ای یقین ترا نمانده شکی

Поки гардони зи шаки ду гӯши маро

پاک گردان ز شک دو گوش مرا

эй яқини бахши ақл дар ду саро

ای یقین‌بخش عقل در دو سرا

Чун сулаймони зи бахшиши аллоҳ

چون سلیمان ز بخشش اللّه

Кун маро аз забонҳо огоҳ

کن مرا از زبانها آگاه

То бидонам забон ҳар кас ро

تا بدانم زبان هر کس را

Сари бонги калоғу каркас ро

سر بانگ کلاغ و کرکس را

Кул бидонам забони мурғон ро

کل بدانم زبان مرغان را

Ҳам барам ончии бади сулаймон ро

هم برم آنچه بد سلیمان را

Нутқ мурғон шавад марои маълум

نطق مرغان شود مرا معلوم

Набӯд розашони зи ман мактум

نبود رازشان ز من مکتوم

Чист нутқу ҳавшу деву парӣ

چیست نطق و حوش و دیو و پری

ё сурӯду забони Кебеки дарӣ

یا سرود و زبان کبک دری

То аз он донишам шавад ҳоле

تا از آن دانشم شود حالی

Мурғи ҷонро расад пару болӣ

مرغ جان را رسد پر و بالی

То аён гардад ин маро ки худо

تا عیان گردد این مرا که خدا

Кард раҳмати зи ҷӯад ва дод ато

کرد رحمت ز جود و داد عطا

Аз ҳамаи муъминон рӯй замин

از همه مؤمنان روی زمین

Вази ҳамаи толибони поки амин

وز همه طالبان پاک امین

Кард махсӯсам аз ҳамаи халқон

کرد مخصوصم از همه خلقان

Ба ъаноёту лутфи худ дён

به عنایات و لطف خود دیان

Гуфт Мӯсо ба вай ки бигузар азин

گفت موسی به وی که بگذر ازین

Баталаб аз худои худ раҳи дайн

بطلب از خدای خود ره دین

Он биҷӯ эй писар ки суди барӣ

آن بجو ای پسر که سود بری

Вази ниҳолаш ҳамеша бори хурӣ

وز نهالش همیشه بار خوری

Зиндаи Монӣ дар он ҷаҳони бақо

زنده مانی در آن جهان بقا

Барраии зини ҷаҳони маргу фано

برهی زین جهان مرگ و فنا

Зулмати хеши ҷумла нур кунӣ

ظلمت خویش جمله نور کنی

Баъд аз он доимо сарвар кунӣ

بعد از آن دائماً سرور کنی

Куфру ширкат ҳама шавад имон

کفر و شرکت همه شود ایمان

Барраӣ аз залол ва аз куфрон

برهی از ضلال و از کفران

Ин талаб кун агар туро хирад аст

این طلب کن اگر ترا خرد است

Он дигарро бҳл ки сахт бад аст

آن دگر را بهل که سخت بد است

Лоба ҳо кард ва гуфт баҳри худо

لابه‌ها کرد و گفت بهر خدا

Хоҳи инро барои ман ба дуо

خواه این را برای من به دعا

Кори ту раҳматасту лутфу карам

کار تو رحمت است و لطف و کرم

Суханам гӯш кун зи бандаи марам

سخنم گوش کن ز بنده مرم

Боз гуфташ хамӯш аз ин бигузар

باز گفتش خموش از این بگذر

Кандар ин хостаст хавфу хатар

کاندر این خواست است خوف و خطر

Накунӣ суд аз ин бабанд даҳон

نکنی سود از این ببند دهان

Балки пеш оядат ҳазор зиён

بلکه پیش آیدت هزار زیان

Бози он шахс аз лҷоҷ ки дошт

باز آن شخص از لجاج که داشت

Доманашро дамии з каф нагузошт

دامنش را دمی ز کف نگذاشت

Лоба ҳо кард пеш ӯ бисёр

لابه‌ها کرد پیش او بسیار

Ашг резон бисӯзу нолаи зор

اشگ ریزان بسوز و نالۀ زار

Гуфт дар лобааш ки эй раҳбар

گفت در لابه‌اش که ای رهبر

Ҳаст дар хонаи мурғу саг бар дар

هست در خانه مرغ و سگ بر در

Матлаъ кун маро бар ин ду забон

مطلّع کن مرا بر این دو زبان

То кунам фаҳму шоди гирдам аз он

تا کنم فهم و شاد گردم از آن

Ин қадарро зи ман мадори дареғ

این قدر را ز من مدار دریغ

Ҳамчуи хуршеди рӯи намо бе меғ

همچو خورشید رو نما بی‌میغ

Неи сулаймони зи рози ҷумлаи алӣам

نی سلیمان ز راز جمله علیم

Буд эй Мӯсо кулем Карим

بود ای موسی کلیم کریم

Як ду зон розҳо ки бад ӯ ро

یک دو زان رازها که بد او را

Бахш аз лутфи худ ба ман ҷоно

بخش از لطف خود به من جانا

Чаҳ шавад эй азизу фахри вуҷӯд

چه شود ای عزیز و فخر وجود

Гар намеро кунӣ имӣ аз ҷӯад

گر نمی را کنی یمی از جود

Аз ӣам ӯ агар хӯрам қатра

از یم او اگر خورم قطره

Вази хур ӯ агар барам зарра

وز خور او اگر برم ذره

Шоди гирдами азим ва шукр кунам

شاد گردم عظیم و شکر کنم

Бе майу ҷому нақл скр кунам

بی می و جام و نقل سکر کنم

Хост аз ҳақ барои ӯ он ро

خواست از حق برای او آن را

Кард дилшоди он гронҷон ро

کرد دلشاد آن گرانجان را

Шуд зи Мӯсои муяссараши он хост

شد ز موسی میسرش آن خواست

Пеш ӯ сари ниҳод ва бар по хост

پیش او سر نهاد و بر پا خاست

Сӯии хона равон шуд он аблаҳ

سوی خانه روان شد آن ابله

Набад аз сари он атои огаҳ

نبد از سرّ آن عطا آگه

Лоҷарам чун гирифт ӯ он роҳ

لاجرم چون گرفت او آن راه

Сарнигӯни аўФтоди андари чоҳ

سرنگون اوفتاد اندر چاه

То бадоне ки сар баҷоаш накӯаст

تا بدانی که سر بجاش نکوست

Лек бар ҷон носазоаш адуаст

لیک بر جان ناسزاش عدوست

Ҳар хасисӣ куҷост лоиқи сар ?

هر خسیسی کجاست لایق سرّ؟

Насазад бо лӣими ҳаргиз бар

نسزد با لئیم هرگز بر

Чунки аблаҳ шавад зи сари доно

چونکه ابله شود ز سرّ دانا

Ҷаҳлаш афзоед ва фитад ба фано

جهلش افزاید و فتد به فنا

Заҳр қотил шавад кашад ӯ ро

زهر قاتل شود کشد او را

Басӯи гмрҳӣ кашад ӯ ро

بسوی گمرهی کشد او را

Бомдодони зи хона ногоҳон

بامدادان ز خانه ناگاهان

Бадар андохтанд порае нон

بدر انداختند پاره‌ای نان

Саги ҳамеи хост то баради нон ро

سگ همی‌خواست تا برد نان را

Ҳамчу ҳар рӯз хуш хӯрд он ро

همچو هر روز خوش خورد آن را

Кард ҳамлаи хурӯсу онрои барад

کرد حمله خروس و آنرا برد

Саг аз он феъли бордши пжмрд

سگ از آن فعل باردش پژمرد

Гуфташ эй беҳифоз дар хона

گفتش ای بی‌حفاظ در خانه

Ҳар дамӣ май хурии ду сад дона

هر دمی می‌خوری دو صد دانه

Донаи доне ки нест дар хури ман

دانه دانی که نیست در خور من

Аз чаҳ нонро рабӯдӣ аз бар ман ?

از چه نان را ربودی از بر من؟

Чун марои қӯту қӯт аз нон аст

چون مرا قوّت و قوت از نان است

Нони ту барадии маро чаҳ дармонаст ?

نان تو بردی مرا چه درمان است؟

Гуфт ӯро хурӯси к-эии мискин

گفت او را خروس کای مسکین

Не накӯ рафт аз ин машав ғамгин

نی نکو رفت از این مشو غمگین

Асб хоҷа шавад сиқти фардо

اسب خواجه شود سقط فردا

Пари хурӣ зон азин сухани фарди о

پُر خوری زان ازین سخن فرد آ

Хоҷа чун он шунид асб фурухт

خواجه چون آن شنید اسب فروخت

Аз фараҳ рӯй ҳамчу моҳ афрӯхт

از فرح روی همچو ماه افروخت

Гашти шодон ки аз зиёни ҷустам

گشت شادان که از زیان جستم

Вази чунин меҳнату балои рустам

وز چنین محنت و بلا رستم

Рӯзи дигари хурӯсро саг дид

روز دیگر خروس را سگ دید

Кард баси моҷаро ва гуфт ва шунид

کرد بس ماجرا و گفت و شنید

Гуфт бо ӯ дигар дурӯғ магӯӣ

گفت با او دگر دروغ مگوی

Басӯии ростии зи ҷон май пўӣ

بسوی راستی ز جان می‌پوی

Ту нагуфтӣ ки асб хоҳад мард

تو نگفتی که اسب خواهد مرد

Аз дурӯғати дилам азим озурд

از دروغت دلم عظیم آزرد

Гуфт не ман нагӯям алои рост

گفت نی من نگویم الّا راست

Андари ин раҳи нпўими алои рост

اندر این ره نپویم الا راست

Асбро ӯ фурухт андари дам

اسب را او فروخت اندر دم

Хештанро халос дод аз ғам

خویشتن را خلاص داد از غم

Ранҷро бар касе дигар андохт

رنج را بر کسی دگر انداخت

Илми макру ҳиларо афрохт

عَلَم مکر و حیله را افراخت

Бурҳонед хешро зи зиён

برهانید خویش را ز زیان

Дайгариро фиканд дар хусрон

دیگری را فکند در خسران

Лек маъкӯс кард он кажбин

لیک معکوس کرد آن کژبین

Айн хусрон ӯст дар раҳи дайн

عین خسران اوست در ره دین

Охираш кашф гардад ин маънӣ

آخرش کشف گردد این معنی

Даст худ хоед андари ин даъвӣ

دست خود خاید اندر این دعوی

Пас ба саг гуфт он хурӯси хабир

پس به سگ گفت آن خروس خبیر

Шод бошу гузари зи ранҷу зҳир

شاد باش و گذر ز رنج و زحیر

Зонка фардо сиқт шавад астар

زانکه فردا سقط شود استر

Астар аз асб ҳаст фарбеҳ тар

استر از اسب هست فربه‌تر

Баъд аз он рӯзу шаби ҳамеи хури сайр

بعد از آن روز و شب همی‌خور سیر

То ки гардии зи фарбеҳӣ чун шер

تا که گردی ز فربهی چون شیر

Бози он хоҷа чун шунид ин ро

باز آن خواجه چون شنید این را

Баст бар астар аз харии зин ро

بست بر استر از خری زین را

Башитоб азим дар бозор

بشتاب عظیم در بازار

Баради бФрўхтш ба сад динор

برد بفروختش به صد دینار

Симро бастаду равону давон

سیم را بستد و روان و دوان

Ҷониб хона рафт завқи кунон

جانب خانه رفت ذوق‌کنان

Гуфт барадам ба лаъиби ҷуфт аз тоқ

گفت بردم به لعب جفت از طاق

Шодмони бғнўм кунун ба всоқ

شادمان بغنوم کنون به وثاق

Рбҳ кардам рҳидм аз хусрон

ربح کردم رهیدم از خسران

Чусти ҷустами зи ранҷу ғабни осон

چست جستم ز رنج و غبن آسان

Аз харӣ дид ъусрро ӯ иср

از خری دید عسر را او یسر

зи аблаҳии ранҷро шимурд ӯ хуср

ز ابلهی رنج را شمرد او خسر

Зери як суди сад ҳазор зиён

زیر یک سود صد هزار زیان

Чун надид аўФтод дар нуқсон

چون ندید اوفتاد در نقصان

Рӯз дигар бигуфт саг ба хурӯс

روز دیگر بگفت سگ به خروس

Чанд аз ин макру зини дурӯғу фусӯс ?

چند از این مکر و زین دروغ و فسوس؟

Чанд моро диҳии ту бенафасӣ ?

چند ما را دهی تو بی نفسی؟

Чанд бар макру ҳилаҳо чФсӣ ?

چند بر مکر و حیله‌ها چفسی؟

Охир аз ҳақ битарс эй мағрур

آخر از حق بترس ای مغرور

То нагардӣ ту оқибати мақҳур

تا نگردی تو عاقبت مقهور

Гуфт бар ман гумони з шат мабар

گفت بر من گمان ز شت مبر

Кон хайрам наёяд аз ман шар

کانِ خیرم نیاید از من شر

Ҳаст ҷонами муаззини раҳмон

هست جانم مؤذن رحمان

Хабар аз ростии даҳум ба ҷаҳон

خبر از راستی دهم به جهان

Ки расидааст вақти тоъати ҳақ

که رسیده است وقت طاعت حق

То зи ман муаззинон баранд сабақ

تا ز من مؤذنان برند سبق

Бар минораи раванди ҷумлаи зи ман

بر مناره روند جمله ز من

Бирасонанд он ба халқи зи ман

برسانند آن به خلق ز من

Вар хатое кунам дар он ахбор

ور خطایی کنم در آن اخبار

Бкшндми яқин ба зории зор

بکشندم یقین به زاری زار

Зонка аз ман дурӯғ нест раво

زانکه از من دروغ نیست روا

Нодираст аз хурӯси саҳву хато

نادر است از خروس سهو و خطا

Тарҷумони хури омадами зи азал

ترجمان خور آمدم ز ازل

Гарчи хур бар ълости ман асфал

گرچه خور بر علاست من اسفل

Аз даруни сӯии хур раҳе додам

از درون سوی خور رهی دادم

Аз худои ҷон огаҳӣ дорам

از خدا جان آگهی دارم

Бар серум гар ниҳанд ташти нигун

بر سرم گر نهند طشت نگون

Дар шаби тори ман зи роҳи дарун

در شب تار من ز راه درون

Байнами он шамсро куҷост равон

بینم آن شمس را کجاست روان

Дар чаҳ бурҷаст бар фалаки гардон

در چه برج است بر فلک گردان

Ҳамчунин дар ғуруби зери замин

همچنین در غروب زیر زمین

Бо ваем рӯзу шаби яқини дони ин

با ویم روز و شب یقین دان این

Дар ғурубу тулӯъ бо ӯем

در غروب و طلوع با اویم

Ҳар куҷо ӯ равад пеши пўим

هر کجا او رود پیش پویم

Он касе каз дарун буд роҳаш

آن کسی کز درون بود راهش

Кӣ шавад давр ӯ зи даргоҳаш ?

کی شود دور او ز درگاهش؟

Дар раҳ ӯ ҳиҷоб ва сад набӯд

در ره او حجاب و سد نبود

Як нафаси ғоиб аз аҳад набӯд

یک نفس غایب از احد نبود

Бали даруни обу мавҷи он баҳр аст

بل درون آب و موج آن بحر است

Ҷисм чун соҳиласту ҷон баҳр аст

جسم چون ساحل است و جان بحر است

Кули тании ту зи баҳр аз он даврӣ

کل تنی تو ز بحر از آن دوری

Чунки дар ҷон рӯй шӯии нурӣ

چونکه در جان روی شوی نوری

Сӯии ҷонони зи роҳи ҷон май рӯ

سوی جانان ز راه جان می‌رو

То ба манзили рисии давон май рӯ

تا به منزل رسی دوان می‌رو

Парда дар сӯратаст эй ҷӯё

پرده در صورت است ای جویا

Чун ба маънии рисии шӯии дарё

چون به معنی رسی شوی دریا

Дар дарун сайр кун буруни мангар

در درون سیر کن برون منگر

Зонка дарёст ҷону тани лангар

زانکه دریاست جان و تن لنگر

Бугсал аз лангари андари ин дарё

بگسل از لنگر اندر این دریا

Тарк бскл кун ва гузин дар ро

ترک بسکل کن و گزین در را

Чунки бино аз андарунами ман

چونکه بینا از اندرونم من

Ҳамаро рости раҳнамӯнами ман

همه را راست رهنمونم من

Лек фардои ғуломи он мағрур

لیک فردا غلام آن مغرور

Аз қазо мерад ва шавад мақҳур

از قضا میرد و شود مقهور

Нону лолнг пар шавад ҳамаи кӯй

نان و لالنگ پر شود همه کوی

То хӯрд неки гӯй ва ҳам бдгўӣ

تا خورد نیک گوی و هم بدگوی

Тифлу перу ҷавон аз он неъмат

طفل و پیر و جوان از آن نعمت

Бихӯранд ва баранд бе нқмт

بخورند و برند بی‌نقمت

Ҳин бирав ҷинси худ сгонро хон

هین برو جنس خود سگانرا خوان

Ки бихоҳад расед фардо хон

که بخواهد رسید فردا خوان

Бар сиблати умум бар ҳамагон

بر سبیل عموم بر همگان

Нон фаровон шавад яқин май дон

نان فراوان شود یقین می‌دان

Аз чунон ҳолатӣ нагашт огоҳ

از چنان حالتی نگشت آگاه

Сӯии ту ба наомад он гумроҳ

سوی تو به نیامد آن گمراه

намешуд андари залоли он кажбин

می‌شد اندر ضلال آن کژبین

Май пазируфти куфрро чун дайн

می‌پذیرفت کفر را چون دین

Бар дилу чашму гӯш хатм худост

بر دل و چشم و گوش ختم خداست

То нагиранд ҳар касе раҳи рост

تا نگیرند هر کسی ره راست

Чунки ҳақ зол кард эшон ро

چونکه حق ضال کرد ایشان را

Ки кунад чораи кФркишонро ?

که کند چاره کفرکیشان را؟

Чун шқӣ зодаанд аз модар

چون شقی‌زاده‌اند از مادر

Пас буд ҷоишони яқини озар

پس بود جایشان یقین آذر

Ин нахоҳад шудан ба гуфт тамом

این نخواهد شدن به گفت تمام

Бози гирд ва бигӯ ҳадиси ғулом

باز گرد و بگو حدیث غلام

Хоҷа чун мурдан ғулом шунид

خواجه چون مردن غلام شنید

Хешро аз зиён ӯ бихаред

خویش را از زیان او بخرید

Бетаваққуф фурухт бандааш ро

بی‌توقف فروخت بنده‌اش را

То фитад муштарӣ аз он ба ъно

تا فتد مشتری از آن به عنا

Шодмон шуд азим ва гуфт имрӯз

شادمان شد عظیم و گفت امروز

Рустам аз меҳнат ва шудам пирӯз

رستم از محنت و شدم پیروز

То биёмухтам ман ин ду забон

تا بیاموختم من این دو زبان

Суди барадами рҳидм аз се зиён

سود بردم رهیدم از سه زیان

Чунки ҷустам аз ин се гӯнаи қазо

چونکه جستم از این سه گونه قضا

Пас аз ин равшанӣаст пешу қазо

پس از این روشنی است پیش و قضا

Шукр мекард кони қазоро ман

شکر می‌کرد کان قضا را من

Давр кардам зи нафаси хеш ба фан

دور کردم ز نفس خویش به فن

Дӯхтам дидаи қазоҳо ро

دوختم دیدۀ قضاها را

Дафъ кардам зи худ балоҳо ро

دفع کردم ز خود بلاها را

Сӯдмандами зи бахшиши Мӯсо

سودمندم ز بخشش موسی

Гаштами ороста чу тоўсӣ

گشتم آراسته چو طاوسی

Пас аз ин кӯ чун ман касе ба ҷаҳон ?

پس از این کو چون من کسی به جهان؟

Ҳама судаст пеш ва нест зиён

همه سود است پیش و نیست زیان

Рӯзи чорам чу дид саги бъбўр

روز چارم چو دید سگ بعبور

Ки ду пар мезанад хурӯс аз давр

که دو پر می‌زند خروس از دور

Гуфташ эй подшоҳи каззобон

گفتش ای پادشاه کذابان

Ваии амиру раиси қуллобон

وی امیر و رئیس قلابان

Бар ман нест мисли ту мағзуб

بر من نیست مثل تو مغضوب

Ҳам надидам чу ту хурӯси кзўб

هم ندیدم چو تو خروس کذوب

Кони афсуну ҳилтӣу дурӯғ

کانِ افسون و حیلتی و دروغ

Вой ӯро ки уфтад аз ту ба дуғ

وای او را که افتد از تو به دوغ

Ҳарчӣ гуфтӣ ҳама дурӯғ бидиҳ аст

هرچه گفتی همه دروغ بده است

Зон ҳамаи ваъдаҳо яке нашуда аст

زان همه وعده‌ها یکی نشده است

Баъди изоин низ ҳар чаҳ хоҳӣ гуфт

بعد ازاین نیز هر چه خواهی گفت

Ҳамчунон бошад ошкор ва наҳуфт

همچنان باشد آشکار و نهفت

Кӣ шавад пеши ман дигар мақбул ?

کی شود پیش من دگر مقبول؟

Суханони дурӯғат эй мхзўл

سخنان دروغت ای مخذول

Мардум аз ваъдаҳои хоми кажат

مُردم از وعده‌های خام کژت

Нест ҷузи ранҷ дар саломи кажат

نیست جز رنج در سلام کژت

Гуфт бо саги хурӯси к-эии ҳамдам

گفت با سگ خروس کای همدم

Ҳарчӣ гуфтам на беш буд ва на кам

هرچه گفتم نه بیش بود و نه کم

Рости бади ҷумлаи ҳақ ҳаме донад

راست بُد جمله حق همی‌داند

Зини хаёлат худоӣ барраанд

زین خیالت خدای برهاند

То бадонеи казин сифати даврам

تا بدانی کزین صفت دورم

Назд ҳақ бегуноҳу мғФўрм

نزد حق بی‌گناه و مغفورم

Гарчи худ ҳақи бадасти тест дар ин

گرچه خود حق بدست تست در این

Гуҳи гумон май барӣ бар ин мискин

گه گمان می‌بری بر این مسکین

Ки кам ва беш буд дар гуфтам

که کم و بیش بود در گفتم

Ба дурӯғ ва ба макрҳо ҷуфтам

به دروغ و به مکرها جفتم

Зонка он ваъдаҳо ки додам ман

زانکه آن وعده‌ها که دادم من

Чун нашуд аз дилат фитодам ман

چون نشد از دلت فتادم من

Мутанаффир шудӣ аз ин маънӣ

متنفر شدی از این معنی

Ки нашуд рости як аз он даъвӣ

که نشد راست یک از آن دعوی

Лек май дон ки ҳар се ваъдаи ман

لیک می‌دان که هر سه وعدهٔ من

Ҳамчунон шуд ки гуфтам эй пари фан

همچنان شد که گفتم ای پر فن

Ҳар се марданд пеши он хасмон

هر سه مردند پیش آن خصمان

Ки хариданд аз ин хари нодон

که خریدند از این خر نادان

Рафт ва бар дигарон фиканд зиён

رفت و بر دیگران فکند زیان

з аблаҳӣ дид дардро дармон

ز ابلهی دید درد را درمان

Кӯри аслии куҷо буд бино ?

کور اصلی کجا بود بینا؟

Кӣ шавад ҳар балед бўсино ?

کی شود هر بلید بوسینا؟

Кӣ буд ҳамчуи лаъл ҳар сангӣ ?

کی بود همچو لعل هر سنگی؟

Кӣ шавад подшоҳи сарҳангӣ ?

کی شود پادشاه سرهنگی؟

Кӣ шавад чун Масеҳи даҷолӣ ?

کی شود چون مسیح دجّالی؟

Кӣ буд киқбоди баққолӣ ?

کی بود کیقباد بقّالی؟

Ҳеҷ дидӣ ки қатра шуд дарё ?

هیچ دیدی که قطره شد دریا؟

ё биппаред пашша чун анқо ?

یا بپرید پشه چون عنقا؟

Гузар аз панду бандро бугсал

گذر از پند و بند را بگسل

Хоҷаро зикр кун ба ҷаҳди мқл

خواجه را ذکر کن به جهد مقل

Гуфт сагро ки хоҷа хоҳад мард

گفت سگ را که خواجه خواهد مرد

Омадаш вақт ва ҷон нахоҳад барад

آمدش وقت و جان نخواهد برد

Кард хоҳад аз ин ҷаҳони риҳлат

کرد خواهد از این جهان رحلت

Аз зару симу хону мони риҳлат

از زر و سیم و خان و مان رحلت

Ончӣ мегӯямат бихоҳӣ дид

آنچه می‌گویمت بخواهی دید

Бар ту гардад чу офтоби падед

بر تو گردد چو آفتاب پدید

Андари ин ваъда нест ҳеҷ хилоф

اندر این وعده نیست هیچ خلاف

Теғи ранҷиш кунун буна ба ғилоф

تیغ رنجش کنون بنه به غلاف

Рӯ ки фардо раст яқини мавъӯд

رو که فردا رست یقین موعود

Бегумон ваъда ам шавад мавҷӯд

بی‌گمان وعده‌ام شود موجود

Нъм беҳаду карони бинӣ

نعم بی‌حد و کران بینی

Садақаҳо ҳар тарафи равони бинӣ

صدقه‌ها هر طرف روان بینی

Нону лолнгу гӯшти пухтау хом

نان و لالنگ و گوشت پخته و خام

Беадад бошаду рисӣ дар ком

بی‌عدد باشد و رسی در کام

Аз баду нек ва аз вазеъу шариф

از بد و نیک و از وضیع و شریف

Аз ки ва аз мау қавӣу заъиф

از که و از مه و قوی و ضعیف

Ҳама фардо хуранд ва сайр шаванд

همه فردا خورند و سیر شوند

Ҳафтае зини саро ва кӯ нараванд

هفته‌ای زین سرا و کو نروند

Дмбдми ошҳои гӯногӯн

دمبدم آش‌های گوناگون

Расад аз таъзияаш ба олӣу дун

رسد از تعزیه‌اش به عالی و دون

Хабари рост бар ба ҷумлаи сегон

خبر راست بر به جمله سگان

Ки бихоҳанд хӯрд фардои нон

که بخواهند خورد فردا نان

То яқин шан шавад ки ин ваъда

تا یقین‌شان شود که این وعده

Ростаст ва буд баин ваъда

راست است و بود بهین وعده

Ҳама зон лӯту пўт сайр шаванд

همه زان لوت و پوت سیر شوند

Ҳар яке ҳамчинонкӣ шер шаванд

هر یکی همچنانکه شیر شوند

Марги онҳо бадаши қазои гардон

مرگ آنها بُدش قضا گردان

намеРаҳонед хоҷаро зи зиён

می‌رهانید خواجه را ز زیان

ӯ зиёнро ба дигарон афканд

او زیان را به دیگران افکند

Лоҷарами баҳри хеш чоҳӣ кунад

لاجرم بهر خویش چاهی کند

Кандар афтод сарнигӯн ва бамурд

کاندر افتاد سرنگون و بمرد

Зон зиёни ғайри марги суди набард

زان زیان غیر مرگ سود نبرد

Дар хаёлаш ки ранҷ бар дгарон

در خیالش که رنج بر دگران

Боз кардам рҳидм аз ғами он

باز کردم رهیدم از غم آن

Ин надонист кон дар охири кор

این ندانست کان در آخر کار

Ҳама бар ҷон ӯ равад ночор

همه بر جان او رود ناچار

Баси зиёнҳо ки он буд судат

بس زیان‌ها که آن بود سودت

Гарчи он дам буриду Фрсўдт

گرچه آن دم برید و فرسودت

Гар шавад сари он турои пайдо

گر شود سر آن ترا پیدا

Шукри гӯйии худоироу сано

شکر گویی خدای را و ثنا

Лек чун нест ошкорои роз

لیک چون نیست آشکارا راز

Ҳар замонат дар афканд ба гудоз

هر زمانت در افکند به گداز

Рӯи манол аз зиёни худ ба ҷаҳон

رو منال از زیان خود به جهان

Кандар он судҳо буд пинҳон

کاندر آن سودها بود پنهان

Як зиёни дафъи сад зиён бошад

یک زیان دفع صد زیان باشد

Сабаби сиҳҳат ва амон бошад

سبب صحت و امان باشد

Ғам махӯр ҳеҷ агар бамурд асбат

غم مخور هیچ اگر بمرد اسبت

ё баради дузди ҳосили касбат

یا بَرَد دزد حاصل کسبت

ё бар дарахту астарати раҳзан

یا بر درخت و استرت رهزن

ё ғуломат биафтад аз равзан

یا غلامت بیفتد از روزن

Сабр кун андари ону шукри гузор

صبر کن اندر آن و شکر گزار

Ҳеҷ гаван зон зиёну ранҷи мазор

هیچ گون زان زیان و رنج مزار

Чунки он ранҷи баҳр фоида аст

چونکه آن رنج بهر فایده است

Зон турои сад ҳазор фоида аст

زان ترا صد هزار فایده است