Донаҳои амал чу бар рӯйанд
دانه های عمل چو بر رویند
Ҳамчуи хуишони турои зи ҷони ҷӯянд
همچو خویشان ترا ز جان جویند
Ҳар амал гуядат ки эй бобо
هر عمل گویدت که ای بابا
Аз ту зодем мо ҳамаи онҷо
از تو زادیم ما همه آنجا
Хираи Монӣ дар он сувари он дам
خیره مانی در آن صور آن دم
Шоди гардӣу арраӣ аз ғам
شاد گردی و ارهی از غم
Пас бгўӣӣ ки эй худои вдўд
پس بگوئی که ای خدای ودود
Чун шуданд аз ман ӣнҳамаи мавҷӯд
چون شدند از من اینهمه موجود
Гуядат дар ҷавоб эй нодон
گویدت در جواب ای نادان
Нест нодир дар ин ммони ҳайрон
نیست نادر در این ممان حیران
Не ки ҳар нутфа дар ҷаҳон аз ту
نی که هر نطفه در جهان از تو
Бача Эй шуд чу маи равон аз ту
بچه ای شد چو مه روان از تو
Не ки аз боди шаҳвати мурғон
نی که از باد شهوت مرغان
Мешавад сад ҳазор мурғи парон
میشود صد هزار مرغ پران
Неи зи як донае зи зери замин
نی ز یک دانه ای ز زیر زمین
Руста шуд борвар дарахт гузин
رسته شد بارور درخت گزین
Пас зи оби ду чашму боди нафас
پس ز آب دو چشم و باد نفس
Ки зании андари он ҳўӣу ҳавас
که زنی اندر آن هوی و هوس
Гар бзоиди ҳазор ҳуру қусӯр
گر بزاید هزار حور و قصور
Нест нодири мадори инро давр
نیست نادر مدار این را دور
Феълу қавли ту неку бади ӣнҷо
فعل و قول تو نیک و بد اینجا
Ҳамчу тухмасту нутфае доно
همچو تخم است و نطفه ای دانا
Зояд аз ҳар яке дар он олам
زاید از هر یکی در آن عالم
Сувари булъаҷаби туро ҳар дам
صور بلعجب ترا هر دم
Зояд аз феъли хуби ҳур чу моҳ
زاید از فعل خوب حور چو ماه
Зояд аз феъли зишти деви сиёҳ
زاید از فعل زشت دیو سیاه
Ғайби бгзорнӣ дар ин олам
غیب بگذارنی در این عالم
Зоди шодии зи нек ва аз бади ғам
زاد شادی ز نیک و از بد غم
Як вафо чун кунӣ ту бо султон
یک وفا چون کنی تو با سلطان
Ивазаш мекунад ду сад эҳсон
عوضش میکند دو صد احسان
Медиҳад асбу халъату мансаб
میدهد اسب و خلعت و منصب
Мешавад ҳам турои бсдқи муҳиб
میشود هم ترا بصدق محب
Он вафо ҳеҷ монад инҳо ро
آن وفا هیچ ماند اینها را
Фикр кун неки андари ин ёро
فکر کن نیک اندر این یارا
Феълу қавли ту чун бшоаҳ расед
فعل و قول تو چون بشاه رسید
Зу турои малику молў ҷоҳ расед
زو ترا ملک و مالو جاه رسید
Донаи Фълўи қавли ту чу дар ӯ
دانۀ فعلو قول تو چو در او
Мансабу моли гашту асби накӯ
منصب و مال گشت و اسب نکو
Ҳамчунин донаҳои поки амал
همچنین دانه های پاک عمل
Ҳур ва ҷинат шаванд баъди аҷал
حور و جنت شوند بعد اجل
Нутфае бо башар чаҳ мемонад
نطفه ای با بشر چه میماند
Донае бо шаҷар чаҳ мемонад
دانه ای با شجر چه میماند
Дона дар зер хок шуд шаҷарӣ
دانه در زیر خاک شد شجری
Бо ду сад шоху барги пари самарӣ
با دو صد شاخ و برگ پر ثمری
Ҳам манӣ гашт дар раҳми башарӣ
هم منی گشت در رحم بشری
Сахти хубу латиф чун қамарӣ
سخت خوب و لطیف چون قمری
Мешавад ҳам зи боди ънқоӣӣ
میشود هم ز باد عنقائی
Кӯи назар то кунад тмошоӣӣ
کو نظر تا کند تماشائی
Донаи чашм чун равад дар хок
دانه چشم چون رود در خاک
Чаҳ гумон мебарӣ ту эй ғамнок
چه گمان میبری تو ای غمناک
Ки шавад зойеъ ва наравед он
که شود ضایع و نروید آن
Аз замини рӯзи ҳашари сад чандон
از زمین روز حشر صد چندان
Ин гмонро мабар ки саҳв ва хатост
این گمانرا مبر که سهو و خطاست
Аҷз дар кор ҳақ бидон на равост
عجز در کار حق بدان نه رواست
То нашуд нест донаи андари хок
تا نشد نیست دانه اندر خاک
Кӣ шуд ӯ ҳаст зиндау чолок
کی شد او هست زنده و چالاک
Чунки дона гудохт шуд фонӣ
چونکه دانه گداخت شد فانی
Ангҳӣ шуд набот то доне
انگهی شد نبات تا دانی
Ҳамчунин чун танат шавад маъдӯм
همچنین چون تنت شود معدوم
Ҳашари гардӣ туро шавад маълум
حشر گردی ترا شود معلوم
Ки аз ин нест ҳстӣӣ додат
که از این نیست هستئی دادت
Ҳақ аз он беш ва кард дилшодат
حق از آن بیش و کرد دلشادت
Ҳар ки кард ин тарафи рукӯъу суҷуд
هر که کرد این طرف رکوع و سجود
Зон суҷудаш биҳишт шуд мавҷӯд
زان سجودش بهشت شد موجود
Бар забон ҳар ки ронад зикри худо
بر زبان هر که راند ذکر خدا
Мурғ ҷинат кунад худои онро
مرغ جنت کند خدا آنرا
Мурғи ҳаргиз бзкр мемонад
مرغ هرگز بذکر میماند
Сунъи ҳаргиз бФкр мемонад
صنع هرگز بفکر میماند
Несташон нисбатии бҳмдигр
نیستشان نسبتی بهمدیگر
Зоҳираст ин ба пеши аҳли назар
ظاهر است این به پیش اهل نظر
Ъолмонро ҷазост ҳукму қазо
عالمانرا جزاست حکم و قضا
Дуздро дору ҳабсу банди сазо
دزد را دار و حبس و بند سزا
Чунки захмӣ задӣ ту бар мазлӯм
چونکه زخمی زدی تو بر مظلوم
Шуд дарахтӣ ва раст аз он зақум
شد درختی و رست از آن زقوم
Донаи фисқ ва зулм шуд дӯзах
دانۀ فسق و ظلم شد دوزخ
Кард монанди мурғати андари Фх
کرد مانند مرغت اندر فخ
Неку бадро ҳамаи чунин майдон
نیک و بد را همه چنین میدان
Фисқ зояд ҷҳиму зуҳди ҷинон
فسق زاید جحیم و زهد جنان
Хори кории зхои рухони барӣ
خار کاری زخا رخان بری
Шохи гули кор то бабори барӣ
شاخ گل کار تا ببار بری
Амали неки гул буд мекор
عمل نیک گل بود میکار
Амали бад буд бтар аз хор
عمل بد بود بتر از خار
Хорро пеш ёр натавон барад
خار را پیش یار نتوان برد
Назд софӣ бакор ноед дард
نزد صافی بکار ناید درد
Зини тараф чунки мебарӣ онҷо
زین طرف چونکه میبری آنجا
Армағонӣ ҳар ончии беҳтар ро
ارمغانی هر آنچه بهتر را
Чиз некӯ гузин кун аздлу ҷон
چیز نیکو گزین کن ازدل و جان
То барии армағон бар ҷонон
تا بری ارمغان بر جانان
Умрро беиваз макун зойеъ
عمر را بی عوض مکن ضایع
Баҳри ағрози камтар эй боиъ
بهر اغراض کمتر ای بایع
Як дамаи умрро бимол ҷаҳон
یک دمه عمر را بمال جهان
Натавонади хариди каси майдон
نتواند خرید کس میدان
Лек бо умри моли олам ро
لیک با عمر مال عالم را
Метавон касб кардан эй доно
میتوان کسب کردن ای دانا
Чун надорад бҳомдаҳ аз даст
چون ندارد بهامده از دست
То наМонӣ чу моҳён дар шаст
تا نمانی چو ماهیان در شست
Донаи умри баҳр ҳақ мекор
دانۀ عمر بهر حق میکار
То иваз бар диҳад яке ду ҳазор
تا عوض بر دهد یکی دو هزار
Чаҳ ҳазорон ки бишмор шавад
چه هزاران که بیشمار شود
Чунки дар кор кирдигор равад
چونکه در کار کردگار رود
Гарчи умри шимурдаи дории ту
گرچه عمر شمرده داری تو
Чунки дар роҳи ҳақи сипории ту
چونکه در راه حق سپاری تو
Гардад он умри бишмору канор
گردد آن عمر بیشمار و کنار
Зонка шуд дар раҳи худои эсор
زانکه شد در ره خدا ایثار
Умри кони сарф ҳақ шавад боқӣ аст
عمر کان صرف حق شود باقی است
Аз май доимаши худо соқӣ аст
از می دایمش خدا ساقی است
Вонкаҳ дар шӯраи хоки олами дун
وانکه در شوره خاک عالم دون
Дона умр кошт шуд мағбун
دانۀ عمر کاشت شد مغبون
Баҳри кишти омадем дар дунё
بهر کشت آمدیم در دنیا
То буриши бдрўим дар уқбо
تا برش بدرویم در عقبی
Зомдн чун муроди ҳақи ин буд
زامدن چون مراد حق این بود
Пас чаҳ арзем чун нашуд мақсӯд
پس چه ارزیم چون نشد مقصود