Дар набӣ гуфт ҳақ ки халқи ҷаҳон
در نبی گفت حق که خلق جهان
Аз сағиру кабӣру перу ҷавон
از صغیر و کبیر و پیر و جوان
Ончунонашон ки оФридстм
آنچنانشان که آفریدستم
Он намоянд аз вафоу ситам
آن نمایند از وفا و ستم
Ояд аз ҳаркасӣ ҳар ончӣ дар ӯст
آید از هرکسی هر آنچه در اوست
Лоиқи бади бад ва накӯ некӯаст
لایق بد بد و نکو نیکوست
Ҳаркиро дар даруни накӯ гуҳар аст
هرکه را در درون نکو گهر است
Дар хури он гуҳар варо ҳунараст
در خور آن گهر ورا هنرست
Ҳаркиро гавҳар бадаст дарун
هرکهرا گوهر بد است درون
Корҳоаш буд ҳамаи баду дун
کارها اش بود همه بد و دون
То чисон шуд сиришта аз озол
تا چسان شد سرشته از آزال
Лоиқи он буд варои афъол
لایق آن بود ورا افعال
Хайру шарро агарчӣ хости худо
خیر و شر را اگرچه خواست خدا
Лек дар шар бидон надошт ризо
لیک در شر بدان نداشت رضا
Гар худоро ризои бадӣ аз шар
گر خدا را رضا بدی از شر
Аҳли шарро насӯхтӣ ба шарар
اهل شر را نسوختی به شرر
Лек ҳам хост каз бад ояд бад
لیک هم خواست کز بد آید بد
То нагардад хилофи қавли аҳад
تا نگردد خلاف قول احد
Ин суханро мадори ҳеҷ маҳол
این سخن را مدار هیچ محال
Воқеъаши дони гузари зи қилу зи қол
واقعش دان گذر ز قیل و ز قال
Сари ин фаҳм кун зи зарби мисол
سرّ این فهم کن ز ضرب مثال
То ки воқифи шӯй бар он аҳвол
تا که واقف شوی بر آن احوال
Хоҷаеро ки бошадаш ду ғулом
خواجهای را که باشدش دو غلام
Як буд аз лӣом ва як зи киром
یک بود از لئام و یک ز کرام
Як буд хоину кажу бдхў
یک بود خائن و کژ و بدخو
Як амину гузидау некӯ
یک امین و گزیده و نیکو
Гуфта бошад ба дӯстони пинҳон
گفته باشد به دوستان پنهان
Сари ин ҳар дуро ба ному нишон
سرّ این هر دو را به نام و نشان
Хоҳад ӯ зон яке хиёнат ро
خواهد او زان یکی خیانت را
Вази ғулом дигар амонат ро
وز غلام دگر امانت را
То буд содиқи андари он ахбор
تا بود صادق اندر آن اخبار
То нагардад дурӯғи он гуфтор
تا نگردد دروغ آن گفتار
Лек розӣ набошад ӯ ба бадӣ
لیک راضی نباشد او به بدی
Ин яқини дон агар ту бо хурдӣ
این یقین دان اگر تو با خردی
Ҳам худо низ аз азал фармуд
هم خدا نیز از ازل فرمود
Бо млоик вароӣ гуфту шунӯд
با ملایک ورای گفت و شنود
Ки чаҳ ояд з ҳар яке ба ҷаҳон
که چه آید ز هر یکی به جهان
Аз баду неку ошкору ниҳон
از بد و نیک و آشکار و نهان
Як равад дар кажӣ ва як дар рост
یک رود در کژی و یک در راست
Як дар афзоиш ва яке дар кост
یک در افزایش و یکی در کاست
Лек розӣ набошад аз бадкор
لیک راضی نباشد از بدکار
Доимо бошад аз бадии безор
دائماً باشد از بدی بیزار
Чун ки бар лавҳ мусбатанд яқин
چون که بر لوح مثبتاند یقین
Аз баду нек ва аз киин ва маин
از بد و نیک و از کهین و مهین
Шарҳи ин ҷумларо аён фармуд
شرح این جمله را عیان فرمود
Як чунинаст ва як чунон фармуд
یک چنین است و یک چنان فرمود
Пас аз ин рӯи мурӣди шршди ҳақ
پس از این رو مرید شرشد حق
То раҳанд он Фариштагони зи қалақ
تا رهند آن فرشتگان ز قلق
Чунки амр худоӣ омад рост
چونکه امر خدای آمد راست
Андари он лавҳи кон фароз самост
اندر آن لوح کان فراز سماست
Ҳамаи боланд аз он ва афзойанд
همه بالند از آن و افزایند
Дар намоз ва дуоаш биситойанд
در نماز و دعاش بستایند
Гуядаш ҳар фириштаи к-эии яздон
گویدش هر فرشته کای یزدان
Нест чизеи зи илми ту пинҳон
نیست چیزی ز علم تو پنهان
Ҷузи ту кас нест олами асрор
جز تو کس نیست عالم اسرار
Ғайр ту нест дар ҷаҳон бар кор
غیر تو نیست در جهان بر کار
Неку бад гарчи ҷумла аз ту раванд
نیک و بد گرچه جمله از تو روند
Охири кор чунки ҳашар шаванд
آخر کار چونکه حشر شوند
Кӣ буд ртбти ҳамаи яксон ?
کی بود رتبت همه یکسان ؟
Як равад дар ҷҳим ва як ба ҷинон
یک رود در جحیم و یک به جنان
Шабаҳро кӣ буд баҳоии гуҳар ?
شبه را کی بود بهای گهر ؟
Нашавад заҳр дар ҷаҳон чу шукр
نشود زهر در جهان چو شکر
Ҳеҷ ширии мҷуи зи рӯбоҳон
هیچ شیری مجو ز روباهان
Матлаби раҳбарии зи гумроҳон
مطلب رهبری ز گمراهان
Қобилии кӯи хабир аз сари кор ?
قابلی کو خبیر از سرّ کار ؟
То аёнро бидонад аз пиндор
تا عیان را بداند از پندار
То бибинад сари дили он бино
تا ببیند سرّ دل آن بینا
То биппарад зи ҷой дар бе ҷо
تا بپرد ز جای در بیجا
То наад дар ҷаҳони ишқи қадам
تا نهد در جهان عشق قدم
Шавадаш ҳолатӣ дигар ҳар дам
شودش حالتی دگر هر دم
То кунад ҳукмҳои гӯногӯн
تا کند حکمهای گوناگون
Ки надид он ба хоби афлотӯн
که ندید آن به خواب افلاطون
Тахт дар ломакон наад пайдо
تخت در لامکان نهد پیدا
Шавад ӯ подшоҳ дар ду саро
شود او پادشاه در دو سرا
Мурда ёбад аз ӯ ҳаёти абад
مرده یابد از او حیات ابد
Фориғ ояд зи маргу гӯру лаҳад
فارغ آید ز مرگ و گور و لحد
Ин маъонӣаст беҳудӯду карон
این معانی است بیحدود و کران
Лек аз ин гашта гӯши халқи гарон
لیک از این گشته گوش خلق گران
Гӯши кӯи лоиқи чунин асрор ?
گوش کو لایق چنین اسرار ؟
Дидаи кӯ баҳр дид ин анвор ?
دیده کو بهر دید این انوار ؟
То кунад фаҳми ончунон кин аст
تا کند فهم آنچنان کاین است
То бибинад ки ин сар дайн аст
تا ببیند که این سرّ دین است
Гӯши қобил агар бадии кас ро
گوش قابل اگر بدی کس را
Дар хури ин маъонӣ эй доно
در خور این معانی ای دانا
Навъи дигар румуз гуфта шудӣ
نوع دیگر رموز گفته شدی
Дарҳои ғариб суфта шудӣ
دُرهای غریب سفته شدی
Кардамӣ сад ҳазор гӯнаи баён
کردمی صد هزار گونه بیان
Аз мақомӣ ки нест бартар аз он
از مقامی که نیست برتر از آن
Гуфтамӣ ончии гӯш кас нишнид
گفتمی آنچه گوش کس نشنید
Кардамӣ шарҳи ончӣ дида надид
کردمی شرح آنچه دیده ندید
Ҳама гуфторҳо шудӣ косад
همه گفتارها شدی کاسد
Кӯри гаштии зи ғусса ҳар ҳосид
کور گشتی ز غصه هر حاسد
Сухани мо чу хур шудӣ машҳур
سخن ما چو خور شدی مشهور
Мункири роҳи мо бадии мақҳур
منکر راه ما بدی مقهور
Тарз дигар шудӣ иборати мо
طرز دیگر شدی عبارت ما
Қатраи гаштӣ ӣам аз ишорати мо
قطره گشتی یم از اشارت ما
Ғайбҳо ҷумла рӯ намудандӣ
غیبها جمله رو نمودندی
Гиреҳи халқро гшўдндӣ
گره خلق را گشودندی
Каси нмондӣ дар ин ҷаҳони маҳҷӯб
کس نماندی در این جهان محجوب
Рӯ намӯдӣ ба толибони матлӯб
رو نمودی به طالبان مطلوب
намеҷонӣ шудӣ чу ҷони арзон
می جانی شدی چو جان ارزان
Балки бар хокдон шудӣ резон
بلکه بر خاکدان شدی ریزان
Дар ҳамаи ҷисмҳо надим шудӣ
در همه جسمها ندیم شدی
Ҳамчуи ҷони доимо муқӣм шудӣ
همچو جان دائماً مقیم شدی
Тифли гаҳвора чун Масеҳ шудӣ
طفل گهواره چون مسیح شدی
Воқифу нотиқ ва фасеҳ шудӣ
واقف و ناطق و فصیح شدی
Неку бад дар назар шудӣ яксон
نیک و بد در نظر شدی یکسان
АўФтодии буруни дуӣ зи миён
اوفتادی برون دوی ز میان
Ҳамаи аҳволи ин ҷаҳони фано
همه احوال این جهان فنا
Не аёнаст пеши перу Фтӣ
نی عیان است پیش پیر و فتی
Олами ғайб ҳамчунин гаштӣ
عالم غیب همچنین گشتی
Тифл чун пери роҳи байни гаштӣ
طفل چون پیر راه بین گشتی
Лек инро чу ҳақ наме хоҳад
لیک این را چو حق نمیخواهد
Ки кас аз сар ӯ бёгоҳд
که کس از سرّ او بیاگاهد
Ҳамаро хираи сар ҳаме хоҳад
همه را خیره سر همیخواهد
Бе худ ва дар бадар ҳаме хоҳад
بیخود و در بدر همیخواهد
Лоҷарами ҷумлаи волау ҳайрон
لاجرم جمله واله و حیران
Пеши меҳраш чу зарраи саргардон
پیش مهرش چو ذره سرگردان
Мондаи мадҳушу хира дар кораш
مانده مدهوش و خیره در کارش
Ҳамаи гӯйон ки нест каси ёраш
همه گویان که نیست کس یارش
Ҳамаи ҷӯён ӯ шудаи шабу рӯз
همه جویان او شده شب و روز
Зокираш гашта ҷумла аз сари сӯз
ذاکرش گشته جمله از سر سوز
Ҳама аз ҷону дили варои ҷӯён
همه از جان و دل ورا جویان
Хираи сар ҳар тараф шудаи пӯён
خیره سر هر طرف شده پویان
Ба умедӣ казу нишон ёбанд
به امیدی کزو نشان یابند
Доимо дар гудоз он тобанд
دائماً در گداز آن تابند
ӯ тафарруҷ ҳаме кунад аз давр
او تفرج همیکند از دور
Дорад аз хирагии ҷумлаи сарвар
دارد از خیرگی جمله سرور
Аз ғам халқ мешавад ҳақи шод
از غم خلق میشود حق شاد
Нест пешаши азизи ҷузи фарёд
نیست پیشش عزیز جز فریاد
Оҳ ва фарёд кун зи ҷону зи дил
آه و فریاد کن ز جان و ز دل
То раҳад ҷони ту зи обу зи гул
تا رهد جان تو ز آب و ز گل
Обу гули рӯҳро чу зиндон аст
آب و گل روح را چو زندان است
Рӯҳ дар вай аз он парешон аст
روح در وی از آن پریشان است
Ҷон дар ин тан ҳамеша дар ранҷ аст
جان در این تن همیشه در رنج است
Зонка давр аз висоли он ганҷ аст
زانکه دور از وصال آن گنج است
Ганҷ чун буд ҳақ аз ӯ шуд давр
گنج چون بود حق از او شد دور
Гашти маъшӯқаш аз назари мастур
گشت معشوقش از نظر مستور
Ҳарки аз дӯст давр монад ӯ
هرکه از دوست دور ماند او
Чаҳ шавад ҳол ӯ маро ту бигӯ
چه شود حال او مرا تو بگو
Ҳол ӯ дар забон куҷо гунҷад ?
حال او در زبان کجا گنجد ؟
Дар зурӯфи баён куҷо гунҷад ?
در ظروف بیان کجا گنجد ؟
Дард ӯро на ҳад буд на карон
درد او را نه حد بود نه کران
Ғабн ӯро куҷо буд поён ?
غبن او را کجا بود پایان ؟
Ишқро ҳар ки ёфт гашти тамом
عشق را هر که یافت گشت تمام
Ту магӯ пеш ӯ зи шоҳу ғулом
تو مگو پیش او ز شاه و غلام
Зонка аъдоди ин тараф бошад
زانکه اعداد این طرف باشد
Чун хури ишқи нури ҷони пошад
چون خور عشق نور جان پاشد
Не адад монад ва на нек ва на бад
نی عدد ماند و نه نیک و نه بد
Ҳама рӯй оваранд сӯии аҳад
همه روی آورند سوی احد