Мустафо гуфт тан буд мураккаб

مصطفی گفت تن بود مرکب

Рӯҳ ё ақл кӣ шавад мураккаб

روح یا عقل کی شود مرکب

Мураккабии дони бқўл ӯ тан ро

مرکبی دان بقول او تن را

Дар сарои бақои мҷуи тан ро

در سرای بقا مجو تن را

Пас яқин шуд ки осмону замин

پس یقین شد که آسمان و زمین

Гашти охир барои нафаси маин

گشت آخر برای نفس مهین

Гар ту мураккаби нӣӣ аз ин охир

گر تو مرکب نئی از این آخر

Бдрои ҳамчинонкӣ аз ӣам дар

بدرآ همچنانکه از یم در

Қатра чун гашт дар садафи гавҳар

قطره چون گشت در صدف گوهر

Кӣ бимонад дар он садафи дигар

کی بماند در آن صدف دیگر

Бачаи мурғро чу раведи пар

بچۀ مرغ را چو روید پر

Шаканд байзаро бар оради сар

شکند بیضه را بر آرد سر

Гар буд съўаҳи вар буд анқо

گر بود صعوه ور بود عنقا

Фиканд байзаро пурди бсмо

فکند بیضه را پرد بسما

Чунки на моҳа шуд бачаи зи шикам

چونکه نه ماهه شد بچه ز شکم

Бадар ояд раҳад зи танагӣу ғам

بدر آید رهد ز تنگی و غم

Вар наёяд буруни ту мурдаи ши дон

ور نیاید برون تو مرده‌ش دان

Дар шикам ё ки нест худ бачаи он

در شکم یا که نیست خود بچه آن

Ҳамчуи бодӣ буд даруни ҷигар

همچو بادی بود درون جگر

Бодро зани гумони ббрдаҳи писар

باد را زن گمان ببرده پسر

Гар бадии он писар задӣ хуши сар

گر بدی آن پسر زدی خوش سر

Андари ин олам аз тани модар

اندر این عالم از تن مادر

Дар ҷаҳони бузург бо паҳно

در جهان بزرگ با پهنا

Ки шуд оростаи зи арзу само

که شد آراسته ز ارض و سما

Бешумораст кӯҳу сҳроҳош

بی شمار است کوه و صحراهاش

Беканораст обу дрёҳош

بی کنار است آب و دریاهاش

Вари ту ҳам ҳомилӣ аз он анвор

ور تو هم حاملی از آن انوار

Зини ҷаҳони зломи сари бадари ор

زین جهان ظلام سر بدر آر

Аз тани ҳамчуи Марям эй ҷӯё

از تن همچو مریم ای جویا

Ъисӣии зой бепадар гуё

عیسئی زای بی پدر گویا

Ҳин ммон дар худӣ чу зон конӣ

هین ممان در خودی چو زان کانی

Дил бар ин тан манеҳ агар ҷонӣ

دل بر این تن منه اگر جانی

Ҷунбишат дар шикам агар зўлост

جنبشت در شکم اگر زولاست

Бегазофу абас чу бод ҳавост

بی گزاف و عبث چو باد هواست

Бори дигари брои зи ҷисми ҷаҳон

بار دیگر برآ ز جسم جهان

Шӯи равон дар ҷаҳони ақлу равон

شو روان در جهان عقل و روان

Ҳамчу аз маъданӣ ки ореи хок

همچو از معدنی که آری خاک

Буд омехтаи бнқраҳи пок

بود آمیخته بنقرۀ پاک

Бошад он нуқраи андар ӯ пинҳон

باشد آن نقره اندر او پنهان

Хок чун тани аёну нуқра чу ҷон

خاک چون تن عیان و نقره چو جان

Чун барояд зхоки кони нуқра

چون برآید زخاک کان نقره

Монад аз хоки хор ва бе баҳра

ماند از خاک خوار و بی بهره

Баҳр нуқрааст хокро миқдор

بهر نقره است خاک را مقدار

Варна бенуқра хок бошад хор

ورنه بی نقره خاک باشد خوار

Гарчи он хок шуд зи кони берун

گرچه آن خاک شد ز کان بیرون

Нашавад ҳамчуи нуқраи он мавзун

نشود همچو نقره آن موزون

То назояд зи хеши бор дигар

تا نزاید ز خویش بار دگر

Монад он хок дар худии абтар

ماند آن خاک در خودی ابتر

Ҳечгуна бакор ноед он

هیچگونه بکار ناید آن

Кӣ шавад чун дирами азизу равон

کی شود چون درم عزیز و روان

ё мисоли садаф ки аз дарё

یا مثال صدف که از دریا

Бадар ояд дуруст эй доно

بدر آید درست ای دانا

То назояд аз он садафи гавҳар

تا نزاید از آن صدف گوهر

Кӣ хрндши бнқраҳ ва б аи зар

کی خرندش بنقره و ب ا زر

Қиматаш кӣ шавад чунон пайдо

قیمتش کی شود چنان پیدا

Пеш ҳар пер ва назд ҳар бурно

پیش هر پیر و نزد هر برنا

Пас рӯ аз худ бзои бор дигар

پس رو از خود بزای بار دگر

Ҳамчинонкии зи хоки нуқрау зар

همچنانکه ز خاک نقره و زر

То раҳе аз хатари шӯии эмин

تا رهی از خطر شوی ایمن

Дар паноҳи худои шӯи сокин

در پناه خدای شو ساکن

Чун малик бар фалаки шӯии боқӣ

چون ملک بر فلک شوی باقی

Ҳақат аз хамр ҷон шавад соқӣ

حقت از خمر جان شود ساقی

Хоки конӣ чу рафт дар оташ

خاک کانی چو رفت در آتش

Бгдозиду гашти кораши хуш

بگدازید و گشت کارش خوش

Раст аз хорӣ ва азиз шуд он

رست از خواری و عزیز شد آن

Хоки бади бастаи нуқраи гашти равон

خاک بد بسته نقره گشت روان

Ҳам тугар толибӣ дар оташи ишқ

هم تو گر طالبی در آتش عشق

Бгдози андари кӯраи сидқ

بگداز اندر کورۀ صدق

То раҳе аз ҳиҷоб ин ҳастӣ

تا رهی از حجاب این هستی

То кунӣ аз май худои мастӣ

تا کنی از می خدا مستی

Чун дубораст шарти зоӣидн

چون دوبار است شرط زائیدن

Як зи модари як аз худ эй пари фан

یک ز مادر یک از خود ای پر فن

Як бзодн дар ин ҷаҳони ғурур

یک بزادن در این جهان غرور

Як шудани зии зломи тани сӯии нур

یک شدن زی ظلام تن سوی نور

Зодан аввалин чу шуд ҳосил

زادن اولین چو شد حاصل

Дрдўм кӯш то шӯии восил

دردوم کوش تا شوی واصل

Ҷони худро биор дар раҳи ҳақ

جان خود را بیار در ره حق

То барӣ аз илоҳи дарсу сабақ

تا بری از اله درس و سبق

Бҳрҷонии барии ҳазорон ҷон

بهرجانی بری هزاران جان

Ивази донаи ду сад бустон

عوض دانۀ دو صد بستان

Ивази хори зори гулзорӣ

عوض خار زار گلزاری

Ивази пшги мшги тоторӣ

عوض پشگ مشگ تاتاری

Он чунон ки бпиши он олам

آن چنان که بپیش آن عالم

Ҳамчу чоҳӣаст тангу тори шикам

همچو چاهی است تنگ و تار شکم

Пеши он малику олами подор

پیش آن ملک و عالم پادار

Кандар онаст маскани аҳрор

کاندر آن است مسکن احرار

Ин ҷаҳони тангтар з он чоҳаст

این جهان تنگتر ز آن چاهست

Ҳаркии зини бӯ набард гумроҳаст

هرکه زین بو نبرد گمراهست

ӣнқадар нисбаташ набошад ҳам

اینقدر نسبتش نباشد هم

Ҳеҷ монад бшоди комии ғам

هیچ ماند بشاد کامی غم

Шарти сиҳҳати мҷўии ҳеҷ аз ранҷ

شرط صحت مجوی هیچ از رنج

Кӣ диҳад бе навои хабар аз ганҷ

کی دهد بی نوا خبر از گنج

Кӣ буд кӯри огаҳ аз дидор

کی بود کور آگه از دیدار

ё зи завқи сухан дару девор

یا ز ذوق سخن در و دیوار

Он ҷаҳон чун ҳаёт маҳз омад

آن جهان چون حیات محض آمد

Хоки мурда аз ӯ май ошомад

خاک مرده از او می ‌آشامد

Зиндау тозаи ин ҷаҳон ҳама зуаст

زنده و تازه این جهان همه زوست

Варна бенур ӯст мурдау пӯст

ورنه بی نور اوست مرده و پوست

Нест бо мурдаи зиндаро нисбат

نیست با مرده زنده را نسبت

Кӯи ҷҳиму куҷо буд ҷинат

کو جحیم و کجا بود جنت

Он ҳамаи равшанӣу айш ва бақост

آن همه روشنی و عیش و بقاست

Венаи ҳамаи зулмату ъно ва фаност

وین همه ظلمت و عنا و فناست

Ҳосил инаст каз худӣ бигузар

حاصل اینست کز خودی بگذر

То кунӣ дар худои мудоми назар

تا کنی در خدا مدام نظر

Поки шӯ ар ғурур ва аз ҳастӣ

پاک شو ار غرور و از هستی

То ки беҷом ва мерасад мастӣ

تا که بی جام و می رسد مستی

Бе ҳури тани броӣ чун исо

بی حر تن برآی چون عیسی

Бар фалакҳо ва бигузар аз Мӯсо

بر فلک ها و بگذر از موسی

Рахти дилро бар осмони каши ҳин

رخت دل را بر آسمان کش هین

Бе ҳиҷобии ҷамоли маро байн

بی حجابی جمال مه را بین

Не бар ин осмону чархи кабӯд

نی بر این آسمان و چرخ کبود

Ки шуд он ҳаст аз бухору зи дӯд

که شد آن هست از بخار و ز دود

Бал бар он осмон ки ҳоким ӯст

بل بر آن آسمان که حاکم اوست

Он чу мағзаст ва ин буд чун пӯст

آن چو مغز است و این بود چون پوست

Неи сноӣӣ ки бади бҳкмти фард

نی سنائی که بد بحکمت فرد

Дар китобаши баёни инро кард

در کتابش بیان این را کرد

Космонҳост дар вилояти ҷон

کاسمانهاست در ولایت جان

Корфармои осмони ҷаҳон

کارفرمای آسمان جهان

Пас бар он осмон равад доно

پس بر آن آسمان رود دانا

Не бар ин чархи гунбади мино

نی بر این چرخ گنبد مینا

Фалаки алрўҳи маҷлиси алоҳрор

فلک الروح مجلس الاحرار

Фавқаи исбҳўни фии алонвор

فوقه یسبحون فی الانوار

Назари алҳси лои ироаҳи мдо

نظر الحس لا یراه مدا

Сувараи алҷсми ҳоил абадан

صورة الجسم حائل ابدا

Басари алҳси нозири алошбоҳ

بصر الحس ناظر الاشباح

Назари алъқли шоҳиди алорўоҳ

نظر العقل شاهد الارواح

Фалаки алҷсми ҷмраҳу дхлн

فلک الجسم جمرة و دخلن

Фалаки алрўҳи равзау ҷинон

فلک الروح روضة و جنان

Фалаки алрўҳи ломакони ?ла

فلک الروح لامکان له

Мо ҷирӣ манеҳ лои замони ?ла

ما جری منه لا زمان له

Фалаки алдҳри фии ҳавоаи идўр

فلک الدهر فی هواه یدور

Иғтдии ман зёӣаҳу инўр

یغتدی من ضیائه و ینور

Фалаки алкўни ҳолки фонӣ

فلک الکون هالک فانی

Кули ман қоли доими ҷонӣ

کل من قال دائم جانی

Осмон сӯратаст ва маънӣ нест

آسمان صورت است و معنی نیست

Осмон кӣ мақоми аҳли ҳўист

آسمان کی مقام اهل هویست

Осмону замин ки фонӣ анд

آسمان و زمین که فانی اند

Ҳафташон пасти гашт ва ҳафт баланд

هفتشان پست گشت و هفت بلند

Сӯрат ар шуд баланд паст шавад

صورت ار شد بلند پست شود

Оқибати ҷузи сӯй адам наравад

عاقبت جز سوی عدم نرود

Қудратӣ ҳаст кони баланд аз ӯст

قدرتی هست کان بلند از اوست

Венаи пастии ниёзманд аз ӯст

وین پستی نیازمند از اوست

Бемаконаст қудрати яздон

بی مکان است قدرت یزدان

Гарчи андари макон шудааст равон

گرچه اندر مکان شده است روان

Дар маконаши бҳси тавон дидан

در مکانش بحس توان دیدن

Бемаконаш шавад бҷон дидан

بی مکانش شود بجان دیدن

Ҳарки аз ҳис ва аз ҷиҳат барраед

هرکه از حس و از جهت برهید

Ёрро дид ва аз хатари бҷҳид

یار را دید و از خطر بجهید

Чун сувар пардаанд неи мақсӯд

چون صور پرده ‌ اند نی مقصود

Пардаро ақл кӣ кунад маъбуд

پرده را عقل کی کند معبود

Пас бар ин осмон нарафт Масеҳ

پس بر این آسمان نرفت مسیح

ӯ малеҳ аст рафт сӯии малеҳ

او ملیح است رفت سوی ملیح

Ҳақи ҷамилу ҷамоли манзар ӯ

حق جمیل و جمال منظر او

Ғайр хӯбӣ нагашт дар ҳур ӯ

غیر خوبی نگشت در حور او

Бе гумони хуби пеш хуб ояд

بی گمان خوب پیش خوب آید

Зишт бо зишт ҳам биёсоед

زشت با زشت هم بیاساید

Таййибин сӯии таййиботи раванд

طیبین سوی طیبات روند

Ҳам хабисин бҷнс худ гараванд

هم خبیثین بجنس خود گروند

Итлби алмрءи мо иҷоши ҳ

یطلب المرء ما یجاش ه

Ъанд тлқоӣаҳи иؤони си ҳ

عند تلقائه یؤان س ه

Синфи шиӣии бснФаҳи бқўӣ

صنف شیئی بصنفه بقوی

Ҳайни лқёӣаҳ ба ирўӣ

حین لقیائه به یروی

Иҷтимои алмёҳу алқтрот

اجتماع المیاه و القطرات

Ҷамъҳо иртқии исири Фурот

جمعها یرتقی یصیر فرات

Ҳоказо алнору алҳўои аълам

هکذا النار و الهوا اعلم

Кули шиӣии бҷнсаҳи иФхм

کل شیئی بجنسه یفخم

Акси ҳозои лқоءи ғайри алҷнс

عکس هذا لقاء غیر الجنس

Зоки коолҷни фии ҳалоки алонс

ذاک کاالجن فی هلاک الانس

Ҷинс аз ҷинс мешавад афзӯн

جنس از جنس می‌شود افزون

Ҷинс аз ғайри ҷинси номавзун

جنس از غیر جنس ناموزون

Ҷинси худро чу ёфт ҷӯянда

جنس خود را چو یافت جوینده

Гарчи лоласт гашти гӯянда

گرچه لال است گشت گوینده

Лек дарёб нек эй доно

لیک دریاب نیک ای دانا

Ки на ҳар ҷинс дар хураст туро

که نه هر جنس در خور است ترا

Ду сифат ҳаст дар ту чашми гшо

دو صفت هست در تو چشم گشا

Як зи фарш ва яке зи арши ъло

یک ز فرش و یکی ز عرش علا

Аҳли фарш аз сипеҳр ҷон давранд

اهل فرش از سپهر جان دوراند

Аршёни ҳамчуи хури пар аз нуранд

عرشیان همچو خور پر از نوراند

Рӯи бършии гарав каз он ҷинсӣ

رو بعرشی گرو کز آن جنسی

Сӯии ҷинии Марв агар инсӣ

سوی جنی مرو اگر انسی

Чун ду ҷинс омад ин гузин ба ро

چون دو جنس آمد این گزین به را

Тарк ки кун чу ёфтӣ ма ро

ترک که کن چو یافتی مه را

Доимои ошиқони ҳақро ҷӯ

دائماً عاشقان حق را جو

Ҳарчӣ гўӣӣ ҳамеша зишони гӯ

هرچه گوئی همیشه زیشان گو

Ишқат аз ошиқон шавад афзӯн

عشقت از عاشقان شود افزون

Чун шудӣ ёрашони шӯии мавзун

چون شدی یارشان شوی موزون

эй бародари бғири ҷинси мшин

ای برادر بغیر جنس مشین

То барии раҳи басӯии манзили дайн

تا بری ره بسوی منزل دین