Хизмат аз баҳри он ниҳоди худо

خدمت از بهر آن نهاد خدا

То шӯй аз худии тамоми ҷудо

تا شوی از خودی تمام جدا

Аз дили он худои шӯии вази ҷон

از دل آنِ خدا شوی وز جان

ӯ буд дар ту ошкору ниҳон

او بود در تو آشکار و نهان

Не ки он Тифлро диҳанд таом

نی که آن طفل را دهند طعام

Андакӣ то шудани замони Фтом

اندکی تا شدن زمان فطام

Андаки андаки з ҳар хӯриш хӯрд ӯ

اندک اندک ز هَر خورش خورد او

То шавад хӯрдани таомаши ху

تا شود خوردن طعامش خو

Андари охири зи шер ва аз пистон

اندر آخر ز شیر و از پستان

Во раҳад рӯ наад ба хӯрдани нон

وا‌رهد رو نهد به‌خوردن نان

Гӯнаи гӯна нъм хӯрд ҳар дам

گونه‌گونه نعم خورد هر دم

Шери модари намоядаш чун сам

شیر مادر نمایدش چون سم

Доимо дар ҷаҳон хӯрд неъмат

دائماً در جهان خورد نعمت

Шер хӯрдани буриш буд нқмт

شیر خوردن برش بود نقمت

Ҳаст тоъати таому дунёи шер

هست طاعت طعام و دنیا شیر

Аҳли дунё чу тФлгони сағир

اهل دنیا چو طفلگان صغیر

Рӯз ва шаб мехуранд аз дунё

روز و شب می‌خورند از دنیا

Бе хабари ҷумла аз хури уқбо

بی‌خبر جمله از خور عقبی

Панҷ вақти намозро биниҳод

پنج وقت نماز را بنهاد

То бад-ӣни шева шан кунад иршод

تا بدین شیوه‌شان کند ارشاد

Завқи тоъотро чу дарёбанд

ذوق طاعات را چو دریابند

Вораанд аз ҷаҳони пари ғулу банд

وارهند از جهان پر غل و بند

Зинда гирданд азин таоми қадим

زنده گردند ازین طعام قدیم

Доимо бо худо шаванд надим

دائماً با خدا شوند ندیم

Сари тоъоти ин буд май дон

سرّ طاعات این بود می‌دان

Ки раҳеи зини ҷаҳон чун зиндон

که رهی زین جهان‌ِ چون زندان

Рӯй ореи тамоми сӯии худо

روی آری تمام سوی خدا

Фориғи ое аз ин ҷаҳони фано

فارغ آیی از این جهان فنا

Куллӣ он сӯ рӯйу зини барраӣ

کلی آن سو روی و زین برهی

Пари шӯй аз ҳақи вази хешии тиҳӣ

پر شوی از حق وز خویشی تهی

Чунки ишқи худо буд дар ту

چونکه عشق خدا بود در تو

Аз чунин ғарқа бар кунӣ сари ту

از چنین غرقه بر کنی سر تو

Шуълаи ишқи пардаи сӯз буд

شعلهٔ عشق پرده‌سوز بود

Ишқи пайваста дил фурӯз буд

عشق پیوسته دل‌فروز بود

Мард бе ишқи мурда ҷон бошад

مرد بی عشق مرده جان باشد

Монда дар гӯри тан аз он бошад

مانده در گور تن از آن باشد

Тани зи ҷон зиндаасту ҷон ба худо

تن ز جان زنده است و جان به‌خدا

Ҷони пажмурдаро мҷу ба худ о

جان پژمرده را مجو به‌خود آ

Зиндаи ҷон дар ду кун мард худост

زنده جان در دو کون مرد خداست

Ҷӯй ӯро , чу дар ту дард худо аст

جوی او را‌، چو در تو درد خدا است

Оташи ишқ раҳнамо бошад

آتش عشق رهنما باشد

Ишқ бар ҷумлаи нурҳо пошад

عشق بر جمله نورها پاشد

Ҳар киро ишқи ҳақ қарин гардад

هر که‌را عشق حق قرین گردد

Оқибати пеш ҳақ гузин гардад

عاقبت پیش حق گزین گردد

Ишқ чун раҳбарат шавад ба худо

عشق چون رهبرت شود به‌خدا

Барисӣ вар на боистӣ , ба худ о

برسی ور نه بایستی، به‌خود‌آ

Мисли нуқрае ту андари хок

مثل نقره‌ای تو اندر خاک

То нҷўшӣ , чигуна гардии пок

تا نجوشی‌، چگونه گردی پاک

ё буд дил чу сангу ишқ чу хур

یا بود دل چو سنگ و عشق چو خور

Лаълро нури хур буд дар хур

لعل را نور‌ ِ خور بود در‌خور

Ишқ чу кимиёст тан чун мис

عشق چو کیمیاست تن چون مس

Зар шавад аз вуруд ӯ ҳар ҳис

زر شود از ورود او هر حس

Нуқра бекӯра кӣ з хок раҳед ? !

نقره بی کوره کی ز خاک رهید‌؟!

Мард бетоъат аз сқри бҷҳид ?

مرد بی‌طاعت از سقر بجهید‌؟

Тоъати зоҳир ар туро набӯд

طاعت ظاهر ار ترا نبوَد

Ганҷи ботин муяссарат нашавад

گنج باطن میسرت نشود

Мағз аз қишр мешавад пайдо

مغز از قشر می‌شود پیدا

Пас буд асли қишр эй ҷӯё

پس بود اصل قشر ای جویا

Ҷўзи аввал на қишр бемағзаст ?

جوزْ اول نه قشر بی‌مغز است‌؟

Лек ҳар ки ши бпрўрд нағз аст

لیک هر که‌ش بپرورد نغز است

Вонкаҳи ин қишрро зи ҷаҳли шикаст

وانکه این قشر را ز جهل شکست

Нарасад ӯ ба мағз ва монад паст

نرسد او به مغز و ماند پست

Мағз аз қишр мешавад ҳосил

مغز از قشر می‌شود حاصل

Қишрро гир то шӯии восил

قشر را گیر تا شوی واصل

Чунки аз қишри ҷўз мағз дамид

چونکه از قشر جوز مغز دمید

Гашт дар қишри пухта нек расед

گشت در قشر پخته نیک رسید

Баъд аз он гар шавад зи қишри ҷудо

بعد از آن گر شود ز قشر جدا

Қадараш афзӯн шавад бар доно

قدرش افزون شود بر دانا

Ҳамчунин байзаҳои мурғон ро

همچنین بیضه‌های مرغان را

Аз уқобу ҳумо ва аз анқо

از عقاب و هما و از عنقا

Норасида агар касе шаканд

نارسیده اگر کسی شکند

Нашавад мурғу бол ва пар назанад

نشود مرغ و بال و پر نزند

То нагардӣ ту мағз , пӯсти мҳл

تا نگردی تو مغز‌، پوست مَهِل

Пӯст чун май барад ба дӯст , мҳл

پوست چون می‌برد به‌دوست‌، مهل

Гарчи дорад худои чунин қудрат

گرچه دارد خدا چنین قدرت

Ки зи меҳнат бар оварад раҳмат

که ز محنت بر آورد رحمت

Беамал бахшадат мақоми суннӣ

بی عمل بخشدت مقام سنی

Кунадат мард агарчӣ кам зи занӣ

کندت مرد اگرچه کم ز زنی

Қодир мутлақаст каз адамӣ

قادر مطلق است کز عدمی

Кунад эҷоди сад ҷаҳон ба дамӣ

کند ایجاد صد جهان به دمی

Камтарини бандаро кунад ҷамшед

کمترین بنده را کند جمشید

Зарраи хорро мау хуршед

ذرۀ خوار را مه و خورشید

Дӯзахиро кунад ба ҳукми биҳишт

دوزخی را کند به‌حکم‌ْ بهشت

Вои кови доманаши зи дасти биҳишт

وای کاو دامنش ز دست بهشت

Лек суннати бад-ӣн чунин наниҳод

لیک سنت بدین چنین ننهاد

Ки шавад хона бе зи гули бунёд

که شود خانه بی ز گل بنیاد

Ин ки додат назар ки гул созӣ

این که دادت نظر که گل سازی

Хонаҳоро ба хишти пардозӣ

خانه‌ها را به خشت پردازی

Қудрат инаст ту наме бинӣ

قدرت این است تو نمی‌بینی

зи он дарин роҳ бехару ?зина

ز‌آن درین راه بی خر و زینی

Ақлу дониши зи хона ба бошад

عقل و دانش ز خانه به باشد

Ақл боғасту хона ба ( ? даҳ ) бошад

عقل باغ است و خانه به‌(؟ده‌) باشد

Ақл додат ки то бадоне чун

عقل دادت که تا بدانی چون

Боядат кард корҳо мавзун

بایدت کرد کارها موزون

Навъи навъ аз сароу боғу қусӯр

نوع نوع از سرا و باغ و قصور

Баҳри ъушрати дафу неу танбур

بهر عشرت دف و نی و تنبور

Гӯнаи гавани ҷомаҳо зи қтну ҳарир

گونه‌گون جامه‌ها ز قطن و حریر

Хӯрданӣ аз ҳўиҷу нони зи хамир

خوردنی از حویج و نان ز خمیر

Нест ин ҷинсро ҳаду поён

نیست این جنس را حد و پایان

Боқишро бафаҳм ва ақл бидон

باقیش را بفهم و عقل بدان

То азин қатраи илму қудрати худ

تا ازین قطره علم و قدرت خود

Паии барии қудрат чу баҳри аҳад

پی بری قدرت چو بحر احد

Ба чаҳ қудрат самост беастн ?

به‌چه قدرت سماست بی استن‌؟

Истода ба амр қоил кун ?

ایستاده به امر قائل کن‌؟

Венаи замин чун бисоти густарда ?

وین زمین چون بساط گسترده‌؟

Огаҳ ва хеш карда чун мурда ?

آگه و خویش کرده چون مرده‌؟

Гар набӯд огаҳ аз худои вдўд

گر نبود آگه از خدای ودود

зи амри Мӯсо чигуна баради фурӯд ?

ز امر موسی چگونه برد فرود‌؟

Ҳамчуи як луқмаи ҷисми қорун ро

همچو یک لقمه جسم قارون را

Ҷинс ӯ сад ҳазор малъун ро

جنس او صد هزار ملعون را

Чун ба Довӯди кӯҳи гашти рсил ?

چون به داود کوه گشت رسیل‌؟

Гашти хӯни ҳам ба амри Мӯсои нил

گشت خون هم به‌امر موسی نیل‌

Гар диҳӣ бо замини амонати ҷӯ

گر دهی با زمین امانت جو

Бист чандон з куҳна бидиҳад нав

بیست چندان ز کهنه بدهد نو

Донаҳои дигар агар корӣ

دانه‌های دگر اگر کاری

Аз замини айн дона бурдорӣ

از زمین عین دانه برداری

Ҳамчунин чор унсур огоҳанд

همچنین چار عنصر آگاهند

Ҳама тасбеҳ хон аллоҳ анд

همه تسبیح خوان اللّه اند

Арши кони ҳам буд ду сад чу само

عرش کان هم بود دو صد چو سما

Пеши он қудратаст кам зи сҳо

پیش آن قدرت است کم ز سها

Ваон ҷаҳонро ки халқ нашуниданд

وان جهان را که خلق نشنیدند

Ҷузи магар ки авлиёи аёни диданд

جز مگر که‌اولیا عیان دیدند

Хираи Монӣ дар он аҷаби қудрат

خیره مانی در آن عجب قدرت

Талабӣ ҳар дамии зи раби қудрат

طلبی هر دمی ز رب قدرت

Қудрати хешро адами бинӣ

قدرت خویش را عدم بینی

Қудрати ҳақ чу дам ба дами бинӣ

قدرت حق چو دم‌به‌دم بینی

Чун кунӣ фаҳми ин ту он бабрӣ

چون کنی فهم این تو آن ببری

Чун кунӣ тани фидоаш , ҷони бабрӣ

چون کنی تن فداش‌، جان ببری

Гар набӯдят андакии қудрат

گر نبودیت اندکی قدرت

Кӣ шудӣ ҳосилати чунон давлат ?

کی شدی حاصلت چنان دولت‌؟

Тарк чаҳ кардае ту дар хури он

ترک چه کرده‌ای تو در خور آن

То шудӣ ин атои баробари он

تا شدی این عطا برابر آن

Ҳастӣ ?ут дод то ки нест шӯй

هستی‌ات داد تا که نیست شوی

Аз баландӣ ба сӯии паст рӯй

از بلندی به‌سوی پست روی

Пасти шӯи зуди хешро кун нест

پست شو زود خویش را کن نیست

Сӯии ҳақи пўӣ , дар худӣ макун ист

سوی حق پوی‌، در خودی مکن ایست

Гар туро ҳастӣ ӣӣ надодӣ ӯ

گر ترا هستی‌یی ندادی او

Баҳр ӯ нестии бадӣ ту бигӯ

بهر او نیستی بدی تو بگو

Ақл додат ки то шӯии маҷнӯн

عقل دادت که تا شوی مجنون

Баҳр ӯ вази худӣ рӯй берун

بهر او وز خودی روی بیرون

Ҳуш додат ки то шӯй бе ҳуш

هوش دادت که تا شوی بی‌هوش

Ҳушро кун фидоаш ва зон май нӯш

هوش را کن فداش و زان می نوش

Ҳамчунин дод ҳақи турои қудрат

همچنین داد حق ترا قدرت

Ки фазояд зи шавкатати қудрат

که فزاید ز شوکتت قدرت

Аз амал ҷаннатӣ кунӣ пайдо

از عمل جنتی کنی پیدا

Қаср ҷовид гардадат мأўӣ

قصر جاوید گرددت مأوی

Олатат дод то ки кор кунӣ

آلتت داد تا که کار کنی

Баъд аз он айш бешумор кунӣ

بعد از آن عیش بی‌شمار کنی

Дар амали ҷӯии умри боқӣ ро

در عمل جوی عمر باقی را

Дар амали ҷӯии хамру соқӣ ро

در عمل جوی خمر و ساقی را

Доимо дар амал Биҷӯш ва бакӯш

دائماً در عمل بجوش و بکوش

Белабу коми ҷом ишқ бануш

بی لب و کام جام عشق بنوش

Қудрати хонаи сохтан ҳақ дод

قدرت خانه ساختن حق داد

То ту аз хештан наҳй бунёд

تا تو از خویشتن نهی بنیاد

Баҳри он қудратии макрами ту

بهر آن قدرتی مکرم تو

Беамал кӣ рисӣ ба ҳазрати ҳў ?

بی عمل کی رسی به‌حضرت هو‌؟

Чанд рӯзӣ ки зиндае ба ҷаҳон

چند روزی که زنده‌ای به جهان

Аз амали хешро зи доми ҷаҳон

از عمل خویش را ز دام جهان

Қабзу танагӣ ки дории андари ҷон

قبض و تنگی که داری اندر جان

Неш дом аст бош огаҳ аз он

نیش دام است باش آگه از‌آن

Ҳин ба зикру намозу оҳи саҳар

هین به‌ذکر و نماز و آه سحر

Бурҳони хешро зи нори сқр

برهان خویش را ز نار سقر

Сқри ти ин ҷаҳон ва ту ғофил

سقر‌ت این جهان و تو غافل

Ҳаст равшан ба назд соҳибдил

هست روشن به‌نزد صاحبدل

Дом ва донааст ин ҷаҳон май дон

دام و دانه است این جهان می‌دان

Зери донааш ниҳодаи доми ниҳон

زیر دانه‌اش نهاده دام نهان

Донае ки андаруни дом буд

دانه‌ای که‌اندرون دام بود

Хӯрданаш бе гумони ҳаром буд

خوردنش بی‌گمان حرام بود

Дорад он дона ҳукм дод ( ? дом ) яқин

دارد آن دانه حکم داد (؟دام‌) یقین

Ончунон донаро зи ҳирси мучин

آنچنان دانه را ز حرص مچین

То науфтӣ чу мурғ дар домаш

تا نیفتی چو مرغ در دامش

Заҳр қотил набӯд аз ҷомаш

زهرْ قاتل نبوَد از جامش

Хушии ин ҷаҳон чу дона буд

خوشی این جهان چو دانه بود

Ҳарки хӯрдаш сӯй ҷҳим равад

هرکه خوردش سوی جحیم رود

Донае кондрў набошад дом

دانه‌ای کاندرو نباشد دام

Рӯ аз он донаи хур ки ёбии ком

رو از آن دانه خور که یابی کام

Он чунон донаро биҷӯ зи амал

آن چنان دانه را بجو ز عمل

То раҳад ҳалқи ту зи теғи аҷал

تا رهد حلق تو ز تیغ اجل

Шарҳи ин беҳадаст ва бе поён

شرح این بی‌حد است و بی‌پایان

Қиссаи шаҳи салоҳи дайнро хон

قصۀ شه صلاح دین را خوان

Гуфт ӯ чун шунид ин пайғом

گفت او چون شنید این پیغام

Ки раседаш зи қавми ҷоҳили ом

که رسیدش ز قوم جاهل عام

Мушфиқами ман бар он ҳама чу падар

مشفقم من بر آن همه چو پدر

Хоста аз худоу пайғамбар

خواسته از خدا و پیغمبر

Ки раҳанд аз балои нафаси аду

که رهند از بلای نفس عدو

Корҳошон чу зар шавад некӯ

کارهاشان چو زر شود نیکو

Оқибати ҷумла авлиё гирданд

عاقبت جمله اولیا گردند

Бо худои ёр ва ошно гирданд

با خدا یار و آشنا گردند

Барраанд аз ҷаҳон ки чун дом аст

برهند از جهان که چون دام است

Донааш пардаи чунон ком аст

دانه‌اش پردهٔ چنان کام است

Панҷ ҳиссӣ ки олат башар над

پنج حسی که آلت بشر‌ند

Пардаи он лақо ва он назар над

پردهٔ آن لقا و آن نظر‌ند

Хушӣу лиззат замона бидон

خوشی و لذت زمانه بدان

Ҳаст монеъи зи лутфи арраҳмон

هست مانع ز لطف الرحمن

Баҳри ҳақ ҳар ки кард тарки ҳўӣ

بهر حق هر که کرد ترک هوی

Бошадаш дар биҳишти беҳтари ҷо

باشدش در بهشت بهتر جا

Ганҷи ҷони зери ранҷи тан май дон

گنج جان زیر رنج تن می‌دان

Нуқра беранҷ кӣ баранд аз кон ?

نقره بی‌رنج کی برند از کان‌؟

Сари савму слўаҳу ҳаҷу закот

سرّ صوم و صلوة و حج و زکات

Баҳр инаст рӯ физой анот

بهر این است رو فزای عنات

Аҷри ту қадар ранҷ хоҳад буд

اجر تو قدر رنج خواهد بود

Гар кунӣ беш , ганҷ хоҳад буд

گر کنی بیش‌، گنج خواهد بود