Шайх бо ӯ чу дар ду тани як ҷон

شیخ با او چو در دو تن یک جان

Буд осӯдау хушу шодон

بود آسوده و خوش و شادان

Маст аз ҳамдигар шуда даҳ сол

مست از همدگر شده ده سال

Дошта бе хумори ҳиҷру сол

داشته بی‌خمار هجر، وصال

Ҷамъ ёрон бигардашон зада саф

جمع یاران به گردشان زده صف

Он ду чун баҳру боқӣон чун каф

آن دو چون بحر و باقیان چون کف

Ҳама чун ахтарон ва он ду чу моҳ

همه چون اختران و آن دو چو ماه

Ҳама чун бандагон ва он ду чу шоҳ

همه چون بندگان و آن دو چو شاه

Ҳама аз ҳар ду мстФид шуданд

همه از هر دو مستفید شدند

Қуфлҳо боз бекалид шуданд

قفلها باز بی‌کلید شدند

Ҳамаро кору бор чун зар шуд

همه را کار و بار چون زر شد

Ҳамаро қатраҳо чу гавҳар шуд

همه را قطره‌ها چو گوهر شد

Ҳама доно шуданд ногуфта

همه دانا شدند ناگفته

Ҳамаро гашт дар ҷони суфта

همه را گشت دُر جان سفته

Гашт ҳар як чу баҳр дар ҷӯшаш

گشت هر یک چو بحر در جوشش

Роҳҳо шуд бурӣда бе кӯшиш

راهها شد بریده بی‌کوشش

Ҳомилони ҷумла зон назари мҳмўл

حاملان جمله زان نظر محمول

Гашта ва бандҳо шудаи маҳлӯл

گشته و بندها شده محلول

Дидаҳои дарун шан шуд боз

دیده‌های درون‌شان شد باز

Ҷонҳои чу ҷғдшон шуд боз

جان‌های چو جغدشان شد باز

Ҳамаи з эксирашон шуданд чу зар

همه ز اکسیرشان شدند چو زر

Ёфт ҳар як ба ҷои пои ду пар

یافت هر یک به جای پای دو پر

Бар фалак чун малики бприднд

بر فلک چون ملک بپریدند

Ҳамаи он моҳро аёни диданд

همه آن ماه را عیان دیدند

Дар чунин айшу давлату нузҳат

در چنین عیش و دولت و نزهت

Дар чунин ҷоҳу малику зинат

در چنین جاه و ملکت و زینت

Ногаҳон шуд салоҳи дайни ранҷур

ناگهان شد صلاح دین رنجور

Гашт аз суҳбати бадани маҳҷӯр

گشت از صحبت بدن مهجور

Ранҷ ҷисмаш кашид сахти дароз

رنج جسمش کشید سخت دراز

Дам ба дам нест мешуд ӯ зи гудоз

دم به دم نیست می‌شد او ز گداز

Нур ӯ мефурухт ҳамчун хур

نور او می‌فروخت همچون خوَر

Бар сари толибони саъди ахтар

بر سر طالبان سعد اختر

Тан ӯ мегудохт ҳамчун шамъ

تن او می‌گداخت همچون شمع

Гашти равшани зи нур ӯ дили ҷамъ

گشت روشن ز نور او دل جمع

Шайх чун май надоди дастурӣ

شیخ چون می نداد دستوری

Ки равад шуд дарози ранҷурӣ

که رود شد دراز رنجوری

Чунки ранҷуряш дароз кашид

چونکه رنجوریش دراز کشید

Нолау крбтш ба чарх расед

ناله و کربتش به چرخ رسید

Гуфт бо шайхи к « эй шаҳи қодир

گفت با شیخ ک«ای شه قادر

Ин либоси вуҷӯдро бар дар

این لباس وجود را بر در

То раҳами зин ъно шавам озод

تا رهم زین عنا شوم آزاد

Биравам он тарафи хушу дилшод

بروم آن طرف خوش و دلشاد

Сӯии он баҳр ҷон физой рӯм

سوی آن بحر جان‌فزای روم

Сӯии он қасри длгшои рӯм

سوی آن قصر دلگشای روم

То рӯми зини ҷаҳоти беруни ман

تا روم زین جهات بیرون من

То раҳам аз чаро ва аз чун ман »

تا رهم از چرا و از چون من »

Кард аз ваии қабул ва гуфт равост

کرد از وی قبول و گفت رواست

Аз сари болшш сабк бархест

از سر بالشش سبک برخاست

Шуд равона ба сӯии хонаи хеш

شد روانه به سوی خانهٔ خویش

Гашти машғӯли марҳами он риш

گشت مشغول مرهم آن ریش

Чун ду се рӯз бо иёдат ӯ

چون دو سه روز با عیادت او

Номад ва кард рӯ ба ҳазрати ҳў

نامد و کرد رو به حضرت هو

Гашт бар шаҳи салоҳи дайни равшан

گشت بر شه صلاح دین روشن

Гуфт ҷон мешавад ҷудо аз тан

گفت جان می‌شود جدا از تن

Шуд яқин рафтанами зи дори фано

شد یقین رفتنم ز دار فنا

Сӯй бесӯй дар ҷаҳони бақо

سوی بی‌سوی در جهان بقا

Ин ки номад ишоратаст ки рӯ

این که نامد اشارت است که رو

Аҳли дайнро бишоратаст ки рӯ

اهل دین را بشارت است که رو

Зонка рӯзи канорашон марг аст

زانکه روز کنارشان مرگ است

Завқу шавқу сроршон марг аст

ذوق و شوق و سرارشان مرگ است

Маргашонро ҳаёти боқии дон

مرگشان را حیات باقی دان

Дмбдмшони салоати боқии дон

دمبدمشان صلات باقی دان

Не кунун маргро ҳамеи бенанд

نی کنون مرگ را همی‌بینند

Не кунун донааш ҳаме чинанд

نی کنون دانه‌اش همی‌چینند

Борҳо мурдаанд дар дунё

بارها مرده‌اند در دنیا

Дидаи сад гавани ҳаёт дар уқбо

دیده صد گون حیات در عقبی

Марги куллӣ рҳиднаст аз дом

مرگ کلی رهیدن است از دام

Ҳамаи васл ва расӣданаст ба ком

همه وصل و رسیدن است به کام

Маргро ҳар ки бо ҳаш ва рой аст

مرگ را هر که با هش و رای است

Донад ӯ нақл кардан аз ҷой аст

داند او نقل کردن از جای است

Рафтан аз хонае ба сӯии саро

رفتن از خانه‌ای به سوی سرا

Аз ҷаҳони фано ба малики бақо

از جهان فنا به ملک بقا

Дар ҷаҳонӣ ки асл ҳастӣ ҳост

در جهانی که اصل هستی‌هاست

Вондр ва бе хумори мастӣ ҳост

واندرو بی‌خمار مستی‌هاست

Ҳар нафас дар ҷаҳони нави меҳмон

هر نفس در جهان نو مهمان

Баҳр аз ҳамдигар дар ӯ нақлон

بهتر از همدگر در او نقلان

Не дар ӯ хуфтан ва на бедорӣ

نی در او خفتن و نه بیداری

Не дар ӯ биҳшӣ на ҳушёрӣ

نی در او بیهشی نه هشیاری

Не дар ӯ сиҳҳат ва на ранҷурӣ

نی در او صحت و نه رنجوری

Не дар ӯ мастӣ ва на махмурӣ

نی در او مستی و نه مخموری

Неи дарави шаб на рӯзи неи мау сол

نی درو شب نه روز نی مه و سال

Зид ва надро дар ӯ маҷоли маҳол

ضد ّ و ند ّ را در او مجال محال

Бебаландӣу пастӣу чапу рост

بی بلندی و پستی و چپ و راست

Бе пасу пеш ва бехало ва муллост

بی پس و پیش و بی خلا و ملاست

Зон чунон олимӣ ки беҳад аст

زان چنان عالمی که بی‌حد ّ است

Шаҳрҳоу қалоъ беъад аст

شهرها و قلاع بی عّد است

Ҳеҷ доне чаро шудӣ маҳҷӯб ?

هیچ دانی چرا شدی محجوب ؟

Мондае давр аз чунон маҳбӯб ?

مانده‌ای دور از چنان محبوب ؟

Зонка тан гаштааст ҳоили он

زانکه تن گشته است حایل آن

Баҳри ин нестии ту моили он

بهر این نیستی تو مایل آن

Андакии гашти парда бисёр

اندکی گشت پردۀ بسیار

Заррае офтобро саттор

ذره‌ای آفتاب را ستار

Аз ду чашми ту ин бузурги ҷаҳон

از دو چشم تو این بزرگ جهان

Ду сари ангушт хирад кард ниҳон

دو سر انگشت خرد کرد نهان

Аз сари ангуштҳои хиради ҳақир

از سر انگشت‌های خرد حقیر

Ин ҷаҳони бузурги гашти стир

این جهان بزرگ گشت ستیر

Инчунин арз ва ин баланди само

اینچنین ارض و این بلند سما

Фаҳм кун нек агар нӣии аъамӣ

فهم کن نیک اگر نئی اعمی

Чаҳ аҷабгар ту ҳам зи асбъи ҷаҳл

چه عجب گر تو هم ز اصبع جهل

То абади кӯри Монӣу нои аҳл

تا ابد کور مانی و نا اهل

наменабинӣ ҷаҳон беҳад ро

می‌نبینی جهان بی‌حد را

Умру айши дарози сармад ро

عمر و عیش دراز سرمد را

Ҳастӣу ҷаҳл чун сари ангуштон

هستی و جهل چون سر انگشتان

Давр кун пас бибин ба чашми аён

دور کن پس ببین به چشم عیان

Он имӣ кин ҷаҳон аз ӯ қатра аст

آن یمی کاین جهان از او قطره است

Ваон хурии космон аз ӯ зарра аст

وان خوری کاسمان از او ذره است

Фаҳмҳо тез нест бигузар азин

فهم‌ها تیز نیست بگذر ازین

Гӯ ки чун рафт шаҳи салоҳи аддӣн

گو که چون رفت شه صلاح الدین

Рояти азми он ҷаҳон афрохт

رایت عزم آن جهان افراخت

Сӯии арвоҳ бефарс бар тохт

سوی ارواح بی‌فرس بر تاخت

Кард чашмони фароз ва рафт ба ноз

کرد چشمان فراز و رفت به ناز

Нози нозон ба сад ҳазор эъзоз

ناز نازان به صد هزار اعزاز

То ки аз нави ҷаҳони ҷонро боз

تا که از نو جهان جان را باز

Бидиҳад ҳасану зебу фару тароз

بدهد حسن و زیب و فر و طراز

Ҳамчинонкии ҷаҳони танро ӯ

همچنانکه جهان تن را او

Дода ҷон ва ду чашми бино ӯ

داده جان و دو چشم بینا او

Сад ҳазорон ато диҳад онҷо

صد هزاران عطا دهد آنجا

Ба ғанӣу фақиру шоҳу гадо

به غنی و فقیر و شاه و گدا

Аз қудумаш млоик афзойанд

از قدومش ملایک افزایند

Ҳам равонҳои поки осоинд

هم روان‌های پاک آسایند

Зонка бартари з ҷумлааст ба қадар

زانکه برتر ز جمله است به قدر

Ҳама чун ахтаранд ва ӯ чун бадар

همه چون اخترند و او چون بدر

Ҳақ варо кард шоҳ дар ду саро

حق ورا کرد شاه در دو سرا

То киу ма аз ӯ баранд ато

تا که و مه از او برند عطا

Ду сароро чу подшоҳ вай аст

دو سرا را چو پادشاه وی است

Равнақу зинату паноҳ вай аст

رونق و زینت و پناه وی است

Ҳар тараф ков равад шавад маъмур

هر طرف کاو رود شود معمور

Ҳар куҷои по наад кунад пари нур

هر کجا پا نهد کند پر‌نور

Кард аз ҷони ҷаҳони танро тарк

کرد از جان جهان تن را ترک

То шавад боғи ҷони пар аз бару барг

تا شود باغ جان پر از بر و برگ

Авлиёро буд зи марги ҳаёт

اولیا را بود ز مرگ حیات

Зонка дар марг дидаанд наҷот

زانکه در مرگ دیده‌اند نجات

Сувараи аламути раҳмау ҳаёт

صورة الموت رحمة و حیات

Ҳаии ллрўҳи роҳаҳу наҷот

هی للروح راحة و نجات

Зоҳири аламути Мӯсили алъшоқ

ظاهر الموت موصل العشاق

Ва алии алъкси мӯҳлики алФсоқ

و علی العکس مهلک الفساق

Мўтҳми фии ҳўоӣаҳи тараб

موتهم فی هوائه طرب

Таҳти зилли лўоӣаҳи трбўо

تحت ظل لوائه طربوا

Рўҳҳми фии ммотҳми иълў

روحهم فی مماتهم یعلو

Қлбҳми фии ҷавораи иҷлў

قلبهم فی جواره یجلو

Ҷсмҳми фии алтроби ани иФнӣ

جسمهم فی التراب ان یفنی

Рўҳҳми фии смоӣаҳи ибқӣ

روحهم فی سمائۀ یبقی

ҚФси алҷсми ҳайни мо анксро

قفص الجسم حین ما انکسرا

Манеҳ ҷамъи алтиўри антшро

منه جمع الطیور انتشرا

Кули тайри итири фии ҷҳаҳ

کل طیر یطیر فی جهة

Кули рӯҳи иқими фии сафа

کل روح یقیم فی صفة

Манзили албъзи фии зиёи алърш

منزل البعض فی ضیاء العرش

Маскани албъзи фии зломи алФрш

مسکن البعض فی ظلام الفرش

Манзили албъзи арзаи алоълӣ

منزل البعض عرضه الاعلی

Маскани албъзи фаршаи алоднӣ

مسکن البعض فرشه الادنی

Волзии фии мақомаи аъло

والذی فی مقامه اعلی

Ҳўи болҳмду алснои аввалӣ

هو بالحمد و الثنا اولی

Қутби ҳақ нойибаст дар ду ҷаҳон

قطب حق نایب است در دو جهان

Ҳаст дар зилл ӯ ҳамин ва ҳамон

هست در ظل او هم این و هم آن

Ин ҷаҳон аз буриши барад навъе

این جهان از برش برد نوعی

Ваон ҷаҳони ҳам аз ӯ хӯрд навъе

وان جهان هم از او خورد نوعی

Туъма ҳар касеаст лоиқ ӯ

طعمۀ هر کسی است لایق او

Санъат ҳар яке мутобиқ ӯ

صنعت هر یکی مطابق او

Ончӣ аз ҳақ расад Муҳамад ро

آنچه از حق رسد محمد را

Кӣ расад гӯ ба ман ту ҳар кдро

کی رسد گو به من تو هر کد را

Нигар аз мӯр то сулаймони ту

نگر از مور تا سلیمان تو

Ҳама ҳастанд ризқи хор аз ӯ

همه هستند رزق‌خوار از او

Май барад зу тавонгару дарвеш

می‌برد زو توانگر و درویش

Ҳар яке рӯзӣеи мувофиқи хеш

هر یکی روزییی موافق خویش

Шайх фармуд дар ҷинозаи ман

شیخ فرمود در جنازۀ من

Дуҳул ореду кӯс бо дафи зан

دهل آرید و کوس با دف‌زن

Сӯй гӯрам бурид рақси кунон

سوی گورم برید رقص‌کنان

Хушу шодону масту дасти афшон

خوش و شادان و مست و دست‌افشان

То бидонанд коўлёии худо

تا بدانند کاولیای خدا

Шоду хандони раванди сӯии лақо

شاد و خندان روند سوی لقا

Марги шани айшу ъушрат ва сур аст

مرگ‌شان عیش و عشرت و سور است

Ҷои шани хулди адани пар ҳур аст

جای‌شان خلد عدن پر حور است

Инчунин марг бо самоъ хуш аст

اینچنین مرگ با سماع خوش است

Чун рафиқашнигор хуб каш аст

چون رفیقش نگار خوب کش است

Арзҳои ҷаҳони муҷоз дил анд

عرض‌های جهان مجاز دل اند

Пеши он ҷону дил чу об ва гул анд

پیش آن جان و دل چو آب و گل ‌ اند

Ҳама аз ҷону дили васият ро

همه از جان و دل وصیت را

Бишуниданд бериё ба сафо

بشنیدند بی‌ریا به صفا

Ҳама шаҳр омаданд ҷома дарон

همه شهر آمدند جامه‌دران

Ба ҷинозааш ба сад ҳазор афғон

به جنازه‌اش به صد هزار افغان

Ҳамаи хоёни ду даст аз ҳасрат

همه خایان دو دست از حسرت

Ҳамаи ҳайрону маст аз ҳасрат

همه حیران و مست از حسرت

Ҳама гӯйон бадем аз ӯ ғофил

همه گویان بدیم از او غافل

Чун буд гул чу рафт аз ваии дил

چون بود گل چو رفت از وی دل

Ҳар касе навҳаи лоиқи сӯзиш

هر کسی نوحه لایق سوزش

Карда дар ҳиҷрати дили афрӯзаш

کرده در هجرت دل افروزش

Ҷисми поки варо чу андари хок

جسم پاک ورا چو اندر خاک

Биниҳоданд рафт пок ба пок

بنهادند رفت پاک به خاک