Малик зода гуфт : шунидам ки дар аҳди заҳҳок ки ду мор аз ҳар ду китф ӯ бар омада буд ва ҳар рӯзи тозаи ҷавонии бгрФтндӣ ва аз мағзи сараши туъмаи он ду мори сохтндӣ . Занӣ буд ҳнбўии ном , рӯзии қуръаи қазои бад бар писару шавҳару бародар ӯ омад . Ҳар серо боз доштанд то он бедоди маъҳуд бар эшон баронанд . Зан ба даргоҳ заҳҳок рафт , хоки тазаллум бар сари кунони навҳаи дардомез дар гирифта ки расм ҳар рӯз аз хонае мардӣ буд , имрӯз бар хонаи ман се марди мутаваҷҷеҳ чигуна омад ? овози фарёд ӯ дар айвон заҳҳок афтод , бишунид ва аз он ҳол пурсед . Воқеаи чунонкӣ буд онҳо карданд . Фармуд ки ӯро мухайяр кунанд то яке азин се гона ки ӯ хоҳад , муъоф бигузаранду бадв боз диҳанд . Ҳнбўиро ба дар зиндони сарои бурданд . Аввали чашмаш бар шавҳар афтод , меҳри мؤолФту мувофиқат дар ниҳод ӯ биҷунбеду шафқати издивоҷ дар замир ӯ ахтлоҷ кард , хост ки ӯро ихтиёр кунад ; бози назараш бар писар афтод , наздик буд ки даст дар ҷигари хеши барад ва ба ҷои писари ҷигари гӯшаи хештанро дар мхлби уқоб офат андозад ва ӯро ба саломати беруни барад ; ҳаме ногоҳ бародарро дид дар ҳамон қайди асори гирифтор ; сар дар пеши афканди хуноби ҳасрат бар рухсори резон , бо худ андешед ки ҳар чанд дар вартаи ҳайрати фурӯ мондаам , намедонам ки аз нури дидау оромиши дилу ороиши зиндагонии кадом ихтиёр кунаму дил беқарорро бар чаҳ қарори даҳум , аммо чаҳ кунам ки қатъи пайванди бародарии дил ба ҳеҷ таъвил рухсат намедиҳад , ъ , бар бебадал чигуна гузинад касе бадал ? зании ҷавонам , шавҳарии дигар тавонам кард ва тавонад буд ки азу фарзандӣ ояд ки оташи фироқро лухтӣ ба оби висол ӯ бинишонаму заҳри Фўоти инро ба тирёки бақоӣ ӯ мудовоат кунам , лекин мумкин нест ки маро аз он модару падар ки гузаштанд , бародарӣ дигар ояд то ин меҳр бирав афканам . Нокому ночори тамаъ аз фарзанд ва шавҳар барграфту дасти бародари бардошт ва аз зиндон ба дар оварад . Ин ҳикоят ба самъ заҳҳок расед , фармуд ки фарзанду шавҳарро низ ба ҳнбўӣ бахшед . Ин афсона аз баҳр он гуфтам то шоҳи бидонад ки маро аз гардиши рӯзгори ивази зоти муборак ӯ ҳечкас несту ҷуз аз бақои умр ӯ ба ҳеҷ Муродӣ хурсанд набошам ва май андешам аз ваболи он хрқ ки дар хрқи одат падарон меравад ки ъёзои биллоҳи ҳабли насл ба антқоз расаду аҳди давлат ба инқирози анҷомад , комаи қоли ъзи ман қоил : Фқтъи добри алқўми аллазӣнаи злмўо . Шоҳ гуфт : нақши ростии ин даъвӣ аз лавҳи ъқидти хеш барме хонам ва медонам ки ончӣ май намое , ранг такаллуф надорад , аммо мехоҳам ки ба тариқи мҳоўлаҳ бе муҷодалаи дарин абвоби хитоб , дастур бишинавӣу миёни шумо ба тҷоўбу тановуби фаслии мшбъ ва муставфӣ равад то аз тмҳиси андешаи шумо , онч зубда кораст , берун уфтад ва ман бар он воқиф шавам . Малик зода гуфт : шабаҳат нест ки агар дастур ба фасоҳати забону ҳсоФти рой ва дҳои табъу зкои зеҳн ки ӯро ҳосил аст хоҳад ки ҳар нуктаеро қалбӣ ва ҳар эҷобиро салбӣ ва ҳар тардиро аксии андешад , тавонад , аммо шафоат ба лҷоҷу насиҳат ба эҳтиҷоҷ мтмшӣ нагардад ва ман ба қадари вусъи хеши дарин роҳ қадамӣ гузорадаму ҳиҷоби ихтифо аз чеҳраи ҳақиқат кор барандохтам . Агар май хоҳӣ ки гуфта ман дар нассоби қабул қарор гирад , қади табин алршди ман Улуғӣ , ва агар наме хоҳӣ ки бар ҳасби он кор кунӣ , лои икроҳи фии аддӣн .

ملک‌زاده گفت: شنیده‌ام که در عهد ضحّاک که دو مار از هر دو کتف او بر‌آمده بود و هر روز تازه ، جوانی بگرفتندی و از مغز سرش ، طعمهٔ آن دو مار ساختندی. زنی بود هنبوی نام؛ روزی قرعهٔ قضای بد بر پسر و شوهر و برادر او آمد؛ هر سه را باز داشتند تا آن بیداد معهود بر ایشان برانند. زن به درگاه ضحّاک رفت، خاک تظلّم بر‌سر‌کنان نوحهٔ دردآمیز در گرفته که رسم هر روز از خانه‌ای مردی بود، امروز بر خانهٔ من سه مرد متوجّه چگونه آمد؟ آواز فریاد او در ایوان ضحّاک افتاد، بشنید و از آن‌حال پرسید. واقعه چنانکه بود آنها کردند. فرمود که او را مخیّر کنند تا یکی ازین سه‌گانه که او خواهد، معاف بگذراند و بدو باز دهند. هنبوی را به‌در زندان سرای بردند. اول چشمش بر شوهر افتاد، مهر مؤالفت و موافقت در نهاد او بجنبید و شفقت ازدواج در ضمیر او اختلاج کرد، خواست که او را اختیار کند؛ باز نظرش بر پسر افتاد، نزدیک بود که دست در جگر خویش برد و به‌جای پسر جگر‌گوشهٔ خویشتن را در مخلب عقاب آفت اندازد و او را به سلامت بیرون برد؛ همی ناگاه برادر را دید در همان قید اَسار گرفتار‌؛ سر در پیش افکند خوناب حسرت بر رخسار ریزان‌، با خود اندیشید که هر چند در ورطهٔ حیرت فرو مانده‌ام، نمی‌دانم که از نور دیده و آرامش دل و آرایش زندگانی کدام اختیار کنم و دل‌ِ بی‌قرار را بر چه قرار دهم، اما چه کنم که قطع پیوند برادری دل به هیچ تأویل رخصت نمی‌دهد، ع، بر بی‌بدل چگونه گزیند کسی بدل‌؟ زنی جوانم، شوهری دیگر توانم کرد و تواند بود که ازو فرزندی آید که آتش فراق را لختی به آب وصال او بنشانم و زهر فوات این را به تریاک بقای او مداوات کنم، لیکن ممکن نیست که مرا از آن مادر و پدر که گذشتند، برادری دیگر آید تا این مهر برو افکنم. ناکام و ناچار طمع از فرزند و شوهر برگرفت و دست برادر برداشت و از زندان به‌در آورد. این حکایت به سمع ضحاک رسید، فرمود که فرزند و شوهر را نیز به هنبوی بخشید. این افسانه از بهر آن گفتم تا شاه بداند که مرا از گردش روزگار عوض ذات مبارک او هیچکس نیست و جز از بقای عمر او به هیچ مرادی خرسند نباشم و می‌اندیشم از وبال آن خرق که در خرقِ عادت پدران می‌رود که عیاذاً بِالله حَبلِ نسل به انتقاض رسد و عهد دولت به انقراض انجامد، کَما قالَ عَزَّ مِن قَائِلٍ: فَقُطِعَ دابِرُ القَومِ الَّذینَ ظَلَمُوا. شاه گفت: نقش راستیِ این دعوی از لوح عقیدت خویش برمی‌خوانم و می‌دانم که آنچه می‌نمایی، رنگ تکلّف ندارد، امّا می‌خواهم که به طریق محاوله بی‌مجادله درین ابواب خطاب، دستور بشنوی و میان شما به تجاوب و تناوب فصلی مشبع و مستوفی رود تا از تمحیص اندیشهٔ شما، آنچ زبدهٔ کارست، بیرون افتد و من بر آن واقف شوم. ملک زاده گفت: شبهت نیست که اگر دستور به فصاحت زبان و حصافتِ رای و دهای طبع و ذکای ذهن که او را حاصل است خواهد که هر نکته‌ای را قلبی و هر ایجابی را سلبی و هر طردی را عکسی اندیشد، تواند، اما شفاعت به لجاج و نصیحت به احتجاج متمشّی نگردد و من به‌قدر وسع خویش درین راه قدمی گذاردم و حجاب اختفا از چهرهٔ حقیقت کار برانداختم. اگر می‌خواهی که گفتهٔ من در نصاب قبول قرار گیرد، قَد تَبَیَّنَ الرُّشدُ مِنَ الغَیِّ ، و اگر نمی‌خواهی که بر حسب آن کار کنی، لَا اِکراَهَ فِی الدّینِ.