Малик зода гуфт : шунидам ки баҳрони гӯри рӯзӣ ба шикор берун рафт ва дар сайдгоҳи абрии баромади тиратар аз шаби интизори муштоқон ба висоли ҷамоли дӯсту резонтар аз дида ӣ ашки бори ошиқон бар фироқи маъшӯқ . Оташи барқ дар пунба ӣ саҳоб афтод , дӯди збоби барангехт . Тундбодӣ аз мҳби мҳобти илоҳии баромад , машъала ӣ офтоби Фрўмрд , равзани ҳаворо ба нҳнбн злом бпушонед , ҳуҷра ӣ шаш гӯша ӣ ҷиҳат , торик шуд .

ملک‌زاده گفت: شنیدم که بهران گور روزی به شکار بیرون رفت و در صیدگاه ابری برآمد تیره‌تر از شب انتظار مشتاقان به وصال جمال دوست و ریزان‌تر از دیده‌ی اشک‌بار عاشقان بر فراق معشوق. آتش برق در پنبه‌ی سحاب افتاد، دود ضباب برانگیخت. تندبادی از مهبّ مهابت الهی برآمد، مشعله‌ی آفتاب فرومرد ، روزن هوا را به نهنبن ظلام بپوشانید، حجره‌ی شش گوشه‌ی جهت، تاریک شد.

Ҳашами подшоҳ дар он торикӣу тирагии ҳама аз якдигар мутафарриқ шуданд ва ӯ аз зёъи он навоҳӣ ба зиъаҳ Эй афтод . Дар онҷои деҳқонӣ буд аз ағнёءи даҳоқин хара намоҳ ном , бисёр хостау мол аз нотиқу сомиту мрокбу мўошии кأнаҳи амтлأи водӣаи ман соғиаҳи алсбоҳу роғиаҳи алрўоҳ , мтнкрўор ба хона ӣ ӯ фурӯд омад . Бечора мизбон надонист ки меҳмон кист лоҷарами тақдими нзлӣ ки лоиқи нузул подшоҳон бошад , накард ва ба хидматӣ ки шоҳонро воҷиб ояд , қиём нанамуд . Баҳроми гӯри агрч зоҳир накард , аммо тағайюрӣ дар ботинаш падед омад ва хотир бидон беилтифотӣ мултафит гардонид . Шабонгоҳ ки шубон аз дашт дар омад , хара намоҳро хабар дод ки имрӯзи гӯсфандон аз ончи муътод буд , шер камтар доданд . Хара намоҳ духтарӣ дӯшиза дошт бо хуии некӯ ва рӯй покиза , чунонк назофати зарф аз латофати шароб ҳикоят кунад , ҷамоли сӯраташ аз камоли маънӣ хабар медод . ( хара намоҳ ) бо ӯ гуфт ки « мумкинаст ки имрӯзи подшоҳи моро ният бо раият бад гаштаасту ҳасани назар аз мо мунқатиъи гардонида ки дар қатъи мода ӣ шери гӯсфандон таъсир мекунад ,у إзои ҳам алўолии болҷўри алии алръоёи أдхли аллоҳи алнқси фии أмўолҳм ҳатто алзрўъу алррўъ , ба савоби он наздиктар ки аз ӣнҷо давр шавему мақоми гоҳ дигар талабем . » духтар гуфт : « агар чунин хоҳӣ кард , турои алвони шаробу анвоъи таому лазоизи адоами чандон дар хона ҳаст ки чун нақл кунанд , тахфифро баъзе аз он ба ҷой бояд гузошт , пас аввалитар онк дар таъаҳҳуди ин меҳмони чизе аз он сарф кунӣ . » деҳқон иҷобат кард , фармуд то хўончаҳ ӣ хӯрдании бтклФи бсохтнду пеши баҳром гӯр ниҳоданд ва дар ақаби шаробӣ ки пиндоштӣ ки ранги он ба гулгунаи оризи гули рухон бастаанд ва нақулӣ ки гуфтӣ ҳаловати онро ба бӯса ӣ шукри лабон чошнӣ додаанд , тартиб ва чунонк расмаст , ба хизмати баҳром гӯр оварад . Деҳқони пиёлае бозхурд ва яке бадв дод ; бастад ва бо доду ситади рӯзгори бсохт ва гуфт : « лкли коси ҳос , имшаб бо Фрозомд бахт бисозем , то худ бача ( ? чаҳ ) зояд ин шаби обистан ! » чун ду се давр дар гузашт , таъсири шароби ҷлбоби ҳаё аз сари мутриба ӣ табиат дар кашид , наздик шуд ки сари хотири хеши ушшоқи вор аз пардаи беруни афканд .

حشم پادشاه در آن تاریکی و تیرگی همه از یکدیگر متفرّق شدند و او از ضیاع آن نواحی به ضیعه‌ای افتاد. در آنجا دهقانی بود از اغنیاء دهاقین خرّه‌نماه نام، بسیار خواسته و مال از ناطق و صامت و مراکب و مواشی کَأَنَّهُ امُتَلَأ وادِیهِ مِن ثاغِیهِ الصَّباحِ وَ رَاغیَهِ الرَّواحِ، متنکّروار به خانه‌ی او فرود آمد. بیچاره میزبان ندانست که مهمان کیست لاجرم تقدیم نزلی که لایق نزول پادشاهان باشد، نکرد و به خدمتی که شاهان را واجب آید، قیام ننمود. بهرام گور اگرچ ظاهر نکرد، اما تغیّری در باطنش پدید آمد و خاطر بدان بی‌التفاتی ملتفت گردانید. شبانگاه که شبان از دشت در‌آمد، خرّه‌نماه را خبر داد که امروز گوسفندان از آنچ معتاد بود، شیر کمتر دادند. خرّه‌نماه دختری دوشیزه داشت با خوی نیکو و روی پاکیزه، چنانک نظافت ظرف از لطافت شراب حکایت کند، جمال صورتش از کمال معنی خبر می‌داد. (خرّه‌نماه)با او گفت که «ممکن است که امروز پادشاه ما را نیّت با رعیّت بد گشته‌است و حسن نظر از ما منقطع گردانیده که در قطع ماده‌ی شیر گوسفندان تأثیر می‌کند، وَ إذا هَمَّ الوَالِی بِالجَورِ عَلَی الرَّعایَا أَدخَلَ اللهُ النَقصَ فِی أَموالِهِم حَتّی الضُّروعِ وَ الرُّرُوع، به صواب آن نزدیک‌تر که از اینجا دور شویم و مقام‌گاه دیگر طلبیم.» دختر گفت: «اگر چنین خواهی کرد، ترا الوان شراب و انواع طعام و لذایذ ادام چندان در خانه هست که چون نقل کنند، تخفیف را بعضی از آن به جای باید گذاشت، پس اولی‌تر آنک در تعهد این مهمان چیزی از آن صرف کنی.» دهقان اجابت کرد، فرمود تا خوانچه‌ی خوردنی بتکلّف بساختند و پیش بهرام گور نهادند و در عقب شرابی که پنداشتی که رنگ آن به گلگونهٔ عارض گل‌رخان بسته‌اند و نُقلی که گفتی حلاوت آنرا به بوسه‌ی شکر‌لبان چاشنی داده‌اند، ترتیب و چنانک رسم است، به خدمت بهرام گور آورد. دهقان پیاله‌ای بازخورد و یکی بدو داد؛ بستد و با داد و ستد روزگار بساخت و گفت:« لِکُلِّ کَاسٍ حَاسٍ، امشب با فرازآمدِ بخت بسازیم، تا خود بچه (؟چه) زاید این شب آبستن!» چون دو سه دور در گذشت، تأثیر شراب جلباب حیا از سر مطربه‌ی طبیعت در‌کشید، نزدیک شد که سرّ خاطر خویش عشاق‌وار از پرده بیرون افکند.

Дар асноءи мноўлоту тзоъиФи он ҳолот , баҳром гӯр гуфт деҳқонро ки « агар канизакии шоҳид рӯй дорӣ ки ба мушоҳидае аз ӯ қонеъ бошему соъатӣ ба мؤонст ӯ худро аз ваҳшати ғурбат боз Раҳонем , аз лутфи ту ғариб набошад . » деҳқон бархест ва ба парда ӣ ҳарам хеш даромад , донист ки духтар ӯ ба вқоиаҳ ӣ сиёнату пероя ӣ хештани дорӣ аз он мтҳлӣ тараст ки агар ӯро бо қомати ин хизмат бинишонад , зӣоне дораду чеҳра ӣ исмат ӯ чашм зада ӣ ҳеҷ всмтӣ гардад .

در اثناء مناولات و تضاعیف آن حالات، بهرام گور گفت دهقان را که «اگر کنیزکی شاهد‌روی داری که به مشاهده‌ای از او قانع باشیم و ساعتی به مؤانست او خود را از وحشتِ غربت باز رهانیم، از لطف تو غریب نباشد.» دهقان برخاست و به پرده‌ی حرم خویش درآمد، دانست که دختر او به وقایه‌ی صیانت و پیرایه‌ی خویشتن‌داری از آن متحلّی‌ترست که اگر او را با قامتِ این خدمت بنشاند، زیانی دارد و چهره‌ی عصمت او چشم زده‌ی هیچ وصمتی گردد.

Пас духтарро фармуд ки турои соъатии пеши ин меҳмон май бояд нишастану орзӯӣ ӯ ба лқиаҳ эй аз лақои худ нишондан . Духтари фармонро мнқод шуд ва ба наздик шоҳ рафт , чунонк гӯйии хуршед дар айвон ҷамшед омад ё назари баҳром дар ноҳид омад . Шоҳ ба тамошои назарӣ аз он манзари рӯҳонии худро розӣ кард ва ба латоифи мшоФҳаҳ ӣ ӯ аз ранҷи рӯзгори бросўд ва ба тараннуми зер , забон ҳол мегуфт ва месаройед :

پس دختر را فرمود که ترا ساعتی پیش این مهمان می‌باید نشستن و آرزوی او به لقیه‌ای از لقای خود نشاندن. دختر فرمان را منقاد شد و به نزدیک شاه رفت، چنانک گویی خورشید در ایوانِ جمشید آمد یا نظر بهرام در ناهید آمد. شاه به تماشای نظری از آن منظر روحانی خود را راضی کرد و به لطایف مشافهه‌ی او از رنج روزگار برآسود و به ترنّم زیر، زبان حال می‌گفت و می‌سرایید:

Шоҳро пои дил ба гулии фурушад ки ба бел деҳқон набӯд ва ҳам бидон гули чашма ӣ офтоб майандӯду муҳра ӣ ишқи он Зуҳраи изори пинҳон май бохт , магари гӯша ӣ хотираш бидон илтифот намӯд ки чун ба хонаи рӯм , ин духтарро дар ҳболаҳ ӣ худ орм ва бо падараши лоиқи ин хизмат икром кунам . Бомдод ки мъҷри қиргўни шаб ба шери шуъоъи рӯзи брондўднд , ҳамон шубон аз дашт боз омад ва аз касрати шери гӯсфандон ҳикоятӣ гуфт ки шунавандагонро ангушти ҳайрат дар дандон бимонад . Падар ва духтар гуфтанд : магари ахтари саъди Аннани ъотФти подшоҳи сӯии мо мунъатиф карду қазияи сӯъи алъноиаҳ мунъакис гардонид ва агар на шери гӯсфандон ки дируз аз муҷрии одати мунқатиъ буд , имрӯзи аъодти онрои мӯҷиб чаҳ бошад ? ин мегуфт ва аз он бехабар ки тақдири манбау мағори шер дар хона ӣ ӯ дораду фардо ба кадоми ширбҳои шакарлаб ӯро ба шабистон шоҳ хоҳанд барад .

شاه را پای دل به گِلی فروشد که به بیل دهقان نبود و هم بدان گِل چشمه‌ی آفتاب می‌اندود و مهره‌ی عشق آن زهره‌عذار پنهان می‌باخت، مگر گوشه‌ی خاطرش بدان التفات نمود که چون به خانه روم، این دختر را در حباله‌ی خود آرم و با پدرش لایق این خدمت اکرام کنم. بامداد که معجر قیرگون شب به شیر شعاع روز براندودند، همان شبان از دشت باز آمد و از کثرت شیر گوسفندان حکایتی گفت که شنوندگان را انگشت حیرت در دندان بماند. پدر و دختر گفتند: مگر اختر سعد عنان عاطفت پادشاه سوی ما منعطف کرد و قضیّهٔ سوء العنایه منعکس گردانید و اگر نه شیر گوسفندان که دیروز از مجری عادت منقطع بود، امروز اعادت آنرا موجب چه باشد؟ این می‌گفت و از آن بی‌خبر که تقدیر منبع و مغار شیر در خانه‌ی او دارد و فردا به کدام شیربها شکرلب او را به شبستان شاه خواهند برد.

Баҳроми гӯр чун ба мустақари давлати худ боз расед , фармуд то ба мукофоти он зиёфати маншури он дия бо чандон азоФт ба ном деҳқон бинвиштанду духтарашро ба икрому иҷлол дар либоси тамкину ҷалоли тазйини баъд аз ақди ковин пеш шоҳ овараданд . Ин афсона аз баҳр он гуфтам то доне ки рӯзгори табаъияти нияти подшоҳи бад-ӣн сифат кунаду подшоҳ ки хуй кам озорӣу некӯкорӣу злоқти забону талоқати пешонӣ бо раият надорад , тафарруқ ба фарқ роҳ ёбаду рамидагии давру наздик лозим ояд ва бибин ки Мустафои слии аллоҳи алайҳу ?ала ( ки ) дар акмали камолот ва бар афзали ҳолот буд , бад-ӣни хитоб чигуна мухотабаст :у луи канти Фзои ғализи алқбби лонФсўои ман ҳўлк ва чун яке бгноҳӣ мавсӯм шавад , ъқўит ом нафармоед ,у лои тззи возраҳи визри ахрӣ , ки онгаҳ охири аламри ҳоли раият ба астиколи анҷомад ва ба истисол куллӣ гароед то ба гуноҳи хонае дияӣ ва ба гуноҳи дияии шаҳрӣ ва ба гуноҳи шаҳрии кишварӣ мؤохд шаванд ва агар шоҳону фармони даҳони пешини барин саёқи рафтандӣ , силки умӯри подшоҳӣ атсоқ напазируфтӣ ва аз мутақаддимон ба мтأхрони ҷаҳон ободон науфтодӣ ва агар подшоҳро бояд ки шароити адл мръӣ бошаду арқони малики маъмур , кордори чунон бадасти орад ки рФқу мадорот бар ахлоқ ӯ ғолиб бошад ва худро мағлуби тамаъу мғмўри ҳўӣ ( ? вай ) нигараданд ва аз авоқибу бозхост ҳамеша бо андеша буд ва бибояд донист ки маликро аз чунин кордон чора нест ки подшоҳи Маслан манзалат сар дорад ва эшон мсобти тану агрчи сари шарифтарин узвӣаст аз аъзо , ҳам муҳтоҷтарин ъзўист ба аъзо , чаҳ дар ҳар ҳолатӣ то аз аъзоъи олии олатӣ даркор наёяд , сарро ҳеҷ ғараз ба ҳусӯли нпиўндд ва то пои рикоб ҳаракат наҷунбанд , сарро бҳичи мақсадӣ рафтан мумкин нагардад ва то дасти ҳам Аннан иродат нашавад , сар ба тановули ҳеҷ мақсӯд натавонад ёзид ; пас ҳамчунонк сарро дар таҳсили ағрози хеши саломату сиҳҳати ҷавориҳ шартаст ва аз мабдаи офариниш ҳар як амалиро мтъин , подшоҳро низ коргузорону гмоштгон бояд ки дурусти ройу рости кор ва савоб андӯзу санои дӯсту пеши байну охрондишу адлпарвару раият навоз бошанд ва ҳар як бар ҷода ӣ инсоф , росихи қадам ва ба нигоҳ дошт ҳади шуғли хеши машғӯлу мақом ҳар як маълуму андозаи маҳдӯд то пой аз гилӣми худ зиёдат накушуду низоми асбоби малики осони даст дарҳам диҳаду подшоҳи Карими аъроқи латифи ахлоқ ки хўлу хадам ӯ на барин гӯна бошанд , бидон асал мсФӣ монад ки аз бими неши занбӯрон дар пиромнш ба нӯши сФў он натавон расед .

بهرام گور چون به مستقرّ دولت خود باز رسید، فرمود تا به مکافات آن ضیافت منشور آن دیه با چندان اضافت به نام دهقان بنوشتند و دخترش را به اکرام و اجلال در لباس تمکین و جلال تزیین بعد از عقد کاوین پیش شاه آوردند. این افسانه از بهر آن گفتم تا دانی که روزگار تبعیّت نیّت پادشاه بدین صفت کند و پادشاه که خوی کم‌آزاری و نیکوکاری و ذلاقت زبان و طلاقت پیشانی با رعّیت ندارد، تفرّق به فرق راه یابد و رمیدگی دور و نزدیک لازم آید و ببین که مصطفی صَلَّی اللهُ عَلَیهِ و آلِهِ (که) در اکمل کمالات و بر افضل حالات بود، بدین خطاب چگونه مخاطب است : وَ لَو کُنتَ فَظّاً غَلیظَ القَببِ لَانفَصُّوا مِن حَولِکَ و چون یکی بگناهی موسوم شود، عقویت عامّ نفرماید، وَ لا تَزِزُ وازِرَهٌٔ وِزرَ اُخری ، که آنگه آخر‌الامر حال رعیت به استیکال انجامد و به استیصال کلّی گراید تا به گناهِ خانه‌ای دیهی و به گناهِ دیهی شهری و به گناهِ شهری کشوری مؤاخد شوند و اگر شاهان و فرمان‌دهان پیشین برین سیاق رفتندی، سلک امور پادشاهی اتّساق نپذیرفتی و از متقدّمان به متأخّران جهان آبادان نیفتادی و اگر پادشاه را باید که شرایط عدل مرعی باشد و ارکان ملک معمور، کاردار چنان بدست آرد که رفق و مدارات بر اخلاق او غالب باشد و خود را مغلوب طمع و مغمور هوی (؟وی) نگرداند و از عواقب و بازخواست همیشه با اندیشه بود و بباید دانست که ملک را از چنین کاردان چاره نیست که پادشاه مثلا منزلت سر دارد و ایشان مثابت تن و اگرچ سر شریفترین عضوی است از اعضا، هم محتاج‌ترین عضویست به اعضا، چه در هر حالتی تا از اعضاء آلی آلتی درکار نیاید، سر را هیچ غرض به حصول نپیوندد و تا پای رکاب حرکت نجنباند، سر را بهیچ مقصدی رفتن ممکن نگردد و تا دست هم عنانِ ارادت نشود، سر به تناول هیچ مقصود نتواند یازید ؛ پس همچنانک سر را در تحصیل اغراض خویش سلامت و صحّت جوارح شرط است و از مبدأ آفرینش هر یک عملی را متعین، پادشاه را نیز کارگزاران و گماشتگان باید که درست‌رای و راست‌کار و ثواب‌اندوز و ثنا‌دوست و پیش‌بین و آخراندیش و عدل‌پرور و رعیّت‌نواز باشند و هر یک بر جادّه‌ی انصاف، راسخ قدم و به نگاه‌داشت حدّ شغل خویش مشغول و مقام هر یک معلوم و اندازه محدود تا پای از گلیم خود زیادت نکشد و نظام اسباب ملک آسان دست درهم دهد و پادشاه کریم اعراق لطیف اخلاق که خول و خدم او نه برین گونه باشند، بدان عسل مصفّی ماند که از بیم نیش زنبوران در پیرامنش به نوش صفوِ آن نتوان رسید.

Ва подшоҳро ба ҳамаи ҳоли сиблати ршоду сунани эътиёди падарони нигаҳ бояд дошту ҳрк аз он даст боз дорад , бадв он расад ки бидон гурги хунёгар дӯст расед . Малик пурсед : чун буд он ?

و پادشاه را به همه حال سبیل رشاد و سننِ اعتیاد پدران نگه باید داشت و هرک از آن دست باز دارد، بدو آن رسد که بدان گرگ خنیاگر دوست رسید. ملک پرسید: چون بود آن ؟