Малик зода гуфт : шунидам ки вақте сайёдӣ баталаб сайд берун рафт , доми ниҳод , оҳӯе дар дом афтод , бечора дар дом май тпид ва бар худ май печид ва аз ҳар ҷониб нигоҳ мекард то чашмаш бар мӯшӣ афтод ки аз сӯрохи беруни омада буд , ҳол ӯ мушоҳида мекард . Мӯшро овоз дод ва гуфт : агрчи миёни мо собиқаи суҳбатӣу робита улфатӣ нарафта сет ва ҳеҷ ҳақӣ аз ҳуқуқ бар ту мутаваҷҷеҳ надорам ки бидон ваҷҳи туро лозим ояд бтдорки ҳоли ман ӣстодагии намӯдан , локини осори ҳасани сирати ботин аз нкўхўиӣу тозаи рӯе бар зоҳири ту май байнам ;

ملک‌زاده گفت: شنیدم که وقتی صیّادی بطلب صید بیرون رفت، دام نهاد، آهویی در دام افتاد، بیچاره در دام می‌طپید و بر خود می‌پیچید و از هر جانب نگاه میکرد تا چشمش بر موشی افتاد که از سوراخ بیرون آمده بود، حال او مشاهده میکرد. موش را آواز داد و گفت: اگرچ میان ما سابقهٔ صحبتی و رابطهٔ الفتی نرفته‌ست و هیچ حقی از حقوق بر تو متوجّه ندارم که بدان وجه ترا لازم آید بتدارکِ حال من ایستادگی نمودن، لکن آثار حسنِ سیرتِ باطن از نکوخویی و تازه‌رویی بر ظاهر تو می‌بینم؛

Таваққуъ мекунам ки ин афтода ӣ садамаи нўоибро дастгирӣу уқдаи ин меҳнат аз пои ман бдндони бргшоиӣ то чун халосӣ бошад , аз бен дандони хизмати ту ҳамаи умри лозими шимураму тавқи тоъати ту дар гардани нуҳуму рақами рқити абдбри носиаҳи ҳоли худ кашаму турои захираи бузург аз баландномӣу воломншӣ мқтнӣ шавад ва бар саҳифаи ҳасанот сабт гардад .

توقّع می‌کنم که این افتاده‌ی صدمهٔ نوایب را دست گیری و عقدهٔ این محنت از پایِ من بدندان برگشایی تا چون خلاصی باشد، از بنِ‌ دندان خدمتِ تو همه عمر لازم شمرم و طوقِ طاعت تو در گردن نهم و رقمِ رقّیّت ابدبر ناصیهٔ حال خود کشم و ترا ذخیرهٔ بزرگ از بلندنامی و والامنشی مقتنی شود و بر صحیفهٔ حسنات ثبت گردد.

Мӯш аз онҷо ки дноءти вахиму халқи лӣим ӯ буд , гуфт : сари ношикастаро ба довари бурдан на аз доноӣ бошад ман ҳақорат хеш медонаму ҷасорат сайёд мешиносам ; агар аз амали ман огоҳӣ ёбад , хонаи ман вайрон кунад ва ман аз зумраи он ҷҳол бошам ки гуфт : ихрбўни биўтҳми бأидиҳм ва ман ҳамеша аз падари хеши ин васият ёд дорам : лои ткни أҷҳли ман фарроша .

موش از آنجا که دناءتِ وخیم و خلق لئیم او بود، گفت: سرِ ناشکسته را به داور بردن نه از دانایی باشد من حقارتِ خویش می‌دانم و جسارتِ صیّاد می‌شناسم؛ اگر از عملِ من آگاهی یابد، خانهٔ من ویران کند و من از زمرهٔ آن جهّال باشم که گفت: یُخرِبُونَ بُیُوتَهُم بِأَیدِیهِم و من همیشه از پدر خویش این وصیت یاد دارم: لَا تَکُن أَجهَلَ مِن فَرَاشَهٍ .

Пас рӯй аз оҳӯи бгрдонид ва ӯро ҳамчунон муқайяду мусалсал дар банди балои бгзошти гомии ду се барграфт , хост ки дар сӯрох хазад , уқобӣ аз ақаба парвоз даромаду мӯшро дар мхлб гирифт ва аз рӯй замин дар рабӯд . Сайёд фароз омад , Ғаззолиро ки ба ҳазор ғазал ва насеб тшбиби ишқи ҷамоли лаҳазоту даллоли хатарот ӯ натавон кард , бастаи дом хеш ёфт . Гоҳ дар чашмаши хаёли ғамза хубон дидӣ , гоҳ бар гарданаши зевари ҳасани дилбарони бастӣ ; бо худ андешед ки хоки ҷинси ин ҳайвон аз хӯни ҳазор сифла аз навъи инсони беҳтар . Ман хок дар шикам оз кунаму хӯн ӯ наризам ; оҳӯро бар дӯши ниҳоду оҳанг бозор кард . Дар роҳи неки мардӣ пеш омад , чашмаш бар он оҳӯии хуш чашм кашида гардан афтод ; андешед ки чунин гарданиро дар чанбари балои гузоштан ва чунин чашмиро аз чашми захми офати нигаҳи надоштан , аз мазҳаби муруввати давр май намояду агрчи рухсати шариъати сет , кадоми табиати салиму сҷити Карими хӯни ҷонварӣ рехтан фармоед ? Фхосаҳ ки дар маърази таъаддии ҳеҷ шарӣу зарарии натавонад буд . Оҳӯро аз сайёд ба динорӣ бихаред ва раҳо кард ва аз он мзиқи ҳалок озод шуд ва гуфт : онк бегуноҳиро аз куштан барраанд , ҳаргиз бегуноҳ кушта нашавад . Ин фасона аз баҳр он гуфтам то малики пеш аз Фўоти фурсати кор маро дарёбаду масолеҳи аҳволи ман баъд аз худ ба дӯстии кори омада манӯт гирданд то мзбўт бимонаду миёни мо бародарони ҳбоили мўолоту бародарӣу равобити мؤохот ва ҳам зодӣ дар кашокаши мнозът гусаста нагардад . Малик гуфт : маро аз гардани кашони мулӯку хусравони тоҷдор дӯстон бисёранд ки дар мзоиқи ҳоҷату мсоръи офат дар антъошу артёши ҳоли ту тақсир раво надоранду мадади аъонту ағост ба вақти фурӯмондагӣ боз нагиранд , лекин ба замини хуросони марои дӯстии сет ҷаҳон гардӣдау ҷаҳонёнро озмуда , сутӯдаи ахлоқ , писандидаи хисол , накӯи аҳду меҳрбон ба аснофи дониши мавсуф ва ба авсофи ҳунари мавсӯм . Агар хоҳӣ , туро бадв сипорам ва дар ҳаводиси муҳимоту аворизи млмоти кори туро ба кифоят ӯ бози гузорам . Малик зода гуфт : ақсоми дӯстӣ мтшбъасту дӯстони мутанаввиъ , баъзе он буд ки аз ту тамаъ кунад то ӯро ба матлӯбии расонӣ ; чун нарасонӣ он дӯстӣ бархезаду имкн ки ба душманӣ адо кунад , чунонк он марди томъро бо нўхраҳ афтод . Малик зода гуфт : чун буд он достон ?

پس روی از آهو بگردانید و او را همچنان مقیّد و مسلسل در بندِ بلا بگذاشت گامی دو سه برگرفت، خواست که در سوراخ خزد، عقابی از عقبهٔ پرواز درآمد و موش را در مخلب گرفت و از روی زمین در ربود. صیّاد فراز آمد، غزالی را که به هزار غزل و نسیب تشبیبِ عشقِ جمالِ لحظات و دلالِ خطراتِ او نتوان کرد، بستهٔ دام خویش یافت. گاه در چشمش خیالِ غمزهٔ خوبان دیدی، گاه بر گردنش زیورِ حسنِ دلبران بستی؛ با خود اندیشید که خاک جنس این حیوان از خونِ هزار سفله از نوعِ انسان بهتر. من خاک در شکمِ آز کنم و خون او نریزم؛ آهو را بر دوش نهاد و آهنگ بازار کرد. در راه نیک‌مردی پیش آمد، چشمش بر آن آهوی خوش‌چشمِ کشیده‌گردن افتاد؛ اندیشید که چنین گردنی را در چنبرِ بلا گذاشتن و چنین چشمی را از چشم زخمِ آفت نگه نداشتن، از مذهبِ مروّت دور می‌نماید و اگرچ رخصتِ شریعت‌ست، کدام طبیعتِ سلیم و سجیّتِ کریم خون جانوری ریختن فرماید‌؟ فخاصّه که در معرضِ تعدّیِ هیچ شری و ضرری نتواند بود. آهو را از صیّاد به دیناری بخرید و رها کرد و از آن مضیقِ هلاک آزاد شد و گفت: آنک بی‌گناهی را از کشتن برهاند، هرگز بی‌گناه کشته نشود. این فسانه از بهر آن گفتم تا ملک پیش از فواتِ فرصت کار مرا دریابد و مصالحِ احوال من بعد از خود به دوستی کار آمده منوط گرداند تا مضبوط بماند و میان ما برادران حبایلِ موالات و برادری و روابطِ مؤاخات و هم‌زادی در کشاکشِ منازعت گسسته نگردد. ملک گفت: مرا از گردن‌کشانِ ملوک و خسروانِ تاجدار دوستانِ بسیارند که در مضایقِ حاجت و مصارعِ آفت در انتعاش و ارتیاشِ حال تو تقصیر روا ندارند و مددِ اعانت و اغاثت به‌وقتِ فروماندگی باز‌نگیرند، لیکن به زمینِ خراسان مرا دوستی‌ست جهان‌گردیده و جهانیان را آزموده، ستوده‌اخلاق، پسندیده‌خصال، نکو‌عهد و مهربان به‌اصناف دانش موصوف و به‌اوصاف هنر موسوم. اگر خواهی، ترا بدو سپارم و در حوادثِ مهمّات و عوارض ملمّات کار ترا به‌کفایت او باز‌گذارم. ملک‌زاده گفت: اقسامِ دوستی متشبع است و دوستان متنوع، بعضی آن بود که از تو طمع کند تا او را به‌مطلوبی رسانی؛ چون نرسانی آن دوستی برخیزد و یمکن که به دشمنی ادا کند، چنانک آن مردِ طامع را با نوخرّه افتاد. ملک زاده گفت: چون بود آن داستان؟