Малик зода гуфт : шунидам ки ба замини шоми подшоҳӣ буд ҳунарманд , дониши писанд , суханпарвар , мардии нўхраҳи ном дар миёни ндмоء ҳазрат дошт чунонк одат рӯзгораст , агрч ба аҳлят аз ҳамаи мутааххир буд , ба ртбти қабул бар ҳама тақаддум дошт . Рӯзии шахсеи хуши маҳзар , покизаи манзар , нукта андоз , базлаи пардоз , ширини лаҳҷа , чарби забон , латифаи гӯй , ба нишин ки ҳам нишинии мулӯкро шоистӣ , ба рағбатии содиқу шавқии ғолиб аз кишварии дурдаст бар овозаи маҳосину макорими подшоҳ ба хизмати остона ӯ шитофт то магар дар паноҳи он давлат ҷой ёбад ва аз осеби ҳаводис дар ҷавори мأмўн ӯ мҳрўс ва масӯн бимонад .

ملک‌زاده گفت: شنیدم که به‌زمین شام پادشاهی بود هنرمند، دانش‌پسند، سخن‌پرور، مردی نوخرّه نام در میان ندماءِ حضرت داشت چنانک عادت روزگارست، اگرچ به‌اهلیّت از همه متاخّر بود، به رتبتِ قبول بر همه تقدم داشت. روزی شخصی خوش‌محضر، پاکیزه‌منظر، نکته‌انداز، بذله‌پرداز، شیرین‌لهجه‌، چرب‌زبان، لطیفه‌گوی، به‌نشین که هم‌نشینی ملوک را شایستی، به‌رغبتی صادق و شوقی غالب از کشوری دوردست بر آوازهٔ محاسن و مکارمِ پادشاه به‌خدمت آستانهٔ او شتافت تا مگر در پناهِ آن دولت جای یابد و از آسیبِ حوادث در جوارِ مأمون او محروس و مصون بماند.

Аред мконои ман Карими исўннӣ

اُرِیدُ مَکانَاً مِن کَرِیمٍ یَصُونُنِی

Ва алои Флии ризқи бакули макон

وَ اِلَّا فَلِی رِزقٌ بِکُلِّ مَکَانِ

Ба наздик нўхраҳ омаду сидқи тамом дар мсодқт ӯ бинмуду муддати як ду соли умр ба ишва амоне медод ва дар мулозимати суҳбат ӯ рӯзгор май гузаронид ва ҳар вақт дар мъоризи ашороти алклом арз додӣ ки мақсӯди ман азин дӯстии тавассулии сет ки аз ту ба хизмат подшоҳ меҷӯяму тўслӣ ки ба дарёфт ин ғараз май пайвандам , магар ба пои мардии иҳтимоми ту , шарафи дстбўс ӯ биёбам ва дар ақди ҳавошӣ ва хадам оем . Нўхраҳ мешунид ва ба тағофулу тҷоҳли басар май барад . Чун соли баромад ва он саъй муфид нашуд , марди томъи тамаъ азу барграфт , бтрк нўхраҳ бигуфту оташ дар бори миннат ӯ заду забон беозармӣ дароз кард .

به‌نزدیک نوخرّه آمد و صدقِ تمام در مصادقتِ او بنمود و مدت یک‌دو سال عمر به‌عشوهٔ امانی می‌داد و در ملازمتِ صحبت او روزگار می‌گذرانید و هر وقت در معاریضِ اشارات‌الکلام عرض دادی که مقصود من ازین دوستی توسّلی‌ست که از تو به‌خدمت پادشاه می‌جویم و توصّلی که به‌دریافتِ این غرض می‌پیوندم، مگر به پای‌مردیِ اهتمامِ تو، شرفِ دستبوس او بیابم و در عقدِ حواشی و خدم آیم. نوخرّه می‌شنید و به تغافل و تجاهل بسر می‌برد. چون سال برآمد و آن سعی مفید نشد، مردِ طامع طمع ازو برگرفت، بترک نوخرّه بگفت و آتش در بار منّت او زد و زبانِ بی‌آزرمی دراز کرد.

Даъвати ндоки ман змأи илайҳ

دَعَوتُ نَدَاکَ مِن ظَمَأٍ اِلَیهِ

Фънонии бқиътки алсроб

فَعَنَّانِی بِقِیعَتِکَ السَّرَابُ

Сароби лоҳи илмъи фии сбох

سَرَابٌ لَاحُ یَلمَعُ فِی سِبَاخٍ

Ва лои моءи лдиаҳу лои шароб

وَ لَا مَاءٌ لَدَیهِ وَ لَا شَرَابُ

* * *

***

Гуфтам ки ба сояи ту ?харчад шавам

گفتم که به سایهٔ تو خرشید شوم

На онк чу авд оем ва чун бед шавам

نه آنک چو عود آیم و چون بید شوم

Навмед далер бошаду чираи забон

نومید دلیر باشد و چیره‌زبان

эй дӯст , чунон макун ки навмед шавам

ای دوست، چنان مکن که نومید شوم

То аз сари ғуссаи ғабни хеши қисса ба подшоҳ навишт ки ин нўхраҳи ҳошои ллсомъин , маълули ълтист аз илали одӣа ки атбоءи вақт аз маҷоласту мؤоклт ӯ тҷнб мефармойанд . Шаҳриёр чун қисса бархонад , фармуд ки нўхраҳро дигар ба ҳазрат роҳ ндиҳанду мърти ҳузур ӯ аз даргоҳ давр гардонанд . Чун бадари саро парда омад . Дасти рад ба синааш боз ниҳоданд . ӯ бозгашт ва як сол дар маҳрӯмӣ аз саодати қурбату маҳҷӯрӣ аз остони хизмати санги сабр бар дили басту нақди анояти подшоҳ бар санг сабот меозмуд то худ айёри асл ба чаҳ мӯҷиби гардонидаи сету нақши съоит ӯ ба чигуна бастаанд ; охири аламр чун аз ҷлити кор огаҳӣ ёфт , ҷамъиро аз сқоту исботи малику уманоу ҷлсоءи ҳазрат ки маҳали эътимод подшоҳ буданд , ҳозир карду пеши эшон аз ҷома берун омаду завоҳири аъзоъи хеши тамом бадишон намӯд . Ҳеҷ ҷое самт нуқсон надиданд , ҳикояти ҳолу нкоитӣ ки душман дар ҳақи нўхраҳи андешӣда буд , ба самъи подшоҳи расониданд то хаёлӣ ки ӯ нишонда буд , аз пеши хотир ( ш ) бархест ва маълум шуд ки модаи ин фасод аз кадоми ғараз таваллуд кардааст ; аммо гуфт рост гуфтаанд ки чун гул бар девори занӣ , агар дар нагирад нақши он ломҳолаҳ бимонад . Ман ҳаргоҳи нўхраҳро байнам , аз он тӯҳмати ёди орм , нафратӣу набувватӣ аз дидор ӯ дар табъи ман падед ояд , ба таҳаммули тамоми таҳаммули он кроҳит бояд кард ,у إзои аҳтоҷи алзқи إлии алФлки Фқди ҳлк ; пас бифармуд то ӯро ба ноҳитӣ дурдаст фиристоданд .

تا از سر غصّهٔ غبنِ خویش قصّه به پادشاه نوشت که این نوخرّه حَاشَا لِلسَّامِعِینَ، معلولِ علّتیست از عللِ عادیه که اطباء وقت از مجالست و مؤاکلتِ او تجنّب می‌فرمایند. شهریار چون قصّه برخواند، فرمود که نوخرّه را دیگر به حضرت راه ندهند و معرّتِ حضور او از درگاه دور گردانند. چون بدرِ سراپرده آمد. دستِ ردّ به سینه‌اش باز نهادند. او بازگشت و یک سال در محرومی از سعادتِ قربت و مهجوری از آستانِ خدمت سنگِ صبر بر دل بست و نقدِ عنایتِ پادشاه بر سنگِ ثبات می‌آزمود تا خود عیارِ اصل به چه موجب گردانیده‌ست و نقشِ سعایت او به‌چگونه بسته‌اند؛ آخر‌الامر چون از جلیّتِ کار آگهی یافت، جمعی را از ثقات و اثباتِ ملک و امنا و جلساء حضرت که محلِ اعتماد پادشاه بودند، حاضر کرد و پیش ایشان از جامه بیرون آمد و ظواهرِ اعضاءِ خویش تمام بدیشان نمود. هیچ جایی سمتِ نقصان ندیدند، حکایت حال و نکایتی که دشمن در حقّ نوخرّه اندیشیده بود، به سمعِ پادشاه رسانیدند تا خیالی که او نشانده بود، از پیش خاطر (ش) برخاست و معلوم شد که مادهٔ این فساد از کدام غرض تولّد کرده است؛ اما گفت راست گفته‌اند که چون گِل بر دیوار زنی، اگر در نگیرد نقش آن لامَحاله بماند. من هرگاه نوخرّه را بینم، از آن تهمت یاد آرم، نفرتی و نبوتی از دیدارِ او در طبع من پدید آید، به‌تحمّلِ تمام تحمّلِ آن کراهیّت باید کرد، وَ إِذَا احتَاجَ الزِّقُ إِلَی الفَلَکِ فَقَد هَلَکَ ؛ پس بفرمود تا او را به ناحیتی دوردست فرستادند.

Ва мо бксири أлФи хулу соҳиб

وَ مَا بِکَثِیرٍ أَلفُ خِلٍّ وَ صَاحِبٍ

Ва إни ъдўои воҳдои лксир

وَ إِنَّ عَدُوّا وَاحِداً لَکَثِیرُ

Ин фасона аз баҳр он гуфтам то малик донад ки агар дӯстӣ ӯ бо ин мард азин қабиласт , ба корӣ наёяд . Малик гуфт : дӯстии мо аз шўоӣби ағроз ва атмоъ софӣаст ва ӯ дар тариқи мхолсти ман чунонк гуфт :

این فسانه از بهر آن گفتم تا ملک داند که اگر دوستیِ او با این مرد ازین قبیلست، به‌کاری نیاید. ملک گفت: دوستی ما از شوائبِ اغراض و اطماع صافیست و او در طریقِ مخالصت من چنانک گفت:

أлзии ани ҳазрати сараки фии алҳӣ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ва ани ғбти кони азно ва айнан

أَلَّذِی اِن حَضَرتَ سَرَّکَ فِی الحَیِّ ......................... وَ اِن غِبتَ کَانَ اُذنا و عَینَا

Малик зода гуфт : дӯстии дигари миёни ақорб ва ашойир бошад , чунонк хешӣ , Маслан ҷоҳо аўмоло , аз хешӣ фузӯнӣ дорад , ноқис

ملک‌زاده گفت: دوستیِ دیگر میان اقارب و عشایر باشد، چنانک خویشی، مثلاً جاهاً اومالاً، از خویشی فزونی دارد، ناقص

Хоҳад ки ба комил дар расад ва комил хоҳад ки дар нуқсон ӯ биафзояд ва мо алнори ллФтилаҳи аҳрқи ман алтъодии фии алқбилаҳ , то ҳар ду ба маъодот якдигар бархезанду кор ба мноўоти анҷомад , чунонк шаҳриёри Бобулро бо шҳрёрзодаҳ афтод , малик гуфт : чун буд он достон ?

خواهد که به‌کامل در رسد و کامل خواهد که در نقصانِ او بیفزاید وَ مَا النَّارُ لِلفَتِیلَهِٔ اَحرَقُ مِنَ التَّعادِی فِی القَبِیلَهِٔ ، تا هر دو به معاداتِ یکدیگر برخیزند‌ و کار‌ به مناوات انجامد، چنانک شهریارِ بابل را با شهریارزاده افتاد، ملک گفت: چون بود آن داستان؟