Зирак гуфт : овардаанд ки зағанӣ буд , чанд рӯз бигузашт то аз мӯру малаху ҳавоаму ҳашарот ки туъма ӯ буд , ҳеҷ наёфт ки бидон сад ҷўъӣ кардӣу лўъти ноираҳи гуруснагиро таскинӣ додӣ . Як рӯз баталаб рӯзӣ бархесту бкнори ҷӯйборӣ чун мтсидӣ мутарассид бинишаст то аз шабакаи арзоқи шикории дроФкнд ногоҳ моҳӣӣ дар пеш ӯ бигузашт , заған биҷуст ва ӯро бигирифт , хост ки фурӯи барад . Моҳӣ гуфт : мо алъсФўру дсмаҳу албрғўсу дама ? туро аз хӯрдан ман чаҳ сирӣ буд ? лекин агар марои бҷони амони диҳӣ ҳар рӯзаи даҳ моҳӣ шем аз сими даҳ диҳӣу барфи даии маии сипедтару покизатар бар ҳамин ҷойгоҳ ва ҳамин ммр бигузаронам то якояк майгирӣу бмроди дили бакор май барӣ ва агар восиқ наме шӯйу бқўли муҷарради марои Мусаддиқи нмидорӣ , марои савгандии мғлзи даҳ ки онч гуфтам , дар амали орм . Заған гуфт : бигӯ худо . Минқор аз ҳам боз рафтану моҳӣ чун луқмаи танги рӯзён дар оби афтодани яке буд .

زیرک گفت : آورده‌اند که زغنی بود، چند روز بگذشت تا از مور و ملخ و هوامّ و حشرات که طعمهٔ او بود، هیچ نیافت که بدان سدِّ جوعی کردی و لوعتِ نایرهٔ گرسنگی را تسکینی دادی. یک روز بطلبِ روزی برخاست و بکنارِ جویباری چون متصیّدی مترصّد بنشست تا از شبکهٔ ارزاق شکاری درافکند ناگاه ماهئی در پیش او بگذشت، زغن بجست و او را بگرفت، خواست که فرو برد. ماهی گفت : مَا العُصفُورُ وَ دَسَمُهُ وَ البُرغُوثُ وَ دَمُهُ ؟ ترا از خوردنِ من چه سیری بود ؟ لیکن اگر مرا بجان امان دهی هر روزه ده‌ماهی شیم از سیمِ ده دهی و برفِ دی مهی سپیدتر و پاکیزه‌تر بر همین جایگاه و همین ممرّ بگذرانم تا یکایک می‌گیری و بمرادِ دل بکار می‌بری و اگر واثق نمی‌شوی و بقولِ مجرّد مرا مصدّق نمیداری، مرا سوگندی مغلّظ ده که آنچ گفتم ، در عمل آرم. زغن گفت : بگو خدا. منقار از هم باز رفتن و ماهی چون لقمهٔ تنگ روزیان در آب افتادن یکی بود.

Ва ӯ хоиб ва нодам бимонад ъ , кроҷи оби мксўри алнсоб . Ин фасона аз баҳр он гуфтам то аввалу охири ин кори некӯи бенгарӣу фотиҳат бо хотамат баробар кунӣу бадоне ки хавзи пайвастани аўлитр ё Аннани азми бозкшидн , то на таъҷилӣ равад ки дар вартаи надомати афканд ва на таваққуфӣ ки аз идроки фурсат боз дорад .

و او خایب و نادم بماند ع ، کَرَاجٍ آبَ مَکسُورَ النِّصَابِ . این فسانه از بهر آن گفتم تا اوّل و آخرِ این کار نیکو بنگری و فاتحت با خاتمت برابر کنی و بدانی که خوض پیوستن اولیتر یا عنانِ عزم بازکشیدن، تا نه تعجیلی رود که در ورطهٔ ندامت افکند و نه توقّفی که از ادراکِ فرصت باز دارد.

Зрўӣ гуфт : гуфтаанд чун бузургӣ бамурдам расад , ҳарчи тадбири соиби вароӣ рост бошад , бо худ биовараду чашми басират баста бигушоед то дар ойӣнаи фикрати мғботи аҳвол вау мғиботи моли тамом мутолиа кунаду хрдтркории азуи бузурги намояд , ҳамчун санги пора ки дар об софӣ андозӣ , бҳҷми азъоФи он бенанд ки бошад . Тўозини маънӣ фориғ бошу бдонки мардуми панҷ гуруҳро аз даравишон шимуранд , яке онк аз хираду дониш баҳра надорад , дувуми онки мизоҷ малул дошта бошад , сеюм онк аз лиззат амн маҳрӯмаст , чаҳоруми онки баназари ҳақорати сӯй ӯ нигаранд , панҷуми онк ҳамеша ниёзманд ва муҳтоҷ бошад ва ту аз миёни мардуми пайвастаи ронда ва озурда бошӣу нофи вуҷӯди ту бар шиками хорӣ ва ниёзмандӣ задаанд . Бакӯш то арзи худро аз олоиши ин нақоиси таҳорати диҳӣ . Зирак гуфт : некӯ гуфтӣ ин сухан . Лекини ман ҳар чанд дар ҳосили кори ин ҷаҳон менагарм , ҳрки зиёдат аз ҳоҷати талабад , худро бандаи оз ва хашм мекунад ва ин ҳар ду хасм чун бар мард чирагӣ ёфтанд , дафъи эшон душвор даст диҳаду мардум нодон надонистаанд ки амали хонаи амли эшон чун қуббаи ҳубобу садаи саҳоби бунёд бар бод ва об дорад , асбоби захориф дар пеши сайли ҷорФ фароҳам овардаанду барҳами ниҳодау охроломри боби сиёҳи адам фурӯ дода , қул ҳилли أнбӣкми болأхсрини аъмолои аллазӣнаи зли съиҳми фии алҳиўаҳи алднё ва ҳам иҳсбўни анҳми иҳснўни Санъо ;у гуруҳе ки зиёдатро дар моли дунё нуқсон шимурданд ва донистанд ки он шмлро штоӣӣ ва он ҷамъро тафриқа дар ақабаст , дарин куҳнаи работ аз умӯри ин ҷаҳонии бмнзли аўсот фурӯ омаданду сиблати савоби ҳангоми гузаштан аз онҷо бадаст овараданд , чунонк рама солор гуфт бо шубон . Зрўӣ пурсед чун буд он достон ?

زروی گفت : گفته‌اند چون بزرگی بمردم رسد، هرچ تدبیرِ صایب ورایِ راست باشد، با خود بیاورد و چشمِ بصیرت بسته بگشاید تا در آیینهٔ فکرت مغبّاتِ احوال و و مغیّبات مآل تمام مطالعه کند و خردترکاری ازو بزرگ نماید، همچون سنگ‌پارهٔ که در آبِ صافی اندازی، بحجم اضعافِ آن بینند که باشد. توازین معنی فارغ باش و بدانک مردم پنج گروه را از درویشان شمرند، یکی آنک از خرد و دانش بهره ندارد، دوم آنک مزاجِ ملول داشته باشد ، سوم آنک از لذّتِ امن محرومست، چهارم آنک بنظرِ حقارت سوی او نگرند، پنجم آنک همیشه نیازمند و محتاج باشد و تو از میان مردم پیوسته رانده و آزرده باشی و نافِ وجود تو بر شکم‌خواری و نیازمندی زده‌اند. بکوش تا عرض خود را از آلایشِ این نقایص طهارت دهی. زیرک گفت: نیکو گفتی این سخن. لیکن من هر چند در حاصلِ کار این جهان می‌نگرم، هرک زیادت از حاجت طلبد، خود را بندهٔ آز و خشم می‌کند و این هر دو خصم چون بر مرد چیرگی یافتند، دفعِ ایشان دشوار دست دهد و مردمِ نادان ندانسته‌اند که عمل خانهٔ امل ایشان چون قبهٔ حباب و سدّهٔ سحاب بنیاد بر باد و آب دارد ، اسبابِ زخارف در پیشِ سیلِ جارف فراهم آورده‌اند و برهم نهاده و آخرالامر بآب سیاهِ عدم فرو داده، قُل هَل أُنَبِّئُکُم بِالأَخسَرِینَ اَعمَالاً الذِّینَ ضَلَّ سَعیُهُم فِی الحَیوهِٔ الدُّنیُا وَ هُم یَحسَبُونَ اَنَّهُم یُحسِنُونَ صُنعا ؛ و گروهی که زیادت را در مالِ دنیا نقصان شمردند و دانستند که آن شمل را شتائی و آن جمع را تفرقهٔ در عقبست، درین کهنه رباط از امورِ این جهانی بمنزلِ اوساط فرو آمدند و سبیلِ صواب هنگامِ گذشتن از آنجا بدست آوردند، چنانک رمه سالار گفت با شبان. زروی پرسید چون بود آن داستان ؟