Зрўӣ гуфт : шунидам ки бшҳрӣ аз ақосии блодчини дарахтӣ буд усӯли бъмқи срии бардау фурӯъи бсмк сурайё кашида , бъмри пайрави бшкли ҷавон , куҳани солу тоза рӯй . Гуфтӣ ниҳолаши азҷри сўмаҳи босқоти хулду арўмаҳи боғ Ирам овардаанд . Боғбони ибдоъаш аз сарчашмаи ҳаёт об дода , атласи Фстқии авроқу мъҷри уннобии ағсонш аз мсбғаҳи қудрати ранги бастаи азали омада , на куҳнаи пироёни баҳораш мтрогрӣ карда ва на ранг рузон хазонаш пас аз ранги мъсФрии гӯна мзъФрӣ дода , табиаташ дар азҳорхўорқи одати сифати нахлаи Марям аъодт карда то чун шаҷараи одами мзлаҳи қадами фарзандон ӯ шуда . Пиндорӣ дарахт кулем буд ки бзбони чубини талқини ании анои аллоҳи раби Алъоламин дар самъ олӣмон медод , то пеш ӯ рӯй бар хок мазаллат мениҳоданд . Рӯзии мусофирии бшҳри он дарахт расед , умматиро дар парастиш ӯ дид , аз он ҳоли таъаҷҷубӣ тамом намӯду боъбдаҳи он дарахт дар арбада маломат омад ки ҷамодиро ки на ҳавоси мадрака ҳайвонӣ дорад ва на қӯти муҳаррикаи ародӣ , на дофиъии алмӣ дар табиат , нои ҷозибаи роҳатӣ дар тинат , на касри шаҳватиро восита , на ҷири манфиатиро всилт , шумо бачаи сабаби қибла тоъат кардаед ? лами тааббуди мо лои исмъу лои ибсрўи лои иғнии ънки шиӣо . Пас аз ғабнӣ ки аз ғулуви он қавм дар парастиш дарахт медид , бархест ва табарӣ барграфту наздик дарахт шуд , хост ки захмӣ бар намезанад . Дарахт овоз дод ки эй мард , биҷои ту чаҳ кардаам ки миёни бқсди ман бастау бтъдии ман бархеста ? гуфт : мехоҳам ки маҷбӯрӣу мақҳурии ту бхлқи бози намоям то донанд ки ту дар ҳеҷ Корина ва маълум кунанд ки чандини муддати эшонро ҳизуми оташ дӯзах бӯда , на сабаби Наими биҳишт . Бози дарахт овоз дод ки азин таъарруз эъроз кун ва бирав ки ҳар рӯзи бомдоди пеш аз онки дурусти мағрибӣ аз ҷайби уфуқи машриқ дар домани Фўтаҳи осмони гаван гардун уфтад , як дурусти зари холис аз фалони мавзеи бтўи намоям ки бурдорӣу бондки рӯзгории соҳиби мол бисёр гардӣ . Мард аз пеши дарахти бофарти таҳайюр ва тафаккур бирафт то ҳосили кор чун шавад . Рӯзи дигар бмиъодгоаҳ рафт , як дурусти зар сурх ёфт , барграфт ва як ҳафтаи ҳам барин нсқ мерафт ва зар меёфт . Рӯзӣ бар қоида онҷо шуд , ҳеҷ наёфт ; дигари бора табар барграфту бнздик дарахт омад . Аз дарахт овоз омад ки чаҳ хоҳӣ кард ? мард гуфт : то имрӯзи мрочизӣ май кушоду роҳатӣ май буд . Дар ӯҳдаи озарму адои ҳуқуқи он гарм будам . Чун ту ҳасани одати хеш раҳо кардӣу динорӣ ки ҳар рӯзи муваззаф буд , боз гирифтӣ , истисол ту хоҳам кардану туро аз бен баридан , чаҳ дарахтӣ ки аз иртифоъ ӯ интифоъӣ набошад , бурӣдаи беҳтар .

زروی گفت : شنیدم که بشهری از اقاصی بلادِچین درختی بود اصول بعمقِ ثری برده و فروع بسمکِ ثریّا کشیده، بعمر پیرو بشکل جوان، کهن‌سال و تازه‌روی. گفتی نهالش ازجر ثومهٔ باسقاتِ خلد و ارومهٔ باغِ ارم آورده‌اند. باغبانِ ابداعش از سرچشمهٔ حیات آب داده، اطلسِ فستقی اوراق و معجرِ عنّابیِ اغصانش از مصبغهٔ قدرت رنگ بستهٔ ازل آمده، نه کهنه پیرایانِ بهارش مطرّاگری کرده و نه‌رنگ‌رزانِ خزانش پس از رنگِ معصفری گونهٔ مزعفری داده، طبیعتش در اظهارِخوارق عادت صفتِ نخلهٔ مریم اعادت کرده تا چون شجرهٔ آدم مزلّهٔ قدمِ فرزندانِ او شده. پنداری درختِ کلیم بود که بزبانِ چوبین تلقینِ اِنّی اَنَا اللهُ رَبُّ العَالَمِینَ در سمعِ عالیمان می‌داد ، تا پیشِ او روی بر خاکِ مذلّت می‌نهادند. روزی مسافری بشهرِ آن درخت رسید، امّتی را در پرستشِ او دید ، از آن‌حال تعجّبی تمام نمود و باعبدهٔ آن درخت در عربدهٔ ملامت آمد که جمادی را که نه حواسِّ مدرکهٔ حیوانی دارد و نه قوّتِ محرّکهٔ ارادی، نه دافعهٔ المی در طبیعت، نا جاذبهٔ راحتی در طینت، نه کسرِ شهوتی را واسطه، نه جرِّ منفعتی را وسیلت، شما بچه سبب قبلهٔ طاعت کرده‌اید ؟ لِمَ تَعبُدُ مَا لَا یَسمَعُ وَ لَا یُبصِرُوَ لَا یُغنِی عَنکَ شَیئا. پس از غبنی که از غلوِّ آن قوم در پرستشِ درخت میدید، برخاست و تبری برگرفت و نزدیک درخت شد، خواست که زخمی بر میانش زند. درخت آواز داد که ای مرد، بجایِ تو چه کرده‌ام که میان بقصد من بستهٔ و بتعدّیِ من برخاستهٔ ؟ گفت : میخواهم که مجبوری و مقهوریِ تو بخلق باز نمایم تا دانند که تو در هیچ کارنهٔ و معلوم کنند که چندین مدّت ایشان را هیزمِ آتش دوزخ بودهٔ ، نه سببِ نعیم بهشت. باز درخت آواز داد که ازین تعرّض اعراض کن و برو که هر روز بامداد پیش از آنک درستِ مغربی از جیبِ افقِ مشرق در دامنِ فوطهٔ آسمان‌گون گردون افتد، یک درستِ زر خالص از فلان موضع بتو نمایم که برداری و باندک روزگاری صاحبِ مال بسیار گردی. مرد از پیش درخت بافرطِ تحیّر و تفکّر برفت تا حاصلِ کار چون شود. روز دیگر بمیعادگاه رفت، یک درستِ زرِ سرخ یافت، برگرفت و یک هفته هم برین نسق میرفت و زر می‌یافت. روزی بر قاعده آنجا شد، هیچ نیافت؛ دیگر باره تبر برگرفت و بنزدیکِ درخت آمد. از درخت آواز آمد که چه خواهی کرد؟ مرد گفت : تا امروز مراچیزی می‌گشاد و راحتی می‌بود. در عهدهٔ آزرم و ادایِ حقوق آن گرم بودم. چون تو حسنِ عادت خویش رها کردی و دیناری که هر روز موظّف بود، باز گرفتی، استیصال تو خواهم کردن و ترا از بن بریدن، چه درختی که از ارتفاعِ او انتفاعی نباشد، بریده بهتر.

Дарахт гуфт : ончи ту аз ман ёфтӣ , астноъӣ буд ки турои бавоситаи он мтқлд кардаму рқбаҳи туро дар рбқаҳи хизмат ва миннат оварадам то ту доне ки онро ки бар ту даст эҳсон бошад . Қудрату имкони асоءт ҳам ҳаст . Мардро азин сухани вақъии сахт брдл нишасту ҳайбатии тамом аз астғноء ӯу ниёзмандии хеш дар худ мшоҳдт карду ҳамагӣ ӯ чунон фурӯ гирифт ки дар ҷавоб ӯ мунқатиъ омад . Ин фасона аз бҳрон гуфтам то маълум шавад ки чун ту хдоўндшўӣ ва ман банда , виқори худовандӣ бар аФтқор бандагӣ нишинад ва ҳар онч дар хотир ояд , густох ва бемуболот натавонам гуфту бдонки омезиш кардану тбсти намӯдан дар ҷабалат ту мураккабаст ва дар ҳамаи авқоти он бакор намебояд дошт , хоссаи подшоҳро ки дар эшон айбии бузургу мнқстӣ шанеъ бошаду марди донои ҳеҷ ноозмуда густох нашавад ва бетаҷрибау имтиҳон дар корҳо таъҷилу тўғл раво надорад ва ҳар суханиро мақоми тасдиқу таҳқиқи бидонад то ӯро он нарасад ки он марди кафшгарро расед . Зирак пурсед : чун буд он достон ?

درخت گفت : آنچ تو از من یافتی، اصطناعی بود که ترا بواسطهٔ آن متقلّد کردم و رقبهٔ ترا در ربقهٔ خدمت و منّت آوردم تا تو دانی که آنرا که بر تو دستِ احسان باشد. قدرت و امکانِ اساءت هم هست. مرد را ازین سخن وقعی سخت بردل نشست و هیبتی تمام از استغناء او و نیازمندیِ خویش در خود مشاهدت کرد و همگی او چنان فرو گرفت که در جوابِ او منقطع آمد.این فسانه از بهرآن گفتم تا معلوم شود که چون تو خداوندشوی و‌من بنده، وقارِ خداوندی بر افتقارِ بندگی نشیند و هر آنچ در خاطر آید، گستاخ و بی‌مبالات نتوانم گفت و بدانک آمیزش کردن و تبسّط نمودن در جبلّت تو مرکبست و در همه اوقات آن بکار نمی‌باید داشت، خاصّه پادشاه را که در ایشان عیبی بزرگ و منقصتی شنیع باشد و مردِ دانا هیچ ناآزموده گستاخ نشود و بی تجربه و امتحان در کارها تعجیل و توغّل روا ندارد و هر سخنی را مقامِ تصدیق و تحقیق بداند تا او را آن نرسد که آن مردِ کفشگر را رسید. زیرک پرسید : چون بود آن داستان ؟