Пас рӯзии хирси уштурро гуфт : эй бародар , маро бо ту розӣаст ки музирату манфиати он бнФси азизи ту таъаллуқ медораду самараи хайру шари он ҷузи бхосаҳи зоти шарифи ту боз нахоҳад дод , локини ту шахсеи содаи дилӣу дарунӣ ки вадиати асрорро шояд надорӣ ва дар он ҳол ки забонат ,ро калима фароз ояд , андеша бар ҳифзи он гумоштан бар ту мутааззир бошад ва гуфтаанд : роз бо марди содаи дил ва бисёр гӯй ва май хорау пароканда суҳбат магӯӣ ки ин тайифа аз мардум бар таҳаффузу китмони он қодир набошанд , мабодо ки ногоҳ аз въои хотир ӯ тарашшӯҳӣ падед ояду забон ки сафир замираст , бедастурӣ ӯ калима ки набояд гуфтан , бигӯеду сабаби ҳалок қавмӣ гардад ва кам инсони аҳлкаҳи лисон ва кам ҳарфи адии илои ҳтФ . Шутур гуфт : бигӯӣ ки бад-ӣни эҳтиёти муҳтоҷ на ва агар эътимоди надорӣ , онрои бъқўди савгандҳои азими банд бояд кардану меҳри мўосиқ ъҳўд бирав ниҳодан . Пас муоҳида дар миён бирафт ки ҳеҷ касро аз дӯсту душман бар он сухан итилоъ ндиҳанд ва аз онҷои бхлўти хонаи рафтанду ҷой аз номаҳрам холӣ карданд . Хирс гуфт : шак нест ки шери бшъори дайну тҳнФу қаноату тъФФ ки млобс онаст бар ҳамаи мулӯки сбоъи фазилат шойиъ дораду Аннани дўоъии лаззоту шаҳавот бо даст гирифтаст ва бар сҳўоти орзӯҳои нафсонии пои ниҳодау ҷмўҳи табиатро бзўоҷри шариъат банд карда ва аммо гуфтаанд : ахлоқ мардум бигардаш рӯзгори бигардаду бонтқол ӯ мунтақил шавад ва ҳар вақт ва ҳар ҳангоми онро дар нуфуси одамии зоди бихиру шар таъсирӣ дигарасту хосиятии тозаи намояду гўӣии аҳволи мардумро дар зарфи замон ҳамон сифатаст ки обро дар аноҳои млўн , чунонк гуфтаанд :

پس روزی خرس اشتر را گفت: ای برادر، مرا با تو رازیست که مضرّت و منفعتِ آن بنفسِ عزیزِ تو تعلّق می‌دارد و ثمرهٔ خیر و شرِّ آن جز بخاصّهٔ ذاتِ شریف تو باز نخواهد داد، لکن تو شخصی ساده‌دلی و درونی که ودیعتِ اسرار را شاید نداری و در آن حال که زبانت، را کلمهٔ فراز آید، اندیشه بر حفظِ آن گماشتن بر تو متعذّر باشد و گفته‌اند: راز با مرد ساده‌دل و بسیار گوی و می‌خواره و پراکنده صحبت مگوی که این طایفه از مردم بر تحفّظ و کتمانِ آن قادر نباشند، مبادا که ناگاه از وعایِ خاطرِ او ترشّحی پدید آید و زبان که سفیرِ ضمیرست، بی‌دستوری او کلمهٔ که نباید گفتن، بگوید و سببِ هلاک قومی گردد و کَم اِنسَانٍ اَهلَکَهُ لِسَانٌ وَ کَم حَرفِ اَدَّی اِلَی حَتفٍ. شتر گفت: بگوی که بدین احتیاط محتاج نهٔ و اگر اعتماد نداری، آنرا بعقودِ سوگندهایِ عظیم بند باید کردن و مهرِ مواثیقِ عهود برو نهادن. پس معاهدهٔ در میان برفت که هیچ‌کس را از دوست و دشمن بر آن سخن اطلاع ندهند و از آنجا بخلوت‌خانهٔ رفتند و جای از نامحرم خالی کردند. خرس گفت: شک نیست که شیر بشعارِ دین و تحنّف و قناعت و تعفّف که ملابس آنست بر همه ملوکِ سباع فضیلت شایع دارد و عنانِ دواعی لذّات و شهوات با دست گرفتست و بر صهواتِ آرزوهایِ نفسانی پای نهاده و جموحِ طبیعت را بزواجرِ شریعت بند کرده و امّا گفته‌اند : اخلاقِ مردم بگردش روزگار بگردد و بانتقالِ او منتقل شود و هر وقت و هر هنگام آنرا در نفوس آدمی‌زاد بخیر و شرّ تأثیری دیگرست و خاصّیّتی تازه نماید و گوئی احوالِ مردم را در ظرفِ زمانِ همان صفتست که آب را در اناهایِ ملوّن، چنانک گفته‌اند :

Пас чунонк ӯ аз сари гӯшти хорӣ ки дар мабда офариниш бидон трбӣ ёфтасту биҷои шер аз пистони дояи фитрати хӯни ҳайвоноти мкидаҳу нофи вуҷӯд ӯ бар он бурӣда , хуй боз кард ва он одати биҷои бгзошт , шояд ки рӯзгорӣ дигар ояд ки ҳамон одатро аъодт кунад ва бо хуй аввал шавад .

پس چنانک او از سرِ گوشت‌خواری که در مبدا آفرینش بدان تربّی یافتست و بجای شیر از پستانِ دایهٔ فطرت خون حیوانات مکیده و نافِ وجود او بر آن بریده، خوی باز کرد و آن عادت بجای بگذاشت، شاید که روزگاری دیگر آید که همان عادت را اعادت کند و با خوی اول شود.

Ва низ тундӣу гардани кашӣ аз шем подшоҳону тлўни табъ аз зотӣот авсоф эшонаст , тавонад буд ки ӯро бо ту бад-ӣн айёр нагузоранду марои бмшоркти ту алтҳоқи зарари он таваққуъ бояд кард , пас май бояд ки баҳамаи ҳоли гӯши бҳркоту хатароти хеши дорӣ ва аз ъсроту зулот мҳтрз бошӣ ва аз мсохту мрозӣ ӯ бедордилу ҳушёр , мабодо ки ногоҳ бондки мояи сабабӣ ки фароз ояд , аз қарори ҳоли бигардад ки гуфтаанд : алслтони исўли сёли алосду иғзби ғазаби алсбӣ . Аштрози ғояти содагӣу салими қалбӣ ки буд , қалби амал ӯ бар кор гирифт ва бидон сухан мултафит шуду маҳал қабул дод ва гуфт : маълумаст ки ҳарчи мигўӣии ало аз сари меҳрбонӣу шафқати мусулмонӣ наме гўӣӣ ва медонам ки мардумро чндонк рӯзгор барояд , аз муддат умр бакоҳаду одоти тағайюри пазираду мизоҷи сӯрату сифат ҳар ду аз қарори ҳоли бигардад . Шояд ки шер аз ташдиду таклифӣ ки дарин риёзати бомсок аз марғӯботу Фтом аз молўФоти табъ бар худ ниҳодаст ва аз моклу матоъами латифу дилхоҳ бар неоту мива хӯрдан ақтсор карда , оҷиз ояд ва аз қиллати ғизои ваҳнии бқўӣу аъзоъ ӯ расад ва аз тоқат фурӯ монад . Онгаҳ ӯ боғтзоءи хӯриш аслӣ кӯшаду бгўшт муҳтоҷ гардаду ночор аз бшоъти чошнии миваҳо завқро танаффурӣ ҳосил шавад ва боҳмоз гароеду табиатро бар он анҳози намояд ъ , лкли мизоҷи одаи истъидҳо . Хирс гуфт : биҳамдиллоҳи ту аз ҳамаи некӯтар донеу боршоди дайгарии муҳтоҷ на , ани алъўони лои тааллуми алхмраҳ , локини марои ҳикоятӣ дар табдили ҳолоту дасти тасарруфӣ ки замонаро мусалламаст , аз ҳоли мору ҷўлоҳаҳ ёдамӣ ояд . Шутур гуфт : чун буд он достон ?

و نیز تندی و گردن‌کشی از شیمِ پادشاهان و تلوّنِ طبع از ذاتیّاتِ اوصافِ ایشانست، تواند بود که او را با تو بدین عیار نگذارند و مرا بمشارکت تو التحاقِ ضررِ آن توقّع باید کرد، پس می‌باید که بهمه حال گوش بحرکات و خطراتِ خویش‌ داری و از عثرات و زلّات محترز باشی و از مساخط و مراضیِ او بیداردل و هشیار، مبادا که ناگاه باندک مایه سببی که فراز آید، از قرار حال بگردد که گفته‌اند : اَلسُّلطَانُ یَصُولُ صِیَالَ الاَسَدِ وَ یَغضَبُ غَضَبَ الصَّبِیِّ . اشتراز غایت سادگی و سلیم قلبی که بود، قلبِ عمل او بر کار گرفت و بدان سخن ملتفت شد و محلّ قبول داد و گفت: معلومست که هرچ میگوئی الا از سر مهربانی و شفقتِ مسلمانی نمی‌گوئی و میدانم که مردم را چندانک روزگار برآید، از مدّت عمر بکاهد و عادات تغیّر پذیرد و مزاجِ صورت و صفت هر دو از قرار حال بگردد. شاید که شیر از تشدید و تکلیفی که درین ریاضت بامساک از مرغوبات و فطام از مالوفاتِ طبع بر خود نهادست و از مآکل و مطاعمِ لطیف و دلخواه بر نیات و میوه خوردن اقتصار کرده، عاجز آید و از قلّتِ غذا وهنی بقوی و اعضاءِ او رسد و از طاقت فرو ماند. آنگه او باغتذاءِ خورش اصلی کوشد و بگوشت محتاج گردد و ناچار از بشاعت چاشنی میوه‌ها ذوق را تنفّری حاصل شود و باحماض گراید و طبیعت را بر آن انهاض نماید ع ، لِکُلِّ مِزَاجٍ عَادَهٌ یَستَعِیدُهَا . خرس گفت: بحمدالله تو از همه نیکوتر دانی و بارشادِ دیگری محتاج نهٔ ، اِنَّ العَوَانَ لَا تُعَلَّمُ الخِمرَهَٔ ، لکن مرا حکایتی در تبدیلِ حالات و دستِ تصرّفی که زمانه را مسلّمست، از حال مار و جولاهه یادمی آید. شتر گفت: چون بود آن داستان ؟