Хирс гуфт : шунидам ки мардӣ буд ҷўлоҳаҳи пешау зании покизаи сӯрати олӯда сифат дошт , бо яке дигар , ҳошои лмни исмъ , ақди улфатии баста буду роҳи хиёнати гушӯда . Ҳргаҳ ки шавҳарро ғайбатӣ иттифоқ афтодӣ , ҳар дуро иҷтимо муяссар шудӣ ва чун ҷурми дугонаи бодом дар як пӯсти дӯсти вори рафтандӣ .

خرس گفت: شنیدم که مردی بود جولاهه پیشه و زنی پاکیزه صورت آلوده‌صفت داشت، با یکی دیگر، حَاشَا لِمَن یَسمَعُ ، عقدِ‌ الفتی بسته بود و راهِ خیانت گشوده. هرگه که شوهر را غیبتی اتّفاق افتادی، هر دو را اجتماع میسّر شدی و چون جرمِ دوگانه بادام در یک پوست دوست‌وار رفتندی.

Брхўондндӣ ва ин наво дар парда иттиҳод бардоштандӣ :

برخواندندی و این نوا در پردهٔ اتحاد برداشتندی :

Охири мард аз кори зан огоҳ шуд . Рӯзӣ гуфт : эй зани марои ҳамтаҳи фалони дияи бчнди муҳим май бояд рафтан , то боз омадан ман нигар ки аз хона берун нарӯй ва дар устувор бабандӣу бегонаро бахуд роҳ надиҳӣ . Зан гуфт : ғам махӯр ки хона ки дарави кадбону ман бошаму кадхудои ту , аз қасри билқис ки ҳудҳуди бФрҷаҳи дарича ӯ роҳ ёфт , ҳсин тар бошад .

آخر مرد از کار زن آگاه شد. روزی گفت: ای زن مرا همتهٔ فلان دیه بچند مهمّ می‌باید رفتن، تا باز آمدن من نگر که از خانه بیرون نروی و در استوار ببندی و بیگانه را بخود راه ندهی. زن گفت: غم مخور که خانهٔ که درو کدبانو من باشم و کدخدای تو، از قصرِ بلقیس که هدهد بفرجهٔ دریچه او راه یافت، حصین‌تر باشد.

Чаҳ ҷои ин аштрот ва эҳтиётаст . Ҷўлоҳаҳ берун рафту брФўр боз омад ва дар хонаи хазид , чунонк зан хабар надошту зери тахт пинҳон шуд . Зан бархесту дигчаҳи таоми латифи бсохт ва берун рафт то аз ҳамсоя касеро баталаб он дӯст фиристад . Шавҳар аз зери тахт бадар омаду ончи сохт буд , пок бихӯрад . , дигчаҳ тиҳӣ кард ва берун шуд . Зан боз омад , дигчаҳ тиҳӣ дид , кроҷи оби фии кФиаҳи тинаҳ , гумони барад ки магари хӯни ҳамият дар раги рҷўлити шавҳараш ҷӯш зада бошаду деги тадбири хӯни рехтан ӯ пухта , ҳолеи чодар ки аз рӯй шарм андохта буд , дрср гирифт ва аз хона берун омад . Иттифоқан он рӯз дар ҳамаи шаҳри машҳур буд ки дӯши подшоҳи шаҳр хобӣ дидаст ва ҳеҷ маъбар нмитўон ёфт ки хоб ӯ бгзорд . Зан аз ғояти ҳақади шавҳар бадаргоҳ рафту бсмъи подшоҳи расонид ки шавҳараши мъбристи сахти ҳозиқу соҳиби фаросат , аммо аз ғояти знт дар хоб гузордан коҳил бошаду алои бзхми чӯбу дашном дар кор наёяду тан дар таъбир дар надиҳад . Подшоҳ кас фиристод то шавҳарашро овараданд . Бо ӯ гуфт : дӯши хобӣ дидааму имрӯзи шакли он аз лавҳи ҳофизаи худ наметавонам хонду бҳқиқти нмидонм ки чигуна дидаам . Нигар то худ чигуна бӯда бошад ? ҷўлоҳаҳ гуфт : эй подшоҳ , ман мардии ҷоҳили ҷўлоҳму хоби гузории мақом ҳар пайғамбарӣ нест , ва мо нҳни бтأўили алоҳломи бъолмин , чаҳ марди ин ҳадисам ? даст аз ман бурдор . Шоҳ бифармуд то ҳазор чӯбаш бизананд . Мард аз бими захми чӯб то се рӯзи амони хост , муҳлаташ доданд , биёмаду баҳр гӯша мерафт ва рӯй бар хок май ниҳод ва аз худоӣ , таъолии мухлиси он воқеа мехост . Сиўми рӯз дар вайрона май гашт , Марӣ аз сӯрохи сар берун кард , бозни аллоҳи таъолӣ бо ӯ бсхн даромад ки эй мард , мӯҷиби ин зорӣ ва зҷрт чист ? ҷўлоҳаҳ ҳол бигуфт . Мор гуфт : агар ман турои хабари даҳум ки подшоҳ чаҳ дидаст , аз онч ӯ туро диҳад , насиби ман чаҳ бошад ? ҷўлоҳаҳ гуфт : ҳамаи туро . Гуфт : на , нимӣ бмни даҳ . Барин ҷумла қарор доданд . Мор гуфт : подшоҳ бихоб чунон дид ки аз осмони ҳамаи шеру палангу гург ва монанди он боридӣ . Ҷўлоҳаҳи хуррам дил шуду мунтаҳои пазируфту бхдмт подшоҳ рафт , хилватии дархост ва гуфт : бақои давлати бод , подшоҳи бедор бахт бихоб чунон дидаст ки аз осмони ҳамаи гургу шер ва паланг боридӣ гуфт : балӣ , чунон дидам . Акнӯн бози гӯй то таъбири он чаҳ бошад ? ҷўлоҳаҳро манеҳӣ иқболи ин талқин кард ки бад-ӣни зӯдии турои хасмони қавии ҳолу ҷангҷӯӣ аз атрофи малик падед оянду бохри оташи фитнаи эшон бо шамшери ту фурӯ мераду бихири анҷомад . Подшоҳ фармуд то ҳазор динори зар бадв доданд . Ҷўлоҳаҳ аз башшошати зар чунон шуд ки дар кисват башарият намегунҷид . Зрбхонаҳи баради шодмону трбноку хуррами дил , пас андеша кард ки азин зари нимӣ бмор нишоед бараду бад-ӣни камтари худ розӣ нашавад ва агар надаҳум , лошк дар камӣни қасд ман бошад ва аз озор ӯ эмин набошам , локин агар муяссар гардад , ҳеҷ беҳтар аз куштан ӯ нест , чӯбии бардошту бнздик сӯрох рафт . Мор берун омад , чӯб дар даст ӯ дид , оҳанг гурехтан кард , срчўбш бар дам мор омад , захми хӯрдау дарднок бо сӯрох шуду раби шорқи шарқ қабл рқаҳ . Соли дигари малики хобӣ дигар дид ва фаромӯш кард . Ҷўлоҳаҳро ҳозир овараданд , ҳамчунон бқоъдаҳи муҳлати хост ва аз онҷои бадари сӯрох мор шуду бзбони лутфи морро аз сӯрох берун оварад ва аз гузаштаи узрҳо хост . Мор гуфт : агрч гуфтаанд : мусоидаи алхотли тъди ман алботл , аммо ин бори дигари ҳам бёзмоӣим ; пас узр ӯ қабул кард ва гуфт : акнӯн шарт онаст ки моли ҷумлаи бмни оре . Савганд ёд кард ки чунин кунам . Гуфт : маликро бигӯӣ ки дар хоби чунон дида ки аз осмони ҳамаи шағол ва рӯбоҳ боридӣ . Марди ҷўлоҳаҳи бхдмт подшоҳ омад ва ҳамчунон ки аз мор шунида буд , бгзорду таъбир он бигуфт ки турои дарин аҳди хасмони мҳтолу макору дузди дурӯӣу мходъ бо дид оянду охири ҳамаи гирифтори кирдор худ шаванду давлати ту сазои ҳама дар канор наад . Подшоҳ фармуд то ҳазор динори дигар бадв диҳанд . Ҷўлоҳаҳ сим барграфт ва чун зари сурх рӯйу қавии дили пушт бдиўор макунату фароғати боздод ва гуфт : мор аз ман бидон розӣ бошад ки қасди ҳалок ӯ накунам , асоءаҳи алмҳсни ани имнъки ҷдўоаҳу эҳсони алмсиءи ани икФи ънки азоаҳ . Моли бадви бурдани айни сФаҳ ва срФ бошад , ҳамчунин то як соли баромад . Малики дигари бора хобӣ диду сӯрати он аз саҳифаи мухайяла ӯ чунон маҳв гардид ки як ҳарф боқӣ намонад . Ҳамаи шаби музтариби он андеша май буд , бомдод ки зангии шаби сар аз болин машриқ барграфту дандони сипед аз мбосм офоқ бинмуд , баталаб ҷўлоҳаҳ фиристод ва чун аз ҳоли хобу нисёнӣ ки рафтаст , асттлоъ рафт . Гуфт : ҳар хоб ки нақши он аз олами ғайби боз хондааму таъбири он брўФқ тақдир намӯда , ҷузи бмдди иқболу иқтибоси нури фаросат аз хотир малик набӯдаст ва онч хоҳам гуфт ҳам бад-ӣн истимдод тавонад буд , аммо як ду рӯз дар таваққуф ва андеша хоҳад монад ва аз онҷои бадари сӯрох мор шуд ва овоз дод , мор берун омад ва гуфт : ъ , эй умеди ману аҳди ту саросари ҳамаи бод , дигар бор омадӣ то аз ман чораи корафтодагии хўдҷўӣӣ , ъ , ореи бачаи роҳати бкдоми осоиш ? дар ҷумла аз тасомӯҳӣ ки кардааму зиёни тФосҳи ту хӯрда ва бидон мнхдъ шудаи ҷузи онки нуқсони имони худро дар он мъомлт боз ёфтам , судӣ бар сар наёвардам , чаҳ дар ахбори набавии алайҳи алслўаҳ ва ассалом омадаст : лои илдғи алмؤмни ман ҷҳри мртин ва ман имрӯз аз зумраи он тайифаам , зеро ки ду навбат бар дар ин сӯрохи бзхми чӯбу захми забони ту ҷавориҳи сӯрату маъниро маҷрӯҳ ёфтам ва ҳануз сиўмро мутаарриз мебошам , мъозоллаҳ .

چه جایِ این اشتراط و احتیاطست. جولاهه بیرون رفت و برفور باز آمد و در خانه خزید، چنانک زن خبر نداشت و زیرِ تخت پنهان شد. زن برخاست و دیگچهٔ طعامِ لطیف بساخت و بیرون رفت تا از همسایه کسی را بطلبِ آن دوست فرستد. شوهر از زیرِ تخت بدر آمد و آنچ ساخت بود، پاک بخورد.، دیگچه تهی کرد و بیرون شد. زن باز آمد، دیگچه تهی دید، کَرَاجِ آبٍ فِی کَفَّیهِ طینه ، گمان برد که مگر خون حمیّت در رگ رجولیّتِ شوهرش جوش زده باشد و دیگِ تدبیرِ خون ریختن او پخته، حالی چادری که از رویِ شرم انداخته بود، درسر گرفت و از خانه بیرون آمد. اتّفاقاً آن روز در همه شهر مشهور بود که دوش پادشاهِ شهر خوابی دیدست و هیچ معبّر نمیتوان یافت که خوابِ او بگزارد. زن از غایتِ حقد شوهر بدرگاه رفت و بسمعِ پادشاه رسانید که شوهرش معبّریست سخت حاذق و صاحبِ فراست، امّا از غایتِ ضنّت در خواب گزاردن کاهل باشد و الّا بزخمِ چوب و دشنام در کار نیاید و تن در تعبیر در ندهد. پادشاه کس فرستاد تا شوهرش را آوردند. با او گفت: دوش خوابی دیده‌ام و امروز شکلِ آن از لوحِ حافظهٔ خود نمی‌توانم خواند و بحقیقت نمیدانم که چگونه دیده‌ام. نگر تا خود چگونه بوده باشد؟ جولاهه گفت: ای پادشاه، من مردی جاهلِ جولاهم و خواب‌گزاری مقامِ هر پیغمبری نیست، وَ مَا نَحنُ بِتَأوِیلِ الاَحلَامِ بِعَالِمِینَ ، چه مرد این حدیثم؟ دست از من بردار. شاه بفرمود تا هزار چوبش بزنند. مرد از بیمِ زخم‌چوب تا سه روز امان خواست، مهلتش دادند، بیامد و بهر گوشهٔ می‌رفت و رویِ بر خاک می‌نهاد و از خدای، تَعالی مخلصِ آن واقعه میخواست. سیوم روز در ویرانهٔ می‌گشت، ماری از سوراخ سر بیرون کرد، بِاِذنِ اللهِ تَعَالَی با او بسخن درآمد که ای مرد، موجبِ این زاری و ضجرت چیست؟ جولاهه حال بگفت. مار گفت: اگر من ترا خبر دهم که پادشاه چه دیدست، از آنچ او ترا دهد، نصیب من چه باشد ؟ جولاهه گفت: همه ترا. گفت: نه، نیمی بمن ده. برین جمله قرار دادند. مار گفت: پادشاه بخواب چنان دید که از آسمان همه شیر و پلنگ و گرگ و مانند آن باریدی. جولاهه خرّم‌دل شد و منّتها پذیرفت و بخدمتِ پادشاه رفت، خلوتی درخواست و گفت: بقایِ دولت باد، پادشاه بیدار بخت بخواب چنان دیدست که از آسمان همه گرگ و شیر و پلنگ باریدی گفت: بلی، چنان دیدم. اکنون باز گوی تا تعبیرِ آن چه باشد ؟ جولاهه را منهی اقبال این تلقین کرد که بدین زودی ترا خصمانِ قوی‌حال و جنگجوی از اطراف ملک پدید آیند و بآخر آتش فتنهٔ ایشان بِاّ شمشیرِ تو فرو میرد و بخیر انجامد. پادشاه فرمود تا هزار دینار زر بدو دادند. جولاهه از بشاشتِ زر چنان شد که در کسوتِ بشریّت نمی‌گنجید. زربخانه برد شادمان و طربناک و خرّم‌دل، پس اندیشه کرد که ازین زر نیمی بمار نشاید برد و بدین کمتر خود راضی نشود و اگر ندهم، لاشکّ در کمینِ قصدِ من باشد و از آزار او ایمن نباشم، لکن اگر میسّر گردد، هیچ بهتر از کشتن او نیست، چوبی برداشت و بنزدیکِ سوراخ رفت. مار بیرون آمد، چوب در دست او دید، آهنگِ گریختن کرد، سرچوبش بر دمِ مار آمد، زخم خورده و دردناک با سوراخ شد و رُبَّ شَارِقٍ شَرِقَ قَبلَ رِقِهِ. سال دیگر ملک خوابی دیگر دید و فراموش کرد. جولاهه را حاضر آوردند، همچنان بقاعده مهلت خواست و از آنجا بدرِ سوراخِ مار شد و بزبانِ لطف مار را از سوراخ بیرون آورد و از گذشته عذرها خواست. مار گفت: اگرچ گفته‌اند : مُسَاعَدَهُٔ الخَاطِلِ تُعَدُّ مِنَ البَاطِلِ ، امّا این بار دیگر هم بیازمائیم؛ پس عذرِ او قبول کرد و گفت: اکنون شرط آنست که مال جمله بمن آری. سوگند یاد کرد که چنین کنم. گفت: ملک را بگوی که در خواب چنان دیدهٔ که از آسمان همه شغال و روباه باریدی. مرد جولاهه بخدمتِ پادشاه آمد و همچنان که از مار شنیده بود، بگزارد و تعبیر آن بگفت که ترا درین عهد خصمانِ محتال و مکّار و دزد دوروی و مخادع با دید آیند و آخر همه گرفتارِ کردارِ خود شوند و دولتِ تو سزایِ همه در کنار نهد. پادشاه فرمود تا هزار دینار دیگر بدو دهند. جولاهه سیم برگرفت و چون زر سرخ‌روی و قوی‌دل پشت بدیوار مکنت و فراغت بازداد و گفت: مار از من بدان راضی باشد که قصدِ هلاک او نکنم، اِسَاءَهُٔ المُحسِنِ اَن یَمنَعَکَ جَدوَاهُ وَ اِحسَانُ المُسِیءِ اَن یَکُفَّ عنک اَذَاهُ. مال بدو بردن عین سفه و سرف باشد، همچنین تا یک‌سال برآمد. ملک دیگر باره خوابی دید و صورتِ آن از صحیفهٔ مخیّلهٔ او چنان محو گردید که یک حرف باقی نماند. همه شب مضطربِ آن اندیشه می‌بود، بامداد که زنگی شب سر از بالینِ مشرق برگرفت و دندانِ سپید از مباسمِ آفاق بنمود، بطلبِ جولاهه فرستاد و چون از حالِ خواب و نسیانی که رفتست، استطلاع رفت. گفت: هر خواب که نقشِ آن از عالمِ غیب باز خوانده‌ام و تعبیرِ آن بروفق تقدیر نموده، جز بمددِ اقبال و اقتباسِ نورِ فراست از خاطرِ ملک نبودست و آنچ خواهم گفت هم بدین استمداد تواند بود، امّا یک دو روز در توقّف و اندیشه خواهد ماند و از آنجا بدرِ سوراخ مار شد و آواز داد، مار بیرون آمد و گفت: ع، ای امیدِ من و عهدِ تو سراسر همه باد، دیگر بار آمدی تا از من چارهٔ کارافتادگی خودجوئی، ع، آری بچه راحت بکدام آسایش؟ در جمله از تسامحی که کرده‌ام و زیانِ تفاصح تو خورده و بدان منخدع شده جز آنک نقصانِ ایمانِ خود را در آن معاملت باز یافتم، سودی بر سر نیاوردم، چه در اخبارِ نبویّ عَلَیهِ الصَّلَوهُٔ وَ السَّلَامُ آمدست: لَا یُلدَغُ المُؤمِنُ مِن جُحرٍ مَرَّتَینِ و من امروز از زمرهٔ آن طایفه‌ام، زیرا که دو نوبت بر درِ این سوراخ بزخمِ چوب و زخمِ زبان تو جوارحِ صورت و معنی را مجروح یافتم و هنوز سیوم را متعرّض می‌باشم، مَعَاذَاللهِ.

Мардро на забони аътзор буд ва на рӯй истиғфор , бо ҳамаи срздгӣу сияҳи рўӣӣ ки аз спидкорӣ хеш дошт , гуфт :

مرد را نه زبانِ اعتذار بود و نه رویِ استغفار، با همه سرزدگی و سیه‌روئی که از سپیدکاریِ خویش داشت، گفت:

Афви ту аз ҷарима ман бештараст , ин бори дигари ин афтодаро дасти гир .

عفوِ تو از جریمهٔ من بیشترست، این بار دیگر این افتاده را دست گیر.

Мор гуфт : акнӯн шарт онаст ки ҳар ҷоиза ки подшоҳи ин бор диҳаду ҳарчи борҳои гирифта , бмни оре то баростӣ қисм кунем ва ин бори хоби хиёнатӣ дигар набинӣ то бигӯям ки малик чаҳ хоб дидасту иборат аз он чист . Мард илтизом намӯд ва бар онъқд муоҳида битоза бастанд . Мор гуфт : бирав , бигӯӣ : бихоб чунон дидӣ ки аз осмони гӯсфанду баррау амсол он боридӣ ва ин маъбараст бидон маънӣ ки дарин аҳди бФри давлат ва меамн муъаддилату ҳасани сиёсати малики ҷумлаи хилоиқи ранги мувофиқат гирифтаанду ҷангу мудофеъату кӣнаи кашӣу мсоФът аз миёна бардоштау ҳамаи фармони подшоҳро мтўоъ ва мнқод гаштау малику вилоят бар амну сукӯни қарори гирифтау Фтўру Фтўн зоил гашта . Ҷўлоҳаҳи бдрсроӣ подшоҳ рафту ҳарчи мор талқин карда , боз гуфт : ҳазор динори дигар аз хазонаи бтъҳд ӯ фармуду поя ки бпои ҷўлоҳгӣ бофта набӯд , аз анъому эҳтироми подшоҳи бёФт . Бо худ гуфт : ин бори ҳама бар мори эсор бояд карду осори неки аҳдӣу узрӣ ки бқўл тамҳид кардаам , бФъли бтأкид бояд расонид ки мор дар мушкилоти умӯри номаҳсӯр аз бозгашти бад ва чора нест ; пас ҳар се ҳазор динор барграфту пеши мори барад , морро овоз дод , берун омад , бар якдигар салом доданд ; пас мҳрзри пеши ниҳод ва аз гузаштаи узрҳо хост ва гуфт :

مار گفت: اکنون شرط آنست که هر جایزهٔ که پادشاه این بار دهد و هرچ بارها گرفتهٔ، بمن آری تا براستی قسم کنیم و این بار خواب خیانتی دیگر نبینی تا بگویم که ملک چه خواب دیدست و عبارت از آن چیست. مرد التزام نمود و بر آنعقد معاهدهٔ بتازه بستند. مار گفت: برو، بگوی: بخواب چنان دیدی که از آسمان گوسفند و بره و امثالِ آن باریدی و این معبّرست بدان معنی که درین عهد بفرّ دولت و میامنِ معدلت و حسنِ سیاست ملک جمله خلایق رنگِ موافقت گرفته‌اند و جنگ و مدافعت و کینه‌کشی و مسافعت از میانه برداشته و همه فرمانِ پادشاه را مطواع و منقاد گشته و ملک و ولایت بر امن و سکون قرار گرفته و فتور و فتون زایل گشته. جولاهه بدرسرای پادشاه رفت و هرچ مار تلقین کرده، باز گفت: هزار دینار دیگر از خزانه بتعهّدِ او فرمود و پایهٔ که بپایِ جولاهگی بافته نبود، از انعام و احترام پادشاه بیافت. با خود گفت: این بار همه بر مار ایثار باید کرد و آثار نیک عهدی و عذری که بقول تمهید کرده‌ام، بفعل بتأکید باید رسانید که مار در مشکلاتِ امورِ نامحصور از بازگشت بد و چاره نیست؛ پس هر سه هزار دینار برگرفت و پیش مار برد، مار را آواز داد، بیرون آمد، بر یکدیگر سلام دادند؛ پس مهرِزر پیش نهاد و از گذشته عذر‌ها خواست و گفت:

Инак нишони вФоءи аҳду тФсӣ аз ӯҳдаи ҳуқуқи он ,

اینک نشان وفاءِ عهد و تفصّی از عهدهٔ حقوقِ آن،

Мор гуфт : акнӯн бидон ки аз онч оварадӣ , миннатӣ нест ва бдонч наёвардӣ мؤохзтӣу мтолбтӣ на , ки ҳарч омад , ранг рӯзгор дошт . Аввали онки зарару ?илами бмни расонидӣ , аҳли замонаи ҳамаи шариру ҳқўду фитна ҷӯй буданд ва дар пардаи хоби сӯрати эшон бксўти сбоъ ва дарандагон менамуданд , дувуми навбат ки маро Бифрефтӣ ва дар ҷуволи зарқу ахтдоъ ту рафтам , абноءи рӯзгори ҳамаи чоплус ва пурафсӯс буданду тбсбс ва медоласт бар тбоъи ҳамаи ғолиб , лоҷарами афъолу ахлоқи эшон ҳама басӯрат шағолу рӯбоҳ аз рӯй мшоклт дар хоб менамуданд ва акнӯн ки бигуфтау пазируфтаи хеш вафо намӯдӣу тҷнбу тҷоФӣ аз худ давр кардӣу тўФр бар ҳуқуқи аҳд воҷиб донистӣ , мардуми замонаро алии алъмўми худ ҳамин сифатаст , лоҷарами пошдоаҳ ки ойӣнаи зеҳни авсофитарин азҳон халқаст , сӯрати мувофиқату мутобиқати ақволу аъмоли одамии дарави ҳамаи нақши гӯсфанду мяшу барра ва монанди он май намояд , чаҳ аҷноси ин ҳайвонот аз мърти фасоди дўртрнд ва бар тсхру инқиёди мҷбўлтар . Зар баргир ки бидон муҳтоҷи ним . Ин фасонаи баҳр он гуфтам то бадоне ки шер низ азин сифат ки дорад , дар ақл ҷоизаст ки бигардад ва аз маърази аворизи ҳолот берун нест ва чун вуқуф бар мғбаҳи аҳволи айёму нақзу ибром ӯ ҳосил несту эҳтимоли шарӣ ки агар воқеъ шавад , дафъи он дар имкон душвор ояд , қоими қазия ақл бошад пеш аз вуқуъи чораи он ҷустану бдиўори басти ҳзму эҳтиёти пноҳидн ва ман лами тақаддуми қудратаи ахраҳи аҷза . Шутур гуфт : марои чунон май намояд ки азин хатаргоҳ нақл кунаму ?ераами ҷои дигар талаб кунам ки аз мсокни мардум давр бошаду дасти тасарруфи одамии зод аз онҷои кӯтоҳ , чаҳ ин рӯзгори нишонаи мавъид ин хабараст ки фармуд алайҳи алслўаҳи вассалом : иأтии алии умматии замони лои ислми лзии дайни дайнаи алои фари ман ҷабали илои ҷабал ва ман шоҳқи илои шоҳқ , ва маълумаст ки марг бар зиндагонии номҳно фазилат дорад ва аз тъиш ки на бо ман ва фироқ равад , чаҳ лиззат тавон ёфт ? хирс гуфт : ҳарҷо ки мо рӯем , ночори моро хизмати сарварӣу сояи дорӣ боидр кард , чаҳ башарият он арзаст ки бахуди қоими натавонад буд , Фхосаҳи мо ки ҳар ду чун ду нуқта дар миёни доираи офот мондаем , ҳар тир ки коргартар , баноми ман дар ҷаъба ниҳанд ва ҳар расан ки муҳкамтар , аз барои чанбари гардан ту тобанд ва мо ки дар паноҳи ҳимояти шер омадаем ва ӯро , бмърФти шомили шинохтау чандини муқаддамоти некӯи хидматии собити гардонида , ҳануз азуи дарин андешаем , дайгариро ки ндонем ва нашносем , азу чаҳ чашми вафо шояд дошт ; аммо мард ки аз хасми қавии хоиФсту лаҳзаи Флҳзаҳи бтғири ниятӣу андешаи азиятии азу бар ҳазар , тасаллиро аз он балоу тхлиро аз чанголи он ибтилои чораи ҷуз дар қасди куллӣ истодану заҳмати вуҷӯд ӯ аз миён бардоштан натавонад буд , чунонк мор кард бо мори аФсоӣ шутур гуфт : чун буд он достон ?

مار گفت: اکنون بدان که از آنچ آوردی، منّتی نیست و بدانچ نیاوردی مؤاخذتی و مطالبتی نه، که هرچ آمد، رنگِ روزگار داشت. اوّل آنک ضرر و الم بمن رسانیدی، اهل زمانه همه شریر و حقود و فتنه‌جوی بودند و در پردهٔ خواب صورت ایشان بکسوتِ سباع و درندگان می نمودند، دوم نوبت که مرا بفریفتی و در جوالِ زرق و اختداع تو رفتم، ابناءِ روزگار همه چاپلوس و پرافسوس بودند و تبصبص و مدالست بر طباعِ همه غالب، لاجرم افعال و اخلاقِ ایشان همه بصورتِ شغال و روباه از رویِ مشاکلت در خواب می‌نمودند و اکنون که بگفته و پذیرفتهٔ خویش وفا نمودی و تجنّب و تجافی از خود دور کردی و توفّر بر حقوقِ عهد واجب دانستی، مردم زمانه را علی‌العموم خود همین صفتست، لاجرم پاشداه که آیینهٔ ذهن اوصافی‌ترینِ اذهان خلقست، صورتِ موافقت و مطابقتِ اقوال و اعمالِ آدمی درو همه نقشِ گوسفند و میش و بره و مانند آن می نماید، چه اجناسِ این حیوانات از معرّتِ فساد دورترند و بر تسخّر و انقیاد مجبول‌تر. زر برگیر که بدان محتاج نیم. این فسانه بهر آن گفتم تا بدانی که شیر نیز ازین صفت که دارد، در عقل جایزست که بگردد و از معرضِ عوارضِ حالات بیرون نیست و چون وقوف بر مغبّهٔ احوال ایّام و نقض و ابرامِ او حاصل نیست و احتمالِ شرّی که اگر واقع شود، دفعِ آن در امکان دشوار آید، قایم قضیّهٔ عقل باشد پیش از وقوع چارهٔ آن جستن و بدیوار بستِ حزم و احتیاط پناهیدن وَ مَن لَم تُقَدِّمُُ قُدرَتُهُ اَخَّرَهُ عَجزُهُ. شتر گفت : مرا چنان می‌نماید که ازین خطرگاه نقل کنم و ارام جایِ دیگر طلب کنم که از مساکنِ مردم دور باشد و دستِ تصرّف آدمی‌زاد از آنجا کوتاه، چه این روزگار نشانهٔ موعد این خبرست که فرمود عَلَیهِ الصَّلَوهُ وَالسَّلَامُ : یأتِی عَلَی اُمَّتِی زَمَانٌ لَا یَسلَمُ لِذِی دِینٍ دِینُهُ اِلَّا فَرَّ مِن جَبَلٍ اِلَی جَبَلٍ وَ مِن شَاهِقٍ اِلَی شَاهِقٍ، و معلومست که مرگ بر زندگانیِ نامهنّا فضیلت دارد و از تعیّش که نه با من و فراغ رود، چه لذّت توان یافت؟ خرس گفت: هرجا که ما رویم، ناچار ما را خدمتِ سروری و سایه‌داری بایدر کرد، چه بشریّت آن عرضست که بخود قایم نتواند بود، فخاصّه ما که هر دو چون دو نقطه در میانِ دایرهٔ آفات مانده‌ایم، هر تیر که کارگرتر، بنامِ من در جعبه نهند و هر رسن که محکم‌تر، از برایِ چنبرِ گردنِ تو تابند و ما که در پناهِ حمایتِ شیر آمده‌ایم و او را، بمعرفتِ شامل شناخته و چندین مقدّماتِ نیکو خدمتی ثابت گردانیده، هنوز ازو درین اندیشه‌ایم، دیگری را که ندانیم و نشناسیم، ازو چه چشم وفا شاید داشت؛ اما مرد که از خصمِ قوی خایفست و لَحظَهًٔ فَلَحظَهًٔ بتغیّرِ نیّتی و اندیشهٔ اذیتی ازو بر حذر، تسلّی را از آن بلا و تخلّی را از چنگالِ آن ابتلا چارهٔ جز در قصدِ کلّی ایستادن و زحمتِ وجودِ او از میان برداشتن نتواند بود، چنانک مار کرد با مار افسای شتر گفت: چون بود آن داستان ؟