Аиро гуфт : шунидам ки соҳиби иқболӣ буд аз хусравони порс ки хасоиси адлу эҳсон бар вуфӯри дайну ақл ӯ бурҳонии возеҳ буд , подшоҳии пеши байну накӯи ойину неки андешу додгустару донишпарвар . Як рӯз бифармуд то ҷашнии бсохтнду аснофи халқро аз аўсоту атрофи мамлакати шаҳрӣу лашкарӣ , хавосу авом , оламу ҷоҳил , мазкӯру хомл , солеҳу толҳ , давру наздик , ҷумла дар саҳройӣ ба як маҷмаъ ҷамъ овараданд ва ҳар якро мақомии маълуму ртбтӣ муқаддар карданду ҳамаро алии ихтилофи алтбқоти саф дар сафи бншонднду ҳарчи муштҳои табъ ва миннатҳои орзӯ буд , аз алвони абоҳо бсохтнд ва чандон атъимаи хуши мазоқу ашрабаи хушгувори тартиб ва таркиб карданд ва дар зурӯфи латиф ва ӯоне назиф пеш овараданд ки акўобу абориқи шробхонаҳи хулдро аз он ршг омад ; чандон бисот бар бстоу смот дар смоти бгстрднд ки зулолӣ мафрушу зробии мбсўсро аз саҳну сафаи мҳомонсрои фирдавс бар он ҳади афзуд . Хуоне ки гӯши шунавандагон мисли он нашунида буду чашми бинандагони назири он надида , биниҳоданд ва аз аҳли девони тайифаи гмоштгони малику давлат аз баҳри арзи мазолими халқ зер хон бинишастанд то ҷазои амал ҳар як бар андозаи русуму ҳудӯд шаръ медоданд ва бар қонӯни урф бо ҳар як хатое бсзо мекарданд . Хусрав дар садри маснад шоҳӣ бинишаст ва мисол дод то мунодӣ ба ҷамъи баромад ки эй ҳозирони ҳазрат , ҷумлаи дида басират бигушоӣед ва ҳар як аз аҳл хону ҳозирони девон дар мартабаи фурудаст хеш нигареду дараҷа аднӣ бибинеду назар бар аъло манеҳед то ҳрки дайгариро даруни мартаба хеш бинад , бар онч дорад , хурсандии намояду шукри эзадӣ бар мақоми хеши бгзорд то ҷумлаи хилоиқ аз садрнишинони маҳфил то поёни пои мочони ҳама дар ҳоли якдигар нигоҳ карданду ҳама ба чашми эътибор улувва дараҷаи хешу нузули манзалати дигарон мутолиа карданд то ба охирин саф ки мавзеи аҳли зломот буд , аз он тавоиф низ ҳрк дар маърази итобӣу муҷарради хатое буд , дар он кас нигоҳ кард ки сазовори заҷр ва таъзир омад ва ӯ дар ҳоли он кас ки ба мислаиу амсол он наколу уқубати гирифтор буду онк ба чунин уқубатӣ гирифтор шуд , ҳоли касоне май диданд , ъўзои биллоҳ ки эшонро сулб мекарданд ва гардан мезаданду анвоъи сиёсатҳо бар эшон май ронданд .

ایرا گفت : شنیدم که صاحب‌اقبالی بود از خسروانِ پارس که خصایصِ عدل و احسان بر وفورِ دین و عقلِ او برهانی واضح بود، پادشاهی پیش‌بین و نکو‌آیین و نیک‌اندیش و دادگستر و دانش‌پرور. یک روز بفرمود تا جشنی بساختند و اصنافِ خلق را از اوساط و اطرافِ مملکت شهری و لشکری، خواص و عوام، عالم و جاهل، مذکور و خامل، صالح و طالح، دور و نزدیک، جمله در صحرایی به یک مجمع جمع‌آوردند و هر یک را مقامی معلوم و رتبتی مقدّر کردند و همه را عَلَی اختِلَافِ الطَّبَقَاتِ صف در صف بنشاندند و هرچ مشتهایِ طبع و منتهایِ آرزو بود، از الوان اباها بساختند و چندان اطعمهٔ خوش‌مذاق و اشربهٔ خوشگوار ترتیب و ترکیب کردند و در ظروف لطیف و اوانیِ نظیف پیش آوردند که اکواب و اباریقِ شرابخانهٔ خلد را از آن رشگ آمد؛ چندان بساط بر بسطا و سماط در سماط بگستردند که زلالیِّ مفروش و زرابیِّ مبثوث را از صحن و صفّهٔ مهامانسرایِ فردوس بر آن حد افزود. خوانی که گوشِ شنوندگان مثلِ آن نشنیده بود و چشمِ بینندگان نظیرِ آن ندیده، بنهادند و از اهلِ دیوان طایفهٔ گماشتگانِ ملک و دولت از بهر عرضِ مظالم خلق زیرِ خوان بنشستند تا جزایِ عمل هر یک بر اندازهٔ رسوم و حدود شرع می‌دادند و بر قانونِ عرف با هر یک خطایی بسزا می‌کردند. خسرو در صدر مسند شاهی بنشست و مثال داد تا منادی به جمع برآمد که ای حاضران حضرت، جمله دیدهٔ بصیرت بگشایید و هر یک از اهلِ خوان و حاضرانِ دیوان در مرتبهٔ فرودستِ خویش نگرید و درجهٔ ادنی ببینید و نظر بر اعلی منهید تا هرک دیگری را درون مرتبهٔ خویش بیند، بر آنچ دارد، خرسندی نماید و شکر ایزدی بر مقام خویش بگزارد تا جملهٔ خلایق از صدرِنشینانِ محفل تا پایانِ پای ماچان همه در حال یکدیگر نگاه کردند و همه به چشم اعتبار علّوِ درجهٔ خویش و نزولِ منزلت دیگران مطالعه کردند تا به آخرین صفّ که موضعِ اهلِ ظلامات بود، از آن طوایف نیز هرک در معرضِ عتابی و مجرّدِ خطایی بود، در آن کس نگاه کرد که سزاوارِ زجر و تعزیر آمد و او در حالِ آن کس که به مثله و امثالِ آن نکال و عقوبت گرفتار بود و آنک به چنین عقوبتی گرفتار شد، حالِ کسانی می‌دیدند، عَوذاً بِاللهِ که ایشان را صلب می‌کردند و گردن می‌زدند و انواعِ سیاست‌ها بر ایشان می‌راندند.

Ва ин одат аз он аҳди мулӯки порсро маъҳуд шудаи сет ва ин мустамари монда . Ин фасона аз баҳр он гуфтам то ту ба ҳамаи ҳол аз он ртбт ки дорӣ , сипоси худованди биҷои оре ва аз манъаму мнтқми бдончи бинӣ , розӣ бошӣу ҳақи бандагиро роъии вассалом . Озодчҳр гуфт : анати лкли қавмҳоаду бакули ноди ллҳқи мноду ҳқиқи алии ани ақтдии босорку аҳтдии бонўорк . Ҳар онч фармудӣ ва намӯдӣ аз сари ғзорти донишу нзорти бениш буду зубдаи ҷавомеъи калимот бо фасоҳату умдаи қавоиди хираду ҳсоФт , фармонпазирам ва миннат дораму аўмид ки маҳали қобил андеша ояду қабули мстқбл тмнӣ шаваду всўи мақсад бо ҳусӯли мақсӯди ҳам Аннан гардад . Пас ҳар дуро рой бар он қарор гирифт ки рӯй ба роҳ ниҳоданд . Восили уссайри болсрӣу мстбдли алсҳри болкрии бисоти ҳавоу басит ҳомӯн месупурданд то онгаҳ ки ба ҳаволии кӯҳи Қорани расиданд .

و این عادت از آن عهد ملوک پارس را معهود شده‌ست و این مستمرّ مانده. این فسانه از بهر آن گفتم تا تو به همه حال از آن رتبت که داری، سپاس خداوند بجای آری و از منعم و منتقم بدانچ بینی، راضی باشی و حقِّ بندگی را راعی والسّلام. آزادچهر گفت: اَنتَ لِکُلِْ قَومٍ هَادٍ وَ بِکُلِّ نَادٍ لِلحَقِّ مَنَادٍ وَ حَقِیقٌ عَلَیَّ اَن اَقتَدِیَ بِآثَارِکَ وَ اَهتَدِیَ بِاَنوَارِکَ . هر آنچ فرمودی و نمودی از سر غزارتِ دانش و نضارتِ بینش بود و زبدهٔ جوامعِ کلماتِ با فصاحت و عمدهٔ قواعدِ خرد و حصافت، فرمان پذیرم و منّت دارم و اومید که محل قابلِ اندیشه آید و قبول مستقبلِ تمنّی شود و وصو مقصد با حصولِ مقصود هم‌عنان گردد. پس هر دو را رای بر آن قرار گرفت که روی به راه نهادند. وَاصِلَ السَّیرَ بِالسُّرَی وَ مُستَبدِلَ السَّهَرَ بِالکَرَی بساطِ هوا و بسیطِ هامون می‌سپردند تا آنگه که به حوالیِ کوهِ قارن رسیدند.